২. দোসসুত্তৰণ্ণনা

২. ৰুত্তঞ্হেতং …পে… দোসন্তি দুতিযসুত্তং. তত্রাযং অপুব্বপদৰণ্ণনা. যথা এত্থ, এৰং ইতো পরেসুপি সব্বত্থ অপুব্বপদৰণ্ণনংযেৰ করিস্সাম. যস্মা ইদং সুত্তং দোসবহুলানং পুগ্গলানং অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৰা দোসৰূপসমনত্থং দেসিতং, তস্মা ‘‘দোসং, ভিক্খৰে, একধম্মং পজহথা’’তি আগতং. তত্থ দোসন্তি ‘‘অনত্থং মে অচরীতি আঘাতো জাযতী’’তিআদিনা (ৰিভ. ৯৬০) নযেন সুত্তে ৰুত্তানং নৰন্নং, ‘‘অত্থং মে নাচরী’’তিআদীনঞ্চ তপ্পটিপক্খতো সিদ্ধানং নৰন্নমেৰাতি অট্ঠারসন্নং খাণুকণ্টকাদিনা অট্ঠানেন সদ্ধিং একূনৰীসতিযা অঞ্ঞতরাঘাতৰত্থুসম্ভৰং আঘাতং. সো হি দুস্সন্তি তেন, সযং ৰা দুস্সতি, দুস্সনমত্তমেৰ ৰা তন্তি দোসোতি ৰুচ্চতি. সো চণ্ডিক্কলক্খণো পহটাসীৰিসো ৰিয, ৰিসপ্পনরসো ৰিসনিপাতো ৰিয, অত্তনো নিস্সযদহনরসো ৰা দাৰগ্গি ৰিয, দুস্সনপচ্চুপট্ঠানো লদ্ধোকাসো ৰিয সপত্তো, যথাৰুত্তআঘাতৰত্থুপদট্ঠানো ৰিসসংসট্ঠপূতিমুত্তং ৰিয দট্ঠব্বো. পজহথাতি সমুচ্ছিন্দথ. তত্থ যে ইমে –

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আঘাতপটিৰিনযা, যত্থ ভিক্খুনো উপ্পন্নো আঘাতো সব্বসো পটিৰিনেতব্বো. কতমে পঞ্চ? যস্মিং, ভিক্খৰে, পুগ্গলে আঘাতো জাযেথ, মেত্তা তস্মিং পুগ্গলে ভাৰেতব্বা…পে… করুণা…পে… উপেক্খা, অসতিঅমনসিকারো তস্মিং পুগ্গলে আপজ্জিতব্বো, এৰং তস্মিং পুগ্গলে আঘাতো পটিৰিনেতব্বো. যস্মিং, ভিক্খৰে, পুগ্গলে আঘাতো জাযেথ, কম্মস্সকতা তস্মিং পুগ্গলে অধিট্ঠাতব্বা ‘কম্মস্সকো অযমাযস্মা কম্মদাযাদো…পে… ভৰিস্সতী’’তি (অ. নি. ৫.১৬১) –

এৰং পঞ্চ আঘাতপ্পটিৰিনযা ৰুত্তাযেৰ.

‘‘পঞ্চিমে, আৰুসো, আঘাতপটিৰিনযা, যত্থ ভিক্খুনো উপ্পন্নো আঘাতো সব্বসো পটিৰিনেতব্বো. কতমে পঞ্চ? ইধাৰুসো, একচ্চো পুগ্গলো অপরিসুদ্ধকাযসমাচারো হোতি পরিসুদ্ধৰচীসমাচারো; এৰরূপেপি, আৰুসো, পুগ্গলে আঘাতো পটিৰিনেতব্বো’’তি (অ. নি. ৫.১৬২) –

এৰমাদিনাপি নযেন পঞ্চ আঘাতপটিৰিনযা ৰুত্তা, তেসু যেন কেনচি আঘাতপটিৰিনযৰিধিনা পচ্চৰেক্খিত্ৰা. অপিচ যো –

‘‘উভতোদণ্ডকেন চেপি, ভিক্খৰে, ককচেন চোরা ওচরকা অঙ্গমঙ্গানি ওকন্তেয্যুং, তত্রাপি যো মনো পদূসেয্য, ন মে সো তেন সাসনকরো’’তি (ম. নি. ১.২৩২) সত্থু ওৰাদো.

‘‘তস্সেৰ তেন পাপিযো, যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতি;

কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তো, সঙ্গামং জেতি দুজ্জযং.

‘‘উভিন্নমত্থং চরতি, অত্তনো চ পরস্স চ;

পরং সঙ্কুপিতং ঞত্ৰা, যো সতো উপসম্মতি. (সং. নি. ১.১৮৮);

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা সপত্তকন্তা সপত্তকরণা কোধনং আগচ্ছন্তি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা. কতমে সত্ত? ইধ, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি, ‘অহো ৰতাযং দুব্বণ্ণো অস্সা’তি. তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স ৰণ্ণৰতায নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো কিঞ্চাপি সো হোতি সুন্হাতো সুৰিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ওদাতৰত্থৰসনো, অথ খো সো দুব্বণ্ণোৰ হোতি কোধাভিভূতো. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি ‘অহো ৰতাযং দুক্খং সযেয্যা’তি…পে… ন পচুরত্থো অস্সাতি…পে… ন ভোগৰা অস্সাতি…পে… ন যসৰা অস্সাতি…পে… ন মিত্তৰা অস্সাতি…পে… কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্যাতি. তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স সুগতিগমনে নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরিত্ৰা ৰাচায দুচ্চরিতং চরিত্ৰা মনসা দুচ্চরিতং চরিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা…পে… নিরযং উপপজ্জতি কোধাভিভূতো’’তি (অ. নি. ৭.৬৪).

‘‘কুদ্ধো অত্থং ন জানাতি, কুদ্ধো ধম্মং ন পস্সতি…পে…. (অ. নি. ৭.৬৪);

‘‘কোধং জহে ৰিপ্পজহেয্য মানং, সংযোজনং সব্বমতিক্কমেয্য. (ধ. প. ২২১);

‘‘অনত্থজননো কোধো, কোধো চিত্তপ্পকোপনো…পে…. (অ. নি. ৭.৬৪);

‘‘কোধং ছেত্ৰা সুখং সেতি, কোধং ছেত্ৰা ন সোচতি;

কোধস্স ৰিসমূলস্স, মধুরগ্গস্স ব্রাহ্মণা’’তি. (সং. নি. ১.১৮৭);

‘‘একাপরাধং খম ভূরিপঞ্ঞ,

ন পণ্ডিতা কোধবলা ভৰন্তী’’তি. –

এৰমাদিনা নযেন দোসে আদীনৰে ৰুত্তপ্পটিপক্খতো দোসপ্পহানে আনিসংসে চ পচ্চৰেক্খিত্ৰা পুব্বভাগে দোসং তদঙ্গপ্পহানাদিৰসেন পজহিত্ৰা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা ততিযমগ্গেন সব্বসো দোসং সমুচ্ছিন্দথ, পজহথাতি তেসং ভিক্খূনং তত্থ নিযোজনং. তেন ৰুত্তং ‘‘দোসং, ভিক্খৰে, একধম্মং পজহথা’’তি. দুট্ঠাসেতি আঘাতেন দূসিতচিত্ততায পদুট্ঠা. সেসমেত্থ যং ৰত্তব্বং, তং পঠমসুত্তৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযমেৰ.

দুতিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.