কস্সপো বুদ্ধো
তস্স অপরভাগে কস্সপো নাম সত্থা উদপাদি. তস্সাপি একোৰ সাৰকসন্নিপাতো, তত্থ ৰীসতি ভিক্খুসহস্সানি অহেসুং. তদা বোধিসত্তো জোতিপালো নাম মাণৰো হুত্ৰা তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ ভূমিযঞ্চেৰ অন্তলিক্খে চ পাকটো ঘটিকারস্স কুম্ভকারস্স মিত্তো অহোসি. সো তেন সদ্ধিং সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ধম্মকথং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা আরদ্ধৰীরিযো তীণি পিটকানি উগ্গহেত্ৰা ৰত্তাৰত্তসম্পত্তিযা বুদ্ধসাসনং সোভেসি. সোপি নং সত্থা ‘‘বুদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তস্স ভগৰতো জাতনগরং বারাণসী নাম অহোসি, ব্রহ্মদত্তো নাম ব্রাহ্মণো পিতা, ধনৰতী নাম ব্রাহ্মণী মাতা, তিস্সো চ ভারদ্ৰাজো চ দ্ৰে অগ্গসাৰকা, সব্বমিত্তো নামুপট্ঠাকো, অনুল়া চ উরুৰেল়া চ দ্ৰে অগ্গসাৰিকা, নিগ্রোধরুক্খো বোধি, সরীরং ৰীসতিহত্থুব্বেধং অহোসি, ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি আযূতি.
‘‘কোণাগমনস্স অপরেন, সম্বুদ্ধো দ্ৰিপদুত্তমো;
কস্সপো নাম গোত্তেন, ধম্মরাজা পভঙ্করো’’তি. (বু. ৰং. ২৬.১);
যস্মিং পন কপ্পে দীপঙ্করদসবলো উদপাদি, তস্মিং অঞ্ঞেপি তযো বুদ্ধা অহেসুং. তেসং সন্তিকে বোধিসত্তস্স ব্যাকরণং নত্থি, তস্মা তে ইধ ন দস্সিতা. অট্ঠকথাযং পন তণ্হঙ্করতো পট্ঠায সব্বেপি বুদ্ধে দস্সেতুং ইদং ৰুত্তং –
‘‘তণ্হঙ্করো মেধঙ্করো, অথোপি সরণঙ্করো;
দীপঙ্করো চ সম্বুদ্ধো, কোণ্ডঞ্ঞো দ্ৰিপদুত্তমো.
‘‘মঙ্গলো চ সুমনো চ, রেৰতো সোভিতো মুনি;
অনোমদস্সী পদুমো, নারদো পদুমুত্তরো.
‘‘সুমেধো চ সুজাতো চ, পিযদস্সী মহাযসো;
অত্থদস্সী ধম্মদস্সী, সিদ্ধত্থো লোকনাযকো.
‘‘তিস্সো ফুস্সো চ সম্বুদ্ধো, ৰিপস্সী সিখী ৰেস্সভূ;
ককুসন্ধো কোণাগমনো, কস্সপো চাপি নাযকো.
‘‘এতে অহেসুং সম্বুদ্ধা, ৰীতরাগা সমাহিতা;
সতরংসীৰ উপ্পন্না, মহাতমৰিনোদনা;
জলিত্ৰা অগ্গিখন্ধাৰ, নিব্বুতা তে সসাৰকা’’তি.