১০. পদুমবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা

অনোমদস্সিস্স পন ভগৰতো অপরভাগে ৰস্সসতসহস্সাযুকা মনুস্সা অনুক্কমেন পরিহাযিত্ৰা দসৰস্সাযুকা হুত্ৰা পুন অনুক্কমেন ৰড্ঢিত্ৰা অসঙ্খ্যেয্যাযুকা হুত্ৰা পুন পরিহাযমানা ৰস্সসতসহস্সাযুকা অহেসুং. তথা পদুমো নাম সত্থা লোকে উপ্পজ্জি. সোপি পারমিযো পূরেত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তিত্ৰা ততো চৰিত্ৰা চম্পকনগরে অসমস্স নাম রঞ্ঞো কুলে রূপাদীহি অসমায অসমায নাম অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন চম্পকুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি. জাতে পন কুমারে আকাসতো সকলজম্বুদীপে সমুদ্দপরিযন্তে পদুমৰস্সং নিপতি. তেনস্স নামগ্গহণদিৰসে নামং গণ্হন্তা নেমিত্তকা চ ঞাতকা চ ‘‘মহাপদুমকুমারো’’ত্ৰেৰ নামমকংসু. সো দসৰস্সসহস্সানি অগারং অজ্ঝাৰসি. নন্দুত্তর-ৰসুত্তর-যসুত্তরানামকা তযো পাসাদা অহেসুং. উত্তরাদেৰিপ্পমুখানি তেত্তিংস ইত্থিসহস্সানি পচ্চুপট্ঠিতানি অহেসুং.

অথ মহাসত্তো উত্তরায নাম মহাদেৰিযা রম্মকুমারে নাম উপ্পন্নে চত্তারি নিমিত্তানি দিস্ৰা আজঞ্ঞরথেন মহাভিনিক্খমনং নিক্খমি. তং পব্বজন্তং একা পুরিসকোটি অনুপব্বজি. সো তেহি পরিৰুতো অট্ঠ মাসে পধানচরিযং চরিত্ৰা ৰিসাখপুণ্ণমায ধঞ্ঞৰতীনগরে সুধঞ্ঞসেট্ঠিস্স ধীতায ধঞ্ঞৰতিযা নাম দিন্নং মধুপাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা মহাসালৰনে দিৰাৰিহারং ৰীতিনামেত্ৰা সাযন্হসমযে তিত্থকাজীৰকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা মহাসোণবোধিং উপসঙ্কমিত্ৰা অট্ঠত্তিংসহত্থৰিত্থতং তিণসন্থরকং পঞ্ঞপেত্ৰা পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা চতুরঙ্গৰীরিযং অধিট্ঠায মারবলং ৰিধমিত্ৰা তীসু যামেসু তিস্সো ৰিজ্জা সচ্ছিকত্ৰা – ‘‘অনেকজাতিসংসারং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি (ধ. প. ১৫৩-১৫৪) উদানং উদানেত্ৰা সত্তসত্তাহং বোধিসমীপেযেৰ ৰীতিনামেত্ৰা ব্রহ্মুনো আযাচনং অধিৰাসেত্ৰা ধম্মদেসনায ভাজনভূতে পুগ্গলে উপপরিক্খন্তো অত্তনা সহ পব্বজিতে কোটিসঙ্খে ভিক্খূ দিস্ৰা তঙ্খণেযেৰ অনিলপথেন গন্ত্ৰা ধঞ্ঞৰতীনগরসমীপে ধনঞ্জযুয্যানে ওতরিত্ৰা তেহি পরিৰুতো তেসং মজ্ঝে ধম্মচক্কং পৰত্তেসি. তদা কোটিসতানং অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১. ‘‘অনোমদস্সিস্স অপরেন, সম্বুদ্ধো দ্ৰিপদুত্তমো;

পদুমো নাম নামেন, অসমো অপ্পটিপুগ্গলো.

২. ‘‘তস্সাপি অসমং সীলং, সমাধিপি অনন্তকো;

অসঙ্খ্যেয্যং ঞাণৰরং, ৰিমুত্তিপি অনূপমা.

৩. ‘‘তস্সাপি অতুলতেজস্স, ধম্মচক্কপ্পৰত্তনে;

অভিসমযা তযো আসুং, মহাতমপৰাহনা’’তি.

