১. আযুসঙ্খারোস্সজ্জনসুত্তৰণ্ণনা

৫১. জচ্চন্ধৰগ্গস্স পঠমে ৰেসালিযন্তিআদি হেট্ঠা ৰুত্তত্থমেৰ. ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসীতি কদা পাৰিসি? উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৰা ৰেসালিং গতকালে. ভগৰা হি ৰেল়ুৰগামকে ৰস্সং ৰসিত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনে ৰিহাসি. তস্মিং কালে ধম্মসেনাপতি অত্তনো আযুসঙ্খারং ওলোকেত্ৰা ‘‘সত্তাহমেৰ পৰত্তিস্সতী’’তি ঞত্ৰা ভগৰন্তং অনুজানাপেত্ৰা নাল়কগামং গন্ত্ৰা তত্থ মাতরং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা পরিনিব্বাযি. সত্থা চুন্দেন আভতা তস্স ধাতুযো গহেত্ৰা ধাতুচেতিযং কারাপেত্ৰা মহাভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো রাজগহং অগমাসি. তত্থ গতকালে আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পরিনিব্বাযি. ভগৰা তস্সপি ধাতুযো গহেত্ৰা চেতিযং কারাপেত্ৰা রাজগহতো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন উক্কাচেলং অগমাসি. তত্থ গঙ্গাতীরে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিসীদিত্ৰা অগ্গসাৰকানং পরিনিব্বানপ্পটিসংযুত্তং ধম্মং দেসেত্ৰা উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৰা ৰেসালিং অগমাসি. এৰং গতো ভগৰা ‘‘পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসী’’তি ৰুচ্চতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘উক্কাচেলতো নিক্খমিত্ৰা ৰেসালিং গতকালে’’তি.

নিসীদনন্তি ইধ চম্মক্খণ্ডং অধিপ্পেতং. চাপালং চেতিযন্তি পুব্বে চাপালস্স নাম যক্খস্স ৰসিতট্ঠানং ‘‘চাপালচেতিয’’ন্তি পঞ্ঞাযিত্থ. তত্থ ভগৰতো কতৰিহারোপি তায রুল়্হিযা ‘‘চাপালচেতিয’’ন্তি ৰুচ্চতি. উদেনং চেতিযন্তি এৰমাদীসুপি এসেৰ নযো. সত্তম্বন্তি কিকিস্স কির কাসিরঞ্ঞো ধীতরো সত্ত কুমারিযো সংৰেগজাতা রাজগেহতো নিক্খমিত্ৰা যত্থ পধানং পদহিংসু, তং ঠানং ‘‘সত্তম্বং চেতিয’’ন্তি ৰদন্তি. বহুপুত্তন্তি বহুপারোহো একো নিগ্রোধরুক্খো, তস্মিং অধিৰত্থং দেৰতং বহূ মনুস্সা পুত্তে পত্থেন্তি, তদুপাদায তং ঠানং ‘‘বহুপুত্তং চেতিয’’ন্তি পঞ্ঞাযিত্থ. সারন্দদন্তি সারন্দদস্স নাম যক্খস্স ৰসিতট্ঠানং. ইতি সব্বানেৰ তানি বুদ্ধুপ্পাদতো পুব্বে দেৰতাপরিগ্গহিতত্তা চেতিযৰোহারেন ৰোহরিতানি, ভগৰতো ৰিহারে কতেপি চ তথেৰ পঞ্ঞাযন্তি. রমণীযাতি এত্থ ৰেসালিযা তাৰ ভূমিভাগসম্পত্তিযা পুগ্গলসম্পত্তিযা সুলভপচ্চযতায চ রমণীযভাৰো ৰেদিতব্বো. ৰিহারানং পন নগরতো নাতিদূরতায নাচ্চাসন্নতায গমনাগমনসম্পত্তিযা অনাকিণ্ণৰিহারট্ঠানতায ছাযূদকসম্পত্তিযা পৰিৰেকপতিরূপতায চ রমণীযতা দট্ঠব্বা. চত্তারো ইদ্ধিপাদাতি এত্থ ইদ্ধিপাদপদস্স অত্থো হেট্ঠা ৰুত্তোযেৰ. ভাৰিতাতি ৰড্ঢিতা. বহুলীকতাতি পুনপ্পুনং কতা. যানীকতাতি যুত্তযানং ৰিয কতা. ৰত্থুকতাতি পতিট্ঠট্ঠেন ৰত্থু ৰিয কতা. অনুট্ঠিতাতি অধিট্ঠিতা. পরিচিতাতি সমন্ততো চিতা সুৰড্ঢিতা. সুসমারদ্ধাতি সুট্ঠু সমারদ্ধা, অতিৰিয সম্মা নিপ্ফাদিতাতি.

