৮. সুন্দরীসুত্তৰণ্ণনা

৩৮. অট্ঠমে সক্কতোতিআদীনং পদানং অত্থো হেট্ঠা ৰণ্ণিতোযেৰ. অসহমানাতি ন সহমানা, উসূযন্তাতি অত্থো. ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ সক্কারং অসহমানাতি সম্বন্ধো.

সুন্দরীতি তস্সা নামং. সা কির তস্মিং কালে সব্বপরিব্বাজিকাসু অভিরূপা দস্সনীযা পাসাদিকা পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতা, তেনেৰ সা ‘‘সুন্দরী’’তি পঞ্ঞাযিত্থ. সা চ অনতীতযোব্বনা অসংযতসমাচারাৰ হোতি, তস্মা তে সুন্দরিং পরিব্বাজিকং পাপকম্মে উয্যোজেসুং. তে হি অঞ্ঞতিত্থিযা বুদ্ধুপ্পাদতো পট্ঠায সযং হতলাভসক্কারা হেট্ঠা অক্কোসসুত্তৰণ্ণনাযং আগতনযেন ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ উল়ারং অপরিমিতং লাভসক্কারং পৰত্তমানং দিস্ৰা ইস্সাপকতা একতো হুত্ৰা সম্মন্তযিংসু – মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায নট্ঠা হতলাভসক্কারা, ন নো কোচি অত্থিভাৰম্পি জানাতি, কিং নিস্সায নু খো লোকো সমণে গোতমে অভিপ্পসন্নো উল়ারং সক্কারসম্মানং উপনেতীতি? তত্থেকো আহ – ‘‘উচ্চাকুলপ্পসুতো অসম্ভিন্নায মহাসম্মতপ্পৰেণিযা জাতো’’তি, অপরো ‘‘অভিজাতিযং তস্স অনেকানি অচ্ছরিযানি পাতুভূতানী’’তি, অঞ্ঞো ‘‘কালদেৰিলং ৰন্দাপেতুং উপনীতস্স পাদা পরিৰত্তিত্ৰা তস্স জটাসু পতিট্ঠিতা’’তি, অপরো ‘‘ৰপ্পমঙ্গলকালে জম্বুচ্ছাযায সযাপিতস্স ৰীতিক্কন্তেপি মজ্ঝন্হিকে জম্বুচ্ছাযা অপরিৰত্তিত্ৰা ঠিতা’’তি, অঞ্ঞো ‘‘অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো রূপসম্পত্তিযা’’তি, অপরো ‘‘জিণ্ণাতুরমতপব্বজিতসঙ্খাতনিমিত্তে দিস্ৰা সংৰেগজাতো আগামিনং চক্কৰত্তিরজ্জং পহায পব্বজিতো’’তি. এৰং অপরিমাণকালে সম্ভতং অনঞ্ঞসাধারণং ভগৰতো পুঞ্ঞঞাণসম্ভারং উক্কংসপারমিপ্পত্তং নিরুপমং সল্লেখপ্পটিপদং অনুত্তরঞ্চ ঞাণপহানসম্পদাদিবুদ্ধানুভাৰং অজানন্তা অত্তনা যথাদিট্ঠং যথাসুতং ধরমানং তং তং ভগৰতো বহুমানকারণং কিত্তেত্ৰা অবহুমানকারণং পরিযেসিত্ৰা অপস্সন্তা ‘‘কেন নু খো কারণেন মযং সমণস্স গোতমস্স অযসং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারং নাসেয্যামা’’তি. তেসু একো তিখিণমন্তী এৰমাহ – ‘‘অম্ভো ইমস্মিং সত্তলোকে মাতুগামসুখে অসত্তসত্তা নাম নত্থি, অযঞ্চ সমণো গোতমো অভিরূপো দেৰসমো তরুণো, অত্তনো সমরূপং মাতুগামং লভিত্ৰা সজ্জেয্য. অথাপি ন সজ্জেয্য, জনস্স পন সঙ্কিযো ভৰেয্য, হন্দ মযং সুন্দরিং পরিব্বাজিকং তথা উয্যোজেম, যথা সমণস্স গোতমস্স অযসো পথৰিযং পত্থরেয্যা’’তি.

