৬. কণ্হপেতৰত্থুৰণ্ণনা

উট্ঠেহি কণ্হ কিং সেসীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরং মতপুত্তং উপাসকং আরব্ভ কথেসি. সাৰত্থিযং কির অঞ্ঞতরস্স উপাসকস্স পুত্তো কালমকাসি. সো তেন সোকসল্লসমপ্পিতো ন ন্হাযতি, ন ভুঞ্জতি, ন কম্মন্তে ৰিচারেতি, ন বুদ্ধুপট্ঠানং গচ্ছতি, কেৰলং, ‘‘তাত পিযপুত্তক, মং ওহায কহং পঠমতরং গতোসী’’তিআদীনি ৰদন্তো ৰিপ্পলপতি. সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং দিস্ৰা পুনদিৰসে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা কতভত্তকিচ্চো ভিক্খূ উয্যোজেত্ৰা আনন্দত্থেরেন পচ্ছাসমণেন তস্স ঘরদ্ৰারং অগমাসি. সত্থু আগতভাৰং উপাসকস্স আরোচেসুং. অথস্স গেহজনো গেহদ্ৰারে আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা সত্থারং নিসীদাপেত্ৰা উপাসকং পরিগ্গহেত্ৰা সত্থু সন্তিকং উপনেসি. একমন্তং নিসিন্নং তং দিস্ৰা ‘‘কিং, উপাসক, সোচসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে, ‘‘উপাসক, পোরাণকপণ্ডিতা পণ্ডিতানং কথং সুত্ৰা মতপুত্তং নানুসোচিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে দ্ৰারৰতীনগরে দস ভাতিকরাজানো অহেসুং – ৰাসুদেৰো বলদেৰো চন্দদেৰা সূরিযদেৰো অগ্গিদেৰো ৰরুণদেৰো অজ্জুনো পজ্জুনো ঘটপণ্ডিতো অঙ্কুরো চাতি. তেসু ৰাসুদেৰমহারাজস্স পিযপুত্তো কালমকাসি. তেন রাজা সোকপরেতো সব্বকিচ্চানি পহায মঞ্চস্স অটনিং পরিগ্গহেত্ৰা ৰিপ্পলপন্তো নিপজ্জি. তস্মিং কালে ঘটপণ্ডিতো চিন্তেসি – ‘‘ঠপেত্ৰা মং অঞ্ঞো কোচি মম ভাতু সোকং পরিহরিতুং সমত্থো নাম নত্থি, উপাযেনস্স সোকং হরিস্সামী’’তি. সো উম্মত্তকৰেসং গহেত্ৰা ‘‘সসং মে দেথ, সসং মে দেথা’’তি আকাসং ওলোকেন্তো সকলনগরং ৰিচরি. ‘‘ঘটপণ্ডিতো উম্মত্তকো জাতো’’তি সকলনগরং সঙ্খুভি.

তস্মিং কালে রোহিণেয্যো নাম অমচ্চো ৰাসুদেৰরঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৰা তেন সদ্ধিং কথং সমুট্ঠাপেন্তো –

২০৭. ‘‘উট্ঠেহি কণ্হ কিং সেসি, কো অত্থো সুপনেন তে;

যো চ তুয্হং সকো ভাতা, হদযং চক্খু চ দক্খিণং;

তস্স ৰাতা বলীযন্তি, সসং জপ্পতি কেসৰা’’তি. – ইমং গাথমাহ;

২০৭. তত্থ কণ্হাতি ৰাসুদেৰং গোত্তেনালপতি. কো অত্থো সুপনেন তেতি সুপনেন তুয্হং কা নাম ৰড্ঢি. সকো ভাতাতি সোদরিযো ভাতা. হদযং চক্খু চ দক্খিণন্তি হদযেন চেৰ দক্খিণচক্খুনা চ সদিসোতি অত্থো. তস্স ৰাতা বলীযন্তীতি তস্স অপরাপরং উপ্পজ্জমানা উম্মাদৰাতা বলৰন্তো হোন্তি ৰড্ঢন্তি অভিভৰন্তি. সসং জপ্পতীতি ‘‘সসং মে দেথা’’তি ৰিপ্পলপতি. কেসৰাতি সো কির কেসানং সোভনানং অত্থিতায ‘‘কেসৰো’’তি ৰোহরীযতি. তেন নং নামেন আলপতি.