এৰং অনিযমেন কথেত্ৰা পুন নিযমেত্ৰা দস্সেতুং, ‘‘তথাগতস্স খো’’তিআদিমাহ. এত্থ চ কপ্পন্তি আযুকপ্পং. তিট্ঠেয্যাতি তস্মিং তস্মিং কালে যং মনুস্সানং আযুপ্পমাণং, তং পরিপুণ্ণং কত্ৰা তিট্ঠেয্য ধরেয্য. কপ্পাৰসেসং ৰাতি ‘‘অপ্পং ৰা ভিয্যো ৰা’’তি (দী. নি. ২.৭; অ. নি. ৭.৭৪) ৰুত্তং ৰস্সসততো অতিরেকং ৰা. মহাসীৰত্থেরো পনাহ – ‘‘বুদ্ধানং অট্ঠানে গজ্জিতং নাম নত্থি. যথেৰ হি ৰেল়ুৰগামকে উপ্পন্নং মারণন্তিকং ৰেদনং দস মাসে ৰিক্খম্ভেসি, এৰং পুনপ্পুনং তং সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা ৰিক্খম্ভেন্তো ইমং ভদ্দকপ্পমেৰ তিট্ঠেয্যা’’তি. কস্মা পন ন ঠিতোতি? উপাদিন্নকসরীরং নাম খণ্ডিচ্চাদীহি অভিভুয্যতি, বুদ্ধা চ পন খণ্ডিচ্চাদিভাৰং অপ্পত্ৰা পঞ্চমে আযুকোট্ঠাসে বহুজনস্স পিযমনাপকালেযেৰ পরিনিব্বাযন্তি. বুদ্ধানুবুদ্ধেসু অগ্গসাৰকমহাসাৰকেসু পরিনিব্বুতেসু অপরিৰারেন এককেনেৰ ঠাতব্বং হোতি, দহরসামণেরপরিৰারেন ৰা. ততো ‘‘অহো বুদ্ধানং পরিসা’’তি হীল়েতব্বতং আপজ্জেয্য, তস্মা ন ঠিতোতি. এৰং ৰুত্তেপি সো পন ন রুচ্চতি, ‘‘আযুকপ্পো’’তি ইদমেৰ অট্ঠকথায নিযমিতং.

ওল়ারিকে নিমিত্তেতি থূলে সঞ্ঞুপ্পাদনে. থূলসঞ্ঞুপ্পাদনঞ্হেতং, ‘‘তিট্ঠতু ভগৰা কপ্প’’ন্তি সকলকপ্পং অৰট্ঠানযাচনায যদিদং ‘‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা’’তিআদিনা অঞ্ঞাপদেসেন অত্তনো চতুরিদ্ধিপাদভাৰনানুভাৰেন কপ্পং অৰট্ঠানসমত্থতাৰিভাৰনং. ওভাসেতি পাকটৰচনে. পাকটঞ্চেতং ৰচনং পরিযাযং মুঞ্চিত্ৰা উজুকমেৰ অত্তনো অধিপ্পাযৰিভাৰনং.

