১১. নারদবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা

পদুমবুদ্ধে পন পরিনিব্বুতে তস্স সাসনে চ অন্তরহিতে ৰস্সসতসহস্সাযুকা মনুস্সা অনুক্কমেন পরিহাযমানা দসৰস্সাযুকা অহেসুং. পুন ৰড্ঢিত্ৰা অসঙ্খ্যেয্যাযুকা হুত্ৰা পরিহাযমানা নৰুতিৰস্সসহস্সাযুকা অহেসুং. তদা দসবলধরো তেৰিজ্জো চতুৰেসারজ্জৰিসারদো ৰিমুত্তিসারদো নারদো নাম নরসত্তুত্তমো সত্থা লোকে উদপাদি. সো চত্তারি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ পারমিযো পূরেত্ৰা তুসিতভৰনে নিব্বত্তিত্ৰা ততো চৰিত্ৰা ধঞ্ঞৰতী নাম নগরে সকৰীরিযৰিজিতৰাসুদেৰস্স সুদেৰস্স নাম রঞ্ঞো কুলে অগ্গমহেসিযা নিরূপমায অনোমায নাম দেৰিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন ধনঞ্জযুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি. নামগ্গহণদিৰসে পন নামকরণে কযিরমানে সকলজম্বুদীপে মনুস্সানং উপভোগক্খমানি অনুরূপানি আভরণানি আকাসতো কপ্পরুক্খাদীহি পতিংসু. তেনস্স নরানং অরহানি আভরণানি অদাসীতি ‘‘নারদো’’তি নামং অকংসু.

সো নৰৰস্সসহস্সানি অগারমজ্ঝে ৰসি. ৰিজিতো ৰিজিতাৰী ৰিজিতাভিরামোতি তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৰিকা তযো পাসাদা অহেসুং. তস্স নারদকুমারস্স কুলসীলাচাররূপসম্পন্নং মনোনুকূলং ৰিজিতসেনং নাম অতিৰিয ধঞ্ঞং খত্তিযকঞ্ঞং অগ্গমহেসিং অকংসু. তং আদিং কত্ৰা ৰীসতিসহস্সাধিকং ইত্থীনং সতসহস্সং অহোসি. তস্সা ৰিজিতসেনায দেৰিযা সব্বলোকানন্দকরে নন্দুত্তরকুমারে নাম জাতে সো চত্তারি নিমিত্তানি দিস্ৰা চতুরঙ্গিনিযা মহতিযা সেনায পরিৰুতো নানাৰিরাগতনুৰরৰসননিৰসনো আমুক্কমুত্তাহারমণিকুণ্ডলো ৰরকেযূরমকুটকটকধরো পরমসুরভিগন্ধকুসুমসমলঙ্কতো পদসাৰ উয্যানং গন্ত্ৰা সব্বাভরণানি ওমুঞ্চিত্ৰা ভণ্ডাগারিকস্স হত্থে দত্ৰা সযমেৰ ৰিমলনীলকুৰলযদলসদিসেনাতিনিসিতেনাসিনা পরমরুচিররতনৰিচিত্তং সকেসমকুটং ছিন্দিত্ৰা গগনতলে খিপি. তং সক্কো দেৰরাজা সুৰণ্ণচঙ্কোটকেন পটিগ্গহেত্ৰা তাৰতিংসভৰনং নেত্ৰা তিযোজনুব্বেধং সিনেরুমুদ্ধনি সত্তরতনমযং চেতিযং অকাসি.

