৭. মহাৰগ্গো

১. হিরিওত্তপ্পসুত্তৰণ্ণনা

৬৫. সত্তমস্স পঠমে হতূপনিসোতি হতউপনিসো ছিন্নপচ্চযো. যথাভূতঞাণদস্সনন্তি তরুণৰিপস্সনা. নিব্বিদাৰিরাগোতি বলৰৰিপস্সনা চেৰ মগ্গো চ. ৰিমুত্তিঞাণদস্সনন্তি অরহত্তৰিমুত্তি চ পচ্চৰেক্খণা চ.

২. সত্তসূরিযসুত্তৰণ্ণনা

৬৬. দুতিযে যস্মা অযং সত্তসূরিযদেসনা তেজোসংৰট্টদস্সনৰসেন পৰত্তা, তস্মা তযো সংৰট্টা, তিস্সো সংৰট্টসীমা, তীণি সংৰট্টমূলানী, তীণি কোলাহলানীতি অযং তাৰ আদিতোৰ ইমস্স সুত্তস্স পুরেচারিককথা ৰেদিতব্বা. সা ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ২.৪০৩) পুব্বেনিৰাসানুস্সতিনিদ্দেসে ৰিত্থারিতাৰ. এতদৰোচাতি অনিচ্চকম্মট্ঠানিকানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং অজ্ঝাসযেন উপাদিন্নকানং অনুপাদিন্নকানং সঙ্খারানং ৰিপত্তিদস্সনত্থং এতং ‘‘অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা’’তিআদিসত্তসূরিযোপমসুত্তন্তং অৰোচ. তত্থ অনিচ্চাতি হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চা. সঙ্খারাতি উপাদিন্নকঅনুপাদিন্নকা সঙ্খারধম্মা. অদ্ধুৰাতি এৰং অচিরট্ঠেন ন ধুৰা. অনস্সাসিকাতি অসস্সতভাৰেন অস্সাসরহিতা. অলমেৰাতি যুত্তমেৰ.

অজ্ঝোগাল়্হোতি উদকে অনুপৰিট্ঠো. অচ্চুগ্গতোতি উদকপিট্ঠিতো উগ্গতো. দেৰো ন ৰস্সতীতি পঠমং তাৰ উপকপ্পনমেঘো নাম কোটিসতসহস্সচক্কৰাল়ে একমেঘো হুত্ৰা ৰস্সতি, তদা নিক্খন্তবীজং ন পুন গেহং পৰিসতি. ততো পট্ঠায ধমকরণে নিরুদ্ধং ৰিয উদকং হোতি, পুন একবিন্দুম্পি দেৰো ন ৰস্সতীতি উপমানধম্মকথাৰ পমাণং. ৰিনস্সন্তে পন লোকে পঠমং অৰীচিতো পট্ঠায তুচ্ছো হোতি, ততো উট্ঠহিত্ৰা সত্তা মনুস্সলোকে চ তিরচ্ছানেসু চ নিব্বত্তন্তি. তিরচ্ছানেসু নিব্বত্তাপি পুত্তভাতিকেসু মেত্তং পটিলভিত্ৰা কালকতা দেৰমনুস্সেসু নিব্বত্তন্তি. দেৰতা আকাসেন চরন্তিযো আরোচেন্তি – ‘‘ন ইদং ঠানং সস্সতং ন নিবদ্ধং, মেত্তং ভাৰেথ, করুণং, মুদিতং, উপেক্খং ভাৰেথা’’তি. তে মেত্তাদযো ভাৰেত্ৰা ততো চুতা ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তন্তি.

