২১. ৰিপস্সীবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা

ফুস্সস্স বুদ্ধস্স অপরভাগে সান্তরকপ্পে তস্মিঞ্চ কপ্পে ৰীতিৰত্তে ইতো একনৰুতিকপ্পে ৰিজিতসব্বকপ্পো পরহিতনিরতসঙ্কপ্পো সব্বত্থ ৰিপস্সী ৰিপস্সী নাম সত্থা লোকে উদপাদি. সো পারমিযো পূরেত্ৰা অনেকরতনমণিৰিসরসমুজ্জোতিতভৰনে তুসিতভৰনে নিব্বত্তিত্ৰা ততো চৰিত্ৰা বন্ধুমতীনগরে অনেকবন্ধুমতো বন্ধুমতো রঞ্ঞো বন্ধুমতিযা নাম অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন খেমে মিগদাযে মাতুদরতো অসিতনীরদরাজিতো পুণ্ণচন্দো ৰিয নিক্খমি. নামগ্গহণদিৰসে পনস্স লক্খণপাঠকা ঞাতকা চ দিৰা চ রত্তিঞ্চ অন্তরন্তরা নিম্মিসসঞ্জনিতন্ধকারৰিরহেন ৰিসুদ্ধং পস্সন্তি, ৰিৰটেহি ৰা অক্খীহি পস্সতীতি ‘‘ৰিপস্সী’’তি নামমকংসু. ‘‘ৰিচেয্য ৰিচেয্য পস্সতীতি ৰিপস্সী’’তি ৰদন্তি. সো অট্ঠৰস্সসহস্সানি অগারং অজ্ঝাৰসি. নন্দ-সুনন্দ-সিরিমানামকা তযো চস্স পাসাদা অহেসুং.

সুদস্সনাদেৰিপ্পমুখানং ইত্থীনং সতসহস্সং ৰীসতি চ সহস্সানি অহেসুং. ‘‘সুতনূ’’তিপি সুদস্সনা ৰুচ্চতি. সো অট্ঠৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন চত্তারি নিমিত্তানি দিস্ৰা সুতনুদেৰিযা সমৰট্টক্খন্ধে নাম তনযে জাতে আজঞ্ঞরথেন মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৰা পব্বজি. তং পুরিসানং চতুরাসীতিসতসহস্সানি অনুপব্বজিংসু. সো তেহি পরিৰুতো মহাপুরিসো অট্ঠমাসং পধানচরিযং চরিত্ৰা ৰিসাখপুণ্ণমায সুদস্সনসেট্ঠিধীতায দিন্নং মধুপাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা কুসুমসমলঙ্কতে সালৰনে দিৰাৰিহারং কত্ৰা সুজাতেন নাম যৰপালকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা পাটলিবোধিং সমলঙ্কতং দিস্ৰা দক্খিণদিসাভাগেন তং উপাগমি.

তস্সা পন পাটলিযা সমৰট্টক্খন্ধো তং দিৰসং পণ্ণাসরতনো হুত্ৰা অব্ভুগ্গতো সাখা পণ্ণাসরতনা উব্বেধেন রতনসতং অহোসি. তংদিৰসমেৰ সা পাটলী কণ্ণিকাবদ্ধেহি ৰিয পুপ্ফেহি পরমসুরভিগন্ধেহি মূলতো পট্ঠায সব্বসঞ্ছন্না অহোসি. দিব্বগন্ধো ৰাযতি, ন কেৰলং তদা অযমেৰ পুপ্ফিতো, দসসহস্সি চক্কৰাল়েসু সব্বে পাটলিযো পুপ্ফিতাৰ. ন কেৰলং পাটলিযোৰ, দসসহস্সিচক্কৰাল়েসু সব্বরুক্খগুম্বলতাযোপি পুপ্ফিংসু. মহাসমুদ্দোপি পঞ্চৰণ্ণেহি পদুমেহি কুৰলযুপ্পলকুমুদেহি সঞ্ছন্নো সীতলমধুরসলিলো অহোসি. সব্বম্পি চ দসসহস্সি চক্কৰাল়ব্ভন্তরং ধজমালাকুলং অহোসি. তত্থ তত্থ পটিমালাগুলৰিপ্পকিণ্ণং নানাসুরভিকুসুমসজ্জিতধরণীতলং ধূপচুণ্ণন্ধকারং অহোসি. তং উপগন্ত্ৰা তেপণ্ণাসহত্থৰিত্থতং তিণসন্থরং সন্থরিত্ৰা চতুরঙ্গসমন্নাগতং ৰীরিযং অধিট্ঠায – ‘‘যাৰ বুদ্ধো ন হোমি, তাৰ ইতো ন উট্ঠহামী’’তি পটিঞ্ঞং কত্ৰা নিসীদি. এৰং নিসীদিত্ৰা সমারং মারবলং ৰিধমিত্ৰা মগ্গানুক্কমেন চত্তারি মগ্গঞাণানি মগ্গানন্তরং চত্তারি ফলঞাণানি চতস্সো পটিসম্ভিদা চতুযোনিপরিচ্ছেদকঞাণং পঞ্চগতিপরিচ্ছেদকঞাণং চতুৰেসারজ্জঞাণানি ছ অসাধারণঞাণানি চ সকলে চ বুদ্ধগুণে হত্থগতে কত্ৰা পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নোৰ –

