৪. অগ্গঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা
ৰাসেট্ঠভারদ্ৰাজৰণ্ণনা
১১১. এৰং মে সুতন্তি অগ্গঞ্ঞসুত্তং. তত্রাযমনুত্তানপদৰণ্ণনা – পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদেতি এত্থ অযং অনুপুব্বিকথা. অতীতে সতসহস্সকপ্পমত্থকে একা উপাসিকা পদুমুত্তরং ভগৰন্তং নিমন্তেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসতসহস্সস্স দানং দত্ৰা ভগৰতো পাদমূলে নিপজ্জিত্ৰা ‘‘অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স অগ্গুপট্ঠাযিকা হোমী’’তি পত্থনং অকাসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰেসু চেৰ মনুস্সেসু চ সংসরিত্ৰা অম্হাকং ভগৰতো কালে ভদ্দিযনগরে মেণ্ডকসেট্ঠিপুত্তস্স ধনঞ্চযসেট্ঠিনো গেহে সুমনদেৰিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি. জাতকালে তস্সা ৰিসাখাতি নামং অকংসু. সা যদা ভগৰা ভদ্দিযনগরং আগমাসি, তদা পঞ্চদাসিসতেহি সদ্ধিং ভগৰতো পচ্চুগ্গমনং কত্ৰা পঠমদস্সনম্হিযেৰ সোতাপন্না অহোসি.
অপরভাগে সাৰত্থিযং মিগারসেট্ঠিপুত্তস্স পুণ্ণৰড্ঢনকুমারস্স গেহং গতা. তত্থ নং মিগারসেট্ঠি মাতুট্ঠানে ঠপেসি. তস্মা মিগারমাতাতি ৰুচ্চতি. পতিকুলং গচ্ছন্তিযা চস্সা পিতা মহালতাপিল়ন্ধনং নাম কারাপেসি. তস্মিং পিল়ন্ধনে চতস্সো ৰজিরনাল়িযো উপযোগং অগমংসু, মুত্তানং একাদস নাল়িযো, পৰাল়স্স দ্ৰাৰীসতি নাল়িযো, মণীনং তেত্তিংস নাল়িযো. ইতি এতেহি চ অঞ্ঞেহি চ সত্তহি রতনেহি নিট্ঠানং অগমাসি. তং সীসে পটিমুক্কং যাৰ পাদপিট্ঠিযা ভস্সতি. পঞ্চন্নং হত্থীনং বলং ধারযমানাৰ নং ইত্থী ধারেতুং সক্কোতি. সা অপরভাগে দসবলস্স অগ্গুপট্ঠাযিকা হুত্ৰা তং পসাধনং ৰিস্সজ্জেত্ৰা নৰহি কোটীহি ভগৰতো ৰিহারং কারযমানা করীসমত্তে ভূমিভাগে পাসাদং কারেসি. তস্স উপরিভূমিযং পঞ্চ গব্ভসতানি হোন্তি, হেট্ঠিমভূমিযং পঞ্চাতি গব্ভসহস্সপ্পটিমণ্ডিতো অহোসি. সা ‘‘সুদ্ধপাসাদোৰ ন সোভতী’’তি তং পরিৰারেত্ৰা পঞ্চ দুৰড্ঢগেহসতানি, পঞ্চ চূল়পাসাদসতানি, পঞ্চ দীঘসালসতানি চ কারাপেসি. ৰিহারমহো চতূহি মাসেহি নিট্ঠানং অগমাসি.
মাতুগামত্তভাৰে ঠিতায ৰিসাখায ৰিয অঞ্ঞিস্সা বুদ্ধসাসনে ধনপরিচ্চাগো নাম নত্থি, পুরিসত্তভাৰে ঠিতস্স অনাথপিণ্ডিকস্স ৰিয অঞ্ঞস্সাতি. সো হি চতুপণ্ণাসকোটিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা সাৰত্থিযা দক্খিণভাগে অনুরাধপুরস্স মহাৰিহারসদিসে ঠানে জেতৰনমহাৰিহারং নাম কারেসি. ৰিসাখা সাৰত্থিযা পাচীনভাগে উত্তরদেৰিযা ৰিহারসদিসে ঠানে পুব্বারামং নাম কারেসি. ভগৰা ইমেসং দ্ৰিন্নং কুলানং অনুকম্পায সাৰত্থিং নিস্সায ৰিহরন্তো ইমেসু দ্ৰীসু ৰিহারেসু নিবদ্ধৰাসং ৰসি. একং অন্তোৰস্সং জেতৰনে ৰসতি, একং পুব্বারামে. তস্মিং সমযে পন ভগৰা পুব্বারামে ৰিহরতি. তেন ৰুত্তং ‘‘পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে’’তি.
ৰাসেট্ঠভারদ্ৰাজাতি ৰাসেট্ঠো চ সামণেরো ভারদ্ৰাজো চ. ভিক্খূসু পরিৰসন্তীতি তে নেৰ তিত্থিযপরিৰাসং ৰসন্তি, ন আপত্তিপরিৰাসং. অপরিপুণ্ণৰস্সত্তা পন ভিক্খুভাৰং পত্থযমানা ৰসন্তি. তেনেৰাহ ‘‘ভিক্খুভাৰং আকঙ্খমানা’’তি. উভোপি হেতে উদিচ্চব্রাহ্মণমহাসালকুলে নিব্বত্তা, চত্তালীস চত্তালীস কোটিৰিভৰা তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ মজ্ঝিমনিকাযে ৰাসেট্ঠসুত্তং সুত্ৰা সরণং গতা, তেৰিজ্জসুত্তং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা ইমস্মিং কালে ভিক্খুভাৰং আকঙ্খমানা পরিৰসন্তি. অব্ভোকাসে চঙ্কমতীতি উত্তরদক্খিণেন আযতস্স পাসাদস্স পুরত্থিমদিসাভাগে পাসাদচ্ছাযাযং যন্তরজ্জূহি আকড্ঢিযমানং রতনসতুব্বেধং সুৰণ্ণঅগ্ঘিকং ৰিয অনিলপথে ৰিধাৰন্তীহি ছব্বণ্ণাহি বুদ্ধরস্মীহি সোভমানো অপরাপরং চঙ্কমতি.