বীজগামাতি এত্থ বীজগামো নাম পঞ্চ বীজজাতানি. ভূতগামো নাম যংকিঞ্চি নিক্খন্তমূলপণ্ণং হরিতকং. ওসধিতিণৰনপ্পতযোতি এত্থ ওসধীতি ওসধরুক্খা. তিণাতি বহিসারা তালনাল়িকেরাদযো. ৰনপ্পতযোতি ৰনজেট্ঠকরুক্খা. কুন্নদিযোতি ঠপেত্ৰা পঞ্চ মহানদিযো অৰসেসা নিন্নগা. কুসোব্ভাতি ঠপেত্ৰা সত্ত মহাসরে অৰসেসা রহদাদযো. দুতিযো সূরিযোতিআদীসু দুতিযসূরিযকালে একো উদেতি, একো অত্থঙ্গমেতি. ততিযকালে একো উদেতি, একো অত্থঙ্গমেতি, একো মজ্ঝে হোতি. চতুত্থকালে চতুকুলিকে গামে চত্তারো পিণ্ডচারিকা দ্ৰারপটিপাটিযা ঠিতা ৰিয হোন্তি. পঞ্চমাদিকালেপি এসেৰ নযো. পলুজ্জন্তীতি ছিজ্জিত্ৰা ছিজ্জিত্ৰা পতন্তি. নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযতি ন মসীতি চক্কৰাল়মহাপথৰী সিনেরুপব্বতরাজা হিমৰা চক্কৰাল়পব্বতো ছ কামসগ্গা পঠমজ্ঝানিকব্রহ্মলোকাতি এত্তকে ঠানে দড্ঢে অচ্ছরায গহেতব্বমত্তাপি ছারিকা ৰা অঙ্গারো ৰা ন পঞ্ঞাযতি. কো মন্তা কো সদ্ধাতাতি কো তস্স সদ্ধাপনত্থায সমত্থো, কো ৰা তস্স সদ্ধাতা. অঞ্ঞত্র দিট্ঠপদেহীতি দিট্ঠপদে সোতাপন্নে অরিযসাৰকে ঠপেত্ৰা কো অঞ্ঞো সদ্দহিস্সতীতি অত্থো.

ৰীতরাগোতি ৰিক্খম্ভনৰসেন ৰীতরাগো. সাসনং আজানিংসূতি অনুসিট্ঠিং জানিংসু, ব্রহ্মলোকসহব্যতায মগ্গং পটিপজ্জিংসু. সমসমগতিযোতি দুতিযত্তভাৰে সব্বাকারেন সমগতিকো একগতিকো. উত্তরি মেত্তং ভাৰেয্যন্তি পঠমজ্ঝানতো উত্তরি যাৰ তিকচতুক্কজ্ঝানা পণীতং কত্ৰা মেত্তং ভাৰেয্যং. চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা. পরিনিব্বুতোতি বোধিপল্লঙ্কেযেৰ কিলেসপরিনিব্বানেন পরিনিব্বুতো. এৰং অনিচ্চলক্খণং দীপেত্ৰা সত্থরি দেসনং ৰিনিৰট্টেন্তে পঞ্চসতাপি তে অনিচ্চকম্মট্ঠানিকা ভিক্খূ দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেত্ৰা নিসিন্নাসনেসুযেৰ অরহত্তং পাপুণিংসূতি.

৩. নগরোপমসুত্তৰণ্ণনা

৬৭. ততিযে যতোতি যদা. পচ্চন্তিমন্তি রট্ঠপরিযন্তে রট্ঠাৰসানে নিৰিট্ঠং. মজ্ঝিমদেসনগরস্স পন রক্খাকিচ্চং নত্থি, তেন তং ন গহিতং. নগরপরিক্খারেহি সুপরিক্খতন্তি নগরালঙ্কারেহি অলঙ্কতং. অকরণীযন্তি অকত্তব্বং অজিনিযং. গম্ভীরনেমাতি গম্ভীরআৰাটা. সুনিখাতাতি সুট্ঠু সন্নিসীদাপিতা. তং পনেতং এসিকাথম্ভং ইট্ঠকাহি ৰা করোন্তি সিলাহি ৰা খদিরাদীহি ৰা সাররুক্খেহি. তং নগরগুত্তত্থায করোন্তা বহিনগরে করোন্তি, অলঙ্কারত্থায করোন্তা অন্তোনগরে. তং ইট্ঠকামযং করোন্তা মহন্তং আৰাটং কত্ৰা চযং চিনিত্ৰা উপরি অট্ঠংসং কত্ৰা সুধায লিম্পন্তি. যদা হত্থিনা দন্তেহি অভিহতো ন চলতি, তদা সুলিত্তো নাম হোতি. সিলাথম্ভাদযোপি অট্ঠংসা এৰ হোন্তি. তে সচে অট্ঠ রতনা হোন্তি, চতুরতনমত্তং আৰাটে পৰিসতি, চতুরতনমত্তং উপরি হোতি. সোল়সরতনৰীসতিরতনেসুপি এসেৰ নযো. সব্বেসঞ্হি উপড্ঢং হেট্ঠা হোতি, উপড্ঢং উপরি. তে গোমুত্তৰঙ্কা হোন্তি, তেন তেসং অন্তরে পদরমযং কত্ৰা কম্মং কাতুং সক্কা হোতি, তে পন কতচিত্তকম্মা পগ্গহিতদ্ধজাৰ হোন্তি.

