৬. সোণসুত্তৰণ্ণনা
৪৬. ছট্ঠে অৰন্তীসূতি অৰন্তিরট্ঠে. কুররঘরেতি এৰংনামকে নগরে. পৰত্তে পব্বতেতি পৰত্তনামকে পব্বতে. ‘‘পপাতে পব্বতে’’তিপি পঠন্তি. সোণো উপাসকো কুটিকণ্ণোতি নামেন সোণো নাম, তীহি সরণগমনেহি উপাসকভাৰপ্পটিৰেদনেন উপাসকো, কোটিঅগ্ঘনকস্স কণ্ণপিল়ন্ধনস্স ধারণেন ‘‘কোটিকণ্ণো’’তি ৰত্তব্বে ‘‘কুটিকণ্ণো’’তি এৰং অভিঞ্ঞাতো, ন সুখুমালসোণোতি অধিপ্পাযো. অযঞ্হি আযস্মতো মহাকচ্চাযনস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা সাসনে অভিপ্পসন্নো, সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠিতো পৰত্তে পব্বতে ছাযূদকসম্পন্নে ঠানে ৰিহারং কারেত্ৰা থেরং তত্থ ৰসাপেত্ৰা চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠাতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘আযস্মতো মহাকচ্চানস্স উপট্ঠাকো হোতী’’তি.
সো কালেন কালং থেরস্স উপট্ঠানং গচ্ছতি. থেরো চস্স ধম্মং দেসেতি. তেন সংৰেগবহুলো ধম্মচরিযায উস্সাহজাতো ৰিহরতি. সো একদা সত্থেন সদ্ধিং ৰাণিজ্জত্থায উজ্জেনিং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে অটৰিযং সত্থে নিৰিট্ঠে রত্তিযং জনসম্বাধভযেন একমন্তং অপক্কম্ম নিদ্দং উপগঞ্ছি. সত্থো পচ্চূসৰেলাযং উট্ঠায গতো, ন একোপি সোণং পবোধেসি, সব্বেপি ৰিসরিত্ৰা অগমংসু. সো পভাতায রত্তিযা পবুজ্ঝিত্ৰা উট্ঠায কঞ্চি অপস্সন্তো সত্থেনেৰ গতমগ্গং গহেত্ৰা সীঘং সীঘং গচ্ছন্তো একং ৰটরুক্খং উপগঞ্ছি. তত্থ অদ্দস একং মহাকাযং ৰিরূপদস্সনং গচ্ছন্তং পুরিসং অট্ঠিতো মুত্তানি অত্তনো মংসানি সযমেৰ খাদন্তং, দিস্ৰান ‘‘কোসি ত্ৰ’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘পেতোম্হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কস্মা এৰং করোসী’’তি. ‘‘অত্তনো পুব্বকম্মেনা’’তি. ‘‘কিং পন তং কম্ম’’ন্তি. ‘‘অহং পুব্বে ভারুকচ্ছনগরৰাসী কূটৰাণিজো হুত্ৰা পরেসং সন্তকং ৰঞ্চেত্ৰা খাদিং, সমণে চ ভিক্খায উপগতে ‘তুম্হাকং মংসং খাদথা’তি অক্কোসিং, তেন কম্মেন এতরহি ইমং দুক্খং অনুভৰামী’’তি. তং সুত্ৰা সোণো অতিৰিয সংৰেগং পটিলভি.