১১৩. অনুচঙ্কমিংসূতি অঞ্জলিং পগ্গয্হ ওনতসরীরা হুত্ৰা অনুৰত্তমানা চঙ্কমিংসু. ৰাসেট্ঠং আমন্তেসীতি সো তেসং পণ্ডিততরো গহেতব্বং ৰিস্সজ্জেতব্বঞ্চ জানাতি, তস্মা তং আমন্তেসি. তুম্হে খ্ৰত্থাতি তুম্হে খো অত্থ. ব্রাহ্মণজচ্চাতি, ব্রাহ্মণজাতিকা. ব্রাহ্মণকুলীনাতি ব্রাহ্মণেসু কুলীনা কুলসম্পন্না. ব্রাহ্মণকুলাতি ব্রাহ্মণকুলতো, ভোগাদিসম্পন্নং ব্রাহ্মণকুলং পহাযাতি অত্থো. ন অক্কোসন্তীতি দসৰিধেন অক্কোসৰত্থুনা ন অক্কোসন্তি. ন পরিভাসন্তীতি নানাৰিধায পরিভৰকথায ন পরিভাসন্তীতি অত্থো. ইতি ভগৰা ‘‘ব্রাহ্মণা ইমে সামণেরে অক্কোসন্তি পরিভাসন্তী’’তি জানমানোৰ পুচ্ছতি. কস্মা? ইমে মযা অপুচ্ছিতা পঠমতরং ন কথেস্সন্তি, অকথিতে কথা ন সমুট্ঠাতীতি কথাসমুট্ঠাপনত্থায. তগ্ঘাতি একংসৰচনে নিপাতো, একংসেনেৰ নো, ভন্তে, ব্রাহ্মণা অক্কোসন্তি পরিভাসন্তীতি ৰুত্তং হোতি. অত্তরূপাযাতি অত্তনো অনুরূপায. পরিপুণ্ণাযাতি যথারুচি পদব্যঞ্জনানি আরোপেত্ৰা আরোপেত্ৰা পরিপূরিতায. নো অপরিপুণ্ণাযাতি অন্তরা অট্ঠপিতায নিরন্তরং পৰত্তায.
কস্মা পন ব্রাহ্মণা ইমে সামণেরে অক্কোসন্তীতি? অপ্পতিট্ঠতায. ইমে হি সামণেরা অগ্গব্রাহ্মণানং পুত্তা তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ জম্বুদীপে ব্রাহ্মণানং অন্তরে পাকটা সম্ভাৰিতা তেসং পব্বজিতত্তা অঞ্ঞে ব্রাহ্মণপুত্তা পব্বজিংসু. অথ খো ব্রাহ্মণা ‘‘অপতিট্ঠা মযং জাতা’’তি ইমায অপ্পতিট্ঠতায গামদ্ৰারেপি অন্তোগামেপি তে দিস্ৰা ‘‘তুম্হেহি ব্রাহ্মণসমযো ভিন্নো, মুণ্ডসমণকস্স পচ্ছতো পচ্ছতো রসগিদ্ধা হুত্ৰা ৰিচরথা’’তিআদীনি চেৰ পাল়িযং আগতানি ‘‘ব্রাহ্মণোৰ সেট্ঠো ৰণ্ণো’’তিআদীনি চ ৰত্ৰা অক্কোসন্তি. সামণেরা তেসু অক্কোসন্তেসুপি কোপং ৰা আঘাতং ৰা অকত্ৰা কেৰলং ভগৰতা পুট্ঠা ‘‘তগ্ঘ নো, ভন্তে, ব্রাহ্মণা অক্কোসন্তি পরিভাসন্তী’’তি আরোচেসুং. অথ নে ভগৰা অক্কোসনাকারং পুচ্ছন্তো যথা কথং পন ৰোতি পুচ্ছতি. তে আচিক্খন্তা ব্রাহ্মণা ভন্তেতিআদিমাহংসু.
তত্থ সেট্ঠো ৰণ্ণোতি জাতিগোত্তাদীনং পঞ্ঞাপনট্ঠানে ব্রাহ্মণোৰ সেট্ঠোতি দস্সেন্তি. হীনা অঞ্ঞে ৰণ্ণাতি ইতরে তযো ৰণ্ণা হীনা লামকাতি ৰদন্তি. সুক্কোতি পণ্ডরো. কণ্হোতি কাল়কো. সুজ্ঝন্তীতি জাতিগোত্তাদীনং পঞ্ঞাপনট্ঠানে সুজ্ঝন্তি. ব্রহ্মুনো পুত্তাতি মহাব্রহ্মুনো পুত্তা. ওরসা মুখতো জাতাতি উরে ৰসিত্ৰা মুখতো নিক্খন্তা, উরে কত্ৰা সংৰড্ঢিতাতি ৰা ওরসা. ব্রহ্মজাতি ব্রহ্মতো নিব্বত্তা. ব্রহ্মনিম্মিতাতি ব্রহ্মুনা নিম্মিতা. ব্রহ্মদাযাদাতি ব্রহ্মুনো দাযাদা. হীনমত্থ ৰণ্ণং অজ্ঝুপগতাতি হীনং ৰণ্ণং অজ্ঝুপগতা অত্থ. মুণ্ডকে সমণকেতি নিন্দন্তা জিগুচ্ছন্তা ৰদন্তি, ন মুণ্ডকমত্তঞ্চেৰ সমণমত্তঞ্চ সন্ধায. ইব্ভেতি গহপতিকে. কণ্হেতি কাল়কে. বন্ধূতি মারস্স বন্ধুভূতে মারপক্খিকে. পাদাপচ্চেতি মহাব্রহ্মুনো পাদানং অপচ্চভূতে পাদতো জাতেতি অধিপ্পাযো.
