৬. সুমনবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা

এৰং একপ্পহারেনেৰ দসসহস্সিলোকধাতুং একন্ধকারং কত্ৰা তস্মিং ভগৰতি পরিনিব্বুতে তস্স অপরভাগে নৰুতিৰস্সসহস্সাযুকেসু মনুস্সেসু অনুক্কমেন পরিহাযিত্ৰা দসৰস্সেসু জাতেসু পুন ৰড্ঢিত্ৰা অনুক্কমেন অসঙ্খ্যেয্যাযুকা হুত্ৰা পুন পরিহাযিত্ৰা নৰুতিৰস্সসহস্সাযুকেসু জাতেসু সুমনো নাম বোধিসত্তো পারমিযো পূরেত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তিত্ৰা ততো চৰিত্ৰা মেখলনগরে সুদত্তস্স নাম রঞ্ঞো কুলে সিরিমায নাম দেৰিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. পাটিহারিযানি পুব্বে ৰুত্তনযানেৰ.

সো অনুক্কমেন ৰুদ্ধিপ্পত্তো সিরিৰড্ঢনসোমৰড্ঢনইদ্ধিৰড্ঢননামধেয্যেসু তীসু পাসাদেসু তেসট্ঠিযা নাটকিত্থিসতসহস্সেহি পরিচারিযমানো সুরযুৰতীহি পরিচারিযমানো দেৰকুমারো ৰিয নৰৰস্সসহস্সানি দিব্বসুখসদিসং ৰিসযসুখমনুভৰমানো ৰটংসিকায নাম দেৰিযা অনুপমং নাম নিরুপমং পুত্তং জনেত্ৰা চত্তারি নিমিত্তানি দিস্ৰা হত্থিযানেন নিক্খমিত্ৰা পব্বজি. তং পন পব্বজন্তং তিংসকোটিযো অনুপব্বজিংসু.

সো তেহি পরিৰুতো দসমাসে পধানচরিযং চরিত্ৰা ৰিসাখপুণ্ণমায অনোমনিগমে অনোমসেট্ঠিনো ধীতায অনুপমায নাম দিন্নং পক্খিত্তদিব্বোজং পাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা সালৰনে দিৰাৰিহারং ৰীতিনামেত্ৰা অনুপমাজীৰকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা নাগবোধিং উপগন্ত্ৰা তং পদক্খিণং কত্ৰা অট্ঠহি তিণমুট্ঠীহি তিংসহত্থৰিত্থতং তিণসন্থরং কত্ৰা তত্থ পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা নিসীদি. ততো মারবলং ৰিধমিত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিজ্ঝিত্ৰা – ‘‘অনেকজাতিসংসারং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি (ধ. প. ১৫৩-১৫৪) উদানং উদানেসি. তেন ৰুত্তং –

১. ‘‘মঙ্গলস্স অপরেন, সুমনো নাম নাযকো;

সব্বধম্মেহি অসমো, সব্বসত্তানমুত্তমো’’তি.

তত্থ মঙ্গলস্স অপরেনাতি মঙ্গলস্স ভগৰতো অপরভাগে. সব্বধম্মেহি অসমোতি সব্বেহিপি সীলসমাধিপঞ্ঞাধম্মেহি অসমো অসদিসো.

সুমনো কির ভগৰা বোধিসমীপেযেৰ সত্তসত্তাহানি ৰীতিনামেত্ৰা ধম্মদেসনত্থং ব্রহ্মাযাচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা – ‘‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি (দী. নি. ২.৭২; ম. নি. ১.২৮৪; ২.৩৪১; মহাৰ. ১০) উপধারেন্তো অত্তনা সহ পব্বজিতানং তিংসকোটিযো চ অত্তনো কনিট্ঠভাতিকং ৰেমাতিকং সরণকুমারঞ্চ পুরোহিতপুত্তং ভাৰিতত্তমাণৰকঞ্চ উপনিস্সযসম্পন্নে দিস্ৰা – ‘‘এতেসং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৰা হংসরাজা ৰিয গগনপথেন মেখলুয্যানে ওতরিত্ৰা উয্যানপালং পেসেত্ৰা অত্তনো কনিট্ঠভাতিকং সরণকুমারঞ্চ পুরোহিতপুত্তং ভাৰিতত্তকুমারঞ্চ পক্কোসাপেত্ৰা তেসং পরিৰারভূতা সত্ততিংসকোটিযো অত্তনা সহ পব্বজিতা তিংসকোটিযো চ অঞ্ঞে চ বহূ দেৰমনুস্সকোটিযো চাতি এৰং কোটিসতসহস্সং ধম্মচক্কপ্পৰত্তনেন ধম্মামতং পাযেসি. তেন ৰুত্তং –

