৩. যসোজসুত্তৰণ্ণনা

২৩. ততিযে যসোজপ্পমুখানীতি এত্থ যসোজোতি তস্স থেরস্স নামং, তং পুব্বঙ্গমং কত্ৰা পব্বজিতত্তা ৰিচরণতো চ তানি পঞ্চ ভিক্খুসতানি ‘‘যসোজপ্পমুখানী’’তি ৰুত্তানি.

তেসং অযং পুব্বযোগো – অতীতে কির কস্সপদসবলস্স সাসনে অঞ্ঞতরো ভিক্খু আরঞ্ঞকো অরঞ্ঞে পিট্ঠিপাসাণে কতপণ্ণকুটিযং ৰিহরতি. তস্মিঞ্চ সমযে পঞ্চসতা চোরা গামঘাতকাদীনি কত্ৰা চোরিকায জীৰন্তা চোরকম্মং কত্ৰা জনপদমনুস্সেহি অনুবদ্ধা পলাযমানা অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা তত্থ কিঞ্চি গহণং ৰা পটিসরণং ৰা অপস্সন্তা অৰিদূরে তং ভিক্খুং পাসাণে নিসিন্নং দিস্ৰা ৰন্দিত্ৰা তং পৰত্তিং আচিক্খিত্ৰা ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, পটিসরণং হোথা’’তি যাচিংসু. থেরো ‘‘তুম্হাকং সীলসদিসং পটিসরণং নত্থি, সব্বে পঞ্চ সীলানি সমাদিযথা’’তি আহ. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা সীলানি সমাদিযিংসু. থেরো ‘‘তুম্হে ইদানি সীলেসু পতিট্ঠিতা, অত্তনো জীৰিতং ৰিনাসযন্তেসুপি মা মনং পদোসযিত্থা’’তি ককচূপমৰিধিং (ম. নি. ১.২২২ আদযো) আচিক্খি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিংসু. অথ তে জানপদা তং সম্পত্তা ইতো চিতো চ গৰেসন্তা তে চোরে দিস্ৰা সব্বেৰ জীৰিতা ৰোরোপেসুং. তে তেসু মনোপদোসমত্তম্পি অকত্ৰা অক্খণ্ডসীলা কালং কত্ৰা কামাৰচরদেৰেসু নিব্বত্তিংসু. তেসু জেট্ঠচোরো জেট্ঠদেৰপুত্তো অহোসি, ইতরে তস্সেৰ পরিৰারা.

তে অপরাপরং সংসরন্তা একং বুদ্ধন্তরং দেৰলোকে খেপেত্ৰা অম্হাকং ভগৰতো কালে দেৰলোকতো চৰিত্ৰা জেট্ঠদেৰপুত্তো সাৰত্থিনগরদ্ৰারে কেৰট্টগামে পঞ্চসতকুলগামজেট্ঠকস্স কেৰট্টস্স পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, যসোজোতিস্স নামং অকংসু. ইতরেপি অৰসেসকেৰট্টানং পুত্তা হুত্ৰা নিব্বত্তিংসু. তে পুব্বসন্নিৰাসেন সব্বেপি সহাযকা হুত্ৰা সহপংসুকীল়িতং কীল়ন্তা অনুপুব্বেন ৰযপ্পত্তা অহেসুং, যসোজো তেসং অগ্গো অহোসি. তে সব্বেৰ একতো হুত্ৰা জালানি গহেত্ৰা নদিতল়াকাদীসু মচ্ছে বন্ধন্তা ৰিচরন্তি.

