৩. গহপতিৰগ্গো

১. পঠমউগ্গসুত্তৰণ্ণনা

২১. ততিযস্স পঠমে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদীতি তস্স কির ঘরে পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং পঞ্চ আসনসতানি নিচ্চং পঞ্ঞত্তানেৰ হোন্তি, তেসু অঞ্ঞতরস্মিং আসনে নিসীদি. তং সুণাহীতি তে সুণাহি, তং ৰা অট্ঠৰিধং অচ্ছরিযধম্মং সুণাহি. চিত্তং পসীদীতি ‘‘বুদ্ধো নু খো ন বুদ্ধো নু খো’’তি ৰিতক্কমত্তম্পি ন উপ্পজ্জি, অযমেৰ বুদ্ধোতি চিত্তুপ্পাদো পসন্নো অনাৰিলো অহোসি. সকানি ৰা ঞাতিকুলানীতি অত্তনো যাপনমত্তং ধনং গহেত্ৰা ঞাতিঘরানি গচ্ছতু. কস্স ৰো দম্মীতি কতরপুরিসস্স তুম্হে দদামি, আরোচেথ মে অত্তনো অধিপ্পাযং. অপ্পটিৰিভত্তাতি ‘‘এত্তকং দস্সামি এত্তকং ন দস্সামি, ইদং দস্সামি ইদং ন দস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেন্তেন হি পটিৰিভত্তা নাম হোতি, ময্হং পন ন এৰং. অথ খো সঙ্ঘিকা ৰিয গণসন্তকা ৰিয চ সীলৰন্তেহি সদ্ধিং সাধারণাযেৰ. সক্কচ্চংযেৰ পযিরুপাসামীতি সহত্থা উপট্ঠহামি, চিত্তীকারেন উপসঙ্কমামি.

অনচ্ছরিযং খো পন মং, ভন্তেতি, ভন্তে, যং মং দেৰতা উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং আরোচেন্তি, ইদং ন অচ্ছরিযং. যং পনাহং ততোনিদানং চিত্তস্স উণ্ণতিং নাভিজানামি, তং এৰ অচ্ছরিযন্তি ৰদতি. সাধু সাধু, ভিক্খূতি এত্থ কিঞ্চাপি ভিক্খুং আমন্তেতি, উপাসকস্সেৰ পন ৰেয্যাকরণসম্পহংসনে এস সাধুকারোতি ৰেদিতব্বো.

২. দুতিযউগ্গসুত্তৰণ্ণনা

২২. দুতিযে নাগৰনেতি তস্স কির সেট্ঠিনো নাগৰনং নাম উয্যানং, সো তত্থ পুরেভত্তং গন্ধমালাদীনি গাহাপেত্ৰা উয্যানকীল়িকং কীল়িতুকামো গন্ত্ৰা পরিচারিযমানো ভগৰন্তং অদ্দস. সহ দস্সনেনেৰস্স পুরিমনযেনেৰ চিত্তং পসীদি, সুরাপানেন চ উপ্পন্নমন্দো তঙ্খণংযেৰ পহীযি. তং সন্ধাযেৰমাহ. ওণোজেসিন্তি উদকং হত্থে পাতেত্ৰা অদাসিং. অসুকোতি অমুকো. সমচিত্তোৰ দেমীতি ‘‘ইমস্স থোকং, ইমস্স বহুক’’ন্তি এৰং চিত্তনানত্তং ন করোমি, দেয্যধম্মং পন একসদিসং করোমীতি দস্সেতি. আরোচেন্তীতি আকাসে ঠত্ৰা আরোচেন্তি. নত্থি তং সংযোজনন্তি ইমিনা উপাসকো অত্তনো অনাগামিফলং ব্যাকরোতি.