১১৪. ‘‘তগ্ঘ ৰো, ৰাসেট্ঠ, ব্রাহ্মণা পোরাণং অস্সরন্তা এৰমাহংসূ’’তি এত্থ ৰোতি নিপাতমত্তং, সামিৰচনং ৰা, তুম্হাকং ব্রাহ্মণাতি অত্থো. পোরাণন্তি পোরাণকং অগ্গঞ্ঞং লোকুপ্পত্তিচরিযৰংসং. অস্সরন্তাতি অস্সরমানা. ইদং ৰুত্তং হোতি, একংসেন ৰো, ৰাসেট্ঠ, ব্রাহ্মণা পোরাণং লোকুপ্পত্তিং অননুস্সরন্তা অজানন্তা এৰং ৰদন্তীতি. ‘‘দিস্সন্তি খো পনা’’তি এৰমাদি তেসং লদ্ধিভিন্দনত্থায ৰুত্তং. তত্থ ব্রাহ্মণিযোতি ব্রাহ্মণানং পুত্তপ্পটিলাভত্থায আৰাহৰিৰাহৰসেন কুলং আনীতা ব্রাহ্মণিযো দিস্সন্তি. তা খো পনেতা অপরেন সমযেন উতুনিযোপি হোন্তি, সঞ্জাতপুপ্ফাতি অত্থো. গব্ভিনিযোতি সঞ্জাতগব্ভা. ৰিজাযমানাতি পুত্তধীতরো জনযমানা. পাযমানাতি দারকে থঞ্ঞং পাযন্তিযো. যোনিজাৰ সমানাতি ব্রাহ্মণীনং পস্সাৰমগ্গেন জাতা সমানা. এৰমাহংসূতি এৰং ৰদন্তি. কথং? ‘‘ব্রাহ্মণোৰ সেট্ঠো ৰণ্ণো…পে… ব্রহ্মদাযাদা’’তি. যদি পন নেসং তং সচ্চৰচনং সিযা, ব্রাহ্মণীনং কুচ্ছি মহাব্রহ্মস্স উরো ভৰেয্য, ব্রাহ্মণীনং পস্সাৰমগ্গো মহাব্রহ্মুনো মুখং ভৰেয্য, ন খো পনেতং এৰং দট্ঠব্বং. তেনাহ ‘‘তে চ ব্রহ্মূনঞ্চেৰ অব্ভাচিক্খন্তী’’তিআদি.
চতুৰণ্ণসুদ্ধিৰণ্ণনা
এত্তাৰতা ‘‘মযং মহাব্রহ্মুনো উরে ৰসিত্ৰা মুখতো নিক্খন্তাতি ৰত্তুং মা লভন্তূ’’তি ইমং মুখচ্ছেদকৰাদং ৰত্ৰা পুন চত্তারোপি ৰণ্ণা কুসলে ধম্মে সমাদায ৰত্তন্তাৰ সুজ্ঝন্তীতি দস্সনত্থং চত্তারোমে, ৰাসেট্ঠ, ৰণ্ণাতিআদিমাহ. অকুসলসঙ্খাতাতি অকুসলাতি সঙ্খাতা অকুসলকোট্ঠাসভূতা ৰা. এস নযো সব্বত্থ. ন অলমরিযাতি অরিযভাৰে অসমত্থা. কণ্হাতি পকতিকাল়কা. কণ্হৰিপাকাতি ৰিপাকোপি নেসং কণ্হো দুক্খোতি অত্থো. খত্তিযেপি তেতি খত্তিযম্হিপি তে. একচ্চেতি একস্মিং. এস নযো সব্বত্থ.
সুক্কাতি নিক্কিলেসভাৰেন পণ্ডরা. সুক্কৰিপাকাতি ৰিপাকোপি নেসং সুক্কো সুখোতি অত্থো.
১১৬. উভযৰোকিণ্ণেসু ৰত্তমানেসূতি উভযেসু ৰোকিণ্ণেসু মিস্সীভূতেসু হুত্ৰা ৰত্তমানেসু. কতমেসু উভযেসূতি? কণ্হসুক্কেসু ধম্মেসু ৰিঞ্ঞুগরহিতেসু চেৰ ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থেসু চ. যদেত্থ ব্রাহ্মণা এৰমাহংসূতি এত্থ এতেসু কণ্হসুক্কধম্মেসু ৰত্তমানাপি ব্রাহ্মণা যদেতং এৰং ৰদন্তি ‘‘ব্রাহ্মণোৰ সেট্ঠো ৰণ্ণো’’তিআদি. তং নেসং ৰিঞ্ঞূ নানুজানন্তীতি যে লোকে পণ্ডিতা, তে নানুমোদন্তি, ন পসংসন্তীতি অত্থো. তং কিস্স হেতু? ইমেসঞ্হি ৰাসেট্ঠাতিআদিম্হি অযং সঙ্খেপত্থো. যং ৰুত্তং নানুজানন্তীতি, তং কস্মাতি চে? যস্মা ইমেসং চতুন্নং ৰণ্ণানং যো ভিক্খু অরহং…পে… সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তো, সো তেসং অগ্গমক্খাযতি, তে চ ন এৰরূপা. তস্মা নেসং ৰিঞ্ঞূ নানুজানন্তি.
অরহন্তিআদিপদেসু চেত্থ কিলেসানং আরকত্তাদীহি কারণেহি অরহং. আসৰানং খীণত্তা খীণাসৰো. সত্ত সেক্খা পুথুজ্জনকল্যাণকা চ ব্রহ্মচরিযৰাসং ৰসন্তি নাম. অযং পন ৰুত্থৰাসোতি ৰুসিতৰা. চতূহি মগ্গেহি চতূসু সচ্চেসু পরিজাননাদিকরণীযং কতং অস্সাতি কতকরণীযো. কিলেসভারো চ খন্ধভারো চ ওহিতো অস্সাতি ওহিতভারো. ওহিতোতি ওহারিতো. সুন্দরো অত্থো, সকো ৰা অত্থো সদত্থো, অনুপ্পত্তো সদত্থো এতেনাতি অনুপ্পত্তসদত্থো. ভৰসংযোজনং ৰুচ্চতি তণ্হা, সা পরিক্খীণা অস্সাতি পরিক্খীণভৰসংযোজনো. সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তোতি সম্মা হেতুনা কারণেন জানিত্ৰা ৰিমুত্তো. জনেতস্মিন্তি জনে এতস্মিং, ইমস্মিং লোকেতি অত্থো. দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অভিসম্পরাযঞ্চাতি ইধত্তভাৰে চ পরত্তভাৰে.