পরিখাতি পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতমাতিকা. অনুপরিযাযপথোতি অন্তো পাকারস্স পাকারেন সদ্ধিং গতো মহাপথো, যত্থ ঠিতা বহিপাকারে ঠিতেহি সদ্ধিং যুজ্ঝন্তি. সলাকন্তি সরতোমরাদিনিস্সগ্গিযাৰুধং. জেৰনিকন্তি একতোধারাদিসেসাৰুধং.

হত্থারোহাতি সব্বেপি হত্থিআচরিযহত্থিৰেজ্জহত্থিবন্ধাদযো. অস্সারোহাতি সব্বেপি অস্সাচরিযঅস্সৰেজ্জঅস্সবন্ধাদযো. রথিকাতি সব্বেপি রথাচরিযরথযোধরথরক্খাদযো. ধনুগ্গহাতি ইস্সাসা. চেলকাতি যে যুদ্ধে জযদ্ধজং গহেত্ৰা পুরতো গচ্ছন্তি. চলকাতি ‘‘ইধ রঞ্ঞো ঠানং হোতু, ইধ অসুকমহামত্তস্সা’’তি এৰং সেনাব্যূহকারকা. পিণ্ডদাযিকাতি সাহসিকমহাযোধা. তে কির পরসেনং পৰিসিত্ৰা পিণ্ডপিণ্ডমিৰ ছেত্ৰা ছেত্ৰা দযন্তি, উপ্পতিত্ৰা নিগ্গচ্ছন্তীতি অত্থো. যে ৰা সঙ্গামমজ্ঝে যোধানং ভত্তপানীযং গহেত্ৰা পৰিসন্তি, তেসম্পেতং নামং. উগ্গা রাজপুত্তাতি উগ্গতুগ্গতা সঙ্গামাৰচরা রাজপুত্তা. পক্খন্দিনোতি যে ‘‘কস্স সীসং ৰা আৰুধং ৰা আহরামা’’তি ৰত্ৰা ‘‘অসুকস্সা’’তি ৰুত্তা সঙ্গামং পক্খন্দিত্ৰা তদেৰ আহরন্তি, ইমে পক্খন্দন্তীতি পক্খন্দিনো. মহানাগা ৰিয মহানাগা, হত্থিআদীসুপি অভিমুখং আগচ্ছন্তেসু অনিৰত্তিযযোধানং এতং অধিৰচনং. সূরাতি একসূরা, যে সজালিকাপি সৰম্মিকাপি সমুদ্দং তরিতুং সক্কোন্তি. চম্মযোধিনোতি যে চম্মকঞ্চুকং ৰা পৰিসিত্ৰা সরপরিত্তাণচম্মং ৰা গহেত্ৰা যুজ্ঝন্তি. দাসকপুত্তাতি বলৰসিনেহা ঘরদাসযোধা. দোৰারিকোতি দ্ৰারপালকো. ৰাসনলেপনসম্পন্নোতি ৰাসনেন সব্বৰিৰরপটিচ্ছাদনেন সুধালেপেন সম্পন্নো. বহি ৰা খাণুপাকারসঙ্খাতেন ৰাসনেন ঘনমট্ঠেন চ সুধালেপেন সম্পন্নো পুণ্ণঘটপন্তিং দস্সেত্ৰা কতচিত্তকম্মপগ্গহিতদ্ধজো. তিণকট্ঠোদকন্তি হত্থিঅস্সাদীনং ঘাসত্থায গেহানঞ্চ ছাদনত্থায আহরিত্ৰা বহূসু ঠানেসু ঠপিততিণঞ্চ, গেহকরণপচনাদীনং অত্থায আহরিত্ৰা ঠপিতকট্ঠঞ্চ, যন্তেহি পৰেসেত্ৰা পোক্খরণীসু ঠপিতউদকঞ্চ. সন্নিচিতং হোতীতি পটিকচ্চেৰ অনেকেসু ঠানেসু সুট্ঠু নিচিতং হোতি. অব্ভন্তরানং রতিযাতি অন্তোনগরৰাসীনং রতিঅত্থায. অপরিতস্সাযাতি তাসং অনাপজ্জনত্থায. সালিযৰকন্তি নানপ্পকারা সালিযো চেৰ যৰা চ. তিলমুগ্গমাসাপরণ্ণন্তি তিলমুগ্গমাসা চ সেসাপরণ্ণঞ্চ.