তত্থ অসমং সীলন্তি অঞ্ঞেসং সীলেন অসদিসং, উত্তমং সেট্ঠন্তি অত্থো. সমাধিপি অনন্তকোতি সমাধিপি অপ্পমেয্যো, তস্স অনন্তভাৰো লোকৰিৰরণযমকপাটিহারিযাদীসু দট্ঠব্বো. ঞাণৰরন্তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, অসাধারণঞাণানি ৰা. ৰিমুত্তিপীতি অরহত্তফলৰিমুত্তিপি ভগৰতো. অনূপমাতি উপমাৰিরহিতা. অতুলতেজস্সাতি অতুলঞাণতেজস্স. ‘‘অতুলঞাণতেজা’’তিপি পাঠো. তস্স ‘‘তযো অভিসমযা’’তি ইমিনা উত্তরপদেন সম্বন্ধো দট্ঠব্বো. মহাতমপৰাহনাতি মহামোহৰিনাসকা, মোহন্ধকারৰিদ্ধংসকাতি অত্থো.

অথাপরেন সমযেন পদুমো ভগৰা অত্তনো কনিট্ঠভাতরং সালকুমারঞ্চ উপসালকুমারঞ্চ ঞাতিসমাগমে সপরিৰারে পব্বাজেত্ৰা তেসং ধম্মং দেসেন্তো নৰুতি কোটিযো ধম্মামতং পাযেসি. যদা পন রম্মত্থেরস্স ধম্মং দেসেসি, তদা অসীতিকোটীনং ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৪. ‘‘পঠমাভিসমযে বুদ্ধো, কোটিসতমবোধযি;

দুতিযাভিসমযে ধীরো, নৰুতিকোটিমবোধযি.

৫. ‘‘যদা চ পদুমো বুদ্ধো, ওৰদী সকমত্রজং;

তদা অসীতিকোটীনং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

যদা পন সুভাৰিতত্তো নাম রাজা পদুমস্স বুদ্ধস্স বুদ্ধপদুমৰদনস্স সন্তিকে কোটিসতসহস্সপরিৰারো এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতো, তস্মিং সন্নিপাতে ভগৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো পন পঠমো সন্নিপাতো অহোসি.

অথাপরেন সমযেন মহাপদুমো মুনিৰসভো উসভসমগতী উসভৰতীনগরং উপনিস্সায ৰস্সং উপগঞ্ছি. নগরৰাসিনো মনুস্সা ভগৰন্তং দস্সনকামা উপসঙ্কমিংসু. তেসং ভগৰা ধম্মং দেসেসি. তত্থ চ বহৰো মনুস্সা পসন্নচিত্তা পব্বজিংসু. ততো দসবলো তেহি চ অঞ্ঞেহি চ তীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি সদ্ধিং ৰিসুদ্ধিপৰারণং পৰারেসি. সো দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যে পন তত্থ ন পব্বজিংসু, তে কথিনানিসংসং সুত্ৰা পাটিপদে পঞ্চসু মাসেসু পঞ্চানিসংসদাযকং কথিনচীৰরমদংসু. ততো তং ভিক্খূ ধম্মসেনাপতিং অগ্গসাৰকং ৰিসালমতিং সালত্থেরং কথিনত্থারত্থং যাচিত্ৰা কথিনচীৰরং তস্সাদংসু. থেরস্স কথিনচীৰরে কযিরমানে ভিক্খূ সিব্বনে সহাযকা অহেসুং. পদুমো পন সম্মাসম্বুদ্ধো সূচিচ্ছিদ্দে সুত্তানি আৰুনিত্ৰা অদাসি. নিট্ঠিতে পন চীৰরে ভগৰা তীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি চারিকং পক্কামি.