২. ‘‘তদা অমতভেরিং সো, আহনী মেখলে পুরে;

ধম্মসঙ্খসমাযুত্তং, নৰঙ্গং জিনসাসন’’ন্তি.

তত্থ অমতভেরিন্তি অমতাধিগমায নিব্বানাধিগমায ভেরিং. আহনীতি ৰাদযি, ধম্মং দেসেসীতি অত্থো. সাযং অমতভেরী নাম অমতপরিযোসানং নৰঙ্গং বুদ্ধৰচনং. তেনেৰাহ – ‘‘ধম্মসঙ্খসমাযুত্তং, নৰঙ্গং জিনসাসন’’ন্তি. তত্থ ধম্মসঙ্খসমাযুত্তন্তি চতুসচ্চধম্মকথাসঙ্খৰরসমাযুত্তং.

সুমনো পন লোকনাযকো অভিসম্বোধিং পাপুণিত্ৰা পটিঞ্ঞানুরূপং পটিপদং পটিপজ্জমানো মহাজনস্স ভৰবন্ধনমোক্খত্থায কুসলরতনস্স কিলেসচোরেহি ৰিলুপ্পমানস্স পরিত্তানত্থং সীলৰিপুলপাকারং সমাধিপরিখাপরিৰারিতং ৰিপস্সনাঞাণদ্ৰারং সতিসম্পজঞ্ঞদল়্হকৰাটং সমাপত্তিমণ্ডপাদিপটিমণ্ডিতং বোধিপক্খিযজনসমাকুলং অমতৰরনগরং মাপেসি. তেন ৰুত্তং –

৩. ‘‘নিজ্জিনিত্ৰা কিলেসে সো, পত্ৰা সম্বোধিমুত্তমং;

মাপেসি নগরং সত্থা, সদ্ধম্মপুরৰরুত্তম’’ন্তি.

তত্থ নিজ্জিনিত্ৰাতি ৰিজিনিত্ৰা অভিভুয্য, কিলেসাভিসঙ্খারদেৰপুত্তমারে ৰিদ্ধংসেত্ৰাতি অত্থো. সোতি সো সুমনো ভগৰা. ‘‘ৰিজিনিত্ৰা কিলেসে হী’’তিপি পাঠো. তত্থ হি-কারো পদপূরণমত্তে নিপাতো. পত্ৰাতি অধিগন্ত্ৰা. ‘‘পত্তো’’তিপি পাঠো. নগরন্তি নিব্বাননগরং. সদ্ধম্মপুরৰরুত্তমন্তি সদ্ধম্মসঙ্খাতং পুরৰরেসু উত্তমং সেট্ঠং পধানভূতং. অথ ৰা সদ্ধম্মমযেসু পুরেসু পৰরেসু উত্তমং সদ্ধম্মপুরৰরুত্তমং. পুরিমস্মিং অত্থৰিকপ্পে ‘‘নগর’’ন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনন্তি দট্ঠব্বং. পটিৰিদ্ধধম্মসভাৰানং সেক্খাসেক্খানং অরিযপুগ্গলানং পতিট্ঠানং গোচরনিৰাসট্ঠেন নিব্বানং ‘‘নগর’’ন্তি ৰুচ্চতি. তস্মিং পন সদ্ধম্মৰরনগরে সো সত্থা অৰিচ্ছিন্নং অকুটিলং উজুং পুথুলঞ্চ ৰিত্থতঞ্চ সতিপট্ঠানমযং মহাৰীথিং মাপেসি. তেন ৰুত্তং –

৪. ‘‘নিরন্তরং অকুটিলং, উজুং ৰিপুলৰিত্থতং;

মাপেসি সো মহাৰীথিং, সতিপট্ঠানৰরুত্তম’’ন্তি.