তং সুত্ৰা ইতরে ‘‘ইদং সুট্ঠু তযা চিন্তিতং, এৰঞ্হি কতে সমণো গোতমো অযসকেন উপদ্দুতো সীসং উক্খিপিতুং অসক্কোন্তো যেন ৰা তেন ৰা পলাযিস্সতী’’তি সব্বেৰ একজ্ঝাসযা হুত্ৰা তথা উয্যোজেতুং সুন্দরিযা সন্তিকং অগমংসু. সা তে দিস্ৰা ‘‘কিং তুম্হে একতো আগতত্থা’’তি আহ. তিত্থিযা অনালপন্তা আরামপরিযন্তে পটিচ্ছন্নে ঠানে নিসীদিংসু. সা তত্থ গন্ত্ৰা পুনপ্পুনং আলপন্তী পটিৰচনং অলভিত্ৰা কিং তুম্হাকং অপরজ্ঝং? কস্মা মে পটিৰচনং ন দেথাতি? তথা হি পন ত্ৰং অম্হে ৰিহেঠিযমানে অজ্ঝুপেক্খসীতি. কো তুম্হে ৰিহেঠেতীতি? ‘‘কিং পন ত্ৰং ন পস্সসি, সমণং গোতমং অম্হে ৰিহেঠেত্ৰা হতলাভসক্কারে কত্ৰা ৰিচরন্ত’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘তত্থ মযা কিং কাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি ত্ৰং অভিক্খণং জেতৰনসমীপং গন্ত্ৰা মহাজনস্স এৰঞ্চেৰঞ্চ ৰদেয্যাসী’’তি আহংসু. সাপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা ভগৰতোসক্কারং অসহমানা’’তিআদি.

তত্থ উস্সহসীতি সক্কোসি. অত্থন্তি হিতং কিচ্চং ৰা. ক্যাহন্তি কিং অহং. যস্মা তে তিত্থিযা তস্সা অঞ্ঞাতকাপি সমানা পব্বজ্জসম্বন্ধমত্তেন সঙ্গণ্হিতুং ঞাতকা ৰিয হুত্ৰা ‘‘উস্সহসি ত্ৰং ভগিনি ঞাতীনং অত্থং কাতু’’ন্তি আহংসু. তস্মা সাপি মিগং ৰল্লি ৰিয পাদে লগ্গা জীৰিতম্পি মে পরিচ্চত্তং ঞাতীনং অত্থাযাতি আহ.

তেন হীতি ‘‘যস্মা ত্ৰং ‘জীৰিতম্পি মে তুম্হাকং অত্থায পরিচ্চত্ত’ন্তি ৰদসি, ত্ৰঞ্চ পঠমৰযে ঠিতা অভিরূপা সোভগ্গপ্পত্তা চ, তস্মা যথা তং নিস্সায সমণস্স গোতমস্স অযসো উপ্পজ্জিস্সতি, তথা করেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘অভিক্খণং জেতৰনং গচ্ছাহী’’তি উয্যোজেসুং. সাপি খো বালা ককচদন্তপন্তিযা পুপ্ফাৰলিকীল়ং কীল়িতুকামা ৰিয, পভিন্নমদং চণ্ডহত্থিং সোণ্ডায পরামসন্তী ৰিয, নলাটেন মচ্চুং গণ্হন্তী ৰিয তিত্থিযানং ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা মালাগন্ধৰিলেপনতম্বূলমুখৰাসাদীনি গহেত্ৰা মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা নগরং পৰিসনকালে জেতৰনাভিমুখী গচ্ছন্তী ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসামী’’তি ৰত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং তিত্থিযারামে ৰসিত্ৰা পাতোৰ জেতৰনমগ্গং ওতরিত্ৰা নগরাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং সুন্দরি কহং গতাসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসিত্ৰা তং কিলেসরতিযা রমাপেত্ৰা আগতাম্হী’’তি ৰদতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘এৰং অয্যাতি খো সুন্দরী পরিব্বাজিকা তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং পটিস্সুত্ৰা অভিক্খণং জেতৰনং অগমাসী’’তি.