৩. পঠমহত্থকসুত্তৰণ্ণনা

২৩. ততিযে হত্থকো আল়ৰকোতি ভগৰতা আল়ৰকযক্খস্স হত্থতো হত্থেহি সম্পটিচ্ছিতত্তা হত্থকোতি লদ্ধনামো রাজকুমারো. সীলৰাতি পঞ্চসীলদসসীলেন সীলৰা. চাগৰাতি চাগসম্পন্নো. কচ্চিত্থ, ভন্তেতি, ভন্তে, কচ্চি এত্থ ভগৰতো ব্যাকরণট্ঠানে. অপ্পিচ্ছোতি অধিগমপ্পিচ্ছতায অপ্পিচ্ছো.

৪. দুতিযহত্থকসুত্তৰণ্ণনা

২৪. চতুত্থে পঞ্চমত্তেহি উপাসকসতেহীতি সোতাপন্নসকদাগামীনংযেৰ অরিযসাৰকউপাসকানং পঞ্চহি সতেহি পরিৰুতো ভুত্তপাতরাসো গন্ধমালৰিলেপেনচুণ্ণানি গহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. সঙ্গহৰত্থূনীতি সঙ্গণ্হনকারণানি. তেহাহন্তি তেহি অহং. তং দানেন সঙ্গণ্হামীতি নঙ্গলবলিবদ্দভত্তবীজাদীনি চেৰ গন্ধমালমূলাদীনি চ দত্ৰা সঙ্গণ্হামি. পেয্যৰজ্জেনাতি অম্ম, তাত, ভাতর, ভগিনীতিআদিকেন কণ্ণসুখেন মুদুকেন পিযৰচনেন সঙ্গণ্হামি. অত্থচরিযাযাতি ‘‘ইমস্স দানেন ৰা পিযৰচনেন ৰা কিচ্চং নত্থি, অত্থচরিযায সঙ্গণ্হিতব্বযুত্তকো অয’’ন্তি ঞত্ৰা উপ্পন্নকিচ্চনিত্থরণসঙ্খাতায অত্থচরিযায সঙ্গণ্হামি. সমানত্ততাযাতি ‘‘ইমস্স দানাদীহি কিচ্চং নত্থি, সমানত্ততায সঙ্গণ্হিতব্বো অয’’ন্তি একতো খাদনপিৰননিসজ্জাদীহি অত্তনা সমানং কত্ৰা সঙ্গণ্হামি. দলিদ্দস্স খো নো তথা সোতব্বং মঞ্ঞন্তীতি দলিদ্দস্স কিঞ্চি দাতুং ৰা কাতুং ৰা অসক্কোন্তস্স, যথা দলিদ্দস্স নো তথা সোতব্বং মঞ্ঞন্তি, মম পন সোতব্বং মঞ্ঞন্তি, দিন্নোৰাদে তিট্ঠন্তি, ন মে অনুসাসনিং অতিক্কমিতব্বং মঞ্ঞন্তি. যোনি খো ত্যাযন্তি উপাযো খো তে অযং. ইমেসু পন দ্ৰীসুপি সুত্তেসু সত্থারা সীলচাগপঞ্ঞা মিস্সকা কথিতাতি ৰেদিতব্বা.

৫-৬. মহানামসুত্তাদিৰণ্ণনা

২৫-২৬. পঞ্চমে অত্থূপপরিক্খিতা হোতীতি অত্থানত্থং কারণাকারণং উপপরিক্খিতা হোতি. ছট্ঠে সদ্ধাসীলচাগা মিস্সকা কথিতা.

৭. পঠমবলসুত্তৰণ্ণনা

২৭. সত্তমে উজ্ঝত্তিবলাতি উজ্ঝানবলা. বালানঞ্হি ‘‘যং অসুকো ইদঞ্চিদঞ্চ আহ, মং সো আহ, ন অঞ্ঞ’’ন্তি এৰং উজ্ঝানমেৰ বলং. নিজ্ঝত্তিবলাতি ‘‘ন ইদং এৰং, এৰং নামেত’’ন্তি অত্থানত্থনিজ্ঝাপনংযেৰ বলং. পটিসঙ্খানবলাতি পচ্চৰেক্খণবলা. খন্তিবলাতি অধিৰাসনবলা.