১১৭. অনন্তরাতি অন্তরৰিরহিতা, অত্তনো কুলেন সদিসাতি অত্থো. অনুযুত্তাতি ৰসৰত্তিনো. নিপচ্চকারন্তি মহল্লকতরা নিপচ্চকারং দস্সেন্তি. দহরতরা অভিৰাদনাদীনি করোন্তি. তত্থ সামীচিকম্মন্তি তংতংৰত্তকরণাদি অনুচ্ছৰিককম্মং.
১১৮. নিৰিট্ঠাতি অভিনিৰিট্ঠা অচলট্ঠিতা. কস্স পন এৰরূপা সদ্ধা হোতীতি? সোতাপন্নস্স. সো হি নিৰিট্ঠসদ্ধো অসিনা সীসে ছেজ্জমানেপি বুদ্ধো অবুদ্ধোতি ৰা, ধম্মো অধম্মোতি ৰা, সঙ্ঘো অসঙ্ঘোতি ৰা ন ৰদতি. পতিট্ঠিতসদ্ধো হোতি সূরম্বট্ঠো ৰিয.
সো কির সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা সোতাপন্নো হুত্ৰা গেহং অগমাসি. অথ মারো দ্ৰত্তিংসৰরলক্খণপ্পটিমণ্ডিতং বুদ্ধরূপং মাপেত্ৰা তস্স ঘরদ্ৰারে ঠত্ৰা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সাসনং পহিণি. সূরম্বট্ঠো চিন্তেসি ‘‘অহং ইদানেৰ সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা আগতো, কিং নু খো ভৰিস্সতী’’তি উপসঙ্কমিত্ৰা সত্থুসঞ্ঞায ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. মারো আহ – ‘‘অম্বট্ঠ, যং তে মযা ‘রূপং অনিচ্চং…পে… ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চন্তি কথিতং, তং দুক্কথিতং. অনুপধারেত্ৰাৰ হি মযা এৰং ৰুত্তং. তস্মা ত্ৰং ‘রূপং নিচ্চং…পে… ৰিঞ্ঞাণং নিচ্চ’ন্তি গণ্হাহী’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘অট্ঠানমেতং যং বুদ্ধা অনুপধারেত্ৰা অপচ্চক্খং কত্ৰা কিঞ্চি কথেয্যুং, অদ্ধা অযং ময্হং ৰিচ্ছিন্দজননত্থং মারো আগতো’’তি. ততো নং ‘‘ত্ৰং মারোসী’’তি আহ. সো মুসাৰাদং কাতুং নাসক্খি. ‘‘আম মারোস্মী’’তি পটিজানাতি. ‘‘কস্মা আগতোসী’’তি? তৰ সদ্ধাচালনত্থন্তি আহ. ‘‘কণ্হ পাপিম, ত্ৰং তাৰ একো তিট্ঠ, তাদিসানং মারানং সতম্পি সহস্সম্পি সতসহস্সম্পি মম সদ্ধং চালেতুং অসমত্থং, মগ্গেন আগতসদ্ধা নাম থিরা সিলাপথৰিযং পতিট্ঠিতসিনেরু ৰিয অচলা হোতি, কিং ত্ৰং এত্থা’’তি অচ্ছরং পহরি. সো ঠাতুং অসক্কোন্তো তত্থেৰ অন্তরধাযি. এৰরূপং সদ্ধং সন্ধাযেতং ৰুত্তং ‘‘নিৰিট্ঠা’’তি.
মূলজাতা পতিট্ঠিতাতি মগ্গমূলস্স সঞ্জাতত্তা তেন মগ্গমূলেন পতিট্ঠিতা. দল়্হাতি থিরা. অসংহারিযাতি সুনিখাতইন্দখীলো ৰিয কেনচি চালেতুং অসক্কুণেয্যা. তস্সেতং কল্লং ৰচনাযাতি তস্স অরিযসাৰকস্স যুত্তমেতং ৰত্তুং. কিন্তি? ‘‘ভগৰতোম্হি পুত্তো ওরসো’’তি এৰমাদি. সো হি ভগৰন্তং নিস্সায অরিযভূমিযং জাতোতি ভগৰতো পুত্তো. উরে ৰসিত্ৰা মুখতো নিক্খন্তধম্মঘোসৰসেন মগ্গফলেসু পতিট্ঠিতত্তা ওরসো মুখতো জাতো. অরিযধম্মতো জাতত্তা অরিযধম্মেন চ নিম্মিতত্তা ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো. নৰলোকুত্তরধম্মদাযজ্জং অরহতীতি ধম্মদাযাদো. তং কিস্স হেতূতি যদেতং ‘‘ভগৰতোম্হি পুত্তো’’তি ৰত্ৰা ‘‘ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো’’তি ৰুত্তং, তং কস্মাতি চে? ইদানিস্স অত্থং দস্সেন্তো তথাগতস্স হেতন্তিআদিমাহ. তত্থ ‘‘ধম্মকাযো ইতিপী’’তি কস্মা তথাগতো ‘‘ধম্মকাযো’’তি ৰুত্তো? তথাগতো হি তেপিটকং বুদ্ধৰচনং হদযেন চিন্তেত্ৰা ৰাচায অভিনীহরি. তেনস্স কাযো ধম্মমযত্তা ধম্মোৰ. ইতি ধম্মো কাযো অস্সাতি ধম্মকাযো. ধম্মকাযত্তা এৰ ব্রহ্মকাযো. ধম্মো হি সেট্ঠত্থেন ব্রহ্মাতি ৰুচ্চতি. ধম্মভূতোতি ধম্মসভাৰো. ধম্মভূতত্তা এৰ ব্রহ্মভূতো.
