১৪. চুদ্দসমনযো ৰিপ্পযুত্তেনসঙ্গহিতাসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা
৪৫৬. ইদানি ৰিপ্পযুত্তেনসঙ্গহিতাসঙ্গহিতপদং ভাজেতুং রূপক্খন্ধেনাতিআদি আরদ্ধং. তত্থ যেসং পদানং ৰিপ্পযোগো ন রুহতি, তানি ইমস্মিং ৰারে ন গহিতানি. কানি পন তানীতি? ধম্মাযতনাদীনি. ধম্মাযতনস্স হি খন্ধাদীসু একেনাপি ৰিপ্পযোগো ন রুহতি. ধম্মধাতুআদীসুপি এসেৰ নযো. তেসং ইদমুদ্দানং –
‘‘ধম্মাযতনং ধম্মধাতু, জীৰিতিন্দ্রিযমেৰ চ;
নামরূপপদঞ্চেৰ, সল়াযতনমেৰ চ.
‘‘জাতিআদিত্তযং একং, পদং ৰীসতিমে তিকে;
তিকাৰসানিকং একং, সত্ত চূল়ন্তরে পদা.
‘‘দসেৰ গোচ্ছকে হোন্তি, মহন্তরম্হি চুদ্দস;
ছ পদানি ততো উদ্ধং সব্বানিপি সমাসতো;
পদানি চ ন লব্ভন্তি, চত্তালীসঞ্চ সত্ত চা’’তি.
পরিযোসানে চ – ধম্মাযতনং ধম্মধাতূতি গাথাপি ইমমেৰত্থং দীপেতুং ৰুত্তা. ইমানি পন ঠপেত্ৰা সেসানি সব্বানিপি লব্ভন্তি. তেসু খন্ধাদিৰিভাগো ৰুত্তনযানুসারেনেৰ ৰেদিতব্বোতি.
ৰিপ্পযুত্তেনসঙ্গহিতাসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা.
নিগমনকথা
এত্তাৰতা চ –
ধাতুপ্পভেদকুসলো, যং ধাতুকথং তথাগতো আহ;
তস্সা নযমুখভেদ-প্পকাসনং নিট্ঠিতং হোতি.
ইমিনা নযমুখভেদ-প্পকাসনেন হি ৰিভাৰিনা সক্কা;
ঞাতুং সব্বেপি নযা, সঙ্খেপকথাৰ ইতি ৰুত্তা.
একেকস্স পন সচে, পদস্স ৰিত্থারমেৰ ভাসেয্যং;
ৰচনঞ্চ অতিৰিয বহুং, ভৰেয্য অত্থো চ অৰিসেসো.
ইতি ঊনভাণৰারদ্ৰযায, যং তন্তিযা মযা এতং;
কুরুনা পত্তং পুঞ্ঞং, সুখায তং হোতু লোকস্সাতি.
ধাতুকথা-অট্ঠকথা নিট্ঠিতা.
নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স