৪. যক্খপহারসুত্তৰণ্ণনা

৩৪. চতুত্থে কপোতকন্দরাযন্তি এৰংনামকে ৰিহারে. তস্মিং কির পব্বতকন্দরে পুব্বে বহূ কপোতা ৰসিংসু, তেন সা পব্বতকন্দরা ‘‘কপোতকন্দরা’’তি ৰুচ্চতি. অপরভাগে তত্থ কতৰিহারোপি ‘‘কপোতকন্দরা’’ত্ৰেৰ পঞ্ঞাযিত্থ. তেন ৰুত্তং – ‘‘কপোতকন্দরাযন্তি এৰংনামকে ৰিহারে’’তি. জুণ্হায রত্তিযাতি সুক্কপক্খরত্তিযং. নৰোরোপিতেহি কেসেহীতি অচিরওহারিতেহি কেসেহি, ইত্থম্ভূতলক্খণে চেতং করণৰচনং. অব্ভোকাসেতি যত্থ উপরিচ্ছদনং পরিক্খেপো ৰা নত্থি, তাদিসে আকাসঙ্গণে.

তত্থ আযস্মা সারিপুত্তো সুৰণ্ণৰণ্ণো, আযস্মা মহামোগ্গল্লানো নীলুপ্পলৰণ্ণো. উভোপি পন তে মহাথেরা উদিচ্চব্রাহ্মণজচ্চা কপ্পানং সতসহস্সাধিকং একং অসঙ্খ্যেয্যং অভিনীহারসম্পন্না ছল়ভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাপ্পত্তা মহাখীণাসৰা সমাপত্তিলাভিনো সত্তসট্ঠিযা সাৰকপারমিঞাণানং মত্থকপ্পত্তা এতং কপোতকন্দরৰিহারং উপসোভযন্তা একং কনকগুহং পৰিট্ঠা দ্ৰে সীহা ৰিয, একং ৰিজম্ভনভূমিং ওতিণ্ণা দ্ৰে ব্যগ্ঘা ৰিয, একং সুপুপ্ফিতসালৰনং পৰিট্ঠা দ্ৰে ছদ্দন্তনাগরাজানো ৰিয, একং সিম্বলিৰনং পৰিট্ঠা দ্ৰে সুপণ্ণরাজানো ৰিয, একং নরৰাহনযানং অভিরুল়্হা দ্ৰে ৰেস্সৰণা ৰিয, একং পণ্ডুকম্বলসিলাসনং অভিনিসিন্না দ্ৰে সক্কা ৰিয, একৰিমানব্ভন্তরগতা দ্ৰে মহাব্রহ্মানো ৰিয, একস্মিং গগনট্ঠানে ঠিতানি দ্ৰে চন্দমণ্ডলানি ৰিয, দ্ৰে সূরিযমণ্ডলানি ৰিয চ ৰিরোচিংসু. তেসু আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তুণ্হী নিসীদি, আযস্মা পন সারিপুত্তো সমাপজ্জি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অঞ্ঞতরং সমাধিং সমাপজ্জিত্ৰা’’তি.

তত্থ অঞ্ঞতরং সমাধিন্তি উপেক্খাব্রহ্মৰিহারসমাপত্তিং. কেচি ‘‘সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তি’’ন্তি ৰদন্তি, অপরে পনাহু ‘‘আরুপ্পপাদকং ফলসমাপত্তি’’ন্তি. ইমা এৰ হি তিস্সো কাযরক্খণসমত্থা সমাপত্তিযো. তত্থ নিরোধসমাপত্তিযা সমাধিপরিযাযসম্ভৰো হেট্ঠা ৰুত্তোৰ, পচ্ছিমংযেৰ পন আচরিযা ৰণ্ণেন্তি. উত্তরায দিসায দক্খিণং দিসং গচ্ছন্তীতি উত্তরায দিসায যক্খসমাগমং গন্ত্ৰা অত্তনো ভৰনং গন্তুং দক্খিণং দিসং গচ্ছন্তি. পটিভাতি মন্তি উপট্ঠাতি মম. মন্তি হি পটিসদ্দযোগেন সামিঅত্থে উপযোগৰচনং, ইমস্স সীসে পহারং দাতুং চিত্তং মে উপ্পজ্জতীতি অত্থো. সো কির পুরিমজাতিযং থেরে বদ্ধাঘাতো, তেনস্স থেরং দিস্ৰা পদুট্ঠচিত্তস্স এৰং অহোসি. ইতরো পন সপ্পঞ্ঞজাতিকো, তস্মা তং পটিসেধেন্তো ‘‘অলং সম্মা’’তিআদিমাহ. তত্থ মা আসাদেসীতি মা ঘট্টেসি, মা পহারং দেহীতি ৰুত্তং হোতি. উল়ারোতি উল়ারেহি উত্তমেহি সীলাদিগুণেহি সমন্নাগতো.

