১৭. ধম্মদস্সীবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা

অত্থদস্সিম্হি সম্মাসম্বুদ্ধে পরিনিব্বুতে অন্তরকপ্পে চ ৰীতিৰত্তে অপরিমিতাযুকেসু সত্তেসু অনুপুব্বেন পরিহাযিত্ৰা ৰস্সসতসহস্সাযুকেসু জাতেসু ধম্মদস্সী নাম সত্থা লোকালোককরো লোভাদিলোকমলৰিনযকরো লোকেকনাযকো লোকে উদপাদি. সোপি ভগৰা পারমিযো পূরেত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তিত্ৰা ততো চৰিত্ৰা সরণনগরে সব্বলোকসরণস্স সরণস্স নাম রঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা সুনন্দায নাম দেৰিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন সরণুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো পাৰুস্সকালে সলিলধরৰিৰরগতো পুণ্ণচন্দো ৰিয নিক্খমি. মহাপুরিসে পন মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তমত্তেযেৰ অধিকরণৰোহারসত্থপোত্থকেসু অধম্মিযা ৰোহারা সযমেৰ অন্তরধাযিংসু. ধম্মিকৰোহারাযেৰ অট্ঠংসু. তেনস্স নামগ্গহণদিৰসে ‘‘ধম্মদস্সী’’তি নামমকংসু. সো অট্ঠৰস্সসহস্সানি অগারং অজ্ঝাৰসি. তস্স কির অরজ-ৰিরজ-সুদস্সননামকা তযো পাসাদা অহেসুং. ৰিচিকোল়িদেৰিপ্পমুখানং ইত্থীনং ৰীসতিসহস্সাধিকং সতসহস্সং অহোসি.

সো চত্তারি নিমিত্তানি দিস্ৰা ৰিচিকোল়িদেৰিযা পুঞ্ঞৰড্ঢনে নাম পুত্তে উপ্পন্নে দেৰকুমারো ৰিয অতিৰিয সুখুমালো দেৰসম্পত্তিমিৰ সম্পত্তিমনুভৰমানো মজ্ঝিমযামে ৰুট্ঠায সিরিসযনে নিসিন্নো নিদ্দোপগতানং ইত্থীনং ৰিপ্পকারং দিস্ৰা সঞ্জাতসংৰেগো মহাভিনিক্খমনায চিত্তং উপ্পাদেসি. চিত্তুপ্পাদসমনন্তরমেৰস্স সুদস্সনপাসাদো গগনতলমব্ভুগ্গন্ত্ৰা চতুরঙ্গিনিযা সেনায পরিৰুতো দুতিযো দিৰসকরো ৰিয দিব্বৰিমানং ৰিয চ গন্ত্ৰা রত্তকুরৰকতরুবোধিসমীপেযেৰ ওতরিত্ৰা অট্ঠাসি. মহাপুরিসো কির ব্রহ্মুনা উপনীতানি কাসাযানি গহেত্ৰা পব্বজিত্ৰা পাসাদতো ওতরিত্ৰা অৰিদূরে অট্ঠাসি. পাসাদো পুন আকাসেন গন্ত্ৰা বোধিরুক্খং অন্তোকত্ৰা পথৰিযং পতিট্ঠাসি. ইত্থিযোপি সপরিৰারা পাসাদতো ওতরিত্ৰা অড্ঢগাৰুতমত্তং গন্ত্ৰা অট্ঠংসু. তত্থ ইত্থিযো চ তাসং পরিচারিকা চেটিকাযো চ ঠপেত্ৰা সব্বে মনুস্সা তং অনুপব্বজিংসু. ভিক্খূনং কোটিসতসহস্সং অহোসি.