ততো পরং গচ্ছন্তো মুখতো পগ্ঘরিতকাল়লোহিতে দ্ৰে পেতদারকে পস্সিত্ৰা তথেৰ পুচ্ছি. তেপিস্স অত্তনো কম্মং কথেসুং. তে কির ভারুকচ্ছনগরে দারককালে গন্ধৰাণিজ্জায জীৰিকং কপ্পেন্তা অত্তনো মাতরি খীণাসৰে নিমন্তেত্ৰা ভোজেন্তিযা গেহং গন্ত্ৰা ‘‘অম্হাকং সন্তকং কস্মা সমণানং দেসি, তযা দিন্নং ভোজনং ভুঞ্জনকসমণানং মুখতো কাল়লোহিতং পগ্ঘরতূ’’তি অক্কোসিংসু. তে তেন কম্মেন নিরযে পচ্চিত্ৰা তস্স ৰিপাকাৰসেসেন পেতযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা তদা ইমং দুক্খং অনুভৰন্তি. তম্পি সুত্ৰা সোণো অতিৰিয সংৰেগজাতো অহোসি.
সো উজ্জেনিং গন্ত্ৰা তং করণীযং তীরেত্ৰা কুলঘরং পচ্চাগতো থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা কতপটিসন্থারো থেরস্স তমত্থং আরোচেসি. থেরোপিস্স পৰত্তিনিৰত্তীসু আদীনৰানিসংসে ৰিভাৰেন্তো ধম্মং দেসেসি. সো থেরং ৰন্দিত্ৰা গেহং গতো সাযমাসং ভুঞ্জিত্ৰা সযনং উপগতো থোকংযেৰ নিদ্দাযিত্ৰা পবুজ্ঝিত্ৰা সযনতলে নিসজ্জ যথাসুতং ধম্মং পচ্চৰেক্খিতুং আরদ্ধো. তস্স তং ধম্মং পচ্চৰেক্খতো, তে চ পেতত্তভাৰে অনুস্সরতো সংসারদুক্খং অতিৰিয ভযানকং হুত্ৰা উপট্ঠাসি, পব্বজ্জায চিত্তং নমি. সো ৰিভাতায রত্তিযা সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা অত্তনো অজ্ঝাসযং আরোচেত্ৰা পব্বজ্জং যাচি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো সোণস্স উপাসকস্স কুটিকণ্ণস্স রহোগতস্স…পে… পব্বাজেতু মং, ভন্তে, অয্যো মহাকচ্চানো’’তি.
তত্থ যথা যথাতিআদীনং পদানং অযং সঙ্খেপত্থো – যেন যেন আকারেন অয্যো মহাকচ্চানো ধম্মং দেসেতি আচিক্খতি পঞ্ঞপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি পকাসেতি, তেন তেন মে উপপরিক্খতো এৰং হোতি, যদেতং সিক্খত্তযব্রহ্মচরিযং একম্পি দিৰসং অক্খণ্ডং কত্ৰা চরিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপরিপুণ্ণং. একদিৰসম্পি কিলেসমলেন অমলিনং কত্ৰা চরিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপরিসুদ্ধং. সঙ্খলিখিতন্তি লিখিতসঙ্খসদিসং ধোতসঙ্খসপ্পটিভাগং চরিতব্বং. ইদং ন সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা অগারমজ্ঝে ৰসন্তেন একন্ত পরিপুণ্ণং…পে… চরিতুং যংনূনাহং কেসে চেৰ মস্সূনি চ ওহারেত্ৰা ৰোরোপেত্ৰা কাসাযরসপীততায কাসাযানি ব্রহ্মচরিযং চরন্তানং অনুচ্ছৰিকানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা নিৰাসেত্ৰা চেৰ পারুপিত্ৰা চ অগারস্মা নিক্খমিত্ৰা অনগারিযং পব্বজেয্যং. যস্মা অগারস্স হিতং কসিৰাণিজ্জাদিকম্মং অগারিযন্তি ৰুচ্চতি, তঞ্চ পব্বজ্জায নত্থি, তস্মা পব্বজ্জা অনগারিযা নাম. তং অনগারিযং পব্বজ্জং পব্বজেয্যং উপগচ্ছেয্যং, পটিপজ্জেয্যন্তি অত্থো.