ইদানি যস্মা তথাগতস্স নগরে কম্মং নাম নত্থি, নগরসদিসং পন অরিযসাৰকং, নগরপরিক্খারসদিসে চ সত্ত ধম্মে, চতুআহারসদিসানি চ চত্তারি ঝানানি দস্সেত্ৰা একাদসসু ঠানেসু অরহত্তং পক্খিপিত্ৰা দেসনং ৰিনিৰট্টেস্সামীতি অযং উপমা আভতা. তস্মা তং দেসনং পকাসেতুং ইদং এৰমেৰ খোতিআদি আরদ্ধং. তত্থ সদ্ধম্মেহীতি সুধম্মেহি. সদ্ধোতি ওকপ্পনসদ্ধায চেৰ পচ্চক্খসদ্ধায চ সমন্নাগতো. তত্থ দানসীলাদীনং ফলং সদ্দহিত্ৰা দানাদিপুঞ্ঞকরণে সদ্ধা ওকপ্পনসদ্ধা নাম. মগ্গেন আগতসদ্ধা পচ্চক্খসদ্ধা নাম. পসাদসদ্ধাতিপি এসা এৰ. তস্সা লক্খণাদীহি ৰিভাগো ৰেদিতব্বো.

‘‘সম্পক্খন্দনলক্খণা চ, মহারাজ, সদ্ধা সম্পসাদনলক্খণা চা’’তি (মি. প. ২.১.১০) হি ৰচনতো ইদং সদ্ধায লক্খণং নাম. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সীলৰন্তানং দস্সনকামো হোতী’’তিআদিনা (অ. নি. ৩.৪২) নযেন ৰুত্তং পন সদ্ধায নিমিত্তং নাম. ‘‘কো চাহারো সদ্ধায, সদ্ধম্মস্সৰনন্তিস্স ৰচনীয’’ন্তি (অ. নি. ১০.৬১) অযং পনস্সা আহারো নাম. ‘‘সদ্ধাপব্বজিতস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অযং অনুধম্মো হোতি, যং রূপে নিব্বিদাবহুলো ৰিহরিস্সতী’’তি অযমস্স অনুধম্মো নাম. ‘‘সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্যং, সিরী ভোগানমাসযো’’ (সং. নি. ১.৭৯). ‘‘সদ্ধা দুতিযা পুরিসস্স হোতি’’ (সং. নি. ১.৩৬). ‘‘সদ্ধায তরতি ওঘং’’ (সং. নি. ১.২৪৬). ‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৰুট্ঠি’’ (সু. নি. ৭৭; সং. নি. ১.১৯৭). ‘‘সদ্ধাহত্থো মহানাগো. উপেখাসেতদন্তৰা’’তিআদীসু পন সুত্তেসু এতিস্সা বদ্ধভত্তপুটাদিসরিক্খতায অনেকসরসতা ভগৰতা পকাসিতা. ইমস্মিং পন নগরোপমসুত্তন্তে এসা অচলসুপ্পতিট্ঠিততায এসিকাথম্ভসদিসা কত্ৰা দস্সিতা.

সদ্ধেসিকোতি সদ্ধং এসিকাথম্ভং কত্ৰা অরিযসাৰকো অকুসলং পজহতীতি ইমিনা নযেন সব্বপদেসু যোজনা কাতব্বা. অপিচেত্থ হিরোত্তপ্পেহি তীসু দ্ৰারেসু সংৰরো সম্পজ্জতি, সো চতুপারিসুদ্ধিসীলং হোতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে একাদসসু ঠানেসু অরহত্তং পক্খিপিত্ৰা দেসনায কূটং গহিতন্তি ৰেদিতব্বং.

৪. ধম্মঞ্ঞূসুত্তৰণ্ণনা

৬৮. চতুত্থে কালং জানাতীতি যুত্তপ্পত্তকালং জানাতি. অযং কালো উদ্দেসস্সাতি অযং বুদ্ধৰচনং উগ্গণ্হনকালো. পরিপুচ্ছাযাতি অত্থানত্থং কারণাকারণং পরিপুচ্ছায. যোগস্সাতি যোগে কম্মং পক্খিপনস্স. পটিসল্লানস্সাতি নিলীযনস্স একীভাৰস্স. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নোতি নৰন্নং লোকুত্তরধম্মানং অনুরূপধম্মং পুব্বভাগপটিপদং পটিপন্নো. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু পুগ্গলপরোপরঞ্ঞূ হোতীতি এৰং ভিক্খু পুগ্গলানং পরোপরং তিক্খমুদুভাৰং জাননসমত্থো নাম হোতি.