তিত্থিযা কতিপাহস্স অচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৰা ‘‘গচ্ছথ, সুন্দরিং মারেত্ৰা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা অৰিদূরে মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিত্ৰা এথা’’তি ৰদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দরিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা ‘‘কত্থ পন তুম্হে পরিসঙ্কথা’’তি রঞ্ঞা ৰুত্তা ইমেসু দিৰসেসু জেতৰনে ৰসতি, তত্থস্সা পৰত্তিং ন জানামাতি. ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং তত্থ ৰিচিনথা’’তি রঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৰা জেতৰনং গন্ত্ৰা ৰিচিনন্তা ৰিয হুত্ৰা মালাকচৰরং ব্যূহিত্ৰা তস্সা সরীরং মঞ্চকং আরোপেত্ৰা নগরং পৰেসেত্ৰা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৰকা ‘সত্থুনা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দরিং মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিংসূ’’তি রঞ্ঞো আরোচেসুং. রাজাপি অনুপপরিক্খিত্ৰা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগরং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগরৰীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰদন্তা ৰিচরিত্ৰা পুন রঞ্ঞো নিৰেসনদ্ৰারং অগমংসু. রাজা সুন্দরিযা সরীরং আমকসুসানে অট্টকং আরোপেত্ৰা রক্খাপেসি. সাৰত্থিৰাসিনো ঠপেত্ৰা অরিযসাৰকে যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা অন্তোনগরে বহিনগরে চ ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৰিচরিংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘যদা তে অঞ্ঞিংসু তিত্থিযা পরিব্বাজকা ‘ৰোদিট্ঠা খো সুন্দরী’’’তিআদি.

তত্থ অঞ্ঞিংসূতি জানিংসু. ৰোদিট্ঠাতি ব্যপদিট্ঠা, জেতৰনং আগচ্ছন্তী চ গচ্ছন্তী চ ৰিসেসতো দিট্ঠা, বহুলং দিট্ঠাতি অত্থো. পরিখাকূপেতি দীঘিকাৰাটে. যা সা, মহারাজ, সুন্দরীতি, মহারাজ, যা সা ইমস্মিং নগরে রূপসুন্দরতায ‘‘সুন্দরী’’তি পাকটা অভিঞ্ঞাতা পরিব্বাজিকা. সা নো ন দিস্সতীতি সা অম্হাকং চক্খু ৰিয জীৰিতং ৰিয চ পিযাযিতব্বা, ইদানি ন দিস্সতি. যথানিক্খিত্তন্তি পুরিসে আণাপেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে অত্তনা যথাঠপিতং. ‘‘যথানিখাত’’ন্তিপি পাঠো, পথৰিযং নিখাতপ্পকারন্তি অত্থো.

রথিযায রথিযন্তি ৰীথিতো ৰীথিং. ৰীথীতি হি ৰিনিৰিজ্ঝনকরচ্ছা. সিঙ্ঘাটকন্তি তিকোণরচ্ছা. অলজ্জিনোতি ন লজ্জিনো, পাপজিগুচ্ছাৰিরহিতাতি অত্থো. দুস্সীলাতি নিস্সীলা. পাপধম্মাতি লামকসভাৰা নিহীনাচারা. মুসাৰাদিনোতি দুস্সীলা সমানা ‘‘সীলৰন্তো ময’’ন্তি অলিকৰাদিতায মুসাৰাদিনো. অব্রহ্মচারিনোতি ‘‘মেথুনপ্পটিসেৰিতায অসেট্ঠচারিনো ইমে হি নামা’’তি হীল়েন্তা ৰদন্তি. ধম্মচারিনোতি কুসলধম্মচারিনো. সমচারিনোতি কাযকম্মাদিসমচারিনো. কল্যাণধম্মাতি সুন্দরসভাৰা, পটিজানিস্সন্তি নামাতি সম্বন্ধো. নামসদ্দযোগেন হি এত্থ পটিজানিস্সন্তীতি অনাগতকালৰচনং. সামঞ্ঞন্তি সমণভাৰো সমিতপাপতা. ব্রহ্মঞ্ঞন্তি সেট্ঠভাৰো বাহিতপাপতা. কুতোতি কেন কারণেন. অপগতাতি অপেতা পরিভট্ঠা. পুরিসকিচ্চন্তি মেথুনপ্পটিসেৰনং সন্ধায ৰদন্তি.

