৬. উপ্পাদককম্মআযুপ্পমাণৰারৰণ্ণনা
(১.) উপ্পাদককম্মং
১০২১. ছট্ঠৰারে পঞ্চহি কামগুণেহি নানপ্পকারেহি ৰা ইদ্ধিৰিসেসেহি দিব্বন্তীতি দেৰা. সম্মুতিদেৰাতি ‘দেৰো, দেৰী’তি এৰং লোকসম্মুতিযা দেৰা. উপপত্তিদেৰাতি দেৰলোকে উপ্পন্নত্তা উপপত্তিযা দেৰা. ৰিসুদ্ধিদেৰাতি সব্বেসং দেৰানং পূজারহা সব্বকিলেসৰিসুদ্ধিযা দেৰা. রাজানোতি মুদ্ধাভিসিত্তখত্তিযা. দেৰিযোতি তেসং মহেসিযো. কুমারাতি অভিসিত্তরাজূনং অভিসিত্তদেৰিযা কুচ্ছিস্মিং উপ্পন্নকুমারা.
উপোসথকম্মং কত্ৰাতি চাতুদ্দসাদীসু অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা. ইদানি যস্মা পরিত্তদানাদিপুঞ্ঞকম্মং মনুস্সসোভগ্যতায পচ্চযো, মত্তসো কতং মনুস্সসোভগ্যতায অধিমত্তং, অধিমত্তভাৰেপি নানপ্পকারভেদতো নানপ্পকারস্স খত্তিযমহাসালাদিভাৰস্স পচ্চযো, তস্মা তস্স ৰসেন উপপত্তিভেদং দস্সেন্তো অপ্পেকচ্চে গহপতিমহাসালানন্তিআদিমাহ. তত্থ মহাসারো এতেসন্তি মহাসারা; র-কারস্স পন ল-কারং কত্ৰা মহাসালাতি ৰুত্তং. গহপতিযোৰ মহাসালা, গহপতীসু ৰা মহাসালাতি গহপতিমহাসালা. সেসেসুপি এসেৰ নযো. তত্থ যস্স গেহে পচ্ছিমন্তেন চত্তালীসকোটিধনং নিধানগতং হোতি, কহাপণানঞ্চ পঞ্চ অম্বণানি দিৰসৰল়ঞ্জো নিক্খমতি – অযং গহপতিমহাসালো নাম. যস্স পন গেহে পচ্ছিমন্তেন অসীতিকোটিধনং নিধানগতং হোতি, কহাপণানঞ্চ দসঅম্বণানি দিৰসৰল়ঞ্জো নিক্খমতি – অযং ব্রাহ্মণমহাসালো নাম. যস্স পন গেহে পচ্ছিমন্তেন কোটিসতধনং নিধানগতং হোতি, কহাপণানঞ্চ ৰীসতি অম্বণানি দিৰসৰল়ঞ্জো নিক্খমতি – অযং খত্তিযমহাসালো নাম.
সহব্যতন্তি সহভাৰং; সভাগা হুত্ৰা নিব্বত্তন্তীতি অত্থো. চাতুমহারাজিকানন্তিআদীসু চাতুমহারাজিকা নাম সিনেরুপব্বতস্স ৰেমজ্ঝে হোন্তি. তেসু পব্বতট্ঠকাপি অত্থি, আকাসট্ঠাপি; তেসং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং পত্তা. খিড্ডাপদোসিকা, মনোপদোসিকা, সীতৰলাহকা, উণ্হৰলাহকা, চন্দিমা দেৰপুত্তো, সূরিযো দেৰপুত্তোতি এতে সব্বেপি চাতুমহারাজিকদেৰলোকট্ঠকা এৰ.