৫. পারিচ্ছত্তকসুত্তৰণ্ণনা

৬৯. পঞ্চমে পন্নপলাসোতি পতিতপলাসো. জালকজাতোতি সঞ্জাতপত্তপুপ্ফজালো. তস্স হি পত্তজালঞ্চ পুপ্ফজালঞ্চ সহেৰ নিক্খমতি. খারকজাতোতি পাটিযেক্কং সঞ্জাতেন সুৰিভত্তেন পত্তজালকেন চ পুপ্ফজালকেন চ সমন্নাগতো. কুটুমলকজাতোতি সঞ্জাতমকুল়ো. কোরকজাতোতি অৰিকসিতেহি মহাকুচ্ছীহি সম্ভিন্নমুখেহি পুপ্ফেহি সমন্নাগতো. সব্বপালিফুল্লোতি সব্বাকারেন সুপুপ্ফিতো. দিব্বে চত্তারো মাসেতি দিব্বেন আযুনা চত্তারো মাসে. মনুস্সগণনায পন তানি দ্ৰাদস ৰস্সসহস্সানি হোন্তি. পরিচারেন্তীতি ইতো চিতো চ ইন্দ্রিযানি চারেন্তি, কীল়ন্তি রমন্তীতি অত্থো.

আভায ফুটং হোতীতি তত্তকং ঠানং ওভাসেন ফুটং হোতি. তেসঞ্হি পুপ্ফানং বালসূরিযস্স ৰিয আভা হোতি, পত্তানি পণ্ণচ্ছত্তপ্পমাণানি, অন্তো মহাতুম্বমত্তা রেণু হোতি. পুপ্ফিতে পন পারিচ্ছত্তকে আরোহনকিচ্চং ৰা অঙ্কুসকং গহেত্ৰা নমনকিচ্চং ৰা পুপ্ফাহরণত্থং চঙ্গোটককিচ্চং ৰা নত্থি, কন্তনকৰাতো উট্ঠহিত্ৰা পুপ্ফানি ৰণ্টতো কন্ততি, সম্পটিচ্ছনকৰাতো সম্পটিচ্ছতি, পৰেসনকৰাতো সুধম্মং দেৰসভং পৰেসেতি, সম্মজ্জনকৰাতো পুরাণপুপ্ফানি নীহরতি, সন্থরণকৰাতো পত্তকণ্ণিককেসরানি রঞ্জেন্তো সন্থরতি. মজ্ঝট্ঠানে ধম্মাসনং হোতি যোজনপ্পমাণো রতনপল্লঙ্কো উপরি তিযোজনেন সেতচ্ছত্তেন ধারিযমানেন, তদনন্তরং সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো আসনং অত্থরিযতি, ততো তেত্তিংসায দেৰপুত্তানং, ততো অঞ্ঞেসং মহেসক্খানং দেৰানং, অঞ্ঞতরদেৰতানং পুপ্ফকণ্ণিকাৰ আসনং হোতি. দেৰা দেৰসভং পৰিসিত্ৰা নিসীদন্তি. ততো পুপ্ফেহি রেণুৰট্টি উগ্গন্ত্ৰা উপরিকণ্ণিকং আহচ্চ নিপতমানা দেৰতানং তিগাৰুতপ্পমাণং অত্তভাৰং লাখারসপরিকম্মসজ্জিতং ৰিয সুৰণ্ণচুণ্ণপিঞ্জরং ৰিয করোতি. একচ্চে দেৰা একেকং পুপ্ফং গহেত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং পহরন্তাপি কীল়ন্তিযেৰ. পহরণকালেপি মহাতুম্বপ্পমাণা রেণু নিক্খমিত্ৰা সরীরং পভাসম্পন্নেহি গন্ধচুণ্ণেহি সঞ্জতমনোসিলারাগং ৰিয করোতি. এৰং সা কীল়া চতূহি মাসেহি পরিযোসানং গচ্ছতি. অযমানুভাৰোতি অযং অনুফরিতুং আনুভাৰো.