বহুজনহিতাযাতি মহাজনস্স হিতত্থায. বহুজনসুখাযাতি মহাজনস্স সুখত্থায. লোকানুকম্পাযাতি সত্তলোকস্স অনুকম্পং পটিচ্চ. কতরস্স সত্তলোকস্স? যো ভগৰতো ধম্মদেসনং সুত্ৰা পটিৰিজ্ঝতি, অমতপানং পিৰতি, তস্স. ভগৰতো হি ধম্মচক্কপ্পৰত্তনসুত্তদেসনায অঞ্ঞাতকোণ্ডঞ্ঞপ্পমুখা অট্ঠারস ব্রহ্মকোটিযো ধম্মং পটিৰিজ্ঝিংসু. এৰং যাৰ সুভদ্দপরিব্বাজকৰিনযনা ধম্মপটিৰিদ্ধসত্তানং গণনা নত্থি, মহাসমযসুত্তং মঙ্গলসুত্তং চূল়রাহুলোৰাদসুত্তং সমচিত্তসুত্তন্তি ইমেসং চতুন্নং সুত্তানং দেসনাকালে অভিসমযপ্পত্তসত্তানং পরিচ্ছেদো নত্থি, এতস্স অপরিমাণস্স সত্তলোকস্স অনুকম্পায ভগৰতো ঠানং জাতং. এৰং অনাগতেপি ভৰিস্সতীতি অধিপ্পাযেন ৰদতি. দেৰমনুস্সানন্তি ন কেৰলং দেৰমনুস্সানংযেৰ, অৰসেসানং নাগসুপণ্ণাদীনম্পি অত্থায হিতায সুখায ভগৰতো ঠানং হোতি. সহেতুকপটিসন্ধিকে পন মগ্গফলসচ্ছিকিরিযায ভব্বপুগ্গলে দস্সেতুং এৰং ৰুত্তং, তস্মা অঞ্ঞেসম্পি অত্থত্থায হিতত্থায সুখত্থায ভগৰা তিট্ঠতূতি অত্থো. তত্থ অত্থাযাতি ইধলোকসম্পত্তিঅত্থায. হিতাযাতি পরলোকসম্পত্তিহেতুভূতহিতত্থায. সুখাযাতি নিব্বানধাতুসুখত্থায. পুরিমং পন হিতসুখগ্গহণং সব্বসাধারণৰসেন ৰেদিতব্বং.

যথা তং মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তোতি এত্থ ন্তি নিপাতমত্তং, যথা মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তো অজ্ঝোত্থটচিত্তো অঞ্ঞোপি কোচি পুথুজ্জনো পটিৰিজ্ঝিতুং ন সক্কুণেয্য, এৰমেৰ নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুন্তি অত্থো. মারো হি যস্স কেচি ৰিপল্লাসা অপ্পহীনা, তস্স চিত্তং পরিযুট্ঠাতি. যস্স পন সব্বেন সব্বং দ্ৰাদস ৰিপল্লাসা অপ্পহীনা, তস্স ৰত্তব্বমেৰ নত্থি, থেরস্স চ চত্তারো ৰিপল্লাসা অপ্পহীনা, তেনস্স চিত্তং পরিযুট্ঠাসি. সো পন চিত্তপরিযুট্ঠানং করোন্তো কিং করোতীতি? ভেরৰং রূপারম্মণং ৰা দস্সেতি, সদ্দারম্মণং ৰা সাৰেতি, ততো সত্তা তং দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা সতিং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ৰিৰটমুখা হোন্তি. তেসং মুখেন হত্থং পৰেসেত্ৰা হদযং মদ্দতি, ততো ৰিসঞ্ঞিনো হুত্ৰা তিট্ঠন্তি. থেরস্স পনেস মুখেন হত্থং পৰেসেতুং কিং সক্খিস্সতি, ভেরৰারম্মণং পন দস্সেতি. তং দিস্ৰা থেরো নিমিত্তোভাসং ন পটিৰিজ্ঝি. জানন্তোযেৰ ভগৰা কিমত্থং যাৰততিযং আমন্তেসি? পরতো ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে ভগৰা’’তি যাচিতে ‘‘তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধ’’ন্তি দোসারোপনেন সোকতনুকরণত্থং. পস্সতি হি ভগৰা ‘‘অযং মযি অতিৰিয সিনিদ্ধহদযো, সো পরতো ভূমিচালকারণঞ্চ আযুসঙ্খারোস্সজ্জনঞ্চ সুত্ৰা মম চিরট্ঠানং যাচিস্সতি, অথাহং ‘কিস্স ত্ৰং পুরেতরং ন যাচসী’তি তস্সেৰ সীসে দোসং পাতেস্সামি, সত্তা চ অত্তনো অপরাধেন ন তথা ৰিহঞ্ঞন্তি, তেনস্স সোকো তনুকো ভৰিস্সতী’’তি.

