২. তিঠানসুত্তৰণ্ণনা

৪২. দুতিযে ৰিগতমলমচ্ছেরেনাতি ৰিগতমচ্ছরিযমলেন. মুত্তচাগোতি ৰিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি ধোতহত্থো. অস্সদ্ধো হি সতক্খত্তুং হত্থে ধোৰিত্ৰাপি মলিনহত্থোৰ হোতি, সদ্ধো পন দানাভিরতত্তা মলিনহত্থোপি ধোতহত্থোৰ. ৰোস্সগ্গরতোতি ৰোস্সগ্গসঙ্খাতে দানে রতো. যাচযোগোতি যাচিতুং যুত্তো, যাচকেহি ৰা যোগো অস্সাতিপি যাচযোগো. দানসংৰিভাগরতোতি দানং দদন্তো সংৰিভাগঞ্চ করোন্তো দানসংৰিভাগরতো নাম হোতি.

দস্সনকামো সীলৰতন্তি দসপি যোজনানি ৰীসম্পি তিংসম্পি যোজনসতম্পি গন্ত্ৰা সীলসম্পন্নে দট্ঠুকামো হোতি পাটলিপুত্তকব্রাহ্মণো ৰিয সদ্ধাতিস্সমহারাজা ৰিয চ. পাটলিপুত্তস্স কির নগরদ্ৰারে সালায নিসিন্না দ্ৰে ব্রাহ্মণা কাল়ৰল্লিমণ্ডপৰাসিমহানাগত্থেরস্স গুণকথং সুত্ৰা ‘‘অম্হেহি তং ভিক্খুং দট্ঠুং ৰট্টতী’’তি দ্ৰেপি জনা নিক্খমিংসু. একো অন্তরামগ্গে কালমকাসি. একো সমুদ্দতীরং পত্ৰা নাৰায মহাতিত্থপট্টনে ওরুয্হ অনুরাধপুরং আগন্ত্ৰা ‘‘কাল়ৰল্লিমণ্ডপো কুহি’’ন্তি পুচ্ছি. রোহণজনপদেতি. সো অনুপুব্বেন থেরস্স ৰসনট্ঠানং পত্ৰা চূল়নগরগামে ধুরঘরে নিৰাসং গহেত্ৰা থেরস্স আহারং সম্পাদেত্ৰা পাতোৰ ৰুট্ঠায থেরস্স ৰসনট্ঠানং পুচ্ছিত্ৰা গন্ত্ৰা জনপরিযন্তে ঠিতো থেরং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং দিস্ৰা সকিং তত্থেৰ ঠিতো ৰন্দিত্ৰা পুন উপসঙ্কমিত্ৰা গোপ্ফকেসু দল়্হং গহেত্ৰা ৰন্দন্তো ‘‘উচ্চা, ভন্তে, তুম্হে’’তি আহ. থেরো চ নাতিউচ্চো নাতিরস্সো পমাণযুত্তোৰ, তেন নং পুন আহ – ‘‘নাতিউচ্চা তুম্হে, তুম্হাকং পন গুণা মেচকৰণ্ণস্স সমুদ্দস্স মত্থকেন গন্ত্ৰা সকলজম্বুদীপতলং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা গতা, অহম্পি পাটলিপুত্তনগরদ্ৰারে নিসিন্নো তুম্হাকং গুণকথং অস্সোসি’’ন্তি. সো থেরস্স ভিক্খাহারং দত্ৰা অত্তনো তিচীৰরং পটিযাদেত্ৰা থেরস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৰা তস্সোৰাদে পতিট্ঠায কতিপাহেনেৰ অরহত্তং পাপুণি.