অথাপরেন সমযেন সীহৰিক্কন্তগামী পুরিসসীহো ৰিয বুদ্ধসীহো গোসিঙ্গসালৰনসদিসে পরমসুরভিকুসুমফলভারৰিনমিতসাখাৰিটপে ৰিমলকমলকুৰলযসমলঙ্কতে সিসিরমধুরৰারিৰাহেন পরিপূরিতে রুরু-চমর-সীহ-ব্যগ্ঘ-অজ-হয-গৰয-মহিংসাদি ৰিৰিধমিগগণৰিচরিতে সুরভিকুসুমগন্ধাৰবদ্ধহদযাহি ভমরমধুকরযুৰতীহি অনুভূতপ্পচারাহি সমন্ততো গুম্বগুম্বাযমানে ফলরসপমুদিতহদযাহি কাকলিসদিসমধুরৰিরুতাহি কোকিলৰধূহি উপগীযমানে পরমরমণীযে ৰিৰিত্তে ৰিজনে যোগানুকূলে পৰনে ৰস্সাৰাসমুপগঞ্ছি. তস্মিং ৰিহরন্তং সপরিৰারকং দসবলং তথাগতং ধম্মরাজং বুদ্ধসিরিযা ৰিরোচমানং দিস্ৰা মনুস্সা তস্স ধম্মং সুত্ৰা পসীদিত্ৰা এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিংসু. তদা দ্ৰীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি পরিৰুতো পৰারেসি. সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

৬. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, পদুমস্স মহেসিনো;

কোটিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো.

৭. ‘‘কথিনত্থারসমযে, উপ্পন্নে কথিনচীৰরে;

ধম্মসেনাপতিত্থায, ভিক্খূ সিব্বিংসু চীৰরং.

৮. ‘‘তদা তে ৰিমলা ভিক্খূ, ছল়ভিঞ্ঞা মহিদ্ধিকা;

তীণি সতসহস্সানি, সমিংসু অপরাজিতা.

৯. ‘‘পুনাপরং সো নরাসভো, পৰনে ৰাসং উপাগমি;

তদা সমাগমো আসি, দ্ৰিন্নং সতসহস্সিন’’ন্তি.

তত্থ কথিনত্থারসমযেতি কথিনচীৰরত্থরণসমযে. ধম্মসেনাপতিত্থাযাতি ধম্মসেনাপতিসালত্থেরত্থং. অপরাজিতাতি ন পরাজিতা, ৰিভত্তিলোপো দট্ঠব্বো. সোতি সো মহাপদুমো. পৰনেতি মহাৰনে. ৰাসন্তি ৰস্সাৰাসং. উপাগমীতি উপাগতো. দ্ৰিন্নং সতসহস্সিনন্তি দ্ৰিন্নং সতসহস্সানং. ‘‘তদা আসি সমাগমো’’তিপি পাঠো যদি অত্থি সুন্দরো ভৰেয্য.

তদা তথাগতে তস্মিং ৰনসণ্ডে ৰসন্তে অম্হাকং বোধিসত্তো সীহো হুত্ৰা সত্তাহং নিরোধসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা নিসিন্নং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো হুত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সো তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা সত্তাহং বুদ্ধারম্মণং পীতিং অৰিজহিত্ৰা পীতিসুখেনেৰ গোচরায অপক্কমিত্ৰা জীৰিতপরিচ্চাগং কত্ৰা পযিরুপাসমানো অট্ঠাসি. অথ সত্থা তস্স সত্তাহস্স অচ্চযেন নিরোধসমাপত্তিতো ৰুট্ঠায নরসীহো সীহং ওলোকেত্ৰা – ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘেপিস্স চিত্তপ্পসাদো হোতূতি সঙ্ঘো আগচ্ছতূ’’তি চিন্তেসি. অনেককোটিভিক্খূ তাৰদেৰ আগঞ্ছিংসু. সীহো সঙ্ঘেপি চিত্তং পসাদেসি. অথ সত্থা তস্স চিত্তং ওলোকেত্ৰা – ‘‘অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৰুত্তং –

১০. ‘‘অহং তেন সমযেন, সীহো আসিং মিগাধিভূ;

পৰিৰেকমনুব্রূহন্তং, পৰনে অদ্দসং জিনং.

১১. ‘‘ৰন্দিত্ৰা সিরসা পাদে, কত্ৰান তং পদক্খিণং;

তিক্খত্তুং অভিনাদিত্ৰা, সত্তাহং জিনমুপট্ঠহং.

১২. ‘‘সত্তাহং ৰরসমাপত্তিযা, ৰুট্ঠহিত্ৰা তথাগতো;

মনসা চিন্তযিত্ৰান, কোটিভিক্খূ সমানযি.

১৩. ‘‘তদাপি সো মহাৰীরো, তেসং মজ্ঝে ৰিযাকরি;

অপরিমেয্যিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৰিস্সতি.