তত্থ নিরন্তরন্তি কুসলজৰনসঞ্চরণানন্তরভাৰতো নিরন্তরং. অকুটিলন্তি কুটিলভাৰকরদোসৰিরহিততো অকুটিলং. উজুন্তি অকুটিলত্তাৰ উজুং. পুরিমপদস্সেৰ অত্থদীপকমিদং ৰচনং. ৰিপুলৰিত্থতন্তি আযামতো চ ৰিত্থারতো চ পুথুলৰিত্থতং, পুথুলৰিত্থতভাৰো লোকিযলোকুত্তরসতিপট্ঠানৰসেন দট্ঠব্বো. মহাৰীথিন্তি মহামগ্গং. সতিপট্ঠানৰরুত্তমন্তি সতিপট্ঠানঞ্চ তং ৰরেসু উত্তমঞ্চাতি সতিপট্ঠানৰরুত্তমং. অথ ৰা ৰরং সতিপট্ঠানমযং উত্তমৰীথিন্তি অত্থো.

ইদানি তস্স নিব্বানমহানগরস্স তস্সং সতিপট্ঠানৰীথিযং চত্তারি সামঞ্ঞফলানি চতস্সো পটিসম্ভিদা ছ অভিঞ্ঞা অট্ঠ সমাপত্তিযোতি ইমানি মহগ্ঘরতনানি উভোসু পস্সেসু ধম্মাপণে পসারেসি. তেন ৰুত্তং –

৫. ‘‘ফলে চত্তারি সামঞ্ঞে, চতস্সো পটিসম্ভিদা;

ছল়ভিঞ্ঞাট্ঠসমাপত্তী, পসারেসি তত্থ ৰীথিয’’ন্তি.

ইদানি ভগৰা ইমানি রতনভণ্ডানি যে পন অপ্পমত্তা সতিমন্তো পণ্ডিতা হিরিওত্তপ্পৰীরিযাদীহি সমন্নাগতা, তে আদীযন্তীতি তেসং রতনানং হরণূপাযং দস্সেন্তো –

৬. ‘‘যে অপ্পমত্তা অখিলা, হিরিৰীরিযেহুপাগতা;

তে তে ইমে গুণৰরে, আদিযন্তি যথাসুখ’’ন্তি. – আহ;

তত্থ যেতি অনিযমুদ্দেসো. অপ্পমত্তাতি পমাদস্স পটিপক্খভূতেন সতিযা অৰিপ্পৰাসলক্খণেন অপ্পমাদেন সমন্নাগতা. অখিলাতি পঞ্চচেতোখিলরহিতা. হিরিৰীরিযেহুপাগতাতি কাযদুচ্চরিতাদীহি হিরীযতীতি হিরী, লজ্জাযেতং অধিৰচনং. ৰীরস্স ভাৰো ৰীরিযং, তং উস্সাহলক্খণং. তেহি হিরিৰীরিযেহি উপাগতা সমন্নাগতা ভব্বপুগ্গলা. তেতি ইদং পুব্বে অনিযমুদ্দেসস্স নিযমুদ্দেসো. পুন তেতি ৰুত্তপ্পকারে গুণরতনৰিসেসে তে কুলপুত্তা আদিযন্তি পটিলভন্তি অধিগচ্ছন্তীতি অত্থো. সব্বং পন সুমনো ভগৰা কতৰিদিতমনো ধম্মভেরিং আহনিত্ৰা ধম্মনগরং মাপেত্ৰা ইমিনা নযেন পঠমমেৰ সতসহস্সকোটিযো বোধেসি. তেন ৰুত্তং –

৭. ‘‘এৰমেতেন যোগেন, উদ্ধরন্তো মহাজনং;

বোধেসি পঠমং সত্থা, কোটিসতসহস্সিযো’’তি.