এৰং অত্তনা রহোৰিতক্কিতং সোণো উপাসকো থেরস্স আরোচেত্ৰা তং পটিপজ্জিতুকামো ‘‘পব্বাজেতু মং, ভন্তে, অয্যো মহাকচ্চানো’’তি আহ. থেরো পন ‘‘তাৰস্স ঞাণপরিপাকং কথ’’ন্তি উপধারেত্ৰা ঞাণপরিপাকং আগমযমানো ‘‘দুক্করং খো’’তিআদিনা পব্বজ্জাছন্দং নিৰারেসি.
তত্থ একভত্তন্তি ‘‘একভত্তিকো হোতি রত্তূপরতো ৰিরতো ৰিকালভোজনা’’তি (দী. নি. ১.১৯৪; অ. নি. ৩.৭১) এৰং ৰুত্তং ৰিকালভোজনৰিরতিং সন্ধায ৰদতি. একসেয্যন্তি অদুতিযসেয্যং. এত্থ চ সেয্যাসীসেন ‘‘একো তিট্ঠতি, একো গচ্ছতি, একো নিসীদতী’’তিআদিনা (মহানি. ৭; ৪৯) নযেন ৰুত্তেসু চতূসু ইরিযাপথেসু কাযৰিৰেকং দীপেতি, ন একাকিনা হুত্ৰা সযনমত্তং. ব্রহ্মচরিযন্তি মেথুনৰিরতিব্রহ্মচরিযং, সিক্খত্তযানুযোগসঙ্খাতং সাসনব্রহ্মচরিযং ৰা. ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. তত্থেৰাতি গেহেযেৰ. বুদ্ধানং সাসনং অনুযুঞ্জাতি নিচ্চসীলউপোসথসীলাদিভেদং পঞ্চঙ্গঅট্ঠঙ্গদসঙ্গসীলং, তদনুরূপঞ্চ সমাধিপঞ্ঞাভাৰনং অনুযুঞ্জ. এতঞ্হি উপাসকেন পুব্বভাগে অনুযুঞ্জিতব্বং বুদ্ধসাসনং নাম. তেনাহ – ‘‘কালযুত্তং একভত্তং একসেয্যং ব্রহ্মরিয’’ন্তি.
তত্থ কালযুত্তন্তি চাতুদ্দসীপঞ্চদসীঅট্ঠমীপাটিহারিযপক্খসঙ্খাতেন কালেন যুত্তং, যথাৰুত্তকালে ৰা তুয্হং অনুযুঞ্জন্তস্স যুত্তং পতিরূপং সক্কুণেয্যং, ন সব্বকালং পব্বজ্জাতি অধিপ্পাযো. সব্বমেতং ঞাণস্স অপরিপক্কত্তা তস্স কামানং দুপ্পহানতায সম্মাপটিপত্তিযং যোগ্যং কারাপেতুং ৰদতি, ন পব্বজ্জাছন্দং নিৰারেতুং. পব্বজ্জাভিসঙ্খারোতি পব্বজিতুং আরম্ভো উস্সাহো. পটিপস্সম্ভীতি ইন্দ্রিযানং অপরিপক্কত্তা, সংৰেগস্স চ নাতিতিক্খভাৰতো ৰূপসমি. কিঞ্চাপি পটিপস্সম্ভি, থেরেন ৰুত্তৰিধিং পন অনুতিট্ঠন্তো কালেন কালং থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা পযিরুপাসন্তো ধম্মং সুণাতি. তস্স ৰুত্তনযেনেৰ দুতিযং পব্বজ্জায চিত্তং উপ্পজ্জি, থেরস্স চ আরোচেসি. দুতিযম্পি থেরো পটিক্খিপি. ততিযৰারে পন ঞাণস্স পরিপক্কভাৰং ঞত্ৰা ‘‘ইদানি নং পব্বাজেতুং কালো’’তি থেরো পব্বাজেসি, পব্বজিতঞ্চ তং তীণি সংৰচ্ছরানি অতিক্কমিত্ৰা গণং পরিযেসিত্ৰা উপসম্পাদেসি. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘দুতিযম্পি খো সোণো…পে… উপসম্পাদেসী’’তি.