অথ ধম্মদস্সী বোধিসত্তো সত্তাহং পধানচরিযং চরিত্ৰা ৰিচিকোল়িদেৰিযা দিন্নং মধুপাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা বদরৰনে দিৰাৰিহারং কত্ৰা সাযন্হসমযে সিরিৰড্ঢনেন নাম যৰপালকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা বিম্বিজালবোধিং উপগন্ত্ৰা তেপণ্ণাসহত্থৰিত্থতং তিণসন্থরং সন্থরিত্ৰা তত্থ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিজ্ঝিত্ৰা – ‘‘অনেকজাতিসংসারং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেত্ৰাৰ বোধিসমীপে সত্তসত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা কতব্রহ্মযাচনো অত্তনা সদ্ধিং পব্বজিতস্স ভিক্খূনং কোটিসতসহস্সস্স সদ্ধম্মপ্পটিৰেধসমত্থতং ঞত্ৰা অট্ঠারসযোজনিকমগ্গং একাহেনেৰ ইসিপতনং গন্ত্ৰা তেহি পরিৰুতো তত্থ ধম্মচক্কং পৰত্তেসি, তদা কোটিসতসহস্সানং পঠমাভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১. ‘‘তত্থেৰ মণ্ডকপ্পম্হি, ধম্মদস্সী মহাযসো;

তমন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা, অতিরোচতি সদেৰকে.

২. ‘‘তস্সাপি অতুলতেজস্স, ধম্মচক্কপ্পৰত্তনে;

কোটিসতসহস্সানং, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ তমন্ধকারন্তি তমসঙ্খাতং মোহন্ধকারন্তি অত্থো.

যদা পন তগরনামকে নগরে সঞ্জযো নাম রাজা কামেসু আদীনৰং নেক্খম্মং খেমতো চ দিস্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজি. তং নৰুতিকোটিযো অনুপব্বজিংসু. তে সব্বেযেৰ পঞ্চাভিঞ্ঞাঅট্ঠসমাপত্তিলাভিনো অহেসুং. অথ সত্থা ধম্মদস্সী তেসং উপনিস্সযসম্পত্তিং দিস্ৰা আকাসেন গন্ত্ৰা সঞ্জযস্স তাপসস্স অস্সমপদং গন্ত্ৰা আকাসে ঠত্ৰা তেসং তাপসানং অজ্ঝাসযানুরূপং ধম্মং দেসেত্ৰা ধম্মচক্খুং উপ্পাদেসি, সো দুতিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৩. ‘‘যদা বুদ্ধো ধম্মদস্সী, ৰিনেসি সঞ্জযং ইসিং;

তদা নৰুতিকোটীনং, দুতিযাভিসমযো অহূ’’তি.

যদা পন সক্কো দেৰানমিন্দো দসবলস্স ধম্মং সোতুকামো তং উপসঙ্কমি, তদা অসীতিযা কোটীনং ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৪. ‘‘যদা সক্কো উপগঞ্ছি, সপরিসো ৰিনাযকং;

তদা অসীতিকোটীনং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

যদা পন সরণনগরে ৰেমাতিকভাতিকং পদুমকুমারং ফুস্সদেৰকুমারঞ্চ সপরিৰারে পব্বাজেসি, তস্মিং অন্তোৰস্সে পব্বজিতানং ভিক্খূনং কোটিসতসহস্সানং মজ্ঝে ৰিসুদ্ধিপৰারণং পৰারেসি, সো পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. পুন ভগৰতো দেৰলোকতো ওরোহণে সতকোটীনং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যদা পন সুদস্সনারামে তেরসন্নং ধুতগুণানং গুণে আনিসংসে পকাসেত্ৰা হারিতং নাম মহাসাৰকং এতদগ্গে ঠপেসি, তদা অসীতিযা কোটীনং মজ্ঝে ভগৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৫. ‘‘তস্সাপি দেৰদেৰস্স, সন্নিপাতা তযো অহুং;

খীণাসৰানং ৰিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

৬. ‘‘যদা বুদ্ধো ধম্মদস্সী, সরণে ৰস্সং উপাগমি;

তদা কোটিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো.

৭. ‘‘পুনাপরং যদা বুদ্ধো, দেৰতো এতি মানুসং;

তদাপি সতকোটীনং, দুতিযো আসি সমাগমো.

৮. ‘‘পুনাপরং যদা বুদ্ধো, পকাসেসি ধুতে গুণে;

তদা অসীতিকোটীনং, ততিযো আসি সমাগমো’’তি.