অথেকদিৰসং অচিরৰতিযা নদিযা জালে খিত্তে সুৰণ্ণৰণ্ণো মচ্ছো অন্তোজালে পাৰিসি. তং দিস্ৰা সব্বেপি কেৰট্টা ‘‘অম্হাকং পুত্তা মচ্ছে বন্ধন্তা সুৰণ্ণৰণ্ণং মচ্ছং বন্ধিংসূ’’তি হট্ঠতুট্ঠা অহেসুং. অথ তে পঞ্চসতাপি সহাযকা মচ্ছং নাৰায পক্খিপিত্ৰা নাৰং উক্খিপিত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. রাজা তং দিস্ৰা ‘‘ভগৰা এতস্স সুৰণ্ণৰণ্ণকারণং জানিস্সতী’’তি মচ্ছং গাহাপেত্ৰা ভগৰতো দস্সেসি. সত্থা ‘‘অযং কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে ওসক্কমানে পব্বজিত্ৰা মিচ্ছা পটিপজ্জন্তো সাসনং ওসক্কাপেত্ৰা নিরযে নিব্বত্তো একং বুদ্ধন্তরং নিরযে পচ্চিত্ৰা ততো চুতো অচিরৰতিযং মচ্ছো হুত্ৰা নিব্বত্তো’’তি ৰত্ৰা তস্স মাতুভগিনীনঞ্চ নিরযে নিব্বত্তভাৰং, তস্স ভাতিকত্থেরস্স পরিনিব্বুতভাৰঞ্চ তেনেৰ কথাপেত্ৰা ইমিস্সা অট্ঠুপ্পত্তিযা কপিলসুত্তং দেসেসি.

সত্থু দেসনং সুত্ৰা তে পঞ্চসতা কেৰট্টপুত্তা সংৰেগজাতা হুত্ৰা ভগৰতো সন্তিকে পব্বজিত্ৰা, উপসম্পন্না হুত্ৰা ৰিৰেকৰাসং ৰসন্তা ভগৰন্তং দস্সনায আগমংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন যসোজপ্পমুখানি পঞ্চমত্তানি ভিক্খুসতানী’’তিআদি.

তত্থ তেধাতি তে ইধ. নেৰাসিকেহীতি নিবদ্ধৰাসং ৰসমানেহি. পটিসম্মোদমানাতি নেৰাসিকভিক্খূহি ‘‘কচ্চাৰুসো, খমনীয’’ন্তিআদিনা পটিসন্থারৰসেন সম্মোদনায কতায ‘‘আমাৰুসো, খমনীয’’ন্তিআদিনা, পুন সম্মোদমানা তেহি সদ্ধিং সমপ্পৰত্তমোদা. সেনাসনানি পঞ্ঞাপযমানাতি আচরিযুপজ্ঝাযানং অত্তনো চ পাপুণকানি সেনাসনানি পুচ্ছিত্ৰা তেহি নেৰাসিকেহি তেসং ‘‘ইদং তুম্হাকং আচরিযানং, ইদং তুম্হাকং উপজ্ঝাযানং, ইদং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সেনাসনানি সংৰিধাপেত্ৰা অত্তনা চ তত্থ গন্ত্ৰা, দ্ৰারকৰাটানি ৰিৰরিত্ৰা, মঞ্চপীঠকটসারকাদীনি নীহরিত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা যথাঠানং ঠপনাদিৰসেন পঞ্ঞাপেন্তা চ.