তত্থ অপ্পভিক্খুকোতি কতিপযভিক্খুকো. তদা কির ভিক্খূ যেভুয্যেন মজ্ঝিমদেসে এৰ ৰসিংসু. তস্মা তত্থ কতিপযা এৰ অহেসুং, তে চ একস্মিং নিগমে একো, একস্মিং দ্ৰেতি এৰং ৰিসুং ৰিসুং ৰসিংসু. কিচ্ছেনাতি দুক্খেন. কসিরেনাতি আযাসেন. ততো ততোতি তস্মা তস্মা গামনিগমাদিতো. থেরেন হি কতিপযে ভিক্খূ আনেত্ৰা অঞ্ঞেসু আনীযমানেসু পুব্বে আনীতা কেনচিদেৰ করণীযেন পক্কমিংসু, কিঞ্চি কালং আগমেত্ৰা পুন তেসু আনীযমানেসু ইতরে পক্কমিংসু. এৰং পুনপ্পুনং আনযনেন সন্নিপাতো চিরেনেৰ অহোসি, থেরো চ তদা একৰিহারী অহোসি. দসৰগ্গং ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতেত্ৰাতি তদা ভগৰতা পচ্চন্তদেসেপি দসৰগ্গেনেৰ সঙ্ঘেন উপসম্পদা অনুঞ্ঞাতা. ইতোনিদানঞ্হি থেরেন যাচিতো পঞ্চৰগ্গেন সঙ্ঘেন পচ্চন্তদেসে উপসম্পদং অনুজানি. তেন ৰুত্তং – ‘‘তিণ্ণং ৰস্সানং…পে… সন্নিপাতেত্ৰা’’তি.
ৰস্সংৰুট্ঠস্সাতি উপসম্পজ্জিত্ৰা পঠমৰস্সং উপগন্ত্ৰা ৰুসিতৰতো. ঈদিসো চ ঈদিসো চাতি এৰরূপো চ এৰরূপো চ, এৰরূপায নামকাযরূপকাযসম্পত্তিযা সমন্নাগতো, এৰরূপায ধম্মকাযসম্পত্তিযা সমন্নাগতোতি সুতোযেৰ মে সো ভগৰা. ন খো মে সো ভগৰা সম্মুখা দিট্ঠোতি এতেন পুথুজ্জনসদ্ধায এৰং আযস্মা সোণো ভগৰন্তং দট্ঠুকামো অহোসি. অপরভাগে পন সত্থারা সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসিত্ৰা পচ্চূসসমযং অজ্ঝিট্ঠো সোল়স অট্ঠকৰগ্গিকানি সত্থু সম্মুখা অট্ঠিং কত্ৰা মনসি কত্ৰা সব্বং চেতসো সমন্নাহরিত্ৰা অত্থধম্মপ্পটিসংৰেদী হুত্ৰা ভণন্তো ধম্মূপসঞ্হিতপামোজ্জাদিমুখেন সমাহিতো সরভঞ্ঞপরিযোসানে ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা সঙ্খারে সম্মসন্তো অনুপুব্বেন অরহত্তং পাপুণি. এতদত্থমেৰ হিস্স ভগৰতা অত্তনা সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰাসো আণত্তোতি ৰদন্তি.