তেত্তিংস জনা তত্থ উপপন্নাতি তাৰতিংসা. অপিচ তাৰতিংসাতি তেসং দেৰানং নামমেৰাতি ৰুত্তং. তেপি অত্থি পব্বতট্ঠকা, অত্থি আকাসট্ঠকা. তেসং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং পত্তা. তথা যামাদীনং. একদেৰলোকেপি হি দেৰানং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং অপ্পত্তা নাম নত্থি. তত্থ দিব্বং সুখং যাতা পযাতা সম্পত্তাতি যামা. তুট্ঠা পহট্ঠাতি তুসিতা. পকতিপটিযত্তারম্মণতো অতিরেকেন রমিতুকামকালে যথারুচিতে ভোগে নিম্মিনিত্ৰা রমন্তীতি নিম্মানরতী. চিত্তাচারং ঞত্ৰা পরেহি নিম্মিতেসু ভোগেসু ৰসং ৰত্তেন্তীতি পরনিম্মিতৰসৰত্তী.
(২.) আযুপ্পমাণং
১০২২. অপ্পং ৰা ভিয্যোতি দুতিযং ৰস্সসতং অপ্পত্ৰা ৰীসায ৰা তিংসায ৰা চত্তালীসায ৰা পঞ্ঞাসায ৰা সট্ঠিযা ৰা ৰস্সেহি অধিকম্পি ৰস্সসতন্তি অত্থো. সব্বম্পি হেতং দুতিযং ৰস্সসতং অপ্পত্তত্তা অপ্পন্তি ৰুত্তং.
১০২৪. ব্রহ্মপারিসজ্জাদীসু মহাব্রহ্মানং পারিসজ্জা পরিচারিকাতি ব্রহ্মপারিসজ্জা. তেসং পুরোহিতভাৰে ঠিতাতি ব্রহ্মপুরোহিতা. ৰণ্ণৰন্ততায চেৰ দীঘাযুকতায চ মহন্তো ব্রহ্মাতি মহাব্রহ্মা, তেসং মহাব্রহ্মানং. ইমে তযোপি জনা পঠমজ্ঝানভূমিযং একতলে ৰসন্তি; আযুঅন্তরং পন নেসং নানা.
১০২৫. পরিত্তা আভা এতেসন্তি পরিত্তাভা. অপ্পমাণা আভা এতেসন্তি অপ্পমাণাভা. দণ্ডদীপিকায অচ্চি ৰিয এতেসং সরীরতো আভা ছিজ্জিত্ৰা ছিজ্জিত্ৰা পতন্তী ৰিয সরতি ৰিসরতীতি আভস্সরা. ইমেপি তযো জনা দুতিযজ্ঝানভূমিযং একতলে ৰসন্তি; আযুঅন্তরং পন নেসং নানা.
১০২৬. পরিত্তা সুভা এতেসন্তি পরিত্তসুভা. অপ্পমাণা সুভা এতেসন্তি অপ্পমাণসুভা. সুভেন ওকিণ্ণা ৰিকিণ্ণা, সুভেন সরীরপ্পভাৰণ্ণেন একগ্ঘনা, সুৰণ্ণমঞ্জুসায ঠপিতসম্পজ্জলিতকঞ্চনপিণ্ডসস্সিরীকাতি সুভকিণ্হা. ইমেপি তযো জনা ততিযজ্ঝানভূমিযং একতলে ৰসন্তি; আযুঅন্তরং পন নেসং নানা.