গচ্ছ ত্ৰং, আনন্দাতি যস্মা দিৰাৰিহারত্থায ইধাগতো, তস্মা, আনন্দ, গচ্ছ ত্ৰং যথারুচিতং ঠানং দিৰাৰিহারায. তেনেৰাহ – ‘‘যস্স দানি কালং মঞ্ঞসী’’তি.

মারো পাপিমাতি এত্থ সত্তে অনত্থে নিযোজেন্তো মারেতীতি মারো. পাপিমাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. সো হি পাপধম্মেন সমন্নাগতত্তা ‘পাপিমা’তি ৰুচ্চতি. ভাসিতা খো পনেসাতি অযঞ্হি ভগৰতি বোধিমণ্ডে সত্ত সত্তাহে অতিক্কমিত্ৰা অজপালনিগ্রোধে ৰিহরন্তে অত্তনো ধীতাসু আগন্ত্ৰা ইচ্ছাৰিঘাতং পত্ৰা গতাসু অযং ‘‘অত্থেসো উপাযো’’তি চিন্তেন্তো আগন্ত্ৰা ‘‘ভগৰা যদত্থং তুম্হেহি পারমিযো পূরিতা, সো ৰো অত্থো অনুপ্পত্তো, পটিৰিদ্ধং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, কিং তে লোকৰিচরণেনা’’তি ৰত্ৰা যথা অজ্জ এৰমেৰ ‘‘পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে ভগৰা’’তি যাচি. ভগৰা চস্স ‘‘ন তাৰাহ’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা পটিক্খিপি. তং সন্ধায ইদানি ‘‘ভাসিতা খো পনেসা’’তিআদিমাহ.

তত্থ ৰিযত্তাতি অরিযমগ্গাধিগমৰসেন ব্যত্তা. ৰিনীতাতি তথেৰ কিলেসৰিনযনেন ৰিনীতা. ৰিসারদাতি সারজ্জকরানং দিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাদীনং পহানেন ৰিসারদভাৰং পত্তা. বহুস্সুতাতি তেপিটকৰসেন বহু সুতমেতেসন্তি বহুস্সুতা. তমেৰ ধম্মং ধারেন্তীতি ধম্মধরা. অথ ৰা বহুস্সুতাতি পরিযত্তিবহুস্সুতা চেৰ পটিৰেধবহুস্সুতা চ. ধম্মধরাতি পরিযত্তিধম্মানং চেৰ পটিৰেধধম্মানঞ্চ ধারণতো ধম্মধরাতি এৰম্পেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নাতি অরিযধম্মস্স অনুধম্মভূতং ৰিপস্সনাধম্মং পটিপন্না. সামীচিপ্পটিপন্নাতি ঞাণদস্সনৰিসুদ্ধিযা অনুচ্ছৰিকং ৰিসুদ্ধিপরম্পরাপটিপদং পটিপন্না. অনুধম্মচারিনোতি সল্লেখিকং তস্সা পটিপদায অনুরূপং অপ্পিচ্ছতাদিধম্মং চরণসীলা. সকং আচরিযকন্তি অত্তনো আচরিযৰাদং. আচিক্খিস্সন্তীতি আদিতো কথেস্সন্তি, অত্তনা উগ্গহিতনিযামেন পরে উগ্গণ্হাপেস্সন্তীতি অত্থো. দেসেস্সন্তীতি ৰাচেস্সন্তি, পাল়িং সম্মা ৰাচেস্সন্তীতি অত্থো. পঞ্ঞপেস্সন্তীতি পজানাপেস্সন্তি, পকাসেস্সন্তীতি অত্থো. পট্ঠপেস্সন্তীতি পকারেন ঠপেস্সন্তি. ৰিৰরিস্সন্তীতি ৰিৰটং করিস্সন্তি. ৰিভজিস্সন্তীতি ৰিভত্তং করিস্সন্তি. উত্তানীকরিস্সন্তীতি অনুত্তানং গম্ভীরং উত্তানং পাকটং করিস্সন্তি. সহধম্মেনাতি সহেতুকেন সকারণেন ৰচনেন. সপ্পাটিহারিযন্তি যাৰনিয্যানিকং কত্ৰা. ধম্মং দেসেস্সন্তীতি নৰৰিধলোকুত্তরধম্মং পবোধেস্সন্তি, পকাসেস্সন্তীতি অত্থো.