১১৯. এত্তাৰতা ভগৰা সেট্ঠচ্ছেদকৰাদং দস্সেত্ৰা ইদানি অপরেনপি নযেন সেট্ঠচ্ছেদকৰাদমেৰ দস্সেতুং হোতি খো সো, ৰাসেট্ঠ, সমযোতিআদিমাহ. তত্থ সংৰট্টৰিৰট্টকথা ব্রহ্মজালে ৰিত্থারিতাৰ. ইত্থত্তং আগচ্ছন্তীতি ইত্থভাৰং মনুস্সত্তং আগচ্ছন্তি. তেধ হোন্তি মনোমযাতি তে ইধ মনুস্সলোকে নিব্বত্তমানাপি ওপপাতিকা হুত্ৰা মনেনেৰ নিব্বত্তাতি মনোমযা. ব্রহ্মলোকে ৰিয ইধাপি নেসং পীতিযেৰ আহারকিচ্চং সাধেতীতি পীতিভক্খা. এতেনেৰ নযেন সযংপভাদীনিপি ৰেদিতব্বানীতি.
রসপথৰিপাতুভাৰৰণ্ণনা
১২০. একোদকীভূতন্তি সব্বং চক্কৰাল়ং একোদকমেৰ ভূতং. অন্ধকারোতি তমো. অন্ধকারতিমিসাতি চক্খুৰিঞ্ঞাণুপ্পত্তিনিৰারণেন অন্ধভাৰকরণং বহলতমং. সমতনীতি পতিট্ঠহি সমন্ততো পত্থরি. পযসো তত্তস্সাতি তত্তস্স খীরস্স. ৰণ্ণসম্পন্নাতি ৰণ্ণেন সম্পন্না. কণিকারপুপ্ফসদিসো হিস্সা ৰণ্ণো অহোসি. গন্ধসম্পন্নাতি গন্ধেন সম্পন্না দিব্বগন্ধং ৰাযতি. রসসম্পন্নাতি রসেন সম্পন্না পক্খিত্তদিব্বোজা ৰিয হোতি. খুদ্দমধুন্তি খুদ্দকমক্খিকাহি কতমধুং. অনেল়কন্তি নিদ্দোসং মক্খিকণ্ডকৰিরহিতং. লোলজাতিকোতি লোলসভাৰো. অতীতানন্তরেপি কপ্পে লোলোযেৰ. অম্ভোতি অচ্ছরিযজাতো আহ. কিমেৰিদং ভৰিস্সতীতি ৰণ্ণোপিস্সা মনাপো গন্ধোপি, রসো পনস্সা কীদিসো ভৰিস্সতীতি অত্থো. যো তত্থ উপ্পন্নলোভো, সো রসপথৰিং অঙ্গুলিযা সাযি, অঙ্গুলিযা গহেত্ৰা জিৰ্হগ্গে ঠপেসি.
অচ্ছাদেসীতি জিৰ্হগ্গে ঠপিতমত্তা সত্ত রসহরণীসহস্সানি ফরিত্ৰা মনাপা হুত্ৰা তিট্ঠতি. তণ্হা চস্স ওক্কমীতি তত্থ চস্স তণ্হা উপ্পজ্জি.
চন্দিমসূরিযাদিপাতুভাৰৰণ্ণনা
১২১. আলুপ্পকারকং উপক্কমিংসু পরিভুঞ্জিতুন্তি আলোপং কত্ৰা পিণ্ডে পিণ্ডে ছিন্দিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং আরভিংসু. চন্দিমসূরিযাতি চন্দিমা চ সূরিযো চ. পাতুরহেসুন্তি পাতুভৰিংসু.
কো পন তেসং পঠমং পাতুভৰি, কো কস্মিং ৰসতি, কস্স কিং পমাণং, কো উপরি, কো সীঘং গচ্ছতি, কতি নেসং ৰীথিযো, কথং চরন্তি, কিত্তকে ঠানে আলোকং করোন্তীতি? উভো একতো পাতুভৰন্তি. সূরিযো পঠমতরং পঞ্ঞাযতি. তেসঞ্হি সত্তানং সযংপভায অন্তরহিতায অন্ধকারো অহোসি. তে ভীততসিতা ‘‘ভদ্দকং ৰতস্স সচে আলোকো পাতুভৰেয্যা’’তি চিন্তযিংসু. ততো মহাজনস্স সূরভাৰং জনযমানং সূরিযমণ্ডলং উট্ঠহি. তেনেৰস্স সূরিযোতি নামং অহোসি. তস্মিং দিৰসং আলোকং কত্ৰা অত্থঙ্গতে পুন অন্ধকারো অহোসি. তে ‘‘ভদ্দকং ৰতস্স সচে অঞ্ঞো আলোকো উপ্পজ্জেয্যা’’তি চিন্তযিংসু. অথ নেসং ছন্দং ঞত্ৰাৰ চন্দমণ্ডলং উট্ঠহি. তেনেৰস্স চন্দোতি নামং অহোসি.
তেসু চন্দো অন্তোমণিৰিমানে ৰসতি. তং বহি রজতেন পরিক্খিত্তং. উভযম্পি সীতলমেৰ অহোসি. সূরিযো অন্তোকনকৰিমানে ৰসতি. তং বাহিরং ফলিকপরিক্খিত্তং হোতি. উভযম্পি উণ্হমেৰ.
পমাণতো চন্দো উজুকং একূনপঞ্ঞাসযোজনো. পরিমণ্ডলতো তীহি যোজনেহি ঊনদিযড্ঢসতযোজনো. সূরিযো উজুকং পঞ্ঞাসযোজনো, পরিমণ্ডলতো দিযড্ঢসতযোজনো.
চন্দো হেট্ঠা, সূরিযো উপরি, অন্তরা নেসং যোজনং হোতি. চন্দস্স হেট্ঠিমন্ততো সূরিযস্স উপরিমন্ততো যোজনসতং হোতি.