মহাপুরিসো পন দেৰদত্তানি কাসাযানি ৰত্থানি পরিদহিত্ৰা তত্থেৰ উয্যানে পব্বজি. পুরিসসতসহস্সা চ তং অনুপব্বজিংসু. সো সত্তাহং তত্থেৰ পধানচরিযং চরিত্ৰা ৰিসাখপুণ্ণমায ৰিজিতসেনায অগ্গমহেসিযা দিন্নং পাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা তত্থেৰ উয্যানে দিৰাৰিহারং কত্ৰা সুদস্সনুয্যানপালেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা মহাসোণবোধিং পদক্খিণং কত্ৰা অট্ঠপণ্ণাসহত্থৰিত্থতং তিণসন্থরং সন্থরিত্ৰা নিসীদিত্ৰা মারবলং ৰিধমিত্ৰা তীসু যামেসু তিস্সো ৰিজ্জা উপ্পাদেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিজ্ঝিত্ৰা – ‘‘অনেকজাতিসংসারং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেত্ৰা সত্তসত্তাহানি ৰীতিনামেত্ৰা ব্রহ্মুনো যাচিতো পটিঞ্ঞং দত্ৰা ধনঞ্জযুয্যানে অত্তনা সহ পব্বজিতেহি সতসহস্সভিক্খূহি পরিৰুতো তত্থ ধম্মচক্কং পৰত্তেসি. তদা কোটিসতসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১. ‘‘পদুমস্স অপরেন, সম্বুদ্ধো দ্ৰিপদুত্তমো;

নারদো নাম নামেন, অসমো অপ্পটিপুগ্গলো.

২. ‘‘সো বুদ্ধো চক্কৰত্তিস্স, জেট্ঠো দযিতওরসো;

আমুক্কমালাভরণো, উয্যানং উপসঙ্কমি.

৩. ‘‘তত্থাসি রুক্খো যসৰিপুলো, অভিরূপো ব্রহ্মা সুচি;

তমজ্ঝপ্পত্ৰা উপনিসীদি, মহাসোণস্স হেট্ঠতো.

৪. ‘‘তত্থ ঞাণৰরুপ্পজ্জি, অনন্তং ৰজিরূপমং;

তেন ৰিচিনি সঙ্খারে, উক্কুজ্জমৰকুজ্জকং.

৫. ‘‘তত্থ সব্বকিলেসানি, অসেসমভিৰাহযি;

পাপুণী কেৰলং বোধিং, বুদ্ধঞাণে চ চুদ্দস.

৬. ‘‘পাপুণিত্ৰান সম্বোধিং, ধম্মচক্কং পৰত্তযি;

কোটিসতসহস্সানং, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ চক্কৰত্তিস্সাতি চক্কৰত্তিরঞ্ঞো. জেট্ঠোতি পুব্বজো. দযিতওরসোতি দযিতো পিযো ওরসো পুত্তো, দযিতো ওরসি গহেত্ৰা লালিতো পুত্তো দযিতওরসো নাম. আমুক্কমালাভরণোতি আমুক্কমুত্তাহারকেযূরকটকমকুটকুণ্ডলমালো. উয্যানন্তি বহিনগরে ধনঞ্জযুয্যানং নামারামং অগমাসি.

তত্থাসি রুক্খোতি তস্মিং উয্যানে একো কির রুক্খো রত্তসোণো নাম অহোসি. সো কির নৰুতিহত্থুব্বেধো সমৰট্টক্খন্ধো সম্পন্নৰিৰিধৰিটপসাখো নীলবহলৰিপুলপলাসো সন্দচ্ছাযো দেৰতাধিৰুট্ঠত্তা ৰিগতৰিৰিধৰিহগগণসঞ্চারো ধরণীতলতিলকভূতো তরুরজ্জং ৰিয কুরুমানো পরমরমণীযদস্সনো রত্তকুসুমসমলঙ্কতসব্বসাখো দেৰমনুস্সনযনরসাযনভূতো অহোসি. যসৰিপুলোতি ৰিপুলযসো, সব্বলোকৰিখ্যাতো অত্তনো সম্পত্তিযা সব্বত্থ পাকটো ৰিস্সুতোতি অত্থো. কেচি ‘‘তত্থাসি রুক্খো ৰিপুলো’’তি পঠন্তি. ব্রহাতি মহন্তো, দেৰানং পারিচ্ছত্তকসদিসোতি অত্থো. তমজ্ঝপ্পত্ৰাতি তং সোণরুক্খং পত্ৰা অধিপত্ৰা উপগম্মাতি অত্থো. হেট্ঠতোতি তস্স রুক্খস্স হেট্ঠা.