কেচি পনাহু – ‘‘ন খো মে সো ভগৰা সম্মুখা দিট্ঠো’’তি ইদং রূপকাযদস্সনমেৰ সন্ধায ৰুত্তন্তি. আযস্মা হি সোণো পব্বজিত্ৰাৰ থেরস্স সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা ঘটেন্তো ৰাযমন্তো অনুপসম্পন্নোৰ সোতাপন্নো হুত্ৰা উপসম্পজ্জিত্ৰা ‘‘উপাসকাপি সোতাপন্না হোন্তি, অহম্পি সোতাপন্নো, কিমেত্থ চিত্ত’’ন্তি উপরিমগ্গত্থায ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অন্তোৰস্সেযেৰ ছল়ভিঞ্ঞো হুত্ৰা ৰিসুদ্ধিপৰারণায পৰারেসি. অরিযসচ্চদস্সনেন হি ভগৰতো ধম্মকাযো দিট্ঠো নাম হোতি. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘যো খো, ৰক্কলি, ধম্মং পস্সতি, সো মং পস্সতি. যো মং পস্সতি, সো ধম্মং পস্সতী’’তি (সং. নি. ৩.৮৭).
তস্মাস্স ধম্মকাযদস্সনং পগেৰ সিদ্ধং, পৰারেত্ৰা পন রূপকাযং দট্ঠুকামো অহোসীতি.
‘‘সচে মং উপজ্ঝাযো অনুজানাতী’’তিপি পাঠো. ‘‘ভন্তে’’তি পন লিখন্তি. তথা ‘‘সাধু সাধু, আৰুসো সোণ, গচ্ছ ত্ৰং, আৰুসো সোণা’’তিপি পাঠো. ‘‘আৰুসো’’তি পন কেসুচি পোত্থকেসু নত্থি. তথা ‘‘এৰমাৰুসোতি খো আযস্মা সোণো’’তিপি পাঠো. আৰুসোৰাদোযেৰ হি অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিক্খূনং ভগৰতো ধরমানকালে আচিণ্ণো. ভগৰন্তং পাসাদিকন্তিআদীনং পদানং অত্থো হেট্ঠা ৰুত্তোযেৰ.
কচ্চি ভিক্খু খমনীযন্তি ভিক্খু ইদং তুয্হং চতুচক্কং নৰদ্ৰারং সরীরযন্তং কচ্চি খমনীযং, কিং সক্কা খমিতুং সহিতুং পরিহরিতুং, কিং দুক্খভারো নাভিভৰতি. কচ্চি যাপনীযন্তি কিং তংতংকিচ্চেসু যাপেতুং গমেতুং সক্কা, ন কঞ্চি অন্তরাযন্তি দস্সেতি. কচ্চিসি অপ্পকিলমথেনাতি অনাযাসেন ইমং এত্তকং অদ্ধানং কচ্চি আগতোসি.
এতদহোসীতি বুদ্ধাচিণ্ণং অনুস্সরন্তস্স আযস্মতো আনন্দস্স এতং ‘‘যস্স খো মং ভগৰা’’তিআদিনা ইদানি ৰুচ্চমানং চিত্তে আচিণ্ণং অহোসি. একৰিহারেতি একগন্ধকুটিযং. গন্ধকুটি হি ইধ ৰিহারোতি অধিপ্পেতা. ৰত্থুন্তি ৰসিতুং.
নিসজ্জায ৰীতিনামেত্ৰাতি এত্থ যস্মা ভগৰা আযস্মতো সোণস্স সমাপত্তিসমাপজ্জনে পটিসন্থারং করোন্তো সাৰকসাধারণা সব্বা সমাপত্তিযো অনুলোমপটিলোমং সমাপজ্জন্তো বহুদেৰ রত্তিং…পে… ৰিহারং পাৰিসি, তস্মা আযস্মাপি সোণো ভগৰতো অধিপ্পাযং ঞত্ৰা তদনুরূপং সব্বা তা সমাপত্তিযো সমাপজ্জন্তো ‘‘বহুদেৰ রত্তিং…পে… ৰিহারং পাৰিসী’’তি কেচি ৰদন্তি. পৰিসিত্ৰা চ ভগৰতা অনুঞ্ঞাতো চীৰরং তিরোকরণীযং কত্ৰাপি ভগৰতো পাদপস্সে নিসজ্জায ৰীতিনামেসি. অজ্ঝেসীতি আণাপেসি. পটিভাতু তং ভিক্খু ধম্মো ভাসিতুন্তি ভিক্খু তুয্হং ধম্মো ভাসিতুং উপট্ঠাতু ঞাণমুখে আগচ্ছতু, যথাসুতং যথাপরিযত্তং ধম্মং ভণাহীতি অত্থো.