অথ ভিক্খূ তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, তুম্হেপি তে মনুস্সে ইমায গাথায পটিচোদেথা’’তি ৰত্ৰা ‘‘অভূতৰাদী’’তি গাথমাহ. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘অথ খো সম্বহুলা…পে… নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থা’’তি. তত্থ নেসো, ভিক্খৰে, সদ্দো চিরং ভৰিস্সতীতি ইদং সত্থা তস্স অযসস্স নিপ্ফত্তিং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন জানিত্ৰা ভিক্খূ সমস্সাসেন্তো আহ.

গাথাযং অভূতৰাদীতি পরস্স দোসং অদিস্ৰাৰ মুসাৰাদং কত্ৰা অভূতেন অতচ্ছেন পরং অব্ভাচিক্খন্তো. যো ৰাপি কত্ৰাতি যো ৰা পন পাপকম্মং কত্ৰা ‘‘নাহং এতং করোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৰন্তীতি তে উভোপি জনা ইতো পরলোকং গন্ত্ৰা নিরযূপগমনেন গতিযা সমা ভৰন্তি. গতিযেৰ হি নেসং পরিচ্ছিন্না, আযূ পন অপরিচ্ছিন্না. বহুকঞ্হি পাপং কত্ৰা চিরং নিরযে পচ্চতি, পরিত্তকং কত্ৰা অপ্পমত্তকমেৰ কালং পচ্চতি. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৰ কম্মং, তেন ৰুত্তং – নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থাতি. ‘‘পরত্থা’’তি ইমস্স পন পদস্স পুরতো ‘‘পেচ্চা’’তিপদেন সম্বন্ধো, পেচ্চ পরত্থ ইতো গন্ত্ৰা তে নিহীনকম্মা পরলোকে সমা ভৰন্তীতি অত্থো.

পরিযাপুণিত্ৰাতি উগ্গহেত্ৰা. অকারকাতি অপরাধস্স ন কারকা. নযিমেহি কতন্তি এৰং কির নেসমহোসি – ইমেহি সমণেহি সক্যপুত্তিযেহি অদ্ধা তং পাপকম্মং ন কতং, যং অঞ্ঞতিত্থিযা উগ্ঘোসিত্ৰা সকলনগরং আহিণ্ডিংসু, যস্মা ইমে অম্হেসু এৰং অসব্ভাহি ফরুসাহি ৰাচাহি অব্ভাচিক্খন্তেসুপি ন কিঞ্চি ৰিকারং দস্সেন্তি, খন্তিসোরচ্চঞ্চ ন ৰিজহন্তি, কেৰলং পন ‘‘অভূতৰাদী নিরযং উপেতী’’তি ধম্মংযেৰ ৰদন্তা সপন্তিযেৰ, ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা অম্হে অনুপধারেত্ৰা অব্ভাচিক্খন্তে সপন্তি, সপথং করোন্তা ৰিয ৰদন্তি. অথ ৰা ‘‘যো ৰাপি কত্ৰা ‘ন করোমি’ চাহা’’তি ৰদন্তা সপন্তি, অত্তনো অকারকভাৰং বোধেতুং অম্হাকং সপথং করোন্তি ইমেতি অত্থো.

তেসঞ্হি মনুস্সানং ভগৰতা ভাসিতগাথায সৰনসমনন্তরমেৰ বুদ্ধানুভাৰেন সারজ্জং ওক্কমি, সংৰেগো উপ্পজ্জি ‘‘নযিদং অম্হেহি পচ্চক্খতো দিট্ঠং, সুতং নাম তথাপি হোতি, অঞ্ঞথাপি হোতি, এতে চ অঞ্ঞতিত্থিযা ইমেসং অনত্থকামা অহিতকামা, তস্মা তে সদ্ধায নযিদং অম্হেহি ৰত্তব্বং, দুজ্জানা হি সমণা’’তি. তে ততো পট্ঠায ততো ওরমিংসু.