ঞাণৰরুপ্পজ্জীতি ঞাণৰরং উদপাদি. অনন্তন্তি অপ্পমেয্যং অপ্পমাণং. ৰজিরূপমন্তি ৰজিরসদিসং তিখিণং, অনিচ্চানুপস্সনাদিকস্স ৰিপস্সনাঞাণস্সেতং অধিৰচনং. তেন ৰিচিনি সঙ্খারেতি তেন ৰিপস্সনাঞাণেন রূপাদিকে সঙ্খারে ৰিচিনি. উক্কুজ্জমৰকুজ্জকন্তি সঙ্খারানং উদযঞ্চ ৰযঞ্চ ৰিচিনীতি অত্থো. তস্মা পচ্চযাকারং সম্মসিত্ৰা আনাপানচতুত্থজ্ঝানতো ৰুট্ঠায পঞ্চসু খন্ধেসু অভিনিৰিসিত্ৰা উদযব্বযৰসেন সমপঞ্ঞাস লক্খণানি দিস্ৰা যাৰ গোত্রভুঞাণং ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরিযমগ্গানুক্কমেন সকলে বুদ্ধগুণে পটিলভীতি অত্থো.

তত্থাতি সোণরুক্খে. সব্বকিলেসানীতি সব্বেপি কিলেসে, লিঙ্গৰিপরিযাসং কত্ৰা ৰুত্তং. কেচি ‘‘তত্থ সব্বকিলেসেহী’’তি পঠন্তি. অসেসন্তি নিরৰসেসং. অভিৰাহযীতি মগ্গোধিনা চ কিলেসোধিনা চ সব্বে কিলেসে অভিৰাহযি, ৰিনাসমুপনেসীতি অত্থো. বোধীতি অরহত্তমগ্গঞাণং. বুদ্ধঞাণে চ চুদ্দসাতি বুদ্ধঞাণানি চুদ্দস. তানি কতমানীতি? মগ্গফলঞাণানি অট্ঠ, ছ অসাধারণঞাণানীতি এৰমিমানি চুদ্দস বুদ্ধঞাণানি নাম, চ-সদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো, তেন অপরানিপি চতস্সো পটিসম্ভিদাঞাণানি চতুৰেসারজ্জঞাণানি চতুযোনিপরিচ্ছেদকঞাণানি পঞ্চগতিপরিচ্ছেদকঞাণানি দসবলঞাণানি সকলে চ বুদ্ধগুণে পাপুণীতি অত্থো.

এৰং বুদ্ধত্তং পত্ৰা ব্রহ্মাযাচনং অধিৰাসেত্ৰা ধনঞ্জযুয্যানে অত্তনা সহ পব্বজিতে সতসহস্সভিক্খূ সম্মুখে কত্ৰা ধম্মচক্কং পৰত্তেসি. তদা কোটিসতসহস্সস্স পঠমাভিসমযো অহোসি. তদা কির মহাদোণনগরে দোণো নাম নাগরাজা গঙ্গাতীরে পটিৰসতি মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো মহাজনেন সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো. সো যস্মিং ৰিসযে জনপদৰাসিনো মনুস্সা তস্স বলিকম্মং ন করোন্তি, তেসং ৰিসযং অৰস্সেন ৰা অতিৰস্সেন ৰা সক্খরৰস্সেন ৰা ৰিনাসেতি.