‘‘অনেকজাতিসংসারং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা. (ধ. প. ১৫৩-১৫৪);

‘‘অযোঘনহতস্সেৰ, জলতো জাতৰেদসো;

অনুপুব্বূপসন্তস্স, যথা ন ঞাযতে গতি.

‘‘এৰং সম্মা ৰিমুত্তানং, কামবন্ধোঘতারিনং;

পঞ্ঞাপেতুং গতী নত্থি, পত্তানং অচলং সুখ’’ন্তি. (উদা. ৮০) –

এৰং উদানং উদানেত্ৰা বোধিসমীপেযেৰ সত্তসত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা ব্রহ্মাযাচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা অত্তনো ৰেমাতিকস্স ভাতিকস্স খণ্ডকুমারস্স চ পুরোহিতপুত্তস্স তিস্সকুমারস্স চ উপনিস্সযসম্পত্তিং ওলোকেত্ৰা আকাসেন গন্ত্ৰা খেমে মিগদাযে ওতরিত্ৰা উভোপি তে উয্যানপালেন পক্কোসাপেত্ৰা তেসং পরিৰারানং মজ্ঝে ধম্মচক্কং পৰত্তেসি. তদা অপরিমিতানং দেৰতানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১. ‘‘ফুস্সস্স চ অপরেন, সম্বুদ্ধো দ্ৰিপদুত্তমো;

ৰিপস্সী নাম নামেন, লোকে উপ্পজ্জি চক্খুমা.

২. ‘‘অৰিজ্জং সব্বং পদালেত্ৰা, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং;

ধম্মচক্কং পৰত্তেতুং, পক্কামি বন্ধুমতীপুরং.

৩. ‘‘ধম্মচক্কং পৰত্তেত্ৰা, উভো বোধেসি নাযকো;

গণনায ন ৰত্তব্বো, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ পদালেত্ৰাতি ভিন্দিত্ৰা, অৰিজ্জন্ধকারং ভিন্দিত্ৰাতি অত্থো. ‘‘ৰত্তেত্ৰা চক্কমারামে’’তিপি পাঠো, তস্স আরামেতি খেমে মিগদাযেতি অত্থো. উভো বোধেসীতি অত্তনো কনিট্ঠভাতিকং খণ্ডং রাজপুত্তং তিস্সঞ্চ পুরোহিতপুত্তন্তি উভো বোধেসি. গণনায ন ৰত্তব্বোতি দেৰতানং অভিসমযৰসেন গণনপরিচ্ছেদো নত্থীতি অত্থো.