পত্তচীৰরানি পটিসামযমানাতি, ‘‘ভন্তে, ইমং মে পত্তং ঠপেথ, ইদং চীৰরং, ইদং থালকং, ইদং উদকতুম্বং, ইদং মে কত্তরযট্ঠি’’ন্তি এৰং সমণপরিক্খারং সংগোপযমানা. উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দাতি উদ্ধং গতট্ঠেন উচ্চো সদ্দো যেসন্তে উচ্চাসদ্দা অকারস্স আকারং কত্ৰা. সমন্ততো পত্থটট্ঠেন মহন্তো সদ্দো যেসন্তে মহাসদ্দা. কেৰট্টা মঞ্ঞে মচ্ছৰিলোপেতি কেৰট্টা ৰিয মচ্ছৰিলুম্পনে. যথা নাম কেৰট্টা উদকে ৰট্টনতো মচ্ছগ্গহণত্থং পৰত্তনতো ‘‘কেৰট্টা’’তি লদ্ধনামা মচ্ছবন্ধা মচ্ছগ্গহণত্থং জলে জালং পক্খিপিত্ৰা ‘‘পৰিট্ঠো ন পৰিট্ঠো, গহিতো ন গহিতো’’তিআদিনা উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা হোন্তি. যথা চ তে মচ্ছপচ্ছিআদীনি ঠপিতট্ঠানে মহাজনে গন্ত্ৰা ‘‘ময্হং একং মচ্ছং দেথ, ময্হং একং মচ্ছফালং দেথ, অমুকস্স দিন্নো মহন্তো, ময্হং খুদ্দকো’’তিআদীনি ৰত্ৰা ৰিলুম্পমানে তেসং পটিসেধনাদিৰসেন উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা চ হোন্তি, এৰমেতে ভিক্খূতি দস্সেতি. তেতেতি তে এতে. কিংনূতি কিস্স নু, কিমত্থং নূতি অত্থো. তেমেতি তে ইমে. পণামেমীতি নীহরামি. ৰোতি তুম্হে. ন ৰো মম সন্তিকে ৰত্থব্বন্তি তুম্হেহি ময্হং সন্তিকে ন ৰসিতব্বং. যে তুম্হে মাদিসস্স বুদ্ধস্স ৰসনট্ঠানং আগন্ত্ৰা এৰং মহাসদ্দং করোথ, অত্তনো ধম্মতায ৰসন্তা কিং নাম সারুপ্পং করিস্সথ, তুম্হাদিসানং মম সন্তিকে ৰসনকিচ্চং নত্থীতি দীপেতি. এৰং পণামিতেসু চ ভগৰতা তেসু একভিক্খুপি ‘‘ভগৰা তুম্হে মহাসদ্দমত্তকেন অম্হে পণামেথা’’তি ৰা অঞ্ঞং ৰা কিঞ্চি পটিৰচনং অৰত্ৰা বুদ্ধগারৰেন সব্বে ভগৰতো ৰচনং সম্পটিচ্ছন্তা ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি ৰত্ৰা নিক্খমিংসু. এৰং পন তেসং অহোসি ‘‘মযং সত্থারং পস্সিস্সাম, ধম্মং সোস্সাম, সত্থু সন্তিকে ৰসিস্সামাতি আগতা, এৰরূপস্স পন গরুনো সত্থু সন্তিকং আগন্ত্ৰা মহাসদ্দং করিম্হা, অম্হাকমেৰ দোসোযং, পণামিতম্হা ততো, ন লদ্ধং সত্থু সন্তিকে ৰত্থুং, সমন্তপাসাদিকং সুৰণ্ণৰণ্ণং সরীরং ওলোকেতুং, মধুরস্সরেন দেসিতং ধম্মং সোতু’’ন্তি. তে বলৰদোমনস্সজাতা হুত্ৰা পক্কমিংসু.

সংসামেত্ৰাতি সুগুত্তং কত্ৰা. ৰজ্জীতি এৰংনামকো জনপদো, ৰজ্জী নাম জানপদিনো রাজকুমারা, তেসং নিৰাসো একোপি জনপদো রুল়্হীৰসেন ‘‘ৰজ্জী’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ৰজ্জীসূ’’তি. ৰগ্গুমুদাতি এৰংনাম লোকস্স পুঞ্ঞসম্মতা একা নদী. ‘‘ৰগ্গমুদা’’তিপি পাঠো. অত্থকামেনাতি কিঞ্চি পযোজনং অনপেক্খিত্ৰা অত্থমেৰ ইচ্ছন্তেন. হিতেসিনাতি অত্থং ইচ্ছন্তেন, ‘‘কিন্তি মে সাৰকা ৰট্টদুক্খা পরিমুচ্চেয্যু’’ন্তি তস্স অত্থসঙ্খাতস্স অত্থস্স ৰা হেতুভূতস্স হিতস্স এসনসীলেন. ততো এৰ অত্তনো সরীরখেদং অগণেত্ৰা দূরেপি ৰেনেয্যসন্তিকং গন্ত্ৰা অনুকম্পনতো অনুকম্পকেন. তমেৰ অনুকম্পং উপাদায মযং পণামিতা, ন অত্তনো ৰেয্যাৰচ্চাদিপচ্চাসীসায. যস্মা ধম্মগরুনো বুদ্ধা ভগৰন্তো সম্মাপটিপত্তিযাৰ পূজেতব্বা, যে উচ্চাসদ্দকরণমত্তেপি পণামেন্তি, তস্মা হন্দ মযং, আৰুসো, তথা ৰিহারং কপ্পেম সব্বত্থ সতিসম্পজঞ্ঞযোগেন অপণ্ণকপ্পটিপদং পূরেন্তা যথাগহিতকম্মট্ঠানং মত্থকং পাপেন্তা চতুইরিযাপথৰিহারং কপ্পেম ৰিহরাম. যথা নো ৰিহরতন্তি যথা অম্হেসু ৰিহরন্তেসু, ভগৰা অত্তমনো অস্স, সম্মাপটিপত্তিযা পূজায আরাধিতো ভৰেয্যাতি অত্থো.

তেনেৰন্তরৰস্সেনাতি তস্মিংযেৰ অন্তরৰস্সে মহাপৰারণং অনতিক্কমিত্ৰাৰ. সব্বেৰ তিস্সো ৰিজ্জা সচ্ছাকংসূতি সব্বেযেৰ তে পঞ্চসতা ভিক্খূ পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণং দিব্বচক্খুঞাণং আসৰক্খযঞাণন্তি ইমা তিস্সো পুব্বেনিৰুত্থক্খন্ধপ্পটিচ্ছাদকমোহক্খন্ধাদীনং ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন ৰিজ্জা অত্তপচ্চক্খা অকংসু. লোকিযাভিঞ্ঞাসু ইমাযেৰ দ্ৰে অভিঞ্ঞা আসৰক্খযঞাণস্স বহূপকারা, ন তথা দিব্বসোতচেতোপরিযইদ্ধিৰিধঞাণানীতি দস্সনত্থং ৰিজ্জত্তযমেৰেত্থ তেসং ভিক্খূনং অধিগমদস্সনৰসেন উদ্ধটং. তথা হি ৰেরঞ্জসুত্তে (অ. নি. ৮.১১) ভগৰা ৰেরঞ্জব্রাহ্মণস্স অত্তনো অধিগমং দস্সেন্তো ৰিজ্জত্তযমেৰ দেসেসি, ন দিব্বসোতঞাণাদীনং অভাৰতো. এৰং তেসম্পি ভিক্খূনং ৰিজ্জমানানিপি দিব্বসোতঞাণাদীনি ন উদ্ধটানি. ছল়ভিঞ্ঞা হি তে ভিক্খূ. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘ৰগ্গুমুদায নদিযা তীরে অন্তরহিতা মহাৰনে কূটাগারসালাযং ভগৰতো সম্মুখে পাতুরহেসু’’ন্তি তেসং ভিক্খূনং ইদ্ধিৰল়ঞ্জনং ৰক্খতি.

যথাভিরন্তন্তি যথাভিরতিং যথাজ্ঝাসযং. বুদ্ধানঞ্হি একস্মিং ঠানে ৰসন্তানং ছাযূদকৰিপত্তিং ৰা অফাসুকসেনাসনং ৰা মনুস্সানং অস্সদ্ধাদিভাৰং ৰা আগম্ম অনভিরতি নাম নত্থি, তেসং সম্পত্তিযা ‘‘ফাসুং ৰিহরামা’’তি চিরৰিহারোপি নত্থি. যত্থ পন ভগৰতি ৰিহরন্তে মনুস্সা সরণেসু ৰা পতিট্ঠহন্তি, সীলানি ৰা সমাদিযন্তি পব্বজন্তি, সোতাপত্তিমগ্গাদীনি ৰা পাপুণন্তি, সত্থা তাসু সম্পত্তীসু তেসং পতিট্ঠাপনত্থং ৰসতি, তদভাৰে পক্কমতি. তদা হি সাৰত্থিযং কত্তব্ববুদ্ধকিচ্চং নাহোসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৰা সাৰত্থিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন ৰেসালী তেন চারিকং পক্কামী’’তি.

চারিকং চরমানোতি অদ্ধানগমনং গচ্ছন্তো. চারিকা চ নামেসা ভগৰতো দুৰিধা তুরিতচারিকা অতুরিতচারিকাতি. তত্থ দূরেপি বোধনেয্যপুগ্গলং দিস্ৰা তস্স বোধনত্থং সহসা গমনং তুরিতচারিকা নাম, সা মহাকস্সপপচ্চুগ্গমনাদীসু দট্ঠব্বা. যা পন গামনিগমরাজধানীপটিপাটিযা দেৰসিকং যোজনদ্ধযোজনৰসেন পিণ্ডপাতচরিযাদীহি লোকং অনুগ্গণ্হন্তো গচ্ছতি, অযং অতুরিতচারিকা নাম, অযমেৰ ইধাধিপ্পেতা. তদৰসরীতি তেন অৰসরি, তং ৰা অৰসরি, তত্থ অৰসরি, পাৰিসীতি অত্থো.

তত্রাতি তস্সং. সুদন্তি নিপাতমত্তং. ৰেসালিযন্তি তিক্খত্তুং ৰিসালীভূতত্তা ‘‘ৰেসালী’’তি লদ্ধনামে লিচ্ছৰিরাজূনং নগরে. মহাৰনেতি মহাৰনং নাম সযংজাতং অরোপিমং সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনং. কপিলৰত্থুসামন্তা পন মহাৰনং হিমৰন্তেন সহ একাবদ্ধং অপরিচ্ছেদং হুত্ৰা মহাসমুদ্দং আহচ্চ ঠিতং. ইদং তাদিসং ন হোতি, সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনন্তি মহাৰনং. কূটাগারসালাযন্তি তস্মিং মহাৰনে ভগৰন্তং উদ্দিস্স কতে আরামে কূটাগারং অন্তো কত্ৰা হংসৰট্টকচ্ছন্নেন কতা সব্বাকারসম্পন্না বুদ্ধস্স ভগৰতো গন্ধকুটি কূটাগারসালা নাম, তস্সং কূটাগারসালাযং. ৰগ্গুমুদাতীরিযানন্তি ৰগ্গুমুদাতীরৰাসীনং. চেতসা চেতো পরিচ্চ মনসি করিত্ৰাতি অত্তনো চিত্তেন তেসং চিত্তং পরিচ্ছিজ্জ মনসি করিত্ৰা, চেতোপরিযঞাণেন ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন ৰা তেহি অধিগতৰিসেসং জানিত্ৰাতি অত্থো.

আলোকজাতা ৰিযাতি সঞ্জাতালোকা ৰিয. ইতরং তস্সেৰ ৰেৰচনং, চন্দসহস্সসূরিযসহস্সেহি ওভাসিতা ৰিযাতি অত্থো. যস্মা তে যসোজপ্পমুখা পঞ্চসতা ভিক্খূ সব্বসো অৰিজ্জন্ধকারৰিধমনেন আলোকভূতা ওভাসভূতা হুত্ৰা ৰিহরন্তি, তস্মা ভগৰা তেহি ঠিতদিসায ‘‘আলোকজাতা ৰিয মে, আনন্দ, এসা দিসা’’তিআদিনা ৰণ্ণভণনাপদেসেন তে ভিক্খূ পসংসতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘যস্সং দিসাযং ৰগ্গুমুদাতীরিযা ভিক্খূ ৰিহরন্তী’’তি. অপ্পটিকূলাতি ন পটিকূলা, মনাপা মনোহরাতি অত্থো. যস্মিঞ্হি পদেসে সীলাদিগুণসম্পন্না মহেসিনো ৰিহরন্তি, তং কিঞ্চাপি উক্কূলৰিকূলৰিসমদুগ্গাকারং, অথ খো মনুঞ্ঞং রমণীযমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘গামে ৰা যদি ৰারঞ্ঞে, নিন্নে ৰা যদি ৰা থলে;

যত্থ অরহন্তো ৰিহরন্তি, তং ভূমিরামণেয্যক’’ন্তি. (ধ. প. ৯৮);

পহিণেয্যাসীতি পেসেয্যাসি. সত্থা আযস্মন্তানং দস্সনকামোতি তেসং ভিক্খূনং সন্তিকে পহেণাকারদস্সনং. ইতি ভগৰা যদত্থং তে ভিক্খূ পণামেসি, তমত্থং মত্থকপ্পত্তং দিস্ৰা আরদ্ধচিত্তো তেসং দস্সনকামতং থেরস্স আরোচেসি. এৰং কিরস্স অহোসি ‘‘অহং ইমে উচ্চাসদ্দমহাসদ্দকরণে পণামেস্সামি, অথ তে ভদ্রো অস্সাজানীযো ৰিয কসাভিঘাতেন, তেন চোদিতা সংৰেগপ্পত্তা মমারাধনত্থং অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা ঘটেন্তা ৰাযমন্তা খিপ্পমেৰ অরহত্তং সচ্ছিকরিস্সন্তী’’তি. ইদানি তে অগ্গফলপ্পত্তে দিস্ৰা তায অরহত্তপ্পত্তিযা আরাধিতচিত্তো তেসং দস্সনকামো হুত্ৰা এৰং ধম্মভণ্ডাগারিকং আণাপেসি.

সো ভিক্খূতি আনন্দত্থেরেন তথা আণত্তো ছল়ভিঞ্ঞো একো ভিক্খু. পমুখেতি সম্মুখে. আনেঞ্জসমাধিনাতি চতুত্থজ্ঝানপাদকেন অগ্গফলসমাধিনা, ‘‘অরূপজ্ঝানপাদকেনা’’তিপি ৰদন্তি. ‘‘আনেঞ্জেন সমাধিনা’’তিপি পাঠো. কস্মা পন ভগৰা তেসং ভিক্খূনং আগমনং জানন্তো পটিসন্থারং অকত্ৰা সমাপত্তিংযেৰ সমাপজ্জি? তেসং অত্তনা সমাপন্নসমাপত্তিং জানিত্ৰা সমাপজ্জনত্থং, তেসং পুব্বে পণামিতানং ইদানি অত্তনা সমানসম্ভোগদস্সনত্থং, আনুভাৰদীপনত্থং, ৰিনা ৰচীভেদেন অঞ্ঞব্যাকরণদীপনত্থঞ্চ. অপরে পনাহু ‘‘পুব্বে পণামিতানং ইদানি অত্তনো সন্তিকং আগতানং অনুত্তরসুখুপ্পাদনেন অনঞ্ঞসাধারণপটিসন্থারকরণত্থ’’ন্তি. তেপি আযস্মন্তো ভগৰতো অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা তংযেৰ সমাপত্তিং সমাপজ্জিংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘কতমেন নু খো ভগৰা ৰিহারেন এতরহি ৰিহরতী’’তিআদি.

এত্থ চ রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানং কোসজ্জাদীনং পারিপন্তিকধম্মানং সুৰিদূরভাৰতো ইদ্ধিযা মূলভূতেহি অনোণমনাদীহি সোল়সহি ৰোদানধম্মেহি সমন্নাগমনতো আনেঞ্জপ্পত্তং সযং অনিঞ্জনট্ঠেন আনেঞ্জন্তি ৰুচ্চতি. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘অনোণতং চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনুণ্ণতং চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনভিরতং চিত্তং রাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনপনতং চিত্তং ব্যাপাদে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনিস্সিতং চিত্তং দিট্ঠিযা ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অপ্পটিবদ্ধং চিত্তং ছন্দরাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৰিপ্পমুত্তং চিত্তং কামরাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৰিসংযুত্তং চিত্তং কিলেসে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৰিমরিযাদিকতং চিত্তং কিলেসমরিযাদায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. একত্তগতং চিত্তং নানত্তকিলেসে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সদ্ধায পরিগ্গহিতং চিত্তং অস্সদ্ধিযে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৰীরিযেন পরিগ্গহিতং চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সতিযা পরিগ্গহিতং চিত্তং পমাদে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সমাধিনা পরিগ্গহিতং চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. পঞ্ঞায পরিগ্গহিতং চিত্তং অৰিজ্জায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ওভাসগতং চিত্তং অৰিজ্জন্ধকারে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জ’’ন্তি.

রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানমেৰ চ রূপৰিরাগভাৰনাৰসেন পৰত্তিতং, আরম্মণৰিভাগেন চতুব্বিধং অরূপাৰচরজ্ঝানন্তি এতেসং পঞ্চন্নং ঝানানং আনেঞ্জৰোহারো. তেসং যং কিঞ্চি পাদকং কত্ৰা সমাপন্না অরহত্তফলসমাপত্তি আনেঞ্জসমাধীতি পোরাণা.

অভিক্কন্তাযাতি অতীতায. নিক্খন্তেতি নিগ্গতে, অপগতেতি অত্থো. তুণ্হী অহোসীতি ভগৰা অরিযেন তুণ্হীভাৰেন তুণ্হী অহোসি. উদ্ধস্তে অরুণেতি উগ্গতে অরুণে, অরুণো নাম পুরত্থিমদিসায সূরিযোদযতো পুরেতরমেৰ উট্ঠিতোভাসো. নন্দিমুখিযাতি রত্তিযা অরুণস্স উগ্গতত্তা এৰ অরুণপ্পভায সূরিযালোকূপজীৰিনো সত্তে নন্দাপনমুখিযা ৰিয রত্তিযা জাতায, ৰিভাযমানাযাতি অত্থো.