ইদানি যস্মা ন সত্থা পারিচ্ছত্তকেন অত্থিকো, তেন পন সদ্ধিং উপমেত্ৰা সত্ত অরিযসাৰকে দস্সেতুকামো, তস্মা তে দস্সেতুং এৰমেৰ খোতিআদিমাহ. তত্থ পব্বজ্জায চেতেতীতি পব্বজিস্সামীতি চিন্তেতি. দেৰানংৰাতি দেৰানং ৰিয. যাৰ ব্রহ্মলোকা সদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতীতি পথৰিতলতো যাৰ ব্রহ্মলোকা সাধুকারসদ্দেন সব্বং একসদ্দমেৰ হোতি. অযমানুভাৰোতি অযং খীণাসৰস্স ভিক্খুনো অনুফরণানুভাৰো. ইমস্মিং সুত্তে চতুপারিসুদ্ধিসীলং পব্বজ্জানিস্সিতং হোতি, কসিণপরিকম্মং পঠমজ্ঝানসন্নিস্সিতং, ৰিপস্সনায সদ্ধিং তযো মগ্গা তীণি চ ফলানি অরহত্তমগ্গসন্নিস্সিতানি হোন্তি. দেসনায হেট্ঠতো ৰা উপরিতো ৰা উভযতো ৰা পরিচ্ছেদো হোতি, ইধ পন উভযতো পরিচ্ছেদো. তেনেতং ৰুত্তং. সঙ্খেপতো পনেত্থ ৰট্টৰিৰট্টং কথিতন্তি ৰেদিতব্বং.

৬. সক্কচ্চসুত্তৰণ্ণনা

৭০. ছট্ঠে পরিসুদ্ধা চ ভৰিস্সন্তীতি ভিয্যোসোমত্তায পরিসুদ্ধা ভৰিস্সন্তি নিম্মলা. সকম্মারগতোতি এত্থ স-কারো নিপাতমত্তং, কম্মারগতো কম্মারুদ্ধনগতোতি অত্থো.

৭. ভাৰনাসুত্তৰণ্ণনা

৭১. সত্তমে অননুযুত্তস্সাতি ন যুত্তপ্পযুত্তস্স হুত্ৰা ৰিহরতো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুক্কুটিযা অণ্ডানীতি ইমা কণ্হপক্খসুক্কপক্খৰসেন দ্ৰে উপমা ৰুত্তা. তাসু কণ্হপক্খূপমা অত্থস্স অসাধিকা, ইতরা সাধিকাতি সুক্কপক্খূপমায এৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. সেয্যথাতি ওপম্মত্থে নিপাতো. অপীতি সম্ভাৰনত্থে. উভযেনাপি সেয্যথাপি নাম, ভিক্খৰেতি দস্সেতি. কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি কুক্কুটিযা ৰুত্তপ্পকারতো ঊনাধিকানিপি অণ্ডানি হোন্তি, ৰচনসিলিট্ঠতায পনেতং ৰুত্তং. এৰঞ্হি লোকে সিলিট্ঠং ৰচনং হোতি. তানস্সূতি তানি অস্সু, ভৰেয্যুন্তি অত্থো. কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানীতি তায জনেত্তিযা কুক্কুটিযা পক্খে পসারেত্ৰা তেসং উপরি সযন্তিযা সম্মা অধিসযিতানি. সম্মা পরিসেদিতানীতি কালেন কালং উতুং গণ্হাপেন্তিযা সুট্ঠু সমন্ততো সেদিতানি, উস্মীকতানীতি ৰুত্তং হোতি. সম্মা পরিভাৰিতানীতি কালেন কালং সুট্ঠু সমন্ততো ভাৰিতানি, কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানীতি অত্থো.

কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযাতি তস্সা কুক্কুটিযা ইমং তিৰিধকিরিযাকরণেন অপ্পমাদং কত্ৰা কিঞ্চাপি ন এৰং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য. অথ খো ভব্বাৰ তেতি অথ খো তে কুক্কুটপোতকা ৰুত্তনযেন সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং ভব্বাৰ. তে হি যস্মা তায কুক্কুটিযা এৰং তীহাকারেহি তানি অণ্ডানি পরিপালিযমানানি ন পূতীনি হোন্তি. যোপি নেসং অল্লসিনেহো, সো পরিযাদানং গচ্ছতি, কপালং তনুকং হোতি, পাদনখসিখা চ মুখতুণ্ডকঞ্চ খরং হোতি, সযম্পি পরিণামং গচ্ছতি. কপালস্স তনুত্তা বহিদ্ধা আলোকো অন্তো পঞ্ঞাযতি, তস্মা ‘‘চিরং ৰত মযং সংকুটিতহত্থপাদা সম্বাধে সযিম্হ, অযঞ্চ বহি আলোকো দিস্সতি, এত্থ দানি নো সুখৰিহারো ভৰিস্সতী’’তি নিক্খমিতুকামা হুত্ৰা কপালং পাদেন পহরন্তি, গীৰং পসারেন্তি, ততো তং কপালং দ্ৰেধা ভিজ্জতি. অথ তে পক্খে ৰিধুনন্তা তংখণানুরূপং ৰিরৰন্তা নিক্খমন্তিযেৰ. নিক্খমন্তা চ গামক্খেত্তং উপসোভযমানা ৰিচরন্তি.