তস্স ৰচনং সুত্ৰা সযনতো উট্ঠিতভাৰং দীপেন্তো সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা –

২০৮. ‘‘তস্স তং ৰচনং সুত্ৰা, রোহিণেয্যস্স কেসৰো;

তরমানরূপো ৰুট্ঠাসি, ভাতু সোকেন অট্টিতো’’তি. – ইমং গাথমাহ;

রাজা উট্ঠায সীঘং পাসাদা ওতরিত্ৰা ঘটপণ্ডিতস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা উভোসু হত্থেসু নং দল়্হং গহেত্ৰা তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো –

২০৯. ‘‘কিং নু উম্মত্তরূপোৰ, কেৰলং দ্ৰারকং ইমং;

সসো সসোতি লপসি, কীদিসং সসমিচ্ছসি.

২১০. ‘‘সোৰণ্ণমযং মণিমযং, লোহমযং অথ রূপিযমযং;

সঙ্খসিলাপৰাল়মযং, কারযিস্সামি তে সসং.

২১১. ‘‘সন্তি অঞ্ঞেপি সসকা, অরঞ্ঞৰনগোচরা;

তেপি তে আনযিস্সামি, কীদিসং সসমিচ্ছসী’’তি. –

তিস্সো গাথাযো অভাসি.

২০৯-২১১. তত্থ উম্মত্তরূপোৰাতি উম্মত্তকো ৰিয. কেৰলন্তি সকলং. দ্ৰারকন্তি দ্ৰারৰতীনগরং ৰিচরন্তো. সসো সসোতি লপসীতি সসো সসোতি ৰিলপসি. সোৰণ্ণমযন্তি সুৰণ্ণমযং. লোহমযন্তি তম্বলোহমযং. রূপিযমযন্তি রজতমযং. যং ইচ্ছসি তং ৰদেহি, অথ কেন সোচসি. অঞ্ঞেপি অরঞ্ঞে ৰনগোচরা সসকা অত্থি, তে তে আনযিস্সামি, ৰদ, ভদ্রমুখ, কীদিসং সসমিচ্ছসীতি ঘটপণ্ডিতং ‘‘সসেন অত্থিকো’’তি অধিপ্পাযেন সসেন নিমন্তেসি. তং সুত্ৰা ঘটপণ্ডিতো –

২১২. ‘‘নাহমেতে সসে ইচ্ছে, যে সসা পথৰিস্সিতা;

চন্দতো সসমিচ্ছামি, তং মে ওহর কেসৰা’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ ওহরাতি ওহারেহি. তং সুত্ৰা রাজা ‘‘নিস্সংসযং মে ভাতা উম্মত্তকো জাতো’’তি দোমনস্সপ্পত্তো –

২১৩. ‘‘সো নূন মধুরং ঞাতি, জীৰিতং ৰিজহিস্সসি;

অপত্থিযং পত্থযসি, চন্দতো সসমিচ্ছসী’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ ঞাতীতি কনিট্ঠং আলপতি. অযমেত্থ অত্থো – ময্হং পিযঞাতি যং অতিমধুরং অত্তনো জীৰিতং, তং ৰিজহিস্সসি মঞ্ঞে, যো অপত্থযিতব্বং পত্থেসীতি.

ঘটপণ্ডিতো রঞ্ঞো ৰচনং সুত্ৰা নিচ্চলোৰ ঠত্ৰা ‘‘ভাতিক, ত্ৰং চন্দতো সসং পত্থেন্তস্স তং অলভিত্ৰা জীৰিতক্খযো ভৰিস্সতীতি জানন্তো কস্মা মতং পুত্তং অলভিত্ৰা অনুসোচসী’’তি ইমমত্থং দীপেন্তো –

২১৪. ‘‘এৰং চে কণ্হ জানাসি, যথঞ্ঞমনুসাসসি;

কস্মা পুরে মতং পুত্তং, অজ্জাপি মনুসোচসী’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ এৰং চে, কণ্হ, জানাসীতি, ভাতিক, কণ্হনামক মহারাজ, ‘‘অলব্ভনেয্যৰত্থু নাম ন পত্থেতব্ব’’ন্তি যদি এৰং জানাসি. যথঞ্ঞন্তি এৰং জানন্তোৰ যথা অঞ্ঞং অনুসাসসি, তথা অকত্ৰা. কস্মা পুরে মতং পুত্তন্তি অথ কস্মা ইতো চতুমাসমত্থকে মতং পুত্তং অজ্জাপি অনুসোচসীতি.

এৰং সো অন্তরৰীথিযং ঠিতকোৰ ‘‘অহং তাৰ এৰং পঞ্ঞাযমানং পত্থেমি, ত্ৰং পন অপঞ্ঞাযমানস্সত্থায সোচসী’’তি ৰত্ৰা তস্স ধম্মং দেসেন্তো –

২১৫. ‘‘ন যং লব্ভা মনুস্সেন, অমনুস্সেন ৰা পন;

জাতো মে মা মরি পুত্তো, কুতো লব্ভা অলব্ভিযং.