অথাপরেন সমযেন খণ্ডং রাজপুত্তং তিস্সঞ্চ পুরোহিতপুত্তং অনুপব্বজিতানি চতুরাসীতিভিক্খুসহস্সানি ধম্মামতং পাযেসি. সো দুতিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৪. ‘‘পুনাপরং অমিতযসো, তত্থ সচ্চং পকাসযি;

চতুরাসীতিসহস্সানং, দুতিযাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ তত্থাতি খেমে মিগদাযেতি অত্থো. ‘‘চতুরাসীতিসহস্সানি, সম্বুদ্ধমনুপব্বজু’’ন্তি এত্থ এতে পন চতুরাসীতিসহস্সসঙ্খাতা পুরিসা ৰিপস্সিস্স কুমারস্স উপট্ঠাকপুরিসাযেৰ. তে পাতোৰ ৰিপস্সিকুমারস্স উপট্ঠানং আগন্ত্ৰা কুমারমদিস্ৰা পাতরাসত্থায গন্ত্ৰা ভুত্তপাতরাসা ‘‘কুহিং কুমারো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ততো ‘‘উয্যানভূমিং গতো’’তি সুত্ৰা ‘‘তত্থেৰ নং দক্খিস্সামা’’তি নিক্খন্তা নিৰত্তমানং তস্স সারথিং দিস্ৰা ‘‘কুমারো পব্বজিতো’’তি সুত্ৰা সুতট্ঠানেযেৰ সব্বাভরণানি মুঞ্চিত্ৰা অন্তরাপণতো কাসাযানি ৰত্থানি আহরাপেত্ৰা কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা পব্বজিংসু. পব্বজিত্ৰা চ তে গন্ত্ৰা মহাপুরিসং পরিৰারযিংসু.

ততো ৰিপস্সী বোধিসত্তো ‘‘পধানচরিযং চরন্তো আকিণ্ণো ৰিহরামি, ন খো পনমেতং পাতিরূপং যথেৰ মং ইমে গিহিভূতা পুব্বে পরিৰারেত্ৰা চরন্তি, ইদানিপি তথেৰ কিং ইমিনা গণেনা’’তি গণসঙ্গণিকায উক্কণ্ঠিত্ৰা ‘‘অজ্জেৰ গচ্ছামী’’তি চিন্তেত্ৰা পুন – ‘‘অজ্জ অৰেলা, সচে পনাহং অজ্জ গমিস্সামি, সব্বেপিমে জানিস্সন্তি, স্ৰেৰ গমিস্সামী’’তি চিন্তেসি. তংদিৰসঞ্চ উরুৰেলগামসদিসে একস্মিং গামে গামৰাসিনো মনুস্সা স্ৰাতনায সদ্ধিং পরিসায মহাপুরিসং নিমন্তযিংসু. তে তেসং চতুরাসীতিসহস্সানং মহাপুরিসস্স চ পাযাসমেৰ পটিযাদযিংসু. অথ ৰিপস্সী মহাপুরিসো পুনদিৰসে ৰিসাখপুণ্ণমায তস্মিং গামে তেহি পব্বজিতজনেহি সদ্ধিং ভত্তকিচ্চং কত্ৰা ৰসনট্ঠানমেৰ অগমাসি. তত্র তে পব্বজিতা মহাপুরিসস্স ৰত্তং দস্সেত্ৰা অত্তনো অত্তনো রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানানি পৰিসিংসু.

বোধিসত্তোপি পণ্ণসালং পৰিসিত্ৰা নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘অযং কালো নিক্খমিতু’’ন্তি নিক্খমিত্ৰা পণ্ণসালদ্ৰারং পিদহিত্ৰা বোধিমণ্ডাভিমুখো পাযাসি. তে কির পব্বজিতা সাযং বোধিসত্তস্স উপট্ঠানং গন্ত্ৰা পণ্ণসালং পরিৰারেত্ৰা নিসিন্না – ‘‘অতিৰিকালো জাতো উপধারেথা’’তি ৰত্ৰা পণ্ণসালদ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা তং অপস্সন্তাপি ‘‘কুহিং নু গতো মহাপুরিসো’’তি নানুবন্ধিংসু. ‘‘গণৰাসে নিব্বিন্নো একো ৰিহরিতুকামো মঞ্ঞে মহাপুরিসো বুদ্ধভূতংযেৰ তং পস্সিস্সামা’’তি অন্তোজম্বুদীপাভিমুখা চারিকং পক্কমিংসু. অথ তে – ‘‘ৰিপস্সিনা কির বুদ্ধত্তং পত্ৰা ধম্মচক্কং পৰত্তিত’’ন্তি সুত্ৰা অনুক্কমেন সব্বে তে পব্বজিতা বন্ধুমতিযা রাজধানিযা খেমে মিগদাযে সন্নিপতিংসু. ততো তেসং ভগৰা ধম্মং দেসেসি, তদা চতুরাসীতিযা ভিক্খুসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. সো ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৫. ‘‘চতুরাসীতিসহস্সানি, সম্বুদ্ধং অনুপব্বজুং;

তেসমারামপত্তানং, ধম্মং দেসেসি চক্খুমা.

