১. মিগসিরত্থেরগাথাৰণ্ণনা
যতো অহং পব্বজিতোতি আযস্মতো মিগসিরত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো কস্সপস্স ভগৰতো কালে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো কুসট্ঠকং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা মিগসিরনক্খত্তেন জাতত্তা মিগসিরোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ব্রাহ্মণানং ৰিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো ছৰসীসমন্তং নাম সিক্খি, যং পরিজপ্পেত্ৰা তিৰস্সমত্থকে মতানম্পি সীসং নখেন আকোটেত্ৰা ‘‘অযং সত্তো অসুকট্ঠানে নিব্বত্তো’’তি জানাতি.
সো ঘরাৰাসং অনিচ্ছন্তো পরিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা তং ৰিজ্জং নিস্সায লোকেন সক্কতো গরুকতো লাভী হুত্ৰা ৰিচরন্তো সাৰত্থিং উপগতো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা অত্তনো আনুভাৰং পকাসেন্তো – ‘‘অহং, ভো গোতম, মতানং নিব্বত্তট্ঠানং জানামী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘কথং পন ত্ৰং জানাসী’’তি ৰুত্তে, ‘‘ছৰসীসানি আহরাপেত্ৰা মন্তং পরিজপ্পেত্ৰা নখেন সীসং আকোটেন্তো নিরযাদিকং তেহি তেহি নিব্বত্তট্ঠানং জানামী’’তি কথেসি. অথস্স ভগৰা পরিনিব্বুতস্স ভিক্খুনো সীসকপালং আহরাপেত্ৰা, ‘‘কথেহি তাৰ তস্স গতিং, যস্সিদং সীসকপাল’’ন্তি আহ. সো তং কপালং মন্তং পরিজপ্পেত্ৰা নখেন আকোটেত্ৰা নেৰ অন্তং ন কোটিং পস্সতি. অথ সত্থারা, ‘‘ন সক্কোসি পরিব্বাজকা’’তি ৰুত্তে, ‘‘উপপরিক্খিস্সামি তাৰা’’তি ৰত্ৰা পুনপ্পুনং পরিৰত্তেন্তোপি ন পস্সতেৰ. বাহিরকমন্তেন হি খীণাসৰস্স গতিং কথং জানিস্সতি, অথস্স মত্থকতো কচ্ছেহি চ সেদো মুচ্চি. সো লজ্জিত্ৰা তুণ্হীভূতো অট্ঠাসি. সত্থা ‘‘কিলমসি পরিব্বাজকা’’তি আহ. সো ‘‘আম, কিলমামি, ন ইমস্স গতিং জানামি, তুম্হে পন জানাথা’’তি. ‘‘অহং এতং জানামি, ইতো উত্তরিতরম্পি জানামী’’তি ৰত্ৰা ‘‘নিব্বানং গতো সো’’তি আহ. পরিব্বাজকো ‘‘ইমং ৰিজ্জং ময্হং দেথা’’তি আহ. ‘‘তেন হি পব্বজা’’তি ৰত্ৰা তং পব্বাজেত্ৰা পঠমং সমথকম্মট্ঠানে নিযোজেত্ৰা ঝানাভিঞ্ঞাসু পতিট্ঠিতস্স ৰিপস্সনায কম্মং উপদিসি. সো ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৮.৫৬-৬০) –
‘‘কস্সপস্স ভগৰতো, ব্রাহ্মণস্স ৰুসীমতো;
পসন্নচিত্তো সুমনো, কুসট্ঠকমদাসহং.
‘‘ইমস্মিংযেৰ কপ্পস্মিং, কুসট্ঠকমদাসহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, কুসট্ঠকস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
১৮১. ‘‘যতো অহং পব্বজিতো, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে;
ৰিমুচ্চমানো উগ্গচ্ছিং, কামধাতুং উপচ্চগং.
১৮২. ‘‘ব্রহ্মুনো পেক্খমানস্স, ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে;
অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি, সব্বসংযোজনক্খযা’’তি. – গাথাদ্ৰযং অভাসি;
তত্থ যতো অহং পব্বজিতো, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনেতি যতো পভুতি অহং পব্বজিতো বুদ্ধস্স ভগৰতো সাসনে, পব্বজিতকালতো পট্ঠায. ৰিমুচ্চমানো উগ্গচ্ছিন্তি সংকিলেসপক্খতো পঠমং তাৰ সমথৰিপস্সনাহি ৰিমুচ্চমানো ৰোদানধম্মসৰনেন উট্ঠহিং. এৰং উগ্গচ্ছন্তো কামধাতুং উপচ্চগং অনাগামিমগ্গেন অচ্চন্তমেৰ কামধাতুং অতিক্কমিং.
ব্রহ্মুনো পেক্খমানস্স, ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মেতি সদেৰকস্স লোকস্স অগ্গভূতত্তা সেট্ঠট্ঠেন ব্রহ্মুনো বুদ্ধস্স ভগৰতো মহাকরুণাযোগেন ‘‘অযং কুলপুত্তো মম সাসনে পব্বজিত্ৰা কথং নু খো পটিপজ্জতী’’তি পেক্খন্তস্স ততো অনাগামিমগ্গাধিগমতো পচ্ছা অগ্গমগ্গাধিগমেন মম চিত্তং সব্বসংকিলেসতো অচ্চন্তমেৰ মুচ্চি. অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি, সব্বসংযোজনক্খযাতি তথাৰিমুত্তচিত্তত্তা এৰ সব্বেসং সংযোজনানং খযা পরিক্খযা ইতি এৰং অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
মিগসিরত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.