অনাদিযিত্ৰাতি আদরং অকত্ৰা, তস্স ৰচনং অগ্গহেত্ৰা. যস্মা পন তস্স ৰচনং অগ্গণ্হন্তো তং অনাদিযন্তো নাম হোতি, তস্মা ৰুত্তং – ‘‘তং যক্খং অনাদিযিত্ৰা’’তি. সীসে পহারং অদাসীতি সব্বথামেন উস্সাহং জনেত্ৰা আকাসে ঠিতোৰ সীসে খটকং অদাসি, মুদ্ধনি মুট্ঠিঘাতং অকাসীতি অত্থো. তাৰ মহাতি থামমহত্তেন তত্তকং মহন্তো পহারো অহোসি. তেন পহারেনাতি তেন পহারেন করণভূতেন. সত্তরতনন্তি পমাণমজ্ঝিমস্স পুরিসস্স রতনেন সত্তরতনং. নাগন্তি হত্থিনাগং. ওসাদেয্যাতি পথৰিযং ওসীদাপেয্য নিমুজ্জাপেয্য. ‘‘ওসারেয্যা’’তিপি পাঠো, চুণ্ণৰিচুণ্ণং করেয্যাতি অত্থো. অড্ঢট্ঠমরতনন্তি অড্ঢেন অট্ঠন্নং পূরণানি অড্ঢট্ঠমানি, অড্ঢট্ঠমানি রতনানি পমাণং এতস্সাতি অড্ঢট্ঠমরতনো, তং অড্ঢট্ঠমরতনং. মহন্তং পব্বতকূটন্তি কেলাসকূটপ্পমাণং ৰিপুলং গিরিকূটং. পদালেয্যাতি সকলিকাকারেন ভিন্দেয্য. অপি ওসাদেয্য, অপি পদালেয্যাতি সম্বন্ধো.

তাৰদেৰ চস্স সরীরে মহাপরিল়াহো উপ্পজ্জি, সো ৰেদনাতুরো আকাসে ঠাতুং অসক্কোন্তো ভূমিযং পতি, তঙ্খণঞ্ঞেৰ অট্ঠসট্ঠিসহস্সাধিকযোজনসতসহস্সুব্বেধং সিনেরুম্পি পব্বতরাজানং সন্ধারেন্তী চতুনহুতাধিকদ্ৰিযোজনসতসহস্সবহলা মহাপথৰী তং পাপসত্তং ধারেতুং অসক্কোন্তী ৰিয ৰিৰরমদাসি. অৰীচিতো জালা উট্ঠহিত্ৰা কন্দন্তংযেৰ তং গণ্হিংসু, সো কন্দন্তো ৰিপ্পলপন্তো পতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ চ পন সো যক্খো ‘ডয্হামি ডয্হামী’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ মহানিরযং অপতাসীতি. তত্থ অপতাসীতি অপতি.

কিং পন সো যক্খত্তভাৰেনেৰ নিরযং উপগচ্ছীতি? ন উপগচ্ছি, যঞ্হেত্থ দিট্ঠধম্মৰেদনীযং পাপকম্মং অহোসি, তস্স বলেন যক্খত্তভাৰে মহন্তং দুক্খং অনুভৰি. যং পন উপপজ্জৰেদনীযং আনন্তরিযকম্মং, তেন চুতিঅনন্তরং নিরযে উপ্পজ্জীতি. থেরস্স পন সমাপত্তিবলেন উপত্থম্ভিতসরীরস্স ন কোচি ৰিকারো অহোসি. সমাপত্তিতো অৰুট্ঠিতকালে হি তং যক্খো পহরি, তথা পহরন্তং দিব্বচক্খুনা দিস্ৰা আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ধম্মসেনাপতিং উপসঙ্কমি, উপসঙ্কমনসমকালমেৰ চ ধম্মসেনাপতি সমাপত্তিতো উট্ঠাসি. অথ নং মহামোগ্গল্লানো সরীরৰুত্তিং পুচ্ছি, সোপিস্স ব্যাকাসি, তেন ৰুত্তং – ‘‘অদ্দসা খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো…পে… অপি চ মে সীসং থোকং দুক্খ’’ন্তি.