৬. ‘‘সব্বাকারেন ভাসতো, সুত্ৰা উপনিসাদিনো;

তেপি ধম্মৰরং গন্ত্ৰা, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ চতুরাসীতিসহস্সানি, সম্বুদ্ধং অনুপব্বজুন্তি এত্থ অনুনা যোগতো সম্বুদ্ধন্তি উপযোগৰচনং কতন্তি ৰেদিতব্বং, সম্বুদ্ধস্স পচ্ছা পব্বজিংসূতি অত্থো. লক্খণং সদ্দসত্থতো গহেতব্বং. ‘‘তত্থ আরামপত্তান’’ন্তিপি পাঠো. ভাসতোতি ৰদতো. উপনিসাদিনোতি গন্ত্ৰা উপনিস্সায ধম্মদানং দদতোতি অত্থো. তেপীতি তে চতুরাসীতিসহস্সসঙ্খাতা পব্বজিতা ৰিপস্সিস্স উপট্ঠাকভূতা. গন্ত্ৰাতি তস্স ধম্মং ঞত্ৰা. এৰং তেসং ততিযো অভিসমযো অহোসি. খেমে মিগদাযে ৰিপস্সীসম্মাসম্বুদ্ধং দ্ৰে চ অগ্গসাৰকে অনুপব্বজিতানং ভিক্খূনং অট্ঠসট্ঠিসতসহস্সানং মজ্ঝে নিসিন্নো ৰিপস্সী ভগৰা –

‘‘খন্তীপরমং তপো তিতিক্খা, নিব্বানং পরমং ৰদন্তি বুদ্ধা;

ন হি পব্বজিতো পরূপঘাতী, ন সমণো হোতি পরং ৰিহেঠযন্তো.

‘‘সব্বপাপস্স অকরণং, কুসলস্স উপসম্পদা;

সচিত্তপরিযোদপনং, এতং বুদ্ধান সাসনং.

‘‘অনূপৰাদো অনূপঘাতো, পাতিমোক্খে চ সংৰরো;

মত্তঞ্ঞুতা চ ভত্তস্মিং, পন্তঞ্চ সযনাসনং;

অধিচিত্তে চ আযোগো, এতং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. (দী. নি. ২.৯০; ধ. প. ১৮৩, ১৮৪, ১৮৫) –

ইমং পাতিমোক্খং উদ্দিসি. ইমা পন সব্ববুদ্ধানং পাতিমোক্খুদ্দেসগাথাযো হোন্তীতি ৰেদিতব্বং. সো পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. পুন যমকপাটিহারিযং দিস্ৰা পব্বজিতানং ভিক্খূনং সতসহস্সানং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যদা পন ৰিপস্সিস্স ৰেমাতিকা তযো ভাতরো পচ্চন্তং ৰূপসমেত্ৰা ভগৰতো উপট্ঠানকিরিযায লদ্ধৰরা হুত্ৰা অত্তনো নগরং নেত্ৰা উপট্ঠহন্তা তস্স ধম্মং সুত্ৰা পব্বজিংসু. তেসং অসীতিসতসহস্সানং মজ্ঝে নিসীদিত্ৰা ভগৰা খেমে মিগদাযে পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৭. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, ৰিপস্সিস্স মহেসিনো;

খীণাসৰানং ৰিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

৮. ‘‘অট্ঠসট্ঠিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো;

ভিক্খুসতসহস্সানং, দুতিযো আসি সমাগমো.

৯. ‘‘অসীতিভিক্খুসহস্সানং, ততিযো আসি সমাগমো;

তত্থ ভিক্খুগণমজ্ঝে, সম্বুদ্ধো অতিরোচতী’’তি.