১০২৭. আরম্মণনানত্ততাতি আরম্মণস্স নানত্তভাৰো. মনসিকারনানত্ততাদীসুপি এসেৰ নযো. এত্থ একস্স পথৰীকসিণং আরম্মণং হোতি…পে… একস্স ওদাতকসিণন্তি ইদং আরম্মণনানত্তং. একো পথৰীকসিণং মনসি করোতি…পে… একো ওদাতকসিণন্তি ইদং মনসিকারনানত্তং. একস্স পথৰীকসিণে ছন্দো হোতি…পে… একস্স ওদাতকসিণেতি ইদং ছন্দনানত্তং. একো পথৰীকসিণে পত্থনং করোতি…পে… একো ওদাতকসিণেতি ইদং পণিধিনানত্তং. একো পথৰীকসিণৰসেন অধিমুচ্চতি…পে… একো ওদাতকসিণৰসেনাতি ইদং অধিমোক্খনানত্তং. একো পথৰীকসিণৰসেন চিত্তং অভিনীহরতি…পে… একো ওদাতকসিণৰসেনাতি ইদং অভিনীহারনানত্তং. একস্স পথৰীকসিণপরিচ্ছিন্দনকপঞ্ঞা হোতি…পে… একস্স ওদাতকসিণপরিচ্ছিন্দনকপঞ্ঞাতি ইদং পঞ্ঞানানত্তং. তত্থ আরম্মণমনসিকারা পুব্বভাগেন কথিতা. ছন্দপণিধিঅধিমোক্খাভিনীহারা অপ্পনাযপি ৰত্তন্তি উপচারেপি. পঞ্ঞা পন লোকিযলোকুত্তরমিস্সকা কথিতা.
অসঞ্ঞসত্তানন্তি সঞ্ঞাৰিরহিতানং সত্তানং. একচ্চে হি তিত্থাযতনে পব্বজিত্ৰা ‘চিত্তং নিস্সায রজ্জনদুস্সনমুয্হনানি নাম হোন্তী’তি চিত্তে দোসং দিস্ৰা ‘অচিত্তকভাৰো নাম সোভনো, দিট্ঠধম্মনিব্বানমেত’ন্তি সঞ্ঞাৰিরাগং জনেত্ৰা তত্রূপগং পঞ্চমং সমাপত্তিং ভাৰেত্ৰা তত্থ নিব্বত্তন্তি. তেসং উপপত্তিক্খণে একো রূপক্খন্ধোযেৰ নিব্বত্ততি. ঠত্ৰা নিব্বত্তো ঠিতকো এৰ হোতি, নিসীদিত্ৰা নিব্বত্তো নিসিন্নকোৰ নিপজ্জিত্ৰা নিব্বত্তো নিপন্নোৰ. চিত্তকম্মরূপকসদিসা হুত্ৰা পঞ্চ কপ্পসতানি তিট্ঠন্তি. তেসং পরিযোসানে সো রূপকাযো অন্তরধাযতি, কামাৰচরসঞ্ঞা উপ্পজ্জতি; তেন ইধ সঞ্ঞুপ্পাদেন তে দেৰা তম্হা কাযা চুতাতি পঞ্ঞাযন্তি.
ৰিপুলা ফলা এতেসন্তি ৰেহপ্ফলা. অত্তনো সম্পত্তিযা ন হাযন্তি ন ৰিহাযন্তীতি অৰিহা. ন কঞ্চি সত্তং তপ্পন্তীতি অতপ্পা. সুন্দরা দস্সনা অভিরূপা পাসাদিকাতি সুদস্সা. সুট্ঠ পস্সন্তি, সুন্দরমেতেসং ৰা দস্সনন্তি সুদস্সী. সব্বেহি এৰ গুণেহি চ ভৰসম্পত্তিযা চ জেট্ঠা, নত্থেত্থ কনিট্ঠাতি অকনিট্ঠা.
১০২৮. আকাসানঞ্চাযতনং উপগতাতি আকাসানঞ্চাযতনূপগা. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. ইতি ছ কামাৰচরা, নৰ ব্রহ্মলোকা, পঞ্চ সুদ্ধাৰাসা, চত্তারো অরূপা অসঞ্ঞসত্তৰেহপ্ফলেহি সদ্ধিং ছব্বীসতি দেৰলোকা; মনুস্সলোকেন সদ্ধিং সত্তৰীসতি.