রাজাপি যেহি সুন্দরী মারিতা, তেসং জাননত্থং পুরিসে আণাপেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুরং পিৰন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং করিংসু. তেসু হি একো একং আহ – ‘‘ত্ৰং সুন্দরিং একপ্পহারেন মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে খিপিত্ৰা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুরং পিৰসি, হোতু হোতূ’’তি. রাজপুরিসা তং সুত্ৰা তে ধুত্তে গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. রাজা ‘‘তুম্হেহি সা মারিতা’’তি তে ধুত্তে পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৰা’’তি. ‘‘কেহি মারাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৰা’’তি. রাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৰা তমত্থং পটিজানাপেত্ৰা, ‘‘অযং সুন্দরী তস্স সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং আরোপেতুকামেহি অম্হেহি মারাপিতা, নেৰ গোতমস্স, ন গোতমসাৰকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৰ দোসোতি এৰং ৰদন্তা নগরং আহিণ্ডথা’’তি আণাপেসি. তে তথা অকংসু. মহাজনো সম্মদেৰ সদ্দহি. তিত্থিযানং ধিক্কারং অকাসি, তিত্থিযা মনুস্সৰধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিয্যোসোমত্তায সক্কারসম্মানো মহা অহোসি. ভিক্খূ অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা অত্তমনা পটিৰেদেসুং. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ…পে… অন্তরহিতো সো, ভন্তে, সদ্দো’’তি.

কস্মা পন ভগৰা ‘‘তিত্থিযানং ইদং কম্ম’’ন্তি ভিক্খূনং নারোচেসি? অরিযানং তাৰ আরোচনেন পযোজনং নত্থি, পুথুজ্জনেসু পন ‘‘যে ন সদ্দহেয্যুং, তেসং তং দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায সংৰত্তেয্যা’’তি নারোচেসি. অপিচেতং বুদ্ধানং অনাচিণ্ণং, যং অনাগতস্স ঈদিসস্স ৰত্থুস্স আচিক্খনং. পরানুদ্দেসিকমেৰ হি ভগৰা সংকিলেসপক্খং ৰিভাৰেতি, কম্মঞ্চ কতোকাসং ন সক্কা নিৰত্তেতুন্তি অব্ভক্খানং তন্নিমিত্তঞ্চ ভগৰা অজ্ঝুপেক্খন্তো নিসীদি. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘ন অন্তলিক্খে ন সমুদ্দমজ্ঝে,

ন পব্বতানং ৰিৰরং পৰিস্স;

ন ৰিজ্জতী সো জগতিপ্পদেসো,

যত্থট্ঠিতো মুচ্চেয্য পাপকম্মা’’তি. (ধ. প. ১২৭; মি. প. ৪.২.৪);

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি মম্মচ্ছেদনৰসেনাপি বালজনেহি পৰত্তিতং দুরুত্তৰচনং খন্তিবলসমন্নাগতস্স ধীরস্স দুত্তিতিক্খা নাম নত্থীতি ইমমত্থং সব্বাকারতো ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি ইমং অধিৰাসনখন্তিবলৰিভাৰনং উদানং উদানেসি.

তত্থ তুদন্তি ৰাচায জনা অসঞ্ঞতা, সরেহি সঙ্গামগতংৰ কুঞ্জরন্তি কাযিকসংৰরাদীসু কস্সচিপি সংৰরস্স অভাৰেন অসংযতা অৰিনীতা বালজনা সরেহি সাযকেহি সঙ্গামগতং যুদ্ধগতং কুঞ্জরংৰ হত্থিনাগং পটিযোধা ৰিয ৰাচাসত্তীহি তুদন্তি ৰিজ্ঝন্তি, অযং তেসং সভাৰো. সুত্ৰান ৰাক্যং ফরুসং উদীরিতং, অধিৰাসযে ভিক্খু অদুট্ঠচিত্তোতি তং পন তেহি বালজনেহি উদীরিতং ভাসিতং মম্মঘট্টনৰসেন পৰত্তিতং ফরুসং ৰাক্যং ৰচনং অভূতং ভূততো নিব্বেঠেন্তো মম ককচূপমওৰাদং (ম. নি. ১.২২২ আদযো) অনুস্সরন্তো ঈসকম্পি অদুট্ঠচিত্তো হুত্ৰা ‘‘সংসারসভাৰো এসো’’তি সংসারে ভযং ইক্খণসীলো ভিক্খু অধিৰাসযে, অধিৰাসনখন্তিযং ঠত্ৰা খমেয্যাতি অত্থো.