তত্থ অট্ঠসট্ঠিসতসহস্সানন্তি অট্ঠসট্ঠিসহস্সাধিকানং সতসহস্সভিক্খূনন্তি অত্থো. তত্থাতি তত্থ খেমে মিগদাযে. ভিক্খুগণমজ্ঝেতি ভিক্খুগণস্স মজ্ঝে. ‘‘তস্স ভিক্খুগণমজ্ঝে’’তিপি পাঠো, তস্স ভিক্খুগণস্স মজ্ঝেতি অত্থো.

তদা অম্হাকং বোধিসত্তো মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো অতুলো নাম নাগরাজা হুত্ৰা অনেকনাগকোটিসতসহস্সপরিৰারো হুত্ৰা সপরিৰারস্স দসবলস্স অসমবলসীলস্স করুণাসীতলহদযস্স সক্কারকরণত্থং সত্তরতনমযং চন্দমণ্ডলসঙ্কাসং দট্ঠব্বসারমণ্ডং মণ্ডপং কারেত্ৰা তত্থ নিসীদাপেত্ৰা সত্তাহং দিব্বৰিভৰানুরূপং মহাদানং দত্ৰা সত্তরতনখচিতং মহারহং সুৰণ্ণমযং নানামণিজুতিৰিসরসমুজ্জলং পীঠং ভগৰতো অদাসি. তদা নং পীঠানুমোদনাৰসানে ‘‘ইতো অযং একনৰুতিকপ্পে বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং –

১০. ‘‘অহং তেন সমযেন, নাগরাজা মহিদ্ধিকো;

অতুলো নাম নামেন, পুঞ্ঞৰন্তো জুতিন্ধরো.

১১. ‘‘নেকানং নাগকোটীনং, পরিৰারেত্ৰানহং তদা;

ৰজ্জন্তো দিব্বতুরিযেহি, লোকজেট্ঠং উপাগমিং.

১২. ‘‘উপসঙ্কমিত্ৰা সম্বুদ্ধং, ৰিপস্সিং লোকনাযকং;

মণিমুত্তরতনখচিতং, সব্বাভরণভূসিতং;

নিমন্তেত্ৰা ধম্মরাজস্স, সুৰণ্ণপীঠমদাসহং.

১৩. ‘‘সোপি মং বুদ্ধো ব্যাকাসি, সঙ্ঘমজ্ঝে নিসীদিয;

একনৰুতিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৰিস্সতি.

১৪. ‘‘অহু কপিলৰ্হযা রম্মা, নিক্খমিত্ৰা তথাগতো;

পধানং পদহিত্ৰান, কত্ৰা দুক্করকারিকং.

১৫. ‘‘অজপালরুক্খমূলস্মিং, নিসীদিত্ৰা তথাগতো;

তত্থ পাযাসং পগ্গয্হ, নেরঞ্জরমুপেহিতি.

১৬. ‘‘নেরঞ্জরায তীরম্হি, পাযাসং অদ সো জিনো;

পটিযত্তৰরমগ্গেন, বোধিমূলমুপেহিতি.

১৭. ‘‘ততো পদক্খিণং কত্ৰা, বোধিমণ্ডং অনুত্তরো;

অস্সত্থমূলে সম্বোধিং, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো.

১৮. ‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৰিস্সতি;

পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো.

১৯. ‘‘অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰকা;

আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতিমং জিনং.

২০. ‘‘খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰিকা;

অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

বোধি তস্স ভগৰতো, অস্সত্থোতি পৰুচ্চতি…পে….

২৩. ‘‘তস্সাহং ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;

উত্তরিং ৰতমধিট্ঠাসিং, দসপারমিপূরিযা’’তি.