তত্থ সম্মাসম্বুদ্ধেন মনুস্সানং দেৰানঞ্চ আযুং পরিচ্ছিন্দমানেন চতূসু অপাযেসু ভুম্মদেৰেসু চ আযু পরিচ্ছিন্নং তং কস্মাতি? নিরযে তাৰ কম্মমেৰ পমাণং. যাৰ কম্মং ন খীযতি, ন তাৰ চৰন্তি. তথা সেসঅপাযেসু. ভুম্মদেৰানম্পি কম্মমেৰ পমাণং. তত্থ নিব্বত্তা হি কেচি সত্তাহমত্তং তিট্ঠন্তি, কেচি অদ্ধমাসং, কেচি মাসং, কপ্পং তিট্ঠমানাপি অত্থিযেৰ.
তত্থ মনুস্সেসু গিহিভাৰে ঠিতাযেৰ সোতাপন্নাপি হোন্তি, সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অরহত্তফলম্পি পাপুণন্তি. তেসু সোতাপন্নাদযো যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি. খীণাসৰা পন পরিনিব্বাযন্তি ৰা পব্বজন্তি ৰা. কস্মা? অরহত্তং নাম সেট্ঠগুণো, গিহিলিঙ্গং হীনং, তং হীনতায উত্তমং গুণং ধারেতুং ন সক্কোতি. তস্মা তে পরিনিব্বাতুকামা ৰা পব্বজিতুকামা ৰা হোন্তি.
ভুম্মদেৰা পন অরহত্তং পত্ৰাপি যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি. ছসু কামাৰচরদেৰেসু সোতাপন্নসকদাগামিনো যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি; অনাগামিনা রূপভৰং গন্তুং ৰট্টতি, খীণাসৰেন পরিনিব্বাতুং. কস্মা? নিলীযনোকাসস্স অভাৰা. রূপাৰচরারূপাৰচরেসু সব্বেপি যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি. তত্থ রূপাৰচরে নিব্বত্তা সোতাপন্নসকদাগামিনো ন পুন ইধাগচ্ছন্তি, তত্থেৰ পরিনিব্বাযন্তি. এতে হি ঝানঅনাগামিনো নাম.
অট্ঠসমাপত্তিলাভীনং পন কিং নিযমেতি? পগুণজ্ঝানং. যদেৰস্স পগুণং হোতি, তেন উপ্পজ্জতি. সব্বেসু পন পগুণেসু কিং নিযমেতি? পত্থনা. যত্থ উপপত্তিং পত্থেতি তত্থেৰ উপপজ্জতি. পত্থনায অসতি কিং নিযমেতি? মরণসমযে সমাপন্না সমাপত্তি. মরণসমযে সমাপন্না নত্থি, কিং নিযমেতি? নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি. একংসেন হি সো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে উপপজ্জতি. নৰসু ব্রহ্মলোকেসু নিব্বত্তঅরিযসাৰকানং তত্রূপপত্তিপি হোতি উপরূপপত্তিপি ন হেট্ঠূপপত্তি. পুথুজ্জনানং পন তত্রূপপত্তিপি হোতি উপরূপপত্তিপি হেট্ঠূপপত্তিপি. পঞ্চসু সুদ্ধাৰাসেসু চতূসু চ অরূপেসু অরিযসাৰকানং তত্রূপপত্তিপি হোতি উপরূপপত্তিপি. পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তো অনাগামী নৰ ব্রহ্মলোকে সোধেত্ৰা মত্থকে ঠিতো পরিনিব্বাতি. ৰেহপ্ফলা, অকনিট্ঠা, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনন্তি ইমে তযো দেৰলোকা সেট্ঠভৰা নাম. ইমেসু তীসু ঠানেসু নিব্বত্তঅনাগামিনো নেৰ উদ্ধং গচ্ছন্তি, ন অধো, তত্থ তত্থেৰ পরিনিব্বাযন্তীতি. ইদমেত্থ পকিণ্ণকং.