২১৬. ‘‘ন মন্তা মূলভেসজ্জা, ওসধেহি ধনেন ৰা;

সক্কা আনযিতুং কণ্হ, যং পেতমনুসোচসী’’তি. – গাথাদ্ৰযমাহ;

২১৫. তত্থ যন্তি, ভাতিক, যং ‘‘এৰং জাতো মে পুত্তো মা মরী’’তি মনুস্সেন ৰা দেৰেন ৰা পন ন লব্ভা ন সক্কা লদ্ধুং, তং ত্ৰং পত্থেসি, তং পনেতং কুতো লব্ভা, কেন কারণেন লদ্ধুং সক্কা. যস্মা অলব্ভিযং অলব্ভনেয্যৰত্থু নামেতন্তি অত্থো.

২১৬. মন্তাতি মন্তপ্পযোগেন. মূলভেসজ্জাতি মূলভেসজ্জেন. ওসধেহীতি নানাৰিধেহি ওসধেহি. ধনেন ৰাতি কোটিসতসঙ্খেন ধনেন ৰাপি. ইদং ৰুত্তং হোতি – যং পেতমনুসোচসি, তং এতেহি মন্তপ্পযোগাদীহিপি আনেতুং ন সক্কাতি.

পুন ঘটপণ্ডিতো ‘‘ভাতিক, ইদং মরণং নাম ধনেন ৰা জাতিযা ৰা ৰিজ্জায ৰা সীলেন ৰা ভাৰনায ৰা ন সক্কা পটিবাহিতু’’ন্তি দস্সেন্তো –

২১৭. ‘‘মহদ্ধনা মহাভোগা, রট্ঠৰন্তোপি খত্তিযা;

পহূতধনধঞ্ঞাসে, তেপি নো অজরামরা.

২১৮. ‘‘খত্তিযা ব্রাহ্মণা ৰেস্সা, সুদ্দা চণ্ডালপুক্কুস্সা;

এতে চঞ্ঞে চ জাতিযা, তেপি নো অজরামরা.

২১৯. ‘‘যে মন্তং পরিৰত্তেন্তি, ছল়ঙ্গং ব্রহ্মচিন্তিতং;

এতে চঞ্ঞে চ ৰিজ্জায, তেপি নো অজরামরা.

২২০. ‘‘ইসযো ৰাপি যে সন্তা, সঞ্ঞতত্তা তপস্সিনো;

সরীরং তেপি কালেন, ৰিজহন্তি তপস্সিনো.

২২১. ‘‘ভাৰিতত্তা অরহন্তো, কতকিচ্চা অনাসৰা;

নিক্খিপন্তি ইমং দেহং, পুঞ্ঞপাপপরিক্খযা’’তি. –

পঞ্চহি গাথাহি রঞ্ঞো ধম্মং দেসেসি.

২১৭. তত্থ মহদ্ধনাতি নিধানগতস্সেৰ মহতো ধনস্স অত্থিতায বহুধনা. মহাভোগাতি দেৰভোগসদিসায মহতিযা ভোগসম্পত্তিযা সমন্নাগতা. রট্ঠৰন্তোতি সকলরট্ঠৰন্তো. পহূতধনধঞ্ঞাসেতি তিণ্ণং চতুন্নং ৰা সংৰচ্ছরানং অত্থায নিদহিত্ৰা ঠপেতব্বস্স নিচ্চপরিব্বযভূতস্স ধনধঞ্ঞস্স ৰসেন অপরিযন্তধনধঞ্ঞা. তেপি নো অজরামরাতি তেপি এৰং মহাৰিভৰা মন্ধাতুমহাসুদস্সনাদযো খত্তিযা অজরামরা নাহেসুং, অঞ্ঞদত্থু মরণমুখমেৰ অনুপৰিট্ঠাতি অত্থো.

২১৮. এতেতি যথাৰুত্তখত্তিযাদযো. অঞ্ঞেতি অঞ্ঞতরা এৰংভূতা অম্বট্ঠাদযো. জাতিযাতি অত্তনো জাতিনিমিত্তং অজরামরা নাহেসুন্তি অত্থো.