অথ তীরদস্সনো নারদো সত্থা দোণস্স নাগরাজস্স ৰিনযনে বহূনং পাণীনং উপনিস্সযং দিস্ৰা মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন পরিৰারিতো তস্স নাগরাজস্স নিৰাসট্ঠানমগমাসি. ততো তং মনুস্সা দিস্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘ভগৰা, এত্থ ঘোরৰিসো উগ্গতেজো মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো নাগরাজা পটিৰসতি, সো তং মা ৰিহেঠেস্সতি ন গন্তব্ব’’ন্তি. ভগৰা পন তেসং ৰচনং অসুণন্তো ৰিয অগমাসি. গন্ত্ৰা চ তত্থস্স নাগরাজস্স সক্কারত্থায কতে পরমসুরভিগন্ধে পুপ্ফসন্থরে নিসীদি. মহাজনো কির ‘‘নারদস্স চ মুনিরাজস্স দোণস্স চ নাগরাজস্স দ্ৰিন্নম্পি যুদ্ধং পস্সিস্সামা’’তি সন্নিপতি.

অথ অহিনাগো মুনিনাগং তথা নিসিন্নং দিস্ৰা মক্খং অসহমানো সন্দিস্সমানকাযো হুত্ৰা পধূপাযি. দসবলোপি পধূপাযি. পুন নাগরাজা পজ্জলি. মুনিরাজাপি পজ্জলি. অথ সো নাগরাজা দসবলস্স সরীরতো নিক্খন্তাহি ধূমজালাহি অতিৰিয কিলন্তসরীরো দুক্খং অসহমানো ‘‘ৰিসৰেগেন নং মারেস্সামী’’তি ৰিসং ৰিস্সজ্জেসি. ৰিসস্স ৰেগেন সকলোপি জম্বুদীপো ৰিনস্সেয্য. তং পন ৰিসং দসবলস্স সরীরে একলোমম্পি কম্পেতুং নাসক্খি. অথ সো নাগরাজা – ‘‘কা নু খো সমণস্স পৰত্তী’’তি ওলোকেন্তো সরদসমযে সূরিযং ৰিয চন্দং ৰিয চ পরিপুণ্ণং ছব্বণ্ণাহি বুদ্ধরস্মীহি ৰিরোচমানং ৰিপ্পসন্নৰদনসোভং ভগৰন্তং দিস্ৰা – ‘‘অহো! মহিদ্ধিকো ৰতাযং সমণো, মযা পন অত্তনো বলং অজানন্তেন অপরদ্ধ’’ন্তি চিন্তেত্ৰা তাণং গৰেসী ভগৰন্তংযেৰ সরণমুপগঞ্ছি. অথ নারদো মুনিরাজা তং নাগরাজং ৰিনেত্ৰা তত্থ সন্নিপতিতস্স মহাজনস্স চিত্তপ্পসাদনত্থং যমকপাটিহারিযং অকাসি. তদা পাণীনং নৰুতিকোটিসহস্সানি অরহত্তে পতিট্ঠহিংসু. সো দুতিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৭. ‘‘মহাদোণং নাগরাজং, ৰিনযন্তো মহামুনি;

পাটিহেরং তদাকাসি, দস্সযন্তো সদেৰকে.

৮. ‘‘তদা দেৰমনুস্সানং, তম্হি ধম্মপ্পকাসনে;

নৰুতিকোটিসহস্সানি, তরিংসু সব্বসংসয’’ন্তি.

তত্থ পাটিহেরং তদাকাসীতি অকাসি যমকপাটিহারিযন্তি অত্থো. অযমেৰ ৰা পাঠো. ‘‘তদা দেৰমনুস্সা ৰা’’তিপি পাঠো. তত্থ দেৰমনুস্সানন্তি সামিঅত্থে পচ্চত্তং. তস্মা দেৰানং মনুস্সানঞ্চ নৰুতিকোটিসহস্সানীতি অত্থো. তরিংসূতি অতিক্কমিংসু.