এৰমেৰ খোতি ইদং ওপম্মসম্পটিপাদনং. তং এৰং অত্থেন সংসন্দেত্ৰা ৰেদিতব্বং – তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু অধিসযনাদিতিৰিধকিরিযাকরণং ৰিয হি ইমস্স ভিক্খুনো ভাৰনং অনুযুত্তকালো, কুক্কুটিযা তিৰিধকিরিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৰো ৰিয ভাৰনং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৰিপস্সনাঞাণস্স অপরিহানি. তস্সা তিৰিধকিরিযাকরণেন অণ্ডানং অল্লসিনেহপরিযাদানং ৰিয তস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৰত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপরিযাদানং, অণ্ডকপালানং তনুভাৰো ৰিয ভিক্খুনো অৰিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৰো, কুক্কুটপোতকানং নখতুণ্ডকানং থদ্ধভাৰো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখরৰিপ্পসন্নসূরভাৰো, কুক্কুটপোতকানং পরিণামকালো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স পরিণামকালো ৰড্ঢিকালো গব্ভগ্গহণকালো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা পক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিব্ভিদাকালো ৰিয তস্স ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৰা ৰিচরন্তস্স তজ্জাতিকং উতুসপ্পাযং ৰা ভোজনসপ্পাযং ৰা পুগ্গলসপ্পাযং ৰা ধম্মস্সৰনসপ্পাযং ৰা লভিত্ৰা একাসনে নিসিন্নস্সেৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তস্স অনুপুব্বাধিগতেন অরহত্তমগ্গেন অৰিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৰা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অরহত্তপ্পত্তকালো ৰেদিতব্বো.

যথা পন কুক্কুটপোতকানং পরিণতভাৰং ঞত্ৰা মাতাপি অণ্ডকোসং ভিন্দতি, এৰং তথারূপস্স ভিক্খুনো ঞাণপরিপাকং ঞত্ৰা সত্থাপি –

‘‘উচ্ছিন্দ সিনেহমত্তনো, কুমুদং সারদিকংৰ পাণিনা;

সন্তিমগ্গমেৰ ব্রূহয, নিব্বানং সুগতেন দেসিত’’ন্তি. (ধ. প. ২৮৫) –

আদিনা নযেন ওভাসং ফরিত্ৰা গাথায অৰিজ্জণ্ডকোসং পহরতি. সো গাথাপরিযোসানে অৰিজ্জণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. ততো পট্ঠায যথা তে কুক্কুটপোতকা গামক্খেত্তং উপসোভযমানা তত্থ ৰিচরন্তি, এৰং অযম্পি মহাখীণাসৰো নিব্বানারম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা সঙ্ঘারামং উপসোভযমানো ৰিচরতি.

ফলগণ্ডস্সাতি ৰড্ঢকিস্স. সো হি ওলম্বকসঙ্খাতং ফলং চারেত্ৰা দারূনং গণ্ডং হরতীতি ফলগণ্ডোতি ৰুচ্চতি. ৰাসিজটেতি ৰাসিদণ্ডকস্স গহণট্ঠানে. এত্তকং মে অজ্জ আসৰানং খীণন্তি পব্বজিতস্স হি পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসেন পরিপুচ্ছায যোনিসোমনসিকারেন ৰত্তপটিপত্তিযা চ নিচ্চকালং আসৰা খীযন্তি. এৰং খীযমানানং পন নেসং ‘‘এত্তকং অজ্জ খীণং এত্তকং হিয্যো’’তি এৰমস্স ঞাণং ন হোতীতি অত্থো. ইমায উপমায ৰিপস্সনানিসংসো দীপিতো.