সোল়স অট্ঠকৰগ্গিকানীতি অট্ঠকৰগ্গভূতানি কামসুত্তাদীনি সোল়স সুত্তানি. সরেন অভণীতি সুত্তুস্সারণসরেন অভাসি, সরভঞ্ঞৰসেন কথেসীতি অত্থো. সরভঞ্ঞপরিযোসানেতি উস্সারণাৰসানে. সুগ্গহিতানীতি সম্মা উগ্গহিতানি. সুমনসিকতানীতি সুট্ঠু মনসি কতানি. একচ্চো উগ্গহণকালে সম্মা উগ্গহেত্ৰাপি পচ্ছা সজ্ঝাযাদিৰসেন মনসি করণকালে ব্যঞ্জনানি ৰা মিচ্ছা রোপেতি, পদপচ্ছাভট্ঠং ৰা করোতি, ন এৰমযং. ইমিনা পন সম্মদেৰ যথুগ্গহিতং মনসি কতানি. তেন ৰুত্তং – ‘‘সুমনসিকতানীতি সুট্ঠু মনসি কতানী’’তি. সূপধারিতানীতি অত্থতোপি সুট্ঠু উপধারিতানি. অত্থে হি সুট্টু উপধারিতে সক্কা পাল়িং সম্মা উস্সারেতুং. কল্যাণিযাসি ৰাচায সমন্নাগতোতি সিথিলধনিতাদীনং যথাৰিধানৰচনেন পরিমণ্ডলপদব্যঞ্জনপরিপুণ্ণায পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো আসি. ৰিস্সট্ঠাযাতি ৰিমুত্তায. এতেনস্স ৰিমুত্তৰাদিতং দস্সেতি. অনেলগল়াযাতি এলা ৰুচ্চতি দোসো, তং ন পগ্ঘরতীতি অনেলগল়া, তায নিদ্দোসাযাতি অত্থো. অথ ৰা অনেলগল়াযাতি অনেলায চ অগল়ায চ নিদ্দোসায অগল়িতপদব্যঞ্জনায, অপরিহীনপদব্যঞ্জনাযাতি অত্থো. তথা হি নং ভগৰা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং কল্যাণৰাক্করণানং যদিদং সোণো কুটিকণ্ণো’’তি (অ. নি. ১.২০৬) এতদগ্গে ঠপেসি. অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযাতি যথাধিপ্পেতং অত্থং ৰিঞ্ঞাপেতুং সমত্থায.
কতিৰস্সোতি সো কির মজ্ঝিমৰযস্স ততিযকোট্ঠাসে ঠিতো আকপ্পসম্পন্নো চ পরেসং চিরতরপব্বজিতো ৰিয খাযতি. তং সন্ধায ভগৰা পুচ্ছতীতি কেচি, তং অকারণং. এৰং সন্তে সমাধিসুখং অনুভৰিতুং যুত্তো, এত্তকং কালং কস্মা পমাদমাপন্নোতি পুন অনুযুঞ্জিতুং সত্থা ‘‘কতিৰস্সোসী’’তি তং পুচ্ছতি. তেনেৰাহ – ‘‘কিস্স পন ত্ৰং ভিক্খু এৰং চিরং অকাসী’’তি.