এত্থ চ ‘‘পঞ্ঞপেস্সন্তী’’তিআদীহি ছহি পদেহি ছ অত্থপদানি দস্সিতানি, আদিতো পন দ্ৰীহি পদেহি ছ ব্যঞ্জনপদানীতি. এত্তাৰতা তেপিটকং বুদ্ধৰচনং সংৰণ্ণনানযেন সঙ্গহেত্ৰা দস্সিতং হোতি. ৰুত্তঞ্হেতং নেত্তিযং ‘‘দ্ৰাদসপদানি সুত্তং, তং সব্বং ব্যঞ্জনঞ্চ অত্থো চা’’তি (নেত্তি. সঙ্গহৰার).

ব্রহ্মচরিযন্তি সিক্খত্তযসঙ্গহিতং সকলং সাসনব্রহ্মচরিযং. ইদ্ধন্তি সমিদ্ধং ঝানুপ্পাদৰসেন. ফীতন্তি ৰুদ্ধিপ্পত্তং সব্বফালিফুল্লং অভিঞ্ঞাসম্পত্তিৰসেন. ৰিত্থারিকন্তি ৰিত্থতং তস্মিং তস্মিং দিসাভাগে পতিট্ঠহনৰসেন. বাহুজঞ্ঞন্তি বহূহি ঞাতং পটিৰিদ্ধং বহুজনাভিসমযৰসেন. পুথুভূতন্তি সব্বাকারৰসেন পুথুলভাৰপ্পত্তং. কথং? যাৰ দেৰমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতন্তি যত্তকা ৰিঞ্ঞুজাতিকা দেৰা মনুস্সা চ অত্থি, তেহি সব্বেহি সুট্ঠু পকাসিতন্তি অত্থো.

অপ্পোস্সুক্কোতি নিরুস্সুক্কো লীনৰীরিযো. ‘‘ত্ৰঞ্হি, পাপিম, সত্তসত্তাহাতিক্কমনতো পট্ঠায ‘পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে ভগৰা, পরিনিব্বাতু সুগতো’তি ৰিরৰন্তো আহিণ্ডিত্থ, অজ্জ দানি পট্ঠায ৰিগতুস্সাহো হোহি, মা ময্হং পরিনিব্বানত্থায ৰাযামং করোহী’’তি ৰদতি. সতো সম্পজানো আযুসঙ্খারং ওস্সজীতি সতিং সূপট্ঠিতং কত্ৰা ঞাণেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰা আযুসঙ্খারং ৰিস্সজি পজহি. তত্থ ন ভগৰা হত্থেন লেড্ডুং ৰিয আযুসঙ্খারং ওস্সজি, তেমাসমত্তমেৰ পন সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা ততো পরং ন সমাপজ্জিস্সামীতি চিত্তং উপ্পাদেসি. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘ওস্সজী’’তি, ‘‘ৰোস্সজ্জী’’তিপি পাঠো.