হেমন্তিকেনাতি হেমন্তসমযেন. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি থিরভাৰেন পরিহাযন্তি. এৰমেৰ খোতি এত্থ মহাসমুদ্দো ৰিয সাসনং দট্ঠব্বং, নাৰা ৰিয যোগাৰচরো, নাৰায মহাসমুদ্দে পরিযাযনং ৰিয ইমস্স ভিক্খুনো ঊনপঞ্চৰস্সকালে আচরিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকে ৰিচরণং, নাৰায মহাসমুদ্দউদকেন খজ্জমানানং বন্ধনানং তনুভাৰো ৰিয ভিক্খুনো পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীহিযেৰ সংযোজনানং তনুভাৰো, নাৰায থলে উক্খিত্তকালো ৰিয ভিক্খুনো নিস্সযমুত্তকস্স কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰসনকালো, দিৰা ৰাতাতপেন সংসুস্সনং ৰিয ৰিপস্সনাঞাণেন তণ্হাসিনেহস্স সংসুস্সনং, রত্তিং হিমোদকেন তেমনং ৰিয কম্মট্ঠানং নিস্সায উপ্পন্নেন পীতিপামোজ্জেন চিত্ততেমনং, রত্তিন্দিৰং ৰাতাতপেহি চেৰ হিমোদকেন চ পরিসুক্খপরিতিন্তানং বন্ধনানং দুব্বলভাৰো ৰিয ৰিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহি সংযোজনানং ভিয্যোসোমত্তায দুব্বলভাৰো, পাৰুস্সকমেঘো ৰিয অরহত্তমগ্গঞাণং, মেঘৰুট্ঠিউদকেন নাৰায অন্তোপূতিভাৰো ৰিয আরদ্ধৰিপস্সকস্স রূপসত্তকাদিৰসেন ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তস্স ওক্খাযমানে পক্খাযমানে কম্মট্ঠানে একদিৰসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা একপল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স অরহত্তফলাধিগমো. পূতিবন্ধনায নাৰায কিঞ্চি কালং ঠানং ৰিয খীণসংযোজনস্স অরহতো মহাজনং অনুগ্গণ্হন্তস্স যাৰতাযুকং ঠানং, পূতিবন্ধনায নাৰায অনুপুব্বেন ভিজ্জিত্ৰা অপণ্ণত্তিকভাৰূপগমো ৰিয খীণাসৰস্স উপাদিন্নক্খন্ধভেদেন অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বুতস্স অপণ্ণত্তিকভাৰূপগমোতি ইমায উপমায সংযোজনানং দুব্বলতা দীপিতা.

৮. অগ্গিক্খন্ধোপমসুত্তৰণ্ণনা

৭২. অট্ঠমং অত্থুপ্পত্তিযং কথিতং. অত্থুপ্পত্তি পনস্স হেট্ঠা চূল়চ্ছরাসঙ্ঘাতসুত্তৰণ্ণনায (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.৫১ আদযো) ৰিত্থারিতা এৰ. পস্সথ নোতি পস্সথ নু. আলিঙ্গিত্ৰাতি উপগূহিত্ৰা. উপনিসীদেয্যাতি সমীপে নিস্সায নিসীদেয্য. উপনিপজ্জেয্যাতি উপগন্ত্ৰা নিপজ্জেয্য. আরোচযামীতি আচিক্খামি. পটিৰেদযামীতি পটিৰেদেত্ৰা জানাপেত্ৰা কথেমি. ৰালরজ্জুযাতি অস্সৰালগোৰালেহি ৰট্টিতরজ্জুযা. পচ্চোরস্মিন্তি উরমজ্ঝে. ফেণুদ্দেহকন্তি ফেণং উদ্দেহিত্ৰা, উস্সাদেত্ৰাতি অত্থো. অত্তত্থন্তি অত্তনো দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকলোকিযলোকুত্তরং অত্থং. পরত্থোভযত্থেসুপি এসেৰ নযো. সেসমেত্থ যং ৰত্তব্বং সিযা, তং সব্বং চূল়চ্ছরাসঙ্ঘাতসুত্তস্স (অ. নি. ১.৫১ আদযো) অত্থুপ্পত্তিযং কথিতমেৰ. ইদঞ্চ পন সুত্তং কথেত্ৰা সত্থা চূল়চ্ছরাসঙ্ঘাতসুত্তং কথেসি. নৰমং উত্তানত্থমেৰ.

১০. অরকসুত্তৰণ্ণনা

৭৪. দসমে পরিত্তন্তি অপ্পং থোকং. তঞ্হি সরসপরিত্ততাযপি খণপরিত্ততাযপি ঠিতিপরিত্ততাযপি পরিত্তমেৰ. লহুং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝনতো লহুকং. মন্তাযং বোদ্ধব্বন্তি মন্তায বোদ্ধব্বং, পঞ্ঞায জানিতব্বন্তি অত্থো. পব্বতেয্যাতি পব্বতসম্ভৰা. হারহারিনীতি রুক্খনল়ৰেল়ুআদীনি হরিতব্বানি হরিতুং সমত্থা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

মহাৰগ্গো সত্তমো.