৮. দুতিযবলসুত্তৰণ্ণনা

২৮. অট্ঠমে বলানীতি ঞাণবলানি. আসৰানং খযং পটিজানাতীতি অরহত্তং পটিজানাতি. অনিচ্চতোতি হুত্ৰা অভাৰাকারেন. যথাভূতন্তি যথাসভাৰতো. সম্মপ্পঞ্ঞাযাতি সহৰিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায. অঙ্গারকাসূপমাতি সন্তাপনট্ঠেন অঙ্গারকাসুযা উপমিতা ইমে কামাতি. ৰিৰেকনিন্নন্তি ফলসমাপত্তিৰসেন নিব্বাননিন্নং. ৰিৰেকট্ঠন্তি কিলেসেহি ৰজ্জিতং দূরীভূতং ৰা. নেক্খম্মাভিরতন্তি পব্বজ্জাভিরতং. ব্যন্তিভূতন্তি ৰিগতন্তভূতং একদেসেনাপি অনল্লীনং ৰিসংযুত্তং ৰিসংসট্ঠং. আসৰট্ঠানিযেহীতি সম্পযোগৰসেন আসৰানং কারণভূতেহি, কিলেসধম্মেহীতি অত্থো. অথ ৰা ব্যন্তিভূতন্তি ৰিগতৰাযন্তি অত্থো. কুতো? সব্বসো আসৰট্ঠানিযেহি ধম্মেহি, সব্বেহি তেভূমকধম্মেহীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে অরিযমগ্গো লোকিযলোকুত্তরো কথিতো.

৯. অক্খণসুত্তৰণ্ণনা

২৯. নৰমে খণে কিচ্চানি করোতীতি খণকিচ্চো, ওকাসং লভিত্ৰাৰ কিচ্চানি করোতীতি অত্থো. ধম্মোতি চতুসচ্চধম্মো. ওপসমিকোতি কিলেসূপসমাৰহো. পরিনিব্বাযিকোতি কিলেসপরিনিব্বানকরো. চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতং সম্বোধিং গচ্ছতি সম্পাপুণাতীতি সম্বোধগামী. দীঘাযুকং দেৰনিকাযন্তি ইদং অসঞ্ঞং দেৰনিকাযং সন্ধায ৰুত্তং. অৰিঞ্ঞাতারেসূতি অতিৰিয অৰিঞ্ঞূসু.

সুপ্পৰেদিতেতি সুকথিতে. অন্তরাযিকাতি অন্তরাযকরা. খণো ৰে মা উপচ্চগাতি অযং লদ্ধো খণো মা অতিক্কমি. ইধ চেৰ নং ৰিরাধেতীতি সচে কোচি পমত্তচারী ইধ ইমং খণং লভিত্ৰাপি সদ্ধম্মস্স নিযামতং অরিযমগ্গং ৰিরাধেতি ন সম্পাদেতি. অতীতত্থোতি হাপিতত্থো. চিরত্তং অনুতপিস্সতীতি চিররত্তং সোচিস্সতি. যথা হি ‘‘অসুকট্ঠানে ভণ্ডং সমুপ্পন্ন’’ন্তি সুত্ৰা একো ৰাণিজো ন গচ্ছেয্য, অঞ্ঞে গন্ত্ৰা গণ্হেয্যুং, তেসং তং অট্ঠগুণম্পি দসগুণম্পি ভৰেয্য. অথ ইতরো ‘‘মম অত্থো অতিক্কন্তো’’তি অনুতপেয্য, এৰং যো ইধ খণং লভিত্ৰা অপ্পটিপজ্জন্তো সদ্ধম্মস্স নিযামতং ৰিরাধেতি, সো অযং ৰাণিজোৰ অতীতত্থো চিরং অনুতপিস্সতি সোচিস্সতি. কিঞ্চ ভিয্যো অৰিজ্জানিৰুতোতি তথা. পচ্চৰিদুন্তি পটিৰিজ্ঝিংসু. সংৰরাতি সীলসংৰরা. মারধেয্যপরানুগেতি মারধেয্যসঙ্খাতং সংসারং অনুগতে. পারঙ্গতাতি নিব্বানং গতা. যে পত্তা আসৰক্খযন্তি যে অরহত্তং পত্তা. এৰমিধ গাথাসু ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং.