কস্মা পন ভগৰা কপ্পং ৰা কপ্পাৰসেসং ৰা ঠাতুং সমত্থো তত্তকং কালং অট্ঠত্ৰা পরিনিব্বাযিতুং মারস্স যাচনায আযুসঙ্খারং ওস্সজি? ন ভগৰা মারস্স যাচনায আযুসঙ্খারং ওস্সজি, নাপি থেরস্স আযাচনায ন ওস্সজিস্সতি, তেমাসতো পন পরং বুদ্ধৰেনেয্যানং অভাৰতো আযুসঙ্খারং ওস্সজি. ঠানঞ্হি নাম বুদ্ধানং ভগৰন্তানং যাৰদেৰ ৰেনেয্যৰিনযনত্থং, তে অসতি ৰিনেয্যজনে কেন নাম কারণেন ঠস্সন্তি. যদি চ মারস্স যাচনায পরিনিব্বাযেয্য, পুরেতরংযেৰ পরিনিব্বাযেয্য. বোধিমণ্ডেপি হি মারেন যাচিতং, নিমিত্তোভাসকরণম্পি থেরস্স সোকতনুকরণত্থন্তি ৰুত্তোৰাযমত্থো. অপিচ বুদ্ধবলদীপনত্থং নিমিত্তোভাসকরণং. এৰং মহানুভাৰা বুদ্ধা ভগৰন্তোযেৰ তিট্ঠন্তাপি অত্তনো রুচিযাৰ তিট্ঠন্তি, পরিনিব্বাযন্তাপি অত্তনো রুচিযাৰ পরিনিব্বাযন্তীতি.

মহাভূমিচালোতি মহন্তো পথৰীকম্পো. তদা কির দসসহস্সিলোকধাতু অকম্পিত্থ. ভিংসনকোতি ভযজনকো. দেৰদুন্দুভিযো চ ফলিংসূতি দেৰভেরিযো নদিংসু, দেৰো সুক্খগজ্জিতং গজ্জি, অকালৰিজ্জুলতা নিচ্ছরিংসু, খণিকৰস্সং ৰস্সীতি ৰুত্তং হোতি.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং সঙ্খারৰিসঙ্খারানং ৰিসেসসঙ্খাতং অত্থং সব্বাকারতো ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি অনৰসেসসঙ্খারে ৰিস্সজ্জেত্ৰা অত্তনো ৰিসঙ্খারগমনদীপকং উদানং উদানেসি. কস্মা উদানেসি? কোচি নাম ৰদেয্য ‘‘মারেন পচ্ছতো পচ্ছতো অনুবন্ধিত্ৰা ‘পরিনিব্বাতু, ভন্তে’তি উপদ্দুতো ভযেন ভগৰা আযুসঙ্খারং ওস্সজী’’তি. ‘‘তস্সোকাসো মা হোতু, ভীতস্স উদানং নাম নত্থী’’তি এতস্স দীপনত্থং পীতিৰেগৰিস্সট্ঠং উদানং উদানেসীতি অট্ঠকথাসু ৰুত্তং. ততো তেমাসমত্তেনেৰ চ পন বুদ্ধকিচ্চস্স নিপ্ফজ্জনতো এৰং দীঘরত্তং মযা পরিহটোযং দুক্খভারো ন চিরস্সেৰ নিক্খিপিযতীতি পস্সতো পরিনিব্বানগুণপচ্চৰেক্খণে তস্স উল়ারং পীতিসোমনস্সং উপ্পজ্জি, তেন পীতিৰেগেন উদানেসীতি যুত্তং ৰিয. একন্তেন হি ৰিসঙ্খারনিন্নো নিব্বানজ্ঝাসযো সত্থা মহাকরুণায বলক্কারেন ৰিয সত্তহিতত্থং লোকে সুচিরং ঠিতো. তথা হি দেৰসিকং চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো ৰল়ঞ্জেতি, সোদানি মহাকরুণাধিকারস্স নিপ্ফন্নত্তা নিব্বানাভিমুখো অনপ্পকং পীতিসোমনস্সং পটিসংৰেদেসি. তেনেৰ হি ভগৰতো কিলেসপরিনিব্বানদিৰসে ৰিয খন্ধপরিনিব্বানদিৰসেপি সরীরাভা ৰিসেসতো ৰিপ্পসন্না পরিসুদ্ধা পভস্সরা অহোসীতি.