তত্থ উদ্ধরন্তোতি সংসারসাগরতো অরিযমগ্গনাৰায সমুদ্ধরন্তো. কোটিসতসহস্সিযোতি সতসহস্সকোটিযোতি অত্থো. ৰিপরিযাযেন নিদ্দিট্ঠং.

যদা পন সুমনো লোকনাযকো সুনন্দৰতীনগরে অম্বরুক্খমূলে তিত্থিযমদমানমদ্দনং যমকপাটিহারিযং কত্ৰা সত্তানং কোটিসহস্সং ধম্মামতং পাযেসি. অযং দুতিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৮. ‘‘যম্হি কালে মহাৰীরো, ওৰদী তিত্থিযে গণে;

কোটিসহস্সা ভিসমিংসু, দুতিযে ধম্মদেসনে’’তি.

তত্থ তিত্থিযে গণেতি তিত্থিযভূতে গণে, তিত্থিযানং গণে ৰা ‘‘তিত্থিযে অভিমদ্দন্তো, বুদ্ধো ধম্মমদেসযী’’তি পঠন্তি কেচি.

যদা পন দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু দেৰতা ইমস্মিং চক্কৰাল়ে সন্নিপতিত্ৰা মনুস্সা চ নিরোধকথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘কথং নিরোধং সমাপজ্জন্তি, কথং নিরোধসমাপন্না হোন্তি, কথং নিরোধা ৰুট্ঠহন্তী’’তি? এৰং সমাপজ্জনঅধিট্ঠানৰুট্ঠানাদীসু ৰিনিচ্ছযং কাতুং অসক্কোন্তা সহ মনুস্সেহি ছসু কামাৰচরদেৰলোকেসু দেৰা চ নৰসু ব্রহ্মলোকেসু ব্রহ্মানো চ দ্ৰেল়্হকজাতা দ্ৰিধা অহেসুং. ততো নরসুন্দরেন অরিন্দমেন নাম রঞ্ঞা সদ্ধিং সাযন্হসমযে সুমনদসবলং সব্বলোকনাথং উপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা অরিন্দমো রাজা ভগৰন্তং নিরোধপঞ্হং পুচ্ছি. ততো ভগৰতা নিরোধপঞ্হে ৰিস্সজ্জিতে নৰুতিপাণকোটিসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. অযং ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৯. ‘‘যদা দেৰা মনুস্সা চ, সমগ্গা একমানসা;

নিরোধপঞ্হং পুচ্ছিংসু, সংসযং চাপি মানসং.

১০. ‘‘তদাপি ধম্মদেসনে, নিরোধপরিদীপনে;

নৰুতিকোটিসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

তস্স পন সুমনস্স ভগৰতো তযো সাৰকসন্নিপাতা অহেসুং. তত্থ পঠমসন্নিপাতে মেখলনগরং উপনিস্সায ৰস্সং ৰসিত্ৰা পঠমপৰারণায অরহন্তানং কোটিসহস্সেন এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতেন সদ্ধিং ভগৰা পৰারেসি, অযং পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. অথাপরেন সমযেন সঙ্কস্সনগরস্সাৰিদূরে অরিন্দমরাজকুসলবলনিব্বত্তে যোজনপ্পমাণে কনকপব্বতে নিসিন্নো সরদসমযরুচিরকরনিকরো দিৰসকরো ৰিয যুগন্ধরপব্বতে মুনিৰরদিৰসকরো অরিন্দমরাজানং পরিৰারেত্ৰা আগতানং পুরিসানং নৰুতিকোটিসহস্সানি দমেত্ৰা সব্বে এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বাজেত্ৰা তস্মিংযেৰ দিৰসে অরহত্তং পত্তেহি ভিক্খূহি পরিৰুতো চতুরঙ্গসমন্নাগতে সন্নিপাতে পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যদা পন সক্কো দেৰরাজা সুগতদস্সনত্থায উপসঙ্কমি, তদা সুমনো ভগৰা অসীতিযা অরহন্তকোটিসহস্সেহি পরিৰুতো পাতিমোক্খং উদ্দিসি, অযং ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১১. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, সুমনস্স মহেসিনো;