সদ্ধাতিস্সমহারাজাপি, ‘‘ভন্তে, ময্হং ৰন্দিতব্বযুত্তকং একং অয্যং আচিক্খথা’’তি পুচ্ছি. ভিক্খূ ‘‘মঙ্গলৰাসী কুট্টতিস্সত্থেরো’’তি আহংসু. রাজা মহাপরিৰারেন পঞ্চযোজনমগ্গং অগমাসি. থেরো ‘‘কিং সদ্দো এসো, আৰুসো’’তি ভিক্খুসঙ্ঘং পুচ্ছি. ‘‘রাজা, ভন্তে, তুম্হাকং দস্সনত্থায আগতো’’তি. থেরো চিন্তেসি – ‘‘কিং ময্হং মহল্লককালে রাজগেহে কম্ম’’ন্তি দিৰাট্ঠানে মঞ্চে নিপজ্জিত্ৰা ভূমিযং লেখং লিখন্তো অচ্ছি. রাজা ‘‘কহং থেরো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘দিৰাট্ঠানে’’তি সুত্ৰা তত্থ গচ্ছন্তো থেরং ভূমিযং লেখং লিখন্তং দিস্ৰা ‘‘খীণাসৰস্স নাম হত্থকুক্কুচ্চং নত্থি, নাযং খীণাসৰো’’তি অৰন্দিত্ৰাৰ নিৰত্তি. ভিক্খুসঙ্ঘো থেরং আহ – ‘‘ভন্তে, এৰংৰিধস্স সদ্ধস্স পসন্নস্স রঞ্ঞো কস্মা ৰিপ্পটিসারং করিত্থা’’তি. ‘‘আৰুসো, রঞ্ঞো পসাদরক্খনং ন তুম্হাকং ভারো, মহল্লকত্থেরস্স ভারো’’তি ৰত্ৰা অপরভাগে অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযন্তো ভিক্খুসঙ্ঘং আহ – ‘‘ময্হং কূটাগারম্হি অঞ্ঞম্পি পল্লঙ্কং অত্থরথা’’তি. তস্মিং অত্থতে থেরো – ‘‘ইদং কূটাগারং অন্তরে অপ্পতিট্ঠহিত্ৰা রঞ্ঞা দিট্ঠকালেযেৰ ভূমিযং পতিট্ঠাতূ’’তি অধিট্ঠহিত্ৰা পরিনিব্বাযি. কূটাগারং পঞ্চযোজনমগ্গং আকাসেন অগমাসি. পঞ্চযোজনমগ্গে ধজং ধারেতুং সমত্থা রুক্খা ধজপগ্গহিতাৰ অহেসুং. গচ্ছাপি গুম্বাপি সব্বে কূটাগারাভিমুখা হুত্ৰা অট্ঠংসু.

রঞ্ঞোপি পণ্ণং পহিণিংসু ‘‘থেরো পরিনিব্বুতো, কূটাগারং আকাসেন আগচ্ছতী’’তি. রাজা ন সদ্দহি. কূটাগারং আকাসেন গন্ত্ৰা থূপারামং পদক্খিণং কত্ৰা সিলাচেতিযট্ঠানং অগমাসি. চেতিযং সহ ৰত্থুনা উপ্পতিত্ৰা কূটাগারমত্থকে অট্ঠাসি, সাধুকারসহস্সানি পৰত্তিংসু. তস্মিং খণে মহাব্যগ্ঘত্থেরো নাম লোহপাসাদে সত্তমকূটাগারে নিসিন্নো ভিক্খূনং ৰিনযকম্মং করোন্তো তং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিং সদ্দো এসো’’তি পটিপুচ্ছি. ভন্তে, মঙ্গলৰাসী কুট্টতিস্সত্থেরো পরিনিব্বুতো, কূটাগারং পঞ্চযোজনমগ্গং আকাসেন আগতং, তত্থ সো সাধুকারসদ্দোতি. আৰুসো, পুঞ্ঞৰন্তে নিস্সায সক্কারং লভিস্সামাতি অন্তেৰাসিকে খমাপেত্ৰা আকাসেনেৰ আগন্ত্ৰা তং কূটাগারং পৰিসিত্ৰা দুতিযমