২. চালাথেরীগাথাৰণ্ণনা
সতিং উপট্ঠপেত্ৰানাতিআদিকা চালায থেরিযা গাথা. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারা তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধেসু নালকগামে রূপসারিব্রাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. তস্সা নামগ্গহণদিৰসে চালাতি নামং অকংসু, তস্সা কনিট্ঠায উপচালাতি, অথ তস্সা কনিট্ঠায সীসূপচালাতি. ইমা তিস্সোপি ধম্মসেনাপতিস্স কনিট্ঠভগিনিযো, ইমাসং পুত্তানম্পি তিণ্ণং ইদমেৰ নামং. যে সন্ধায থেরগাথায ‘‘চালে উপচালে সীসূপচালে’’তি (থেরগা. ৪২) আগতং.
ইমা পন তিস্সোপি ভগিনিযো ‘‘ধম্মসেনাপতি পব্বজী’’তি সুত্ৰা ‘‘ন হি নূন সো ওরকো ধম্মৰিনযো, ন সা ওরিকা পব্বজ্জা, যত্থ অম্হাকং অয্যো পব্বজিতো’’তি উস্সাহজাতা তিব্বচ্ছন্দা অস্সুমুখং রুদমানং ঞাতিপরিজনং পহায পব্বজিংসু. পব্বজিত্ৰা চ ঘটেন্তিযো ৰাযমন্তিযো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণিংসু. অরহত্তং পন পত্ৰা নিব্বানসুখেন ফলসুখেন ৰিহরন্তি.
তাসু চালা ভিক্খুনী একদিৰসং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা অন্ধৰনং পৰিসিত্ৰা দিৰাৰিহারং নিসীদি. অথ নং মারো উপসঙ্কমিত্ৰা কামেহি উপনেসি. যং সন্ধায সুত্তে ৰুত্তং –
‘‘অথ খো চালা ভিক্খুনী পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরং আদায সাৰত্থিং পিণ্ডায পাৰিসি. সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন অন্ধৰনং, তেনুপসঙ্কমি দিৰাৰিহারায. অন্ধৰনং অজ্ঝোগাহেত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে দিৰাৰিহারং নিসীদি. অথ খো মারো পাপিমা যেন চালা ভিক্খুনী, তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা চালং ভিক্খুনিং এতদৰোচা’’তি (সং. নি. ১.১৬৭).
অন্ধৰনম্হি দিৰাৰিহারং নিসিন্নং মারো উপসঙ্কমিত্ৰা ব্রহ্মচরিযৰাসতো ৰিচ্ছিন্দিতুকামো ‘‘কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসী’’তিআদিং পুচ্ছি. অথস্স সত্থু গুণে ধম্মস্স চ নিয্যানিকভাৰং পকাসেত্ৰা অত্তনো কতকিচ্চভাৰৰিভাৰনেন তস্স ৰিসযাতিক্কমং পৰেদেসি. তং সুত্ৰা মারো দুক্খী দুম্মনো তত্থেৰন্তরধাযি. অথ সা অত্তনা মারেন চ ভাসিতা গাথা উদানৰসেন কথেন্তী –
১৮২. ‘‘সতিং উপট্ঠপেত্ৰান, ভিক্খুনী ভাৰিতিন্দ্রিযা;
পটিৰিজ্ঝি পদং সন্তং, সঙ্খারূপসমং সুখং.
১৮৩. ‘‘কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসি, সমণী ৰিয দিস্সতি;
ন চ রোচেসি পাসণ্ডে, কিমিদং চরসি মোমুহা.
১৮৪. ‘‘ইতো বহিদ্ধা পাসণ্ডা, দিট্ঠিযো উপনিস্সিতা;
ন তে ধম্মং ৰিজানন্তি, ন তে ধম্মস্স কোৰিদা.
১৮৫. ‘‘অত্থি সক্যকুলে জাতো, বুদ্ধো অপ্পটিপুগ্গলো;
সো মে ধম্মমদেসেসি, দিট্ঠীনং সমতিক্কমং.
১৮৬. ‘‘দুক্খং দুক্খসমুপ্পাদং, দুক্খস্স চ অতিক্কমং;
অরিযং চট্ঠঙ্গিকং মগ্গং, দুক্খূপসমগামিনং.
১৮৭. ‘‘তস্সাহং ৰচনং সুত্ৰা, ৰিহরিং সাসনে রতা;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
১৮৮. ‘‘সব্বত্থ ৰিহতা নন্দী, তমোক্খন্ধো পদালিতো;
এৰং জানাহি পাপিম, নিহতো ত্ৰমসি অন্তকা’’তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ সতিং উপট্ঠপেত্ৰানাতি সতিপট্ঠানভাৰনাৰসেন কাযাদীসু অসুভদুক্খানিচ্চানত্তৰসেন সতিং সুট্ঠু উপট্ঠিতং কত্ৰা. ভিক্খুনীতি অত্তানং সন্ধায ৰদতি. ভাৰিতিন্দ্রিযাতি অরিযমগ্গভাৰনায ভাৰিতসদ্ধাদিপঞ্চিন্দ্রিযা. পটিৰিজ্ঝি পদং সন্তন্তি সন্তং পদং নিব্বানং সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝি সচ্ছাকাসি. সঙ্খারূপসমন্তি সব্বসঙ্খারানং উপসমহেতুভূতং. সুখন্তি অচ্চন্তসুখং.
‘‘কং নু উদ্দিস্সা’’তি গাথা মারেন ৰুত্তা. তত্রাযং সঙ্খেপত্থো – ইমস্মিং লোকে বহূ সমযা তেসঞ্চ দেসেতারো বহূ এৰ তিত্থকরা, তেসু কং নু খো ত্ৰং উদ্দিস্স মুণ্ডাসি মুণ্ডিতকেসা অসি. ন কেৰলং মুণ্ডাৰ, অথ খো কাসাৰধারণেন চ সমণী ৰিয দিস্সতি. ন চ রোচেসি পাসণ্ডেতি তাপসপরিব্বাজকাদীনং আদাসভূতে পাসণ্ডে তে তে সমযন্তরে নেৰ রোচেসি. কিমিদং চরসি মোমুহাতি কিং নামিদং, যং পাসণ্ডৰিহিতং উজুং নিব্বানমগ্গং পহায অজ্জ কালিকং কুমগ্গং পটিপজ্জন্তী অতিৰিয মূল়্হা চরসি পরিব্ভমসীতি.
তং সুত্ৰা থেরী পটিৰচনদানমুখেন তং তজ্জেন্তী ‘‘ইতো বহিদ্ধা’’তিআদিমাহ. তত্থ ইতো বহিদ্ধা পাসণ্ডা নাম ইতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনতো বহিদ্ধা কুটীসকবহুকারাদিকা. তে হি সত্তানং তণ্হাপাসং দিট্ঠিপাসঞ্চ ডেন্তি ওড্ডেন্তীতি পাসণ্ডাতি ৰুচ্চতি. তেনাহ – ‘‘দিট্ঠিযো উপনিস্সিতা’’তি সস্সতদিট্ঠিগতানি উপেচ্চ নিস্সিতা, দিট্ঠিগতানি আদিযিংসূতি অত্থো. যদগ্গেন চ দিট্ঠিসন্নিস্সিতা, তদগ্গেন পাসণ্ডসন্নিস্সিতা. ন তে ধম্মং ৰিজানন্তীতি যে পাসণ্ডিনো সস্সতদিট্ঠিগতসন্নিস্সিতা ‘‘অযং পৰত্তি এৰং পৰত্ততী’’তি পৰত্তিধম্মম্পি যথাভূতং ন ৰিজানন্তি. ন তে ধম্মস্স কোৰিদাতি ‘‘অযং নিৰত্তি এৰং নিৰত্ততী’’তি নিৰত্তিধম্মস্সাপি অকুসলা, পৰত্তিধম্মমগ্গেপি হি তে সংমূল়্হা, কিমঙ্গং পন নিৰত্তিধম্মেতি.
এৰং পাসণ্ডৰাদানং অনিয্যানিকতং দস্সেত্ৰা ইদানি কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসীতি পঞ্হং ৰিস্সজ্জেতুং ‘‘অত্থি সক্যকুলে জাতো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ দিট্ঠীনং সমতিক্কমন্তি সব্বাসং দিট্ঠীনং সমতিক্কমনুপাযং দিট্ঠিজালৰিনিৰেঠনং. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
চালাথেরীগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.