১৪. ‘‘পধানং পদহিত্ৰান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

১৫. ‘‘তস্সাপি ৰচনং সুত্ৰা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;

উত্তরিং ৰতমধিট্ঠাসিং, দসপারমিপূরিযা’’তি.

তত্থ পৰিৰেকমনুব্রূহন্তন্তি নিরোধসমাপত্তিং সমাপন্নন্তি অত্থো. পদক্খিণন্তি তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা. অভিনাদিত্ৰাতি তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা. উপট্ঠহন্তি উপট্ঠহিং. অযমেৰ ৰা পাঠো. ৰরসমাপত্তিযাতি নিরোধসমাপত্তিতো ৰুট্ঠহিত্ৰা. মনসা চিন্তযিত্ৰানাতি ‘‘সব্বেপি ভিক্খূ ইধ আগচ্ছন্তূ’’তি মনসাৰ চিন্তেত্ৰা. সমানযীতি সমাহরি.

তস্স পন পদুমস্স ভগৰতো চম্পকং নাম নগরং অহোসি. অসমো নাম রাজা পিতা অহোসি, মাতাপি তস্স অসমা নাম, সালো চ উপসালো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, ৰরুণো নামুপট্ঠাকো, রাধা চ সুরাধা চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, মহাসোণরুক্খো বোধি, অট্ঠপণ্ণাসহত্থুব্বেধং সরীরং, আযু ৰস্সসতসহস্সং অহোসি, রূপাদীহি গুণেহি অনুত্তরা উত্তরা নামস্স অগ্গমহেসী, রম্মকুমারো নামস্স অতিরম্মো তনযো অহোসি. তেন ৰুত্তং –

১৬. ‘‘চম্পকং নাম নগরং, অসমো নাম খত্তিযো;

অসমা নাম জনিকা, পদুমস্স মহেসিনো.

২১. ‘‘সালো চ উপসালো চ, অহেসুং অগ্গসাৰকা;

ৰরুণো নামুপট্ঠাকো, পদুমস্স মহেসিনো.

২২. ‘‘রাধা চেৰ সুরাধা চ, অহেসুং অগ্গসাৰিকা;

বোধি তস্স ভগৰতো, মহাসোণোতি ৰুচ্চতি.

২৪. ‘‘অট্ঠপণ্ণাসরতনং, অচ্চুগ্গতো মহামুনি;

পভা নিদ্ধাৰতী তস্স, অসমা সব্বতো দিসা.

২৫. ‘‘চন্দপ্পভা সূরিযপ্পভা, রতনগ্গিমণিপ্পভা;

সব্বাপি তা হতা হোন্তি, পত্ৰা জিনপভুত্তমং.

২৬. ‘‘ৰস্সসতসহস্সানি, আযু ৰিজ্জতি তাৰদে;

তাৰতা তিট্ঠমানো সো, তারেসি জনতং বহুং.

২৭. ‘‘পরিপক্কমানসে সত্তে, বোধযিত্ৰা অসেসতো;

সেসকে অনুসাসিত্ৰা, নিব্বুতো সো সসাৰকো.

২৮. ‘‘উরগোৰ তচং জিণ্ণং, ৰদ্ধপত্তংৰ পাদপো;

জহিত্ৰা সব্বসঙ্খারে, নিব্বুতো সো যথা সিখী’’তি.

তত্থ রতনগ্গিমণিপ্পভাতি রতনপ্পভা চ অগ্গিপ্পভা চ মণিপ্পভা চ. হতাতি অভিভূতা. জিনপভুত্তমন্তি জিনস্স সরীরপ্পভং উত্তমং পত্ৰা হতাতি অত্থো. পরিপক্কমানসেতি পরিপক্কিন্দ্রিযে ৰেনেয্যসত্তে. ৰদ্ধপত্তন্তি পুরাণপত্তং. পাদপো ৰাতি পাদপো ৰিয. সব্বসঙ্খারেতি সব্বেপি অজ্ঝত্তিকবাহিরে সঙ্খারে. ‘‘হিত্ৰা সব্বসঙ্খার’’ন্তিপি পাঠো, সোযেৰত্থো. যথা সিখীতি অগ্গি ৰিয নিরুপাদানো নিব্বুতিং সুগতো গতোতি. সেসমেত্থ গাথাসু হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানমেৰাতি.

পদুমবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো অট্ঠমো বুদ্ধৰংসো.