তত্থ থোকং দুক্খন্তি থোকং অপ্পমত্তকং মধুরকজাতং ৰিয মে সীসং দুক্খিতং, দুক্খপ্পত্তন্তি অত্থো. দুক্খাধিট্ঠানঞ্হি সীসং দুক্খন্তি ৰুত্তং. ‘‘সীসে থোকং দুক্খ’’ন্তিপি পাঠো. কথং পন সমাপত্তিবলেন সরীরে উপত্থম্ভিতে থেরস্স সীসে থোকম্পি দুক্খং অহোসীতি? অচিরেনেৰ ৰুট্ঠিতত্তা. অন্তোসমাপত্তিযং অপঞ্ঞাযমানদুক্খঞ্হি কাযনিস্সিতত্তা নিদ্দং উপগতস্স মকসাদিজনিতং ৰিয পটিবুদ্ধস্স থোকং পঞ্ঞাযিত্থ.

‘‘মহাবলেন যক্খেন তথা সব্বুস্সাহেন পহটে সরীরেপি ৰিকারো নাম নত্থী’’তি অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতেন আযস্মতা মহামোগ্গল্লানেন ‘‘অচ্ছরিযং, আৰুসো সারিপুত্তা’’তিআদিনা ধম্মসেনাপতিনো মহানুভাৰতায ৰিভাৰিতায সোপিস্স ‘অচ্ছরিযং, আৰুসো মোগ্গল্লানা’’তিআদিনা ইদ্ধানুভাৰমহন্ততাপকাসনাপদেসেন অত্তনো ইস্সামচ্ছরিযাহঙ্কারাদিমলানং সুপ্পহীনতং দীপেতি. পংসুপিসাচকম্পি ন পস্সামাতি সঙ্কারকূটাদীসু ৰিচরণকখুদ্দকপেতম্পি ন পস্সাম. ইতি অধিগমপ্পিচ্ছানং অগ্গভূতো মহাথেরো তস্মিং কালে অনাৰজ্জনেন তেসং অদস্সনং সন্ধায ৰদতি. তেনেৰাহ ‘‘এতরহী’’তি.

ভগৰা পন ৰেল়ুৰনে ঠিতো উভিন্নং অগ্গসাৰকানং ইমং কথাসল্লাপং দিব্বসোতেন অস্সোসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অস্সোসি খো ভগৰা’’তিআদি, তং ৰুত্তত্থমেৰ.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং আযস্মতো সারিপুত্তস্স সমাপত্তিবলূপগতং ইদ্ধানুভাৰমহন্ততং ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি তস্সেৰ তাদিভাৰপ্পত্তিদীপকং ইমং উদানং উদানেসি.

তত্থ যস্স সেলূপমং চিত্তং, ঠিতং নানুপকম্পতীতি যস্স খীণাসৰস্স চিত্তং একগ্ঘনসিলামযপব্বতূপমং সব্বেসং ইঞ্জনানং অভাৰতো ৰসীভাৰপ্পত্তিযাৰ ঠিতং সব্বেহিপি লোকধম্মেহি নানুপকম্পতি ন পৰেধতি. ইদানিস্স অকম্পনাকারং সদ্ধিং কারণেন দস্সেতুং ‘‘ৰিরত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ৰিরত্তং রজনীযেসূতি ৰিরাগসঙ্খাতেন অরিযমগ্গেন রজনীযেসু রাগুপ্পত্তিহেতুভূতেসু সব্বেসু তেভূমকধম্মেসু ৰিরত্তং, তত্থ সব্বসো সমুচ্ছিন্নরাগন্তি অত্থো. কোপনেয্যেতি পটিঘট্ঠানীযে সব্বস্মিম্পি আঘাতৰত্থুস্মিং ন কুপ্পতি ন দুস্সতি ন ৰিকারং আপজ্জতি. যস্সেৰং ভাৰিতং চিত্তন্তি যস্স যথাৰুত্তস্স অরিযপুগ্গলস্স চিত্তং এৰং ৰুত্তনযেন তাদিভাৰাৰহনভাৰেন ভাৰিতং. কুতো তং দুক্খমেস্সতীতি তং উত্তমপুগ্গলং কুতো সত্ততো সঙ্খারতো ৰা দুক্খং উপগমিস্সতি, ন তাদিসস্স দুক্খং অত্থীতি অত্থো.

চতুত্থসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.