খীণাসৰানং ৰিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

১২. ‘‘ৰস্সংৰুট্ঠস্স ভগৰতো, অভিঘুট্ঠে পৰারণে;

কোটিসতসহস্সেহি, পৰারেসি তথাগতো.

১৩. ‘‘ততো পরং সন্নিপাতে, ৰিমলে কঞ্চনপব্বতে;

নৰুতিকোটিসহস্সানং, দুতিযো আসি সমাগমো.

১৪. ‘‘যদা সক্কো দেৰরাজা, বুদ্ধদস্সনুপাগমি;

অসীতিকোটিসহস্সানং, ততিযো আসি সমাগমো’’তি.

তত্থ অভিঘুট্ঠে পৰারণেতি লিঙ্গৰিপল্লাসো দট্ঠব্বো, অভিঘুট্ঠায পৰারণাযাতি অত্থো. ততোপরন্তি ততো অপরভাগে. কঞ্চনপব্বতেতি কনকমযে পব্বতে. বুদ্ধদস্সনুপাগমীতি বুদ্ধদস্সনত্থমুপাগমি. তদা কির অম্হাকং বোধিসত্তো অতুলো নাম নাগরাজা অহোসি মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো. সো ‘‘লোকে বুদ্ধো উপ্পন্নো’’তি সুত্ৰা ঞাতিগণপরিৰুতো সকভৰনা নিক্খমিত্ৰা কোটিসতসহস্সভিক্খুপরিৰারস্স সুমনস্স ভগৰতো দিব্বেহি তুরিযেহি উপহারং কারেত্ৰা মহাদানং পৰত্তেত্ৰা পচ্চেকদুস্সযুগানি দত্ৰা সরণেসু পতিট্ঠাসি. সোপি নং সত্থা ‘‘অনাগতে বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং –

১৫. ‘‘অহং তেন সমযেন, নাগরাজা মহিদ্ধিকো;

অতুলো নাম নামেন, উস্সন্নকুসলসঞ্চযো.

১৬. ‘‘তদাহং নাগভৰনা, নিক্খমিত্ৰা সঞাতিভি;

নাগানং দিব্বতুরিযেহি, সসঙ্ঘং জিনমুপট্ঠহিং.

১৭. ‘‘কোটিসতসহস্সানং, অন্নপানেন তপ্পযিং;

পচ্চেকদুস্সযুগং দত্ৰা, সরণং তমুপাগমিং.

১৮. ‘‘সোপি মং বুদ্ধো ব্যাকাসি, সুমনো লোকনাযকো;

অপরিমেয্যিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৰিস্সতি.

১৯. ‘‘পধানং পদহিত্ৰান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং’’.

যথা কোণ্ডঞ্ঞবুদ্ধৰংসে, এৰং অট্ঠ গাথা ৰিত্থারেতব্বাতি.

২০. ‘‘তস্সাপি ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;

উত্তরিং ৰতমধিট্ঠাসিং, দসপারমিপূরিযা’’তি.

তস্স পন সুমনস্স ভগৰতো মেখলং নাম নগরং অহোসি, সুদত্তো নাম রাজা পিতা, সিরিমা নাম দেৰী মাতা, সরণো চ ভাৰিতত্তো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, উদেনো নামুপট্ঠাকো, সোণা চ উপসোণা চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, নাগরুক্খো বোধি, নৰুতিহত্থুব্বেধং সরীরং, নৰুতিযেৰ ৰস্সসহস্সানি আযুপ্পমাণং অহোসি, ৰটংসিকা নামস্স মহেসী দেৰী, অনূপমো নাম পুত্তো অহোসি, হত্থিযানেন নিক্খমি. উপট্ঠাকো অঙ্গরাজা. অঙ্গারামে ৰসীতি. তেন ৰুত্তং –

২১. ‘‘নগরং মেখলং নাম, সুদত্তো নাম খত্তিযো;

সিরিমা নাম জনিকা, সুমনস্স মহেসিনো.