এত্থাহ – কিং পন তং কম্মং, যং অপরিমাণকালং সক্কচ্চং উপচিতৰিপুলপুঞ্ঞসম্ভারো সত্থা এৰং দারুণং অভূতব্ভক্খানং পাপুণীতি? ৰুচ্চতে – অযং সো ভগৰা বোধিসত্তভূতো অতীতজাতিযং মুনাল়ি নাম ধুত্তো হুত্ৰা পাপজনসেৰী অযোনিসোমনসিকারবহুলো ৰিচরতি. সো একদিৰসং সুরভিং নাম পচ্চেকসম্বুদ্ধং নগরং পিণ্ডায পৰিসিতুং চীৰরং পারুপন্তং পস্সি. তস্মিঞ্চ সমযে অঞ্ঞতরা ইত্থী তস্স অৰিদূরেন গচ্ছতি. ধুত্তো ‘‘অব্রহ্মচারী অযং সমণো’’তি অব্ভাচিক্খি. সো তেন কম্মেন বহূনি ৰস্সসতসহস্সানি নিরযে পচ্চিত্ৰা তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেন ইদানি বুদ্ধো হুত্ৰাপি সুন্দরিযা কারণা অভূতব্ভক্খানং পাপুণি. যথা চেতং, এৰং চিঞ্চমাণৰিকাদীনং ৰিকারকিত্থীনং ভগৰতো অব্ভক্খানাদীনি দুক্খানি পত্তানি, সব্বানি পুব্বে কতস্স কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসানি, যানি ‘‘কম্মপিলোতিকানী’’তি ৰুচ্চন্তি. ৰুত্তঞ্হেতং অপদানে (অপ. থের ১.৩৯.৬৪-৯৬) –

‘‘অনোতত্তসরাসন্নে, রমণীযে সিলাতলে;

নানারতনপজ্জোতে, নানাগন্ধৰনন্তরে.

‘‘মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন, পরেতো লোকনাযকো;

আসীনো ব্যাকরী তত্থ, পুব্বকম্মানি অত্তনো.

‘‘সুণাথ ভিক্খৰো ময্হং, যং কম্মং পকতং মযা;

পিলোতিকস্স কম্মস্স, বুদ্ধত্তেপি ৰিপচ্চতি.

১. ‘‘মুনাল়ি নামহং ধুত্তো, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতিসু;

পচ্চেকবুদ্ধং সুরভিং, অব্ভাচিক্খিং অদূসকং.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, নিরযে সংসরিং চিরং;

বহূ ৰস্সসহস্সানি, দুক্খং ৰেদেমি ৰেদনং.

‘‘তেন কম্মাৰসেসেন, ইধ পচ্ছিমকে ভৰে;

অব্ভক্খানং মযা লদ্ধং, সুন্দরিকায কারণা.

২. ‘‘সব্বাভিভুস্স বুদ্ধস্স, নন্দো নামাসি সাৰকো;

তং অব্ভক্খায নিরযে, চিরং সংসরিতং মযা.

‘‘দস ৰস্সসহস্সানি, নিরযে সংসরিং চিরং;

মনুস্সভাৰং লদ্ধাহং, অব্ভক্খানং বহুং লভিং.

‘‘তেন কম্মাৰসেসেন, চিঞ্চমাণৰিকা মমং;

অব্ভাচিক্খি অভূতেন, জনকাযস্স অগ্গতো.

৩. ‘‘ব্রাহ্মণো সুতৰা আসিং, অহং সক্কতপূজিতো;

মহাৰনে পঞ্চসতে, মন্তে ৰাচেমি মাণৰে.

‘‘তত্থাগতো ইসী ভীমো, পঞ্চাভিঞ্ঞো মহিদ্ধিকো;

তঞ্চাহং আগতং দিস্ৰা, অব্ভাচিক্খিং অদূসকং.