১০. অনুরুদ্ধমহাৰিতক্কসুত্তৰণ্ণনা

৩০. দসমে চেতীসূতি চেতিনামকানং রাজূনং নিৰাসট্ঠানত্তা এৰংলদ্ধৰোহারে রট্ঠে. পাচীনৰংসদাযেতি দসবলস্স ৰসনট্ঠানতো পাচীনদিসায ঠিতে ৰংসদাযে নীলোভাসেহি ৰেল়ূহি সঞ্ছন্নে অরঞ্ঞে. এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদীতি থেরো কির পব্বজিত্ৰা পঠমঅন্তোৰস্সম্হিযেৰ সমাপত্তিলাভী হুত্ৰা সহস্সলোকধাতুদস্সনসমত্থং দিব্বচক্খুঞাণং উপ্পাদেসি. সো সারিপুত্তত্থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা এৰমাহ – ‘‘ইধাহং, আৰুসো সারিপুত্ত, দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সহস্সলোকং ওলোকেমি. আরদ্ধং খো পন মে ৰীরিযং অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা, পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. অথ চ পন মে অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ন ৰিমুচ্চতী’’তি. অথ নং থেরো আহ – ‘‘যং খো তে, আৰুসো অনুরুদ্ধ, এৰং হোতি ‘অহং দিব্বেন চক্খুনা…পে… ওলোকেমী’তি, ইদং তে মানস্মিং. যম্পি তে, আৰুসো, অনুরুদ্ধ এৰং হোতি ‘আরদ্ধং খো পন মে ৰীরিযং…পে… একগ্গ’ন্তি, ইদং তে উদ্ধচ্চস্মিং. যম্পি তে, আৰুসো অনুরুদ্ধ, এৰং হোতি ‘অথ চ পন মে অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ন ৰিমুচ্চতী’তি, ইদং তে কুক্কুচ্চস্মিং. সাধু ৰতাযস্মা অনুরুদ্ধো ইমে তযো ধম্মে পহায ইমে তযো ধম্মে অমনসিকরিত্ৰা অমতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহরতূ’’তি এৰমস্স থেরো কম্মট্ঠানং কথেসি. সো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা সত্থারং আপুচ্ছিত্ৰা চেতিরট্ঠং গন্ত্ৰা সমণধম্মং করোন্তো অট্ঠমাসং চঙ্কমেন ৰীতিনামেসি. সো পধানৰেগনিম্মথিতত্তা কিলন্তকাযো একস্স ৰেল়ুগুম্বস্স হেট্ঠা নিসীদি. অথস্সাযং এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি, এস মহাপুরিসৰিতক্কো উপ্পজ্জীতি অত্থো.

অপ্পিচ্ছস্সাতি এত্থ পচ্চযপ্পিচ্ছো, অধিগমপ্পিচ্ছো, পরিযত্তিঅপ্পিচ্ছো, ধুতঙ্গপ্পিচ্ছোতি চত্তারো অপ্পিচ্ছা. তত্থ পচ্চযপ্পিচ্ছো বহুং দেন্তে অপ্পং গণ্হাতি, অপ্পং দেন্তে অপ্পতরং গণ্হাতি, ন অনৰসেসগ্গাহী হোতি. অধিগমপ্পিচ্ছো মজ্ঝন্তিকত্থেরো ৰিয অত্তনো অধিগমং অঞ্ঞেসং জানিতুং ন দেতি. পরিযত্তিঅপ্পিচ্ছো তেপিটকোপি সমানো ন বহুস্সুতভাৰং জানাপেতুকামো হোতি সাকেততিস্সত্থেরো ৰিয. ধুতঙ্গপ্পিচ্ছো ধুতঙ্গপরিহরণভাৰং অঞ্ঞেসং জানিতুং ন দেতি দ্ৰেভাতিকত্থেরেসু জেট্ঠত্থেরো ৰিয. ৰত্থু ৰিসুদ্ধিমগ্গে কথিতং. অযং ধম্মোতি এৰং সন্তগুণনিগুহনেন চ পটিগ্গহণে মত্তঞ্ঞুতায চ অপ্পিচ্ছস্স পুগ্গলস্স অযং নৰলোকুত্তরধম্মো সম্পজ্জতি, নো মহিচ্ছস্স. এৰং সব্বত্থ যোজেতব্বং.