চন্দো উজুকং সণিকং গচ্ছতি, তিরিযং সীঘং. দ্ৰীসু পস্সেসু নক্খত্ততারকা গচ্ছন্তি. চন্দো ধেনু ৰিয ৰচ্ছং তং তং নক্খত্তং উপসঙ্কমতি. নক্খত্তানি পন অত্তনো ঠানং ন ৰিজহন্তি. সূরিযস্স উজুকং গমনং সীঘং, তিরিযং গমনং দন্ধং. সো কাল়পক্খউপোসথতো পাটিপদদিৰসে যোজনানং সতসহস্সং চন্দমণ্ডলং ওহায গচ্ছতি. অথ চন্দো লেখা ৰিয পঞ্ঞাযতি. পক্খস্স দুতিযায সতসহস্সন্তি এৰং যাৰ উপোসথদিৰসা সতসহস্সং সতসহস্সং ওহায গচ্ছতি. অথ চন্দো অনুক্কমেন ৰড্ঢিত্ৰা উপোসথদিৰসে পরিপুণ্ণো হোতি. পুন পাটিপদদিৰসে যোজনানং সতসহস্সং ধাৰিত্ৰা গণ্হাতি. দুতিযায সতসহস্সন্তি এৰং যাৰ উপোসথদিৰসা সতসহস্সং সতসহস্সং ধাৰিত্ৰা গণ্হাতি. অথ চন্দো অনুক্কমেন হাযিত্ৰা উপোসথদিৰসে সব্বসো ন পঞ্ঞাযতি. চন্দং হেট্ঠা কত্ৰা সূরিযো উপরি হোতি. মহতিযা পাতিযা খুদ্দকভাজনং ৰিয চন্দমণ্ডলং পিধীযতি. মজ্ঝন্হিকে গেহচ্ছাযা ৰিয চন্দস্স ছাযা ন পঞ্ঞাযতি. সো ছাযায অপঞ্ঞাযমানায দূরে ঠিতানং দিৰা পদীপো ৰিয সযম্পি ন পঞ্ঞাযতি.
কতি নেসং ৰীথিযোতি এত্থ পন অজৰীথি, নাগৰীথি, গোৰীথীতি তিস্সো ৰীথিযো হোন্তি. তত্থ অজানং উদকং পটিকূলং হোতি, হত্থিনাগানং মনাপং. গুন্নং সীতুণ্হসমতায ফাসু হোতি. তস্মা যং কালং চন্দিমসূরিযা অজৰীথিং আরুহন্তি, তদা দেৰো একবিন্দুম্পি ন ৰস্সতি. যদা নাগৰীথিং আরোহন্তি, তদা ভিন্নং ৰিয নভং পগ্ঘরতি. যদা গোৰীথিং আরোহন্তি, তদা উতুসমতা সম্পজ্জতি. চন্দিমসূরিযা ছমাসে সিনেরুতো বহি নিক্খমন্তি, ছমাসে অন্তো ৰিচরন্তি. তে হি আসাল়্হমাসে সিনেরুসমীপেন ৰিচরন্তি. ততো পরে দ্ৰে মাসে নিক্খমিত্ৰা বহি ৰিচরন্তা পঠমকত্তিকমাসে মজ্ঝেন গচ্ছন্তি. ততো চক্কৰাল়াভিমুখা গন্ত্ৰা তযো মাসে চক্কৰাল়সমীপেন চরিত্ৰা পুন নিক্খমিত্ৰা চিত্রমাসে মজ্ঝেন গন্ত্ৰা ততো দ্ৰে মাসে সিনেরুভিমুখা পক্খন্দিত্ৰা পুন আসাল়্হে সিনেরুসমীপেন চরন্তি.
কিত্তকে ঠানে আলোকং করোন্তীতি? একপ্পহারেন তীসু দীপেসু আলোকং করোন্তি. কথং? ইমস্মিঞ্হি দীপে সূরিযুগ্গমনকালো পুব্বৰিদেহে মজ্ঝন্হিকো হোতি, উত্তরকুরূসু অত্থঙ্গমনকালো, অপরগোযানে মজ্ঝিমযামো. পুব্বৰিদেহম্হি উগ্গমনকালো উত্তরকুরূসু মজ্ঝন্হিকো, অপরগোযানে অত্থঙ্গমনকালো, ইধ মজ্ঝিমযামো. উত্তরকুরূসু উগ্গমনকালো অপরগোযানে মজ্ঝন্হিকো, ইধ অত্থঙ্গমনকালো, পুব্বৰিদেহে মজ্ঝিমযামো. অপরগোযানদীপে উগ্গমনকালো ইধ মজ্ঝন্হিকো, পুব্বৰিদেহে অত্থঙ্গমনকালো, উত্তরকুরূসু মজ্ঝিমযামোতি.
নক্খত্তানি তারকরূপানীতি কত্তিকাদিনক্খত্তানি চেৰ সেসতারকরূপানি চ চন্দিমসূরিযেহি সদ্ধিংযেৰ পাতুরহেসুং. রত্তিন্দিৰাতি ততো সূরিযত্থঙ্গমনতো যাৰ অরুণুগ্গমনা রত্তি, অরুণুগ্গমনতো যাৰ সূরিযত্থঙ্গমনা দিৰাতি এৰং রত্তিন্দিৰা পঞ্ঞাযিংসু. অথ পঞ্চদস রত্তিযো অড্ঢমাসো, দ্ৰে অড্ঢমাসা মাসোতি এৰং মাসড্ঢমাসা পঞ্ঞাযিংসু. অথ চত্তারো মাসা উতু, তযো উতূ সংৰচ্ছরোতি এৰং উতুসংৰচ্ছরা পঞ্ঞাযিংসু.
১২২. ৰণ্ণৰেৰণ্ণতা চাতি ৰণ্ণস্স ৰিৰণ্ণভাৰো. তেসং ৰণ্ণাতিমানপচ্চযাতি তেসং ৰণ্ণং আরব্ভ উপ্পন্নঅতিমানপচ্চযা. মানাতিমানজাতিকানন্তি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জমানাতিমানসভাৰানং. রসায পথৰিযাতি সম্পন্নরসত্তা রসাতি লদ্ধনামায পথৰিযা. অনুত্থুনিংসূতি অনুভাসিংসু. অহো রসন্তি অহো অম্হাকং মধুররসং অন্তরহিতং. অগ্গঞ্ঞং অক্খরন্তি লোকুপ্পত্তিৰংসকথং. অনুসরন্তীতি অনুগচ্ছন্তি.
ভূমিপপ্পটকপাতুভাৰাদিৰণ্ণনা
১২৩. এৰমেৰ পাতুরহোসীতি এদিসো হুত্ৰা উট্ঠহি, অন্তোৰাপিযং উদকে ছিন্নে সুক্খকললপটলং ৰিয চ উট্ঠহি.