২২. ‘‘নৰৰস্সসহস্সানি, অগারং অজ্ঝ সো ৰসি;

চন্দো সুচন্দো ৰটংসো চ, তযো পাসাদমুত্তমা.

২৩. ‘‘তেসট্ঠিসতসহস্সানি, নারিযো সমলঙ্কতা;

ৰটংসিকা নাম নারী, অনূপমো নাম অত্রজো.

২৪. ‘‘নিমিত্তে চতুরো দিস্ৰা, হত্থিযানেন নিক্খমি;

অনূনদসমাসানি, পধানং পদহী জিনো.

২৫. ‘‘ব্রহ্মুনা যাচিতো সন্তো, সুমনো লোকনাযকো;

ৰত্তি চক্কং মহাৰীরো, মেখলে পুরমুত্তমে.

২৬. ‘‘সরণো ভাৰিতত্তো চ, অহেসুং অগ্গসাৰকা;

উদেনো নামুপট্ঠাকো, সুমনস্স মহেসিনো.

২৭. ‘‘সোণা চ উপসোণা চ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা;

সোপি বুদ্ধো অমিতযসো, নাগমূলে অবুজ্ঝথ.

২৮. ‘‘ৰরুণো চেৰ সরণো চ, অহেসুং অগ্গুপট্ঠকা;

চালা চ উপচালা চ, অহেসুং অগ্গুপট্ঠিকা.

২৯. ‘‘উচ্চত্তনেন সো বুদ্ধো, নৰুতিহত্থমুগ্গতো;

কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসো, দসসহস্সী ৰিরোচতি.

৩০. ‘‘নৰুতিৰস্সসহস্সানি, আযু ৰিজ্জতি তাৰদে;

তাৰতা তিট্ঠমানো সো, তারেসি জনতং বহুং.

৩১. ‘‘তারণীযে তারযিত্ৰা, বোধনীযে চ বোধযি;

পরিনিব্বাযি সম্বুদ্ধো, উল়ুরাজাৰ অত্থমি.

৩২. ‘‘তে চ খীণাসৰা ভিক্খূ, সো চ বুদ্ধো অসাদিসো;

অতুলপ্পভং দস্সযিত্ৰা, নিব্বুতা তে মহাযসা.

৩৩. ‘‘তঞ্চ ঞাণং অতুলিযং, তানি চ অতুলানি রতনানি;

সব্বং তমন্তরহিতং, ননু রিত্তা সব্বসঙ্খারা.

৩৪. ‘‘সুমনো যসধরো বুদ্ধো, অঙ্গারামম্হি নিব্বুতো;

তত্থেৰ তস্স জিনথূপো, চতুযোজনমুগ্গতো’’তি.

তত্থ কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসোতি ৰিৰিধরতনৰিচিত্তকঞ্চনমযগ্ঘিকসদিসরূপসোভো. দসসহস্সী ৰিরোচতীতি তস্স পভায দসসহস্সীপি লোকধাতু ৰিরোচতীতি অত্থো. তারণীযেতি তারযিতব্বে, তারযিতুং ৰুত্তে সব্বে বুদ্ধৰেনেয্যেতি অত্থো. উল়ুরাজাৰাতি চন্দো ৰিয. অত্থমীতি অত্থঙ্গতো. কেচি ‘‘অত্থং গতো’’তি পঠন্তি. অসাদিসোতি অসদিসো. মহাযসাতি মহাকিত্তিসদ্দা মহাপরিৰারা চ. তঞ্চ ঞাণন্তি তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্চ. অতুলিযন্তি অতুল্যং অসদিসং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

সুমনবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো চতুত্থো বুদ্ধৰংসো.