সন্তুট্ঠস্সাতি চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি সন্তুট্ঠস্স. পৰিৰিত্তস্সাতি কাযচিত্তউপধিৰিৰেকেহি ৰিৰিত্তস্স. তত্থ কাযৰিৰেকো নাম গণসঙ্গণিকং ৰিনোদেত্ৰা আরম্ভৰত্থুৰসেন একীভাৰো. একীভাৰমত্তেনেৰ কম্মং ন নিপ্ফজ্জতীতি কসিণপরিকম্মং কত্ৰা অট্ঠ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেতি, অযং চিত্তৰিৰেকো নাম. সমাপত্তিমত্তেনেৰ কম্মং ন নিপ্ফজ্জতীতি ঝানং পাদকং কত্ৰা সঙ্খারে সম্মসিত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণাতি, অযং সব্বাকারতো উপধিৰিৰেকো নাম. তেনাহ ভগৰা – ‘‘কাযৰিৰেকো চ ৰিৰেকট্ঠকাযানং নেক্খম্মাভিরতানং, চিত্তৰিৰেকো চ পরিসুদ্ধচিত্তানং পরমৰোদানপ্পত্তানং, উপধিৰিৰেকো চ নিরুপধীনং পুগ্গলানং ৰিসঙ্খারগতান’’ন্তি (মহানি. ৭, ৪৯).

সঙ্গণিকারামস্সাতি গণসঙ্গণিকায চেৰ কিলেসসঙ্গণিকায চ রতস্স. আরদ্ধৰীরিযস্সাতি কাযিকচেতসিকৰীরিযৰসেন আরদ্ধৰীরিযস্স. উপট্ঠিতস্সতিস্সাতি চতুসতিপট্ঠানৰসেন উপট্ঠিতস্সতিস্স. সমাহিতস্সাতি একগ্গচিত্তস্স. পঞ্ঞৰতোতি কম্মস্সকতপঞ্ঞায পঞ্ঞৰতো.

সাধু সাধূতি থেরস্স ৰিতক্কং সম্পহংসেন্তো এৰমাহ. ইমং অট্ঠমন্তি সত্ত নিধী লদ্ধপুরিসস্স অট্ঠমং দেন্তো ৰিয, সত্ত মণিরতনানি, সত্ত হত্থিরতনানি, সত্ত অস্সরতনানি লদ্ধপুরিসস্স অট্ঠমং দেন্তো ৰিয সত্ত মহাপুরিসৰিতক্কে ৰিতক্কেত্ৰা ঠিতস্স অট্ঠমং আচিক্খন্তো এৰমাহ. নিপ্পপঞ্চারামস্সাতি তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চরহিতত্তা নিপ্পপঞ্চসঙ্খাতে নিব্বানপদে অভিরতস্স. ইতরং তস্সেৰ ৰেৰচনং. পপঞ্চারামস্সাতি যথাৰুত্তেসু পপঞ্চেসু অভিরতস্স. ইতরং তস্সেৰ ৰেৰচনং.

যতোতি যদা. ততোতি তদা. নানারত্তানন্তি নিলপীতলোহিতোদাতৰণ্ণেহি নানারজনেহি রত্তানং. পংসুকূলন্তি তেৰীসতিযা খেত্তেসু ঠিতপংসুকূলচীৰরং. খাযিস্সতীতি যথা তস্স পুব্বণ্হসমযাদীসু যস্মিং সমযে যং ইচ্ছতি, তস্মিং সমযে তং পারুপন্তস্স সো দুস্সকরণ্ডকো মনাপো হুত্ৰা খাযতি, এৰং তুয্হম্পি চীৰরসন্তোসমহাঅরিযৰংসেন তুট্ঠস্স ৰিহরতো পংসুকূলচীৰরং খাযিস্সতি উপট্ঠহিস্সতি. রতিযাতি রতিঅত্থায. অপরিতস্সাযাতি তণ্হাদিট্ঠিপরিতস্সনাহি অপরিতস্সনত্থায. ফাসুৰিহারাযাতি সুখৰিহারত্থায. ওক্কমনায নিব্বানস্সাতি অমতং নিব্বানং ওতরণত্থায.