১২৪. পদালতাতি একা মধুররসা ভদ্দালতা. কলম্বুকাতি নাল়িকা. অহু ৰত নোতি মধুররসা ৰত নো পদালতা অহোসি. অহাযি ৰত নোতি সা নো এতরহি অন্তরহিতাতি.
১২৫. অকট্ঠপাকোতি অকট্ঠেযেৰ ভূমিভাগে উপ্পন্নো. অকণোতি নিক্কুণ্ডকো. অথুসোতি নিত্থুসো. সুগন্ধোতি দিব্বগন্ধং ৰাযতি. তণ্ডুলপ্ফলোতি সুপরিসুদ্ধং পণ্ডরং তণ্ডুলমেৰ ফলতি. পক্কং পটিৰিরূল়্হন্তি সাযং গহিতট্ঠানং পাতো পক্কং হোতি, পুন ৰিরূল়্হং পটিপাকতিকমেৰ গহিতট্ঠানং ন পঞ্ঞাযতি. নাপদানং পঞ্ঞাযতীতি অলাযিতং হুত্ৰা অনূনমেৰ পঞ্ঞাযতি.
ইত্থিপুরিসলিঙ্গাদিপাতুভাৰৰণ্ণনা
১২৬. ইত্থিযা চাতি যা পুব্বে মনুস্সকালে ইত্থী, তস্স ইত্থিলিঙ্গং পাতুভৰতি, পুব্বে পুরিসস্স পুরিসলিঙ্গং. মাতুগামো নাম হি পুরিসত্তভাৰং লভন্তো অনুপুব্বেন পুরিসত্তপচ্চযে ধম্মে পূরেত্ৰা লভতি. পুরিসো ইত্থত্তভাৰং লভন্তো কামেসুমিচ্ছাচারং নিস্সায লভতি. তদা পন পকতিযা মাতুগামস্স ইত্থিলিঙ্গং, পুরিসস্স পুরিসলিঙ্গং পাতুরহোসি. উপনিজ্ঝাযতন্তি উপনিজ্ঝাযন্তানং ওলোকেন্তানং. পরিল়াহোতি রাগপরিল়াহো. সেট্ঠিন্তি ছারিকং. নিব্বুয্হমানাযাতি নিয্যমানায.
১২৭. অধম্মসম্মতন্তি তং পংসুখিপনাদি অধম্মোতি সম্মতং. তদেতরহি ধম্মসম্মতন্তি তং ইদানি ধম্মোতি সম্মতং, ধম্মোতি তং গহেত্ৰা ৰিচরন্তি. তথা হি একচ্চেসু জানপদেসু কলহং কুরুমানা ইত্থিযো ‘‘ত্ৰং কস্মা কথেসি? যা গোমযপিণ্ডমত্তম্পি নালত্থা’’তি ৰদন্তি. পাতব্যতন্তি সেৰিতব্বতং. সন্নিধিকারকন্তি সন্নিধিং কত্ৰা. অপদানং পঞ্ঞাযিত্থাতি ছিন্নট্ঠানং ঊনমেৰ হুত্ৰা পঞ্ঞাযিত্থ. সণ্ডসণ্ডাতি একেকস্মিং ঠানে কলাপবন্ধা ৰিয গুম্বগুম্বা হুত্ৰা.
১২৮. মরিযাদং ঠপেয্যামাতি সীমং ঠপেয্যাম. যত্র হি নামাতি যো হি নাম. পাণিনা পহরিংসূতি তযো ৰারে ৰচনং অগণ্হন্তং পাণিনা পহরিংসু. তদগ্গে খোতি তং অগ্গং কত্ৰা.
মহাসম্মতরাজৰণ্ণনা
১৩০. খীযিতব্বং খীযেয্যাতি পকাসেতব্বং পকাসেয্য খিপিতব্বং খিপেয্য, হারেতব্বং হারেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. যো নেসং সত্তোতি যো তেসং সত্তো. কো পন সোতি? অম্হাকং বোধিসত্তো. সালীনং ভাগং অনুপদস্সামাতি মযং একেকস্স খেত্ততো অম্বণম্বণং আহরিত্ৰা তুয্হং সালিভাগং দস্সাম, তযা কিঞ্চি কম্মং ন কাতব্বং, ত্ৰং অম্হাকং জেট্ঠকট্ঠানে তিট্ঠাতি.
১৩১. অক্খরং উপনিব্বত্তন্তি সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৰোহারো উপ্পন্নো. খত্তিযো খত্তিযোত্ৰেৰ দুতিযং অক্খরন্তি ন কেৰলং অক্খরমেৰ, তে পনস্স খেত্তসামিনো তীহি সঙ্খেহি অভিসেকম্পি অকংসু. রঞ্জেতীতি সুখেতি পিনেতি. অগ্গঞ্ঞেনাতি অগ্গন্তি ঞাতেন, অগ্গে ৰা ঞাতেন লোকুপ্পত্তিসমযে উপ্পন্নেন অভিনিব্বত্তি অহোসীতি.
ব্রাহ্মণমণ্ডলাদিৰণ্ণনা
১৩২. ৰীতঙ্গারা ৰীতধূমাতি পচিত্ৰা খাদিতব্বাভাৰতো ৰিগতধূমঙ্গারা. পন্নমুসলাতি কোট্টেত্ৰা পচিতব্বাভাৰতো পতিতমুসলা. ঘাসমেসমানাতি ভিক্খাচরিযৰসেন যাগুভত্তং পরিযেসন্তা. তমেনং মনুস্সা দিস্ৰাতি তে এতে মনুস্সা পস্সিত্ৰা. অনভিসম্ভুণমানাতি অসহমানা অসক্কোন্তা. গন্থে করোন্তাতি তযো ৰেদে অভিসঙ্খরোন্তা চেৰ ৰাচেন্তা চ. অচ্ছন্তীতি ৰসন্তি, ‘‘অচ্ছেন্তী’’তিপি পাঠো. এসেৰত্থো. হীনসম্মতন্তি ‘‘মন্তে ধারেন্তি মন্তে ৰাচেন্তী’’তি খো, ৰাসেট্ঠ, ইদং তেন সমযেন হীনসম্মতং. তদেতরহি সেট্ঠসম্মতন্তি তং ইদানি ‘‘এত্তকে মন্তে ধারেন্তি এত্তকে মন্তে ৰাচেন্তী’’তি সেট্ঠসম্মতং জাতং. ব্রাহ্মণমণ্ডলস্সাতি ব্রাহ্মণগণস্স.
