৭. ভল্লিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা

যোপানুদীতি আযস্মতো ভল্লিযত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কির ইতো একতিংসে কপ্পে অনুপ্পন্নে বুদ্ধে সুমনস্স নাম পচ্চেকবুদ্ধস্স পসন্নচিত্তো ফলাফলং দত্ৰা সুগতীসু এৰ সংসরন্তো সিখিস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স কালে অরুণৰতীনগরে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তো ‘‘সিখিস্স ভগৰতো পঠমাভিসম্বুদ্ধস্স উজিত, ওজিতা নাম দ্ৰে সত্থৰাহপুত্তা পঠমাহারং অদংসূ’’তি সুত্ৰা অত্তনো সহাযকেন সদ্ধিং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা স্ৰাতনায নিমন্তেত্ৰা মহাদানং পৰত্তেত্ৰা পত্থনং অকংসু – ‘‘উভোপি মযং, ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স পঠমাহারদাযকা ভৰেয্যামা’’তি. তে তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞকম্মং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তা কস্সপস্স ভগৰতো কালে গোপালকসেট্ঠিস্স পুত্তা ভাতরো হুত্ৰা নিব্বত্তা. বহূনি ৰস্সানি ভিক্খুসঙ্ঘং খীরভোজনেন উপট্ঠহিংসু. অম্হাকং পন ভগৰতো কালে পোক্খরৰতীনগরে সত্থৰাহস্স পুত্তা ভাতরো হুত্ৰা নিব্বত্তা. তেসু জেট্ঠো তফুস্সো নাম, কনিট্ঠো ভল্লিযো নাম, তে পঞ্চমত্তানি সকটসতানি ভণ্ডস্স পূরেত্ৰা ৰাণিজ্জায গচ্ছন্তা ভগৰতি পঠমাভিসম্বুদ্ধে সত্তসত্তাহং ৰিমুত্তিসুখধম্মপচ্চৰেক্খণাহি ৰীতিনামেত্ৰা অট্ঠমে সত্তাহে রাজাযতনমূলে ৰিহরন্তে রাজাযতনস্স অৰিদূরে মহামগ্গেন অতিক্কমন্তি, তেসং তস্মিং সমযে সমেপি ভূমিভাগে অকদ্দমোদকে সকটানি নপ্পৰত্তিংসু, ‘‘কিং নু, খো, কারণ’’ন্তি চ চিন্তেন্তানং পোরাণসালোহিতা দেৰতা রুক্খৰিটপন্তরে অত্তানং দস্সেন্তী আহ – ‘‘মাদিসা, অযং ভগৰা অচিরাভিসম্বুদ্ধো সত্তসত্তাহং অনাহারো ৰিমুত্তিসুখাপটিসংৰেদী ইদানি রাজাযতনমূলে নিসিন্নো, তং আহারেন পটিমানেথ, যদস্স তুম্হাকং দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. তং সুত্ৰা তে উল়ারং পীতিসোমনস্সং পটিসংৰেদেন্তা, ‘‘আহারসম্পাদনং পপঞ্চ’’ন্তি মঞ্ঞমানা মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ ভগৰতো দত্ৰা দ্ৰেৰাচিকসরণং গন্ত্ৰা কেসধাতুযো লভিত্ৰা অগমংসু. তে হি পঠমং উপাসকা অহেসুং. অথ ভগৰতি বারাণসিং গন্ত্ৰা ধম্মচক্কং পৰত্তেত্ৰা অনুপুব্বেন রাজগহে ৰিহরন্তে তফুস্সভল্লিযা রাজগহং উপগতা ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. তেসং ভগৰা ধম্মং দেসেসি. তেসু তফুস্সো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায উপাসকোৰ অহোসি. ভল্লিযো পন পব্বজিত্ৰা ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৮.৬৬-৭০) –

‘‘সুমনো নাম সম্বুদ্ধো, তক্করাযং ৰসী তদা;

ৰল্লিকারফলং গয্হ, সযম্ভুস্স অদাসহং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথেকদিৰসং মারো ভল্লিযত্থেরস্স ভিংসাপনত্থং ভযানকং রূপং দস্সেসি. সো অত্তনো সব্বভযাতিক্কমং পকাসেন্তো ‘‘যোপানুদী’’তি গাথমভাসি.

৭. তত্থ যোপানুদীতি যো অপানুদি খিপি পজহি ৰিদ্ধংসেসি. মচ্চুরাজস্সাতি মচ্চু নাম মরণং খন্ধানং ভেদো, সো এৰ চ সত্তানং অত্তনো ৰসে অনুৰত্তাপনতো ইস্সরট্ঠেন রাজাতি মচ্চুরাজা, তস্স. সেনন্তি জরারোগাদিং, সা হিস্স ৰসৰত্তনে অঙ্গভাৰতো সেনা নাম, তেন হেস মহতা নানাৰিধেন ৰিপুলেন ‘‘মহাসেনো’’তি ৰুচ্চতি. যথাহ – ‘‘ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা’’তি (ম. নি. ১.২৭২; জা. ২.২২.১২১; নেত্তি. ১০৩). অথ ৰা গুণমারণট্ঠেন ‘‘মচ্চূ’’তি ইধ দেৰপুত্তমারো অধিপ্পেতো, তস্স চ সহাযভাৰূপগমনতো কামাদযো সেনা. তথা চাহ –

‘‘কামা তে পঠমা সেনা, দুতিযা অরতি ৰুচ্চতি;

ততিযা খুপ্পিপাসা তে, চতুত্থী তণ্হা পৰুচ্চতি.

‘‘পঞ্চমী থিনমিদ্ধং তে, ছট্ঠা ভীরূ পৰুচ্চতি;

সত্তমী ৰিচিকিচ্ছা তে, মানো মক্খো চ অট্ঠমী’’তি. (সু. নি. ৪৩৮-৪৩৯; মহানি. ২৮;চূল়নি. নন্দমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৪৭);

নল়সেতুংৰ সুদুব্বলং মহোঘোতি সারৰিরহিততো নল়সেতুসদিসং অতিৰিয অবলভাৰতো সুট্ঠু দুব্বলং সংকিলেসসেনং নৰলোকুত্তরধম্মানং মহাবলৰভাৰতো মহোঘসদিসেন অগ্গমগ্গেন যো অপানুদি ৰিজিতাৰী অপেতভেরৰো দন্তো, সো পরিনিব্বুতো ঠিতত্তোতি যোজনা. তং সুত্ৰা মারো ‘‘জানাতি মং সমণো’’তি তত্থেৰন্তরধাযীতি.

ভল্লিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.