‘‘ততোহং অৰচং সিস্সে, কামভোগী অযং ইসি;

ময্হম্পি ভাসমানস্স, অনুমোদিংসু মাণৰা.

‘‘ততো মাণৰকা সব্বে, ভিক্খমানং কুলে কুলে;

মহাজনস্স আহংসু, কামভোগী অযং ইসি.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, পঞ্চ ভিক্খুসতা ইমে;

অব্ভক্খানং লভুং সব্বে, সুন্দরিকায কারণা.

৪. ‘‘ৰেমাতুভাতিকং পুব্বে, ধনহেতু হনিং অহং;

পক্খিপিংগিরিদুগ্গস্মিং, সিলায চ অপিংসযিং.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, দেৰদত্তো সিলং খিপি;

অঙ্গুট্ঠং পিংসযী পাদে, মম পাসাণসক্খরা.

৫. ‘‘পুরেহং দারকো হুত্ৰা, কীল়মানো মহাপথে;

পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৰান, মগ্গে সকলিকং খিপিং.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, ইধ পচ্ছিমকে ভৰে;

ৰধত্থং মং দেৰদত্তো, অভিমারে পযোজযি.

৬. ‘‘হত্থারোহো পুরে আসিং, পচ্চেকমুনিমুত্তমং;

পিণ্ডায ৰিচরন্তং তং, আসাদেসিং গজেনহং.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, ভন্তো নাল়াগিরী গজো;

গিরিব্বজে পুরৰরে, দারুণো সমুপাগমি.

৭. ‘‘রাজাহং পত্থিৰো আসিং, সত্তিযা পুরিসে হনিং;

তেন কম্মৰিপাকেন, নিরযে পচ্চিসং ভুসং.

‘‘কম্মুনো তস্স সেসেন, সোদানি সকলং মম;

পাদে ছৰিং পকপ্পেসি, ন হি কম্মং ৰিনস্সতি.

৮. ‘‘অহং কেৰট্টগামস্মিং, অহুং কেৰট্টদারকো;

মচ্ছকে ঘাতিতে দিস্ৰা, জনযিং সোমনস্সকং.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, সীসদুক্খং অহূ মম;

সক্কা চ সব্বে হঞ্ঞিংসু, যদা হনি ৰিটটূভো.

৯. ‘‘ফুস্সস্সাহং পাৰচনে, সাৰকে পরিভাসযিং;

যৰং খাদথ ভুঞ্জথ, মা চ ভুঞ্জথ সালযো.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, তেমাসং খাদিতং যৰং;

নিমন্তিতো ব্রাহ্মণেন, ৰেরঞ্জাযং ৰসিং তদা.

১০. ‘‘নিব্বুদ্ধে ৰত্তমানম্হি, মল্লপুত্তং নিহেঠযিং;

তেন কম্মৰিপাকেন, পিট্ঠিদুক্খং অহূ মম.

১১. ‘‘তিকিচ্ছকো অহং আসিং, সেট্ঠিপুত্তং ৰিরেচযিং;

তেন কম্মৰিপাকেন, হোতি পক্খন্দিকা মম.

১২. ‘‘অৰচাহং জোতিপালো, কস্সপং সুগতং তদা;

কুতো নু বোধি মুণ্ডস্স, বোধি পরমদুল্লভা.

‘‘তেন কম্মৰিপাকেন, অচরিং দুক্করং বহুং;

ছব্বস্সানুরুৰেলাযং, ততো বোধিং অপাপুণিং.

‘‘নাহং এতেন মগ্গেন, পাপুণিং বোধিমুত্তমং;

কুম্মগ্গেন গৰেসিস্সং, পুব্বকম্মেন ৰারিতো.

‘‘পুঞ্ঞপাপপরিক্খীণো, সব্বসন্তাপৰজ্জিতো;

অসোকো অনুপাযাসো, নিব্বাযিস্সমনাসৰো.

‘‘এৰং জিনো ৰিযাকাসি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স অগ্গতো;

সব্বাভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো, অনোতত্তমহাসরে’’তি. (অপ. থের ১.৩৯.৬৪-৯৬);

অট্ঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.