যদা পন অত্তনো পুত্তং নন্দুত্তরকুমারং ওৰদি, তদা অসীতিযা কোটিসহস্সানং ততিযাভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৯. ‘‘যম্হি কালে মহাৰীরো, ওৰদী সকমত্রজং;

অসীতিকোটিসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

যদা পন থুল্লকোট্ঠিতনগরে ভদ্দসালো চ ৰিজিতমিত্তো চ দ্ৰে ব্রাহ্মণসহাযকা অমতরহদং গৰেসমানা পরিসতি নিসিন্নং অতিৰিসারদং নারদসম্মাসম্বুদ্ধং অদ্দসংসু. তে ভগৰতো কাযে দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণানি দিস্ৰা – ‘‘অযং লোকে ৰিৰটচ্ছদো সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি নিট্ঠং গন্ত্ৰা ভগৰতি সঞ্জাতসদ্ধা সপরিৰারা ভগৰতো সন্তিকে পব্বজিংসু. তেসু পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পত্তেসু ভগৰা ভিক্খূনং কোটিসতসহস্সমজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১০. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, নারদস্স মহেসিনো;

কোটিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো’’তি.

যস্মিং সমযে নারদো সম্মাসম্বুদ্ধো ঞাতিসমাগমে অত্তনো পণিধানতো পট্ঠায বুদ্ধৰংসং কথেসি, তদা নৰুতিকোটিভিক্খুসহস্সানং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১১. ‘‘যদা বুদ্ধো বুদ্ধগুণং, সনিদানং পকাসযি;

নৰুতিকোটিসহস্সানি, সমিংসু ৰিমলা তদা’’তি.

তত্থ ৰিমলাতি ৰিগতমলা, খীণাসৰাতি অত্থো.

যদা পন মহাদোণনাগরাজস্স ৰিনযনে পসন্নো ৰেরোচনো নাম নাগরাজা গঙ্গায নদিযা তিগাৰুতপ্পমাণং সত্তরতনমযং মণ্ডপং নিম্মিনিত্ৰা সপরিৰারং ভগৰন্তং তত্থ নিসীদাপেত্ৰা সপরিৰারো সজনপদে অত্তনো দানগ্গদস্সনত্থায নিমন্তেত্ৰা নাগনাটকানি চ তাল়াৰচরে ৰিৰিধৰেসালঙ্কারধরে সন্নিপাতেত্ৰা মহাসক্কারেন ভগৰতো সপরিৰারস্স মহাদানং অদাসি. ভোজনাৰসানে ভগৰা মহাগঙ্গং ওতারেন্তো ৰিয অনুমোদনমকাসি. তদা ভত্তানুমোদনে ধম্মং সুত্ৰা পসন্নানং এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতানং অসীতিভিক্খুসতসহস্সানং মজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১২. ‘‘যদা ৰেরোচনো নাগো, দানং দদাতি সত্থুনো;

তদা সমিংসু জিনপুত্তা, অসীতিসতসহস্সিযো’’তি.

তত্থ অসীতিসতসহস্সিযোতি সতসহস্সানং অসীতিযো.

তদা অম্হাকং বোধিসত্তো ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা হিমৰন্তপস্সে অস্সমং মাপেত্ৰা পঞ্চসু অভিঞ্ঞাসু অট্ঠসু সমাপত্তীসু চ চিণ্ণৰসী হুত্ৰা পটিৰসতি. অথ তস্মিং অনুকম্পায নারদো ভগৰা অসীতিযা অরহন্তকোটীহি দসহি চ অনাগামিফলট্ঠেহি উপাসকসহস্সেহি পরিৰুতো তং অস্সমপদং অগমাসি. তাপসো ভগৰন্তং দিস্ৰাৰ পমুদিতহদযো সপরিৰারস্স ভগৰতো নিৰাসত্থায অস্সমং মাপেত্ৰা সকলরত্তিং সত্থুগুণং কিত্তেত্ৰা ভগৰতো ধম্মকথং সুত্ৰা পুনদিৰসে উত্তরকুরুং গন্ত্ৰা ততো আহারং আহরিত্ৰা সপরিৰারস্স বুদ্ধস্স মহাদানং অদাসি. এৰং সত্তাহং মহাদানং দত্ৰা হিমৰন্ততো অনগ্ঘং লোহিতচন্দনং আহরিত্ৰা তেন লোহিতচন্দনেন ভগৰন্তং পূজেসি. তদা নং দসবলো অমরনরপরিৰুতো ধম্মকথং কথেত্ৰা – ‘‘অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং –

১৩. ‘‘অহং তেন সমযেন, জটিলো উগ্গতাপনো;

অন্তলিক্খচরো আসিং, পঞ্চাভিঞ্ঞাসু পারগূ.

১৪. ‘‘তদাপাহং অসমসমং, সসঙ্ঘং সপরিজ্জনং;

অন্নপানেন তপ্পেত্ৰা, চন্দনেনাভিপূজযিং.

১৫. ‘‘সোপি মং তদা ব্যাকাসি, নারদো লোকনাযকো;

অপরিমেয্যিতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি.

১৬. ‘‘পধানং পদহিত্ৰান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

১৭. ‘‘তস্সাপি ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো হাসেত্ৰ মানসং;

অধিট্ঠহিং ৰতং উগ্গং, দসপারমিপূরিযা’’তি.

তত্থ তদাপাহন্তি তদাপি অহং. অসমসমন্তি অসমা নাম অতীতা বুদ্ধা, তেহি অসমেহি সমং তুল্যং অসমসমং. অথ ৰা অসমা ৰিসমা, সমা অৰিসমা সাধৰো, তেসু অসমসমেসু সমো ‘‘অসমসমসমো’’তি ৰত্তব্বে একস্স সমসদ্দস্স লোপং কত্ৰা ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং, অসমাৰিসমসমন্তি অত্থো. সপরিজ্জনন্তি সউপাসকজনং. ‘‘সোপি মং তদা নরমরূনং, মজ্ঝে ব্যাকাসি চক্খুমা’’তিপি পাঠো, সো উত্তানত্থোৰ. ভিয্যো হাসেত্ৰ মানসন্তি উত্তরিম্পি হাসেত্ৰা তোসেত্ৰা হদযং. অধিট্ঠহিং ৰতং উগ্গন্তি উগ্গং ৰতং অধিট্ঠাসিং. ‘‘উত্তরিং ৰতমধিট্ঠাসিং, দসপারমিপূরিযা’’তিপি পাঠো.

তস্স পন ভগৰতো নারদস্স ধঞ্ঞৰতী নাম নগরং অহোসি, সুদেৰো নাম খত্তিযো পিতা, অনোমা নাম মাতা, ভদ্দসালো চ জিতমিত্তো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, ৰাসেট্ঠো নাম উপট্ঠাকো, উত্তরা চ ফগ্গুনী চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, মহাসোণরুক্খো বোধি, সরীরং অট্ঠাসীতিহত্থুব্বেধং অহোসি. তস্স সরীরপ্পভা নিচ্চং যোজনং ফরতি, নৰুতিৰস্সসহস্সানি আযু, তস্স পন ৰিজিতসেনা নাম অগ্গমহেসী, নন্দুত্তরকুমারো নামস্স পুত্তো অহোসি, ৰিজিতো ৰিজিতাৰী ৰিজিতাভিরামোতি তযো পাসাদা অহেসুং. সো নৰৰস্সসহস্সানি অগারং অজ্ঝাৰসি. সো পদসাৰ মহাভিনিক্খমনং নিক্খমীতি. তেন ৰুত্তং –

১৮. ‘‘নগরং ধঞ্ঞৰতী নাম, সুদেৰো নাম খত্তিযো;

অনোমা নাম জনিকা, নারদস্স মহেসিনো.

২৩. ‘‘ভদ্দসালো জিতমিত্তো, অহেসুং অগ্গসাৰকা;

ৰাসেট্ঠো নামুপট্ঠাকো, নারদস্স মহেসিনো.