পিণ্ডিযালোপভোজনন্তি গামনিগমরাজধানীসু জঙ্ঘাবলং নিস্সায ঘরপটিপাটিযা চরন্তেন লদ্ধপিণ্ডিযালোপভোজনং. খাযিস্সতীতি তস্স গহপতিনো নানগ্গরসভোজনং ৰিয উপট্ঠহিস্সতি. সন্তুট্ঠস্স ৰিহরতোতি পিণ্ডপাতসন্তোসমহাঅরিযৰংসেন সন্তুট্ঠস্স ৰিহরতো. রুক্খমূলসেনাসনং খাযিস্সতীতি তস্স গহপতিনো তেভূমকপাসাদে গন্ধকুসুমৰাসসুগন্ধং কূটাগারং ৰিয রুক্খমূলং উপট্ঠহিস্সতি. সন্তুট্ঠস্সাতি সেনাসনসন্তোসমহাঅরিযৰংসেন সন্তুট্ঠস্স. তিণসন্থারকোতি তিণেহি ৰা পণ্ণেহি ৰা ভূমিযং ৰা ফলকপাসাণতলানি ৰা অঞ্ঞতরস্মিং সন্থতসন্থতো. পূতিমুত্তন্তি যংকিঞ্চি মুত্তং. তঙ্খণে গহিতম্পি পূতিমুত্তমেৰ ৰুচ্চতি দুগ্গন্ধত্তা. সন্তুট্ঠস্স ৰিহরতোতি গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারসন্তোসেন সন্তুট্ঠস্স ৰিহরতো.

ইতি ভগৰা চতূসু ঠানেসু অরহত্তং পক্খিপন্তো কম্মট্ঠানং কথেত্ৰা ‘‘কতরসেনাসনে নু খো ৰসন্তস্স কম্মট্ঠানং সপ্পাযং ভৰিস্সতী’’তি আৰজ্জেন্তো ‘‘তস্মিঞ্ঞেৰ ৰসন্তস্সা’’তি ঞত্ৰা তেন হি ত্ৰং, অনুরুদ্ধাতিআদিমাহ. পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতোতি তীহি ৰিৰেকেহি ৰিৰিত্তস্স ৰিহরন্তস্স. উয্যোজনিকপটিসংযুত্তন্তি উয্যোজনিকেহেৰ ৰচনেহি পটিসংযুত্তং, তেসং উপট্ঠানগমনকংযেৰাতি অত্থো. পপঞ্চনিরোধেতি নিব্বানপদে. পক্খন্দতীতি আরম্মণকরণৰসেন পক্খন্দতি. পসীদতীতিআদীসুপি আরম্মণৰসেনেৰ পসীদনসন্তিট্ঠনমুচ্চনা ৰেদিতব্বা. ইতি ভগৰা চেতিরট্ঠে পাচীনৰংসদাযে আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স কথিতে অট্ঠ মহাপুরিসৰিতক্কে পুন ভেসকল়াৰনমহাৰিহারে নিসীদিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৰিত্থারেন কথেসি.

মনোমযেনাতি মনেন নিব্বত্তিতকাযোপি মনোমযোতি ৰুচ্চতি মনেন গতকাযোপি, ইধ মনেন গতকাযং সন্ধাযেৰমাহ. যথা মে অহু সঙ্কপ্পোতি যথা ময্হং ৰিতক্কো অহোসি, ততো উত্তরি অট্ঠমং মহাপুরিসৰিতক্কং দস্সেন্তো ততো উত্তরিং দেসযি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

গহপতিৰগ্গো ততিযো.