২১৯. মন্তন্তি ৰেদং. পরিৰত্তেন্তীতি সজ্ঝাযন্তি ৰাচেন্তি চ. অথ ৰা পরিৰত্তেন্তীতি ৰেদং অনুপরিৰত্তেন্তা হোমং করোন্তা জপন্তি. ছল়ঙ্গন্তি সিক্খাকপ্পনিরুত্তিব্যাকরণজোতিসত্থছন্দোৰিচিতিসঙ্খাতেহি ছহি অঙ্গেহি যুত্তং. ব্রহ্মচিন্তিতন্তি ব্রাহ্মণানমত্থায ব্রহ্মনা চিন্তিতং কথিতং. ৰিজ্জাযাতি ব্রহ্মসদিসৰিজ্জায সমন্নাগতা, তেপি নো অজরামরাতি অত্থো.

২২০-২২১. ইসযোতি যমনিযমাদীনং পটিকূলসঞ্ঞাদীনঞ্চ এসনট্ঠেন ইসযো. সন্তাতি কাযৰাচাহি সন্তসভাৰা. সঞ্ঞতত্তাতি রাগাদীনং সংযমেন সংযতচিত্তা. কাযতপনসঙ্খাতো তপো এতেসং অত্থীতি তপস্সিনো. পুন তপস্সিনোতি সংৰরকা. তেন এৰং তপনিস্সিতকা হুত্ৰা সরীরেন চ ৰিমোক্খং পত্তুকামাপি সংৰরকা সরীরং ৰিজহন্তি এৰাতি দস্সেতি. অথ ৰা ইসযোতি অধিসীলসিক্খাদীনং এসনট্ঠেন ইসযো, তদত্থং তপ্পটিপক্খানং পাপধম্মানং ৰূপসমেন সন্তা, একারম্মণে চিত্তস্স সংযমেন সঞ্ঞতত্তা, সম্মপ্পধানযোগতো ৰীরিযতাপেন তপস্সিনো, সপ্পযোগা রাগাদীনং সন্তপনেন তপস্সিনোতি যোজেতব্বং. ভাৰিতত্তাতি চতুসচ্চকম্মট্ঠানভাৰনায ভাৰিতচিত্তা.

এৰং ঘটপণ্ডিতেন ধম্মে কথিতে তং সুত্ৰা রাজা অপগতসোকসল্লো পসন্নমানসো ঘটপণ্ডিতং পসংসন্তো –

২২২. ‘‘আদিত্তং ৰত মং সন্তং, ঘটসিত্তংৰ পাৰকং;

ৰারিনা ৰিয ওসিঞ্চং, সব্বং নিব্বাপযে দরং.

২২৩. ‘‘অব্বহী ৰত মে সল্লং, সোকং হদযনিস্সিতং;

যো মে সোকপরেতস্স, পুত্তসোকং অপানুদি.

২২৪. ‘‘স্ৰাহং অব্বূল়্হসল্লোস্মি, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো;

ন সোচামি ন রোদামি, তৰ সুত্ৰান ভাতিক.

২২৫. ‘‘এৰং করোন্তি সপ্পঞ্ঞা, যে হোন্তি অনুকম্পকা;

নিৰত্তযন্তি সোকম্হা, ঘটো জেট্ঠংৰ ভাতরং.

২২৬. ‘‘যস্স এতাদিসা হোন্তি, অমচ্চা পরিচারকা;

সুভাসিতেন অন্ৰেন্তি, ঘটো জেট্ঠংৰ ভাতর’’ন্তি. – সেসগাথা অভাসি;

২২৫. তত্থ ঘটো জেট্ঠংৰ ভাতরন্তি যথা ঘটপণ্ডিতো অত্তনো জেট্ঠভাতরং মতপুত্তসোকাভিভূতং অত্তনো উপাযকোসল্লেন চেৰ ধম্মকথায চ ততো পুত্তসোকতো ৰিনিৰত্তযি, এৰং অঞ্ঞেপি সপ্পঞ্ঞা যে হোন্তি অনুকম্পকা, তে ঞাতীনং উপকারং করোন্তীতি অত্থো.

২২৬. যস্স এতাদিসা হোন্তীতি অযং অভিসম্বুদ্ধগাথা. তস্সত্থো – যথা যেন কারণেন পুত্তসোকপরেতং রাজানং ৰাসুদেৰং ঘটপণ্ডিতো সোকহরণত্থায সুভাসিতেন অন্ৰেসি অনুএসি, যস্স অঞ্ঞস্সাপি এতাদিসা পণ্ডিতা অমচ্চা পটিলদ্ধা অস্সু, তস্স কুতো সোকোতি! সেসগাথা হেট্ঠা ৰুত্তত্থা এৰাতি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘এৰং, উপাসক, পোরাণকপণ্ডিতা পণ্ডিতানং কথং সুত্ৰা পুত্তসোকং হরিংসূ’’তি ৰত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি. সচ্চপরিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.

কণ্হপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.