তম্হা সমাধিম্হা ৰুট্ঠহিত্ৰাতি যথাপরিচ্ছেদং ততো আনেঞ্জসমাধিতো অরহত্তফলসমাপত্তিতো উট্ঠায. সচে খো ত্ৰং, আনন্দ, জানেয্যাসীতি ভগৰা ‘‘ইমে চ ভিক্খূ এত্তকং কালং ইমিনা নাম সমাপত্তিসুখেন ৰীতিনামেন্তী’’তি, আনন্দ, যদি ত্ৰং জানেয্যাসি. এত্তকম্পি তে নপ্পটিভাসেয্যাতি লোকিযপটিসম্মোদনং সন্ধায যদিদং তে ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, রত্তী’’তিআদিনা তিক্খত্তুং পটিভানং উপট্ঠিতং, তযিদং এত্তকম্পি তে ন উপট্ঠহেয্য. যস্মা চ খো ত্ৰং, আনন্দ, সেক্খো অসেক্খং সমাপত্তিৰিহারং ন জানাসি, তস্মা মং ইমেসং ভিক্খূনং লোকিযপটিসম্মোদনং কারেতুং উস্সুক্কং আপজ্জি. অহং পন ইমেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং লোকুত্তরপটিসম্মোদনেনেৰ তিযামরত্তিং ৰীতিনামেসিন্তি দস্সেন্তো ভগৰা আহ – ‘‘অহঞ্চ, আনন্দ, ইমানি চ পঞ্চ ভিক্খুসতানি সব্বেৰ আনেঞ্জসমাধিনা নিসীদিম্হা’’তি.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং তেসং ভিক্খূনং অত্তনা সমং আনেঞ্জসমাধিসমাপজ্জনসমত্থতাসঙ্খাতং ৰসীভাৰত্থং সব্বাকারতো ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি ইমং তেসং ভিক্খূনং অনৰসেসরাগাদিপ্পহানসংসিদ্ধিতাদিসভাৰদীপনং উদানং উদানেসি.

তত্থ যস্স জিতো কামকণ্ডকোতি কুসলপক্খৰিজ্ঝনট্ঠেন কণ্ডকভূতো কিলেসকামো যেন অরিযপুগ্গলেন অনৰসেসং জিতো পহীনো, এতেনস্স অনুনযাভাৰং দস্সেতি. ‘‘গামকণ্টকো’’তিপি পাঠো. তস্সত্থো – গামে কণ্টকো কণ্টকট্ঠানিযো সকলো ৰত্থুকামো যস্স জিতোতি. জযো চস্স তপ্পটিবদ্ধছন্দরাগপ্পহানেনেৰ ৰেদিতব্বো, তেন তেসং অনাগামিমগ্গো ৰুত্তো হোতি. অক্কোসো চ জিতোতি সম্বন্ধো. ৰধো চ বন্ধনঞ্চাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. তেসু অক্কোসজযেন ৰচীদুচ্চরিতাভাৰো, ইতরেন কাযদুচ্চরিতাভাৰো দস্সিতো. তেন তংনিমিত্তকস্স ব্যাপাদস্স অনৰসেসপ্পহানেন ততিযমগ্গো ৰুত্তো হোতি. অথ ৰা অক্কোসাদিজযৰচনেন ততিযমগ্গো ৰুত্তো হোতি, অক্কোসাদীনং অচ্চন্তখমনং তত্থ পকাসিতং হোতি, উভযথাপি নেসং ৰিরোধাভাৰং দস্সেতি. পব্বতো ৰিয সো ঠিতো অনেজোতি এজা ৰুচ্চতি চলনকিলেসপরিপন্থো, এজাহেতূনং অৰসেসকিলেসানং অভাৰেন অনেজো, অনেজত্তাযেৰ সব্বকিলেসেহি পরৰাদৰাতেহি চ অকম্পনীযত্তা ঠিতো একগ্ঘনপব্বতসদিসো. সুখদুক্খেসু ন ৰেধতি স ভিক্খূতি সো ভিন্নকিলেসো ভিক্খু সুখদুক্খনিমিত্তং ন কম্পতীতি হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. ইতি ভগৰা তেসং পঞ্চসতানং ভিক্খূনং অরহত্তাধিগমেন তাদিভাৰপ্পত্তিং একজ্ঝং কত্ৰা একপুগ্গলাধিট্ঠানং উদানং উদানেসীতি.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.