তদা অম্হাকং বোধিসত্তো সক্কো দেৰরাজা হুত্ৰা দ্ৰীসু দেৰলোকেসু দেৰেহি পরিৰুতো আগন্ত্ৰা দিব্বেহি গন্ধপুপ্ফাদীহি দিব্বতুরিযেহি চ তথাগতং পূজেসি. সোপি নং সত্থা – ‘‘অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং –

৯. ‘‘অহং তেন সমযেন, সক্কো আসিং পুরিন্দদো;

দিব্বেন গন্ধমালেন, তুরিযেনাভিপূজযিং.

১০. ‘‘সোপি মং তদা ব্যাকাসি, দেৰমজ্ঝে নিসীদিয;

অট্ঠারসে কপ্পসতে, অযং বুদ্ধো ভৰিস্সতি.

১১. ‘‘পধানং পদহিত্ৰান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

১২. ‘‘তস্সাপি ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;

উত্তরিং ৰতমধিট্ঠাসিং, দসপারমিপূরিযা’’তি.

তস্স পন ভগৰতো সরণং নাম নগরং অহোসি. সরণো নাম রাজা পিতা, সুনন্দা নাম মাতা, পদুমো চ ফুস্সদেৰো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, সুনেত্তো নাম উপট্ঠাকো, খেমা চ সব্বনামা চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, বিম্বিজালরুক্খো বোধি, সরীরং পনস্স অসীতিহত্থুব্বেধং অহোসি, আযু ৰস্সসতসহস্সং, ৰিচিকোল়িদেৰী নামস্স অগ্গমহেসী, পুঞ্ঞৰড্ঢনো নামস্স পুত্তো, পাসাদেন নিক্খমি. তেন ৰুত্তং –

১৩. ‘‘সরণং নাম নগরং, সরণো নাম খত্তিযো;

সুনন্দা নাম জনিকা, ধম্মদস্সিস্স সত্থুনো.

১৮. ‘‘পদুমো ফুস্সদেৰো চ, অহেসুং অগ্গসাৰকা;

সুনেত্তো নামুপট্ঠাকো, ধম্মদস্সিস্স সত্থুনো.

১৯. ‘‘খেমা চ সব্বনামা চ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা;

বোধি তস্স ভগৰতো, বিম্বিজালোতি ৰুচ্চতি.

২১. ‘‘সোপি বুদ্ধো অসমসমো, অসীতিহত্থমুগ্গতো;

অতিরোচতি তেজেন, দসসহস্সিম্হি ধাতুযা.

২২. ‘‘সুফুল্লো সালরাজাৰ, ৰিজ্জূৰ গগনে যথা;

মজ্ঝন্হিকেৰ সূরিযো, এৰং সো উপসোভথ.

২৩. ‘‘তস্সাপি অতুলতেজস্স, সমকং আসি জীৰিকং;

ৰস্সসতসহস্সানি, লোকে অট্ঠাসি চক্খুমা.

২৪. ‘‘ওভাসং দস্সযিত্ৰান, ৰিমলং কত্ৰান সাসনং;

চৰি চন্দোৰ গগনে, নিব্বুতো সো সসাৰকো’’তি.

তত্থ বিম্বিজালোতি রত্তকুরৰকরুক্খো. দসসহস্সিম্হি ধাতুযাতি দসসহস্সিযা লোকধাতুযা. ৰিজ্জূৰাতি ৰিজ্জুলতা ৰিয. উপসোভথাতি যথা গগনে ৰিজ্জু চ মজ্জন্হিকে সূরিযো চ উপসোভতি, এৰং সো ভগৰা উপসোভিত্থাতি অত্থো. সমকন্তি সব্বেহি নরসত্তেহি সমমেৰ তস্স আযু অহোসীতি অত্থো. চৰীতি চুতো. চন্দোৰাতি গগনতো চন্দিমা ৰিয চৰীতি অত্থো. ধম্মদস্সী কির ভগৰা সালৰতীনগরে কেসারামে পরিনিব্বাযি সেসমেত্থ গাথাসু পাকটমেৰাতি.

ধম্মদস্সীবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো পন্নরসমো বুদ্ধৰংসো.