তত্থ কিস্সাতি কিং কারণা. এৰং চিরং অকাসীতি এৰং চিরাযি, কেন কারণেন এৰং চিরকালং পব্বজ্জং অনুপগন্ত্ৰা অগারমজ্ঝে ৰসীতি অত্থো. চিরং দিট্ঠো মেতি চিরেন চিরকালেন মযা দিট্ঠো. কামেসূতি কিলেসকামেসু চ ৰত্থুকামেসু চ. আদীনৰোতি দোসো. অপি চাতি কামেসু আদীনৰে কেনচি পকারেন দিট্ঠেপি ন তাৰাহং ঘরাৰাসতো নিক্খমিতুং অসক্খিং. কস্মা? সম্বাধো ঘরাৰাসো উচ্চাৰচেহি কিচ্চকরণীযেহি সমুপব্যূল়্হো অগারিযভাৰো. তেনেৰাহ – ‘‘বহুকিচ্চো বহুকরণীযো’’তি.
এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি কামেসু যথাভূতং আদীনৰদস্সিনো চিত্তং চিরাযিত্ৰাপি ন পতিট্ঠাতি, অঞ্ঞদত্থু পদুমপলাসে উদকবিন্দু ৰিয ৰিনিৰত্ততিযেৰাতি এতমত্থং সব্বাকারতো ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি পৰত্তিং নিৰত্তিঞ্চ সম্মদেৰ জানন্তো পৰত্তিযং তন্নিমিত্তে চ ন কদাচিপি রমতীতি ইদমত্থদীপকং ইমং উদানং উদানেসি.
তত্থ দিস্ৰা আদীনৰং লোকেতি সব্বস্মিং সঙ্খারলোকে ‘‘অনিচ্চো দুক্খো ৰিপরিণামধম্মো’’তিআদিনা আদীনৰং দোসং পঞ্ঞায পস্সিত্ৰা. এতেন ৰিপস্সনাৰারো কথিতো. ঞত্ৰা ধম্মং নিরুপধিন্তি সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গত্তা নিরুপধিং নিব্বানধম্মং যথাভূতং ঞত্ৰা নিস্সরণৰিৰেকাসঙ্খতামতসভাৰতো মগ্গঞাণেন পটিৰিজ্ঝিত্ৰা. ‘‘দিস্ৰা ঞত্ৰা’’তি ইমেসং পদানং ‘‘সপ্পিং পিৰিত্ৰা বলং হোতি, সীহং দিস্ৰা ভযং হোতি, পঞ্ঞায দিস্ৰা আসৰা পরিক্খীণা হোন্তী’’তিআদীসু (পু. প. ২০৮; অ. নি. ৯.৪২-৪৩) ৰিয হেতুঅত্থতা দট্ঠব্বা. অরিযো ন রমতী পাপেতি কিলেসেহি আরকত্তা অরিযো সপ্পুরিসো অণুমত্তেপি পাপে ন রমতি. কস্মা? পাপে ন রমতী সুচীতি সুৰিসুদ্ধকাযসমাচারাদিতায ৰিসুদ্ধপুগ্গলো রাজহংসো ৰিয উক্কারট্ঠানে পাপে সংকিলিট্ঠধম্মে ন রমতি নাভিনন্দতি. ‘‘পাপো ন রমতী সুচি’’ন্তিপি পাঠো. তস্সত্থো – পাপো পাপপুগ্গলো সুচিং অনৰজ্জং ৰোদানধম্মং ন রমতি, অঞ্ঞদত্থু গামসূকরাদযো ৰিয উক্কারট্ঠানং অসুচিং সংকিলেসধম্মংযেৰ রমতীতি পটিপক্খতো দেসনং পরিৰত্তেতি.
এৰং ভগৰতা উদানে উদানিতে আযস্মা সোণো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা অত্তনো উপজ্ঝাযস্স ৰচনেন পচ্চন্তদেসে পঞ্চৰগ্গেন উপসম্পদাদিপঞ্চৰত্থূনি যাচি. ভগৰাপি তানি অনুজানীতি তং সব্বং খন্ধকে (মহাৰ. ২৪২ আদযো) আগতনযেন ৰেদিতব্বং.
ছট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.