তত্থ পুঞ্ঞৰন্তোতি পুঞ্ঞৰা, সমুপচিতপুঞ্ঞসঞ্চযোতি অত্থো. জুতিন্ধরোতি পভাযুত্তো. নেকানং নাগকোটীনন্তি অনেকাহি নাগকোটীহি, করণত্থে সামিৰচনং দট্ঠব্বং. পরিৰারেত্ৰানাতি ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা. অহন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. ৰজ্জন্তোতি ৰাদেন্তো তাল়েন্তো. মণিমুত্তরতনখচিতন্তি মণিমুত্তাদীহি ৰিৰিধেহি রতনেহি খচিতন্তি অত্থো. সব্বাভরণভূসিতন্তি সব্বাভরণেহি ৰাল়রূপাদীহি রতনমযেহি মণ্ডিতন্তি অত্থো. সুৰণ্ণপীঠন্তি সুৰণ্ণমযং পীঠং. অদাসহন্তি অদাসিং অহং.

তস্স পন ৰিপস্সিস্স ভগৰতো বন্ধুমতী নাম নগরং অহোসি. বন্ধুমা নাম রাজা পিতা, বন্ধুমতী নাম মাতা, খণ্ডো চ তিস্সো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, অসোকো নামুপট্ঠাকো, চন্দা চ চন্দমিত্তা চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, পাটলিরুক্খো বোধি, সরীরং অসীতিহত্থুব্বেধং অহোসি, সরীরপ্পভা সব্বকালং সত্ত যোজনানি ফরিত্ৰা অট্ঠাসি অসীতিৰস্সসহস্সানি আযু, সুতনু নামস্স অগ্গমহেসী, সমৰট্টক্খন্ধো নামস্স পুত্তো, আজঞ্ঞরথেন নিক্খমি. তেন ৰুত্তং –

২৪. ‘‘নগরং বন্ধুমতী নাম, বন্ধুমা নাম খত্তিযো;

মাতা বন্ধুমতী নাম, ৰিপস্সিস্স মহেসিনো.

২৯. ‘‘খণ্ডো চ তিস্সনামো চ, অহেসুং অগ্গসাৰকা;

অসোকো নামুপট্ঠাকো, ৰিপস্সিস্স মহেসিনো.

৩০. ‘‘চন্দা চ চন্দমিত্তা চ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা;

বোধি তস্স ভগৰতো, পাটলীতি পৰুচ্চতি.

৩২. ‘‘অসীতিহত্থমুব্বেধো, ৰিপস্সী লোকনাযকো;

পভা নিদ্ধাৰতী তস্স, সমন্তা সত্তযোজনে.

৩৩. ‘‘অসীতিৰস্সসহস্সানি, আযু বুদ্ধস্স তাৰদে;

তাৰতা তিট্ঠমানো সো, তারেসি জনতং বহুং.

৩৪. ‘‘বহুদেৰমনুস্সানং, বন্ধনা পরিমোচযি;

মগ্গামগ্গঞ্চ আচিক্খি, অৰসেসপুথুজ্জনে.

৩৫. ‘‘আলোকং দস্সযিত্ৰান, দেসেত্ৰা অমতং পদং;

জলিত্ৰা অগ্গিক্খন্ধোৰ, নিব্বুতো সো সসাৰকো.

৩৬. ‘‘ইদ্ধিৰরং পুঞ্ঞৰরং, লক্খণঞ্চ কুসুমিতং;

সব্বং তমন্তরহিতং, ননু রিত্তা সব্বসঙ্খারা’’তি.

তত্থ বন্ধনাতি দেৰমনুস্সে কামরাগসংযোজনাদিবন্ধনা মোচেসি, ৰিকাসেসীতি অত্থো. মগ্গামগ্গঞ্চ আচিক্খীতি ‘‘অমতাধিগমায অযং মগ্গো উচ্ছেদসস্সতদিট্ঠিৰিরহিতা মজ্ঝিমা পটিপদা মগ্গো কাযকিলমথাদিকো নাযং মগ্গো’’তি সেসপুথুজ্জনে আচিক্খীতি অত্থো. আলোকং দস্সযিত্ৰানাতি মগ্গঞাণালোকং ৰিপস্সনাঞাণালোকঞ্চ দস্সযিত্ৰা. লক্খণঞ্চ কুসুমিতন্তি চিত্তলক্খণাদীহি ফুল্লিতং মণ্ডিতং ভগৰতো সরীরন্তি অত্থো. সেসং সব্বত্থ গাথাসু উত্তানমেৰাতি.

ৰিপস্সীবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো একূনৰীসতিমো বুদ্ধৰংসো.