২৪. ‘‘উত্তরা ফগ্গুনী চেৰ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা;

বোধি তস্স ভগৰতো, মহাসোণোতি ৰুচ্চতি.

২৬. ‘‘অট্ঠাসীতিরতনানি, অচ্চুগ্গতো মহামুনি;

কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসো, দসসহস্সী ৰিরোচতি.

২৭. ‘‘তস্স ব্যামপ্পভা কাযা, নিদ্ধাৰতি দিসোদিসং;

নিরন্তরং দিৰারত্তিং, যোজনং ফরতে সদা.

২৮. ‘‘ন কেচি তেন সমযেন, সমন্তা যোজনে জনা;

উক্কাপদীপে উজ্জালেন্তি, বুদ্ধরংসীহি ওত্থটা.

২৯. ‘‘নৰুতিৰস্সসহস্সানি, আযু ৰিজ্জতি তাৰদে;

তাৰতা তিট্ঠমানো সো, তারেসি জনতং বহুং.

৩০. ‘‘যথা উল়ূহি গগনং, ৰিচিত্তং উপসোভতি;

তথেৰ সাসনং তস্স, অরহন্তেহি সোভতি.

৩১. ‘‘সংসারসোতং তরণায, সেসকে পটিপন্নকে;

ধম্মসেতুং দল়্হং কত্ৰা, নিব্বুতো সো নরাসভো.

৩২. ‘‘সোপি বুদ্ধো অসমসমো, তেপি খীণাসৰা অতুলতেজা;

সব্বং তমন্তরহিতং, ননু রিত্তা সব্বসঙ্খারা’’তি.

তত্থ কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসোতি ৰিৰিধরতনৰিচিত্তকঞ্চনমযগ্ঘিকসদিসরূপসোভো. দসসহস্সী ৰিরোচতীতি তস্স পভায দসসহস্সীপি লোকধাতু ৰিরোচতি, ৰিরাজতীতি অত্থো. তমেৰত্থং পকাসেন্তো ভগৰা ‘‘তস্স ব্যামপ্পভা কাযা, নিদ্ধাৰতি দিসোদিস’’ন্তি আহ. তত্থ ব্যামপ্পভা কাযাতি ব্যামপ্পভা ৰিযাতি ব্যামপ্পভা, অম্হাকং ভগৰতো ব্যামপ্পভা ৰিযাতি অত্থো.

ন কেচীতি এত্থ ন-কারো পটিসেধত্থো, তস্স উজ্জালেন্তি-সদ্দেন সম্বন্ধো দট্ঠব্বো. উক্কাতি দণ্ডদীপিকা. উক্কা ৰা পদীপে ৰা কেচিপি জনা ন উজ্জালেন্তি ন পজ্জালেন্তি. কস্মাতি চে? বুদ্ধসরীরপ্পভায ওভাসিতত্তা. বুদ্ধরংসীহীতি বুদ্ধরস্মীহি. ওত্থটাতি অধিগতা.

উল়ূহীতি তারাহি, যথা তারাহি গগনতলং ৰিচিত্তং সোভতি, তথেৰ তস্স সাসনং অরহন্তেহি ৰিচিত্তং উপসোভতীতি অত্থো. সংসারসোতং তরণাযাতি সংসারসাগরস্স তরণত্থং. সেসকে পটিপন্নকেতি অরহন্তে ঠপেত্ৰা কল্যাণপুথুজ্জনেহি সদ্ধিং সেসে সেক্খপুগ্গলেতি অত্থো. ধম্মসেতুন্তি মগ্গসেতুং, সেসপুগ্গলে সংসারতো তারেতুং ধম্মসেতুং ঠপেত্ৰা কতসব্বকিচ্চো হুত্ৰা পরিনিব্বাযীতি অত্থো. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তত্তা সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

নারদবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো নৰমো বুদ্ধৰংসো.