গাথায সোণসিঙ্গালাদীনম্পি পচ্চক্খভাৰতো তুলিতং পরিচ্ছিন্নন্তি তুলং, কামাৰচরকম্মং. ন তুলং অতুলং, তুলং ৰা সদিসমস্স অঞ্ঞং লোকিযকম্মং নত্থীতি অতুলং, মহগ্গতকম্মং. কামাৰচরং রূপাৰচরং ৰা তুলং, অরূপাৰচরং অতুলং. অপ্পৰিপাকং ৰা তুলং, বহুৰিপাকং অতুলং. সম্ভৰন্তি সম্ভৰস্স হেতুভূতং, উপপত্তিজনকন্তি অত্থো. ভৰসঙ্খারন্তি পুনব্ভৰসঙ্খারণকং. অৰস্সজীতি ৰিস্সজ্জেসি. মুনীতি বুদ্ধমুনি. অজ্ঝত্তরতোতি নিযকজ্ঝত্তরতো. সমাহিতোতি উপচারপ্পনাসমাধিৰসেন সমাহিতো. অভিন্দি কৰচমিৰাতি কৰচং ৰিয অভিন্দি. অত্তসম্ভৰন্তি অত্তনি সঞ্জাতং কিলেসং. ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘সৰিপাকট্ঠেন সম্ভৰং, ভৰাভৰাভিসঙ্খরণট্ঠেন ভৰসঙ্খারন্তি চ লদ্ধনামং তুলাতুলসঙ্খাতং লোকিযকম্মঞ্চ ওস্সজি, সঙ্গামসীসে মহাযোধো কৰচং ৰিয অত্তসম্ভৰং কিলেসঞ্চ অজ্ঝত্তরতো সমাহিতো হুত্ৰা অভিন্দী’’তি.

অথ ৰা তুলন্তি তুলেন্তো তীরেন্তো. অতুলঞ্চ সম্ভৰন্তি নিব্বানঞ্চেৰ ভৰঞ্চ. ভৰসঙ্খারন্তি ভৰগামিকং কম্মং. অৰস্সজি মুনীতি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চা, পঞ্চন্নং খন্ধানং নিরোধো নিব্বানং নিচ্চ’’ন্তিআদিনা নযেন তুলেন্তো বুদ্ধমুনি ভৰে আদীনৰং, নিব্বানে চ আনিসংসং দিস্ৰা তং খন্ধানং মূলভূতং ভৰসঙ্খারকম্মং ‘‘কম্মক্খযায সংৰত্ততী’’তি (ম. নি. ২.৮১; অ. নি. ৪.২৩৩) এৰং ৰুত্তেন কম্মক্খযকরেন অরিযমগ্গেন অৰস্সজি. কথং অজ্ঝত্তরতো সমাহিতো, অভিন্দি কৰচমিৰত্তসম্ভৰং. সো হি ৰিপস্সনাৰসেন অজ্ঝত্তরতো, সমথৰসেন সমাহিতোতি এৰং পুব্বভাগতো পট্ঠায সমথৰিপস্সনাবলেন কৰচং ৰিয অত্তভাৰং পরিযোনন্ধিত্ৰা ঠিতং, অত্তনি সম্ভৰত্তা ‘‘অত্তসম্ভৰ’’ন্তি লদ্ধনামং সব্বং কিলেসজালং অভিন্দি, কিলেসাভাৰেনেৰ কম্মং অপ্পটিসন্ধিকত্তা অৰস্সট্ঠং নাম হোতীতি এৰং কিলেসপ্পহানেন কম্মং পজহি. ইতি বোধিমূলেযেৰ অৰস্সট্ঠভৰসঙ্খারো ভগৰা ৰেখমিস্সকেন ৰিয জরসকটং সমাপত্তিৰেখমিস্সকেন অত্তভাৰং যাপেন্তোপি ‘‘ইতো তেমাসতো উদ্ধং সমাপত্তিৰেখমস্স ন দস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদনেন আযুসঙ্খারং ওস্সজীতি.

পঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.