নিদানকথা

‘‘কেন কত্থ কদা চেতং, ভাসিতং ধম্মমুত্তম’’ন্তি চ, ‘‘করিস্সামত্থৰণ্ণন’’ন্তি চ পটিঞ্ঞাতত্তা সা পনাযং অপদানস্সত্থৰণ্ণনা দূরেনিদানং, অৰিদূরেনিদানং, সন্তিকেনিদানন্তি ইমানি তীণি নিদানানি দস্সেত্ৰা ৰণ্ণিযমানা যে নং সুণন্তি, তেহি সমুদাগমতো পট্ঠায ৰিঞ্ঞাতত্তা যস্মা সুট্ঠু ৰিঞ্ঞাতা নাম হোতি, তস্মা নং তানি নিদানানি দস্সেত্ৰাৰ ৰণ্ণযিস্সাম.

তত্থ আদিতো তাৰ তেসং নিদানানং পরিচ্ছেদো ৰেদিতব্বো. দীপঙ্করপাদমূলস্মিঞ্হি কতাভিনীহারস্স মহাসত্তস্স যাৰ ৰেস্সন্তরত্তভাৰা চৰিত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তি, তাৰ পৰত্তো কথামগ্গো দূরেনিদানং নাম. তুসিতভৰনতো পন চৰিত্ৰা যাৰ বোধিমণ্ডে সব্বঞ্ঞুতপ্পত্তি, তাৰ পৰত্তো কথামগ্গো অৰিদূরেনিদানং নাম. সন্তিকেনিদানং পন তেসু তেসু ঠানেসু ৰিহরতো তস্মিং তস্মিংযেৰ ঠানে লব্ভতীতি.

১. দূরেনিদানকথা

তত্রিদং দূরেনিদানং নাম – ইতো কির কপ্পসতসহস্সাধিকানং চতুন্নং অসঙ্খ্যেয্যানং মত্থকে অমরৰতী নাম নগরং অহোসি. তত্থ সুমেধো নাম ব্রাহ্মণো পটিৰসতি, উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ, সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা কুলপরিৰট্টা, অক্খিত্তো অনুপকুট্ঠো জাতিৰাদেন, অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো. সো অঞ্ঞং কম্মং অকত্ৰা ব্রাহ্মণসিপ্পমেৰ উগ্গণ্হি. তস্স দহরকালেযেৰ মাতাপিতরো কালমকংসু. অথস্স রাসিৰড্ঢকো অমচ্চো আযপোত্থকং আহরিত্ৰা সুৰণ্ণরজতমণিমুত্তাদিভরিতে গব্ভে ৰিৰরিত্ৰা ‘‘এত্তকং তে, কুমার, মাতু সন্তকং, এত্তকং পিতু সন্তকং, এত্তকং অয্যকপয্যকান’’ন্তি যাৰ সত্তমা কুলপরিৰট্টা ধনং আচিক্খিত্ৰা ‘‘এতং পটিপজ্জাহী’’তি আহ. সুমেধপণ্ডিতো চিন্তেসি – ‘‘ইমং ধনং সংহরিত্ৰা ময্হং পিতুপিতামহাদযো পরলোকং গচ্ছন্তা এককহাপণম্পি গহেত্ৰা ন গতা, মযা পন গহেত্ৰা গমনকারণং কাতুং ৰট্টতী’’তি, সো রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা নগরে ভেরিং চরাপেত্ৰা মহাজনস্স দানং দত্ৰা তাপসপব্বজ্জং পব্বজি. ইমস্স পনত্থস্স আৰিভাৰত্থং ইমস্মিং ঠানে সুমেধকথা কথেতব্বা. সা পনেসা কিঞ্চাপি বুদ্ধৰংসে নিরন্তরং আগতাযেৰ, গাথাবন্ধেন পন আগতত্তা ন সুট্ঠু পাকটা, তস্মা তং অন্তরন্তরা গাথাসম্বন্ধদীপকেহি ৰচনেহি সদ্ধিং কথেস্সাম.