১৩৩. মেথুনং ধম্মং সমাদাযাতি মেথুনধম্মং সমাদিযিত্ৰা. ৰিসুকম্মন্তে পযোজেসুন্তি গোরক্খ ৰাণিজকম্মাদিকে ৰিস্সুতে উগ্গতে কম্মন্তে পযোজেসুং.
১৩৪. সুদ্দা সুদ্দাতি তেন লুদ্দাচারকম্মখুদ্দাচারকম্মুনা সুদ্দং সুদ্দং লহুং লহুং কুচ্ছিতং গচ্ছন্তি, ৰিনস্সন্তীতি অত্থো. অহু খোতি হোতি খো.
১৩৫. সকং ধম্মং গরহমানোতি ন সেতচ্ছত্তং উস্সাপনমত্তেন সুজ্ঝিতুং সক্কাতি এৰং অত্তনো খত্তিযধম্মং নিন্দমানো. এস নযো সব্বত্থ. ‘‘ইমেহি খো, ৰাসেট্ঠ, চতূহি মণ্ডলেহী’’তি ইমিনা ইমং দস্সেতি ‘‘সমণমণ্ডলং নাম ৰিসুং নত্থি, যস্মা পন ন সক্কা জাতিযা সুজ্ঝিতুং, অত্তনো অত্তনো সম্মাপটিপত্তিযা ৰিসুদ্ধি হোতি. তস্মা ইমেহি চতূহি মণ্ডলেহি সমণমণ্ডলস্স অভিনিব্বত্তি হোতি. ইমানি মণ্ডলানি সমণমণ্ডলং অনুৰত্তন্তি, অনুৰত্তন্তানি চ ধম্মেনেৰ অনুৰত্তন্তি, নো অধম্মেন. সমণমণ্ডলঞ্হি আগম্ম সম্মাপটিপত্তিং পূরেত্ৰা সুদ্ধিং পাপুণন্তী’’তি.
দুচ্চরিতাদিকথাৰণ্ণনা
১৩৬. ইদানি যথাজাতিযা ন সক্কা সুজ্ঝিতুং, সম্মাপটিপত্তিযাৰ সুজ্ঝন্তি, তমত্থং পাকটং করোন্তো খত্তিযোপি খো, ৰাসেট্ঠাতি দেসনং আরভি. তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানহেতূতি মিচ্ছাদিট্ঠিৰসেন সমাদিন্নকম্মহেতু, মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মস্স ৰা সমাদানহেতু.
১৩৭. দ্ৰযকারীতি কালেন কুসলং করোতি, কালেন অকুসলন্তি এৰং উভযকারী. সুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী হোতীতি একক্খণে উভযৰিপাকদানট্ঠানং নাম নত্থি. যেন পন অকুসলং বহুং কতং হোতি, কুসলং মন্দং, সো তং কুসলং নিস্সায খত্তিযকুলে ৰা ব্রাহ্মণকুলে ৰা নিব্বত্ততি. অথ নং অকুসলকম্মং কাণম্পি করোতি খুজ্জম্পি পীঠসপ্পিম্পি. সো রজ্জস্স ৰা অনরহো হোতি, অভিসিত্তকালে ৰা এৰংভূতো ভোগে পরিভুঞ্জিতুং ন সক্কোতি. অপরস্স মরণকালে দ্ৰে বলৰমল্লা ৰিয তে দ্ৰেপি কুসলাকুসলকম্মানি উপট্ঠহন্তি. তেসু অকুসলং বলৰতরং হোতি, তং কুসলং পটিবাহিত্ৰা তিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তাপেতি. কুসলকম্মম্পি পৰত্তিৰেদনীযং হোতি. তমেনং মঙ্গলহত্থিং ৰা করোন্তি মঙ্গলঅস্সং ৰা মঙ্গলউসভং ৰা. সো সম্পত্তিং অনুভৰতি. ইদং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘সুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী হোতী’’তি.
বোধিপক্খিযভাৰনাৰণ্ণনা
১৩৮. সত্তন্নং বোধিপক্খিযানন্তি ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তি আদিকোট্ঠাসৰসেন সত্তন্নং, পটিপাটিযা পন সত্ততিংসায বোধিপক্খিযানং ধম্মানং. ভাৰনমন্ৰাযাতি ভাৰনং অনুগন্ত্ৰা, পটিপজ্জিত্ৰাতি অত্থো. পরিনিব্বাযতীতি কিলেসপরিনিব্বানেন পরিনিব্বাযতি. ইতি ভগৰা চত্তারো ৰণ্ণে দস্সেত্ৰা ৰিনিৰত্তেত্ৰা পটিৰিদ্ধচতুসচ্চং খীণাসৰমেৰ দেৰমনুস্সেসু সেট্ঠং কত্ৰা দস্সেসি.
১৪০. ইদানি তমেৰত্থং লোকসম্মতস্স ব্রহ্মুনোপি ৰচনদস্সনানুসারেন দল়্হং কত্ৰা দস্সেন্তো ইমেসঞ্হি ৰাসেট্ঠ চতুন্নং ৰণ্ণানন্তিআদিমাহ. ‘‘ব্রহ্মুনাপেসা’’তিআদি অম্বট্ঠসুত্তে ৰিত্থারিতং. ইতি ভগৰা এত্তকেন ইমিনা কথামগ্গেন সেট্ঠচ্ছেদকৰাদমেৰ দস্সেত্ৰা সুত্তন্তং ৰিনিৰত্তেত্ৰা অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি. অত্তমনা ৰাসেট্ঠভারদ্ৰাজাতি ৰাসেট্ঠভারদ্ৰাজ সামণেরাপি হি সকমনা তুট্ঠমনা ‘‘সাধু, সাধূ’’তি ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিংসু. ইদমেৰ সুত্তন্তং আৰজ্জন্তা অনুমজ্জন্তা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণিংসূতি.
সুমঙ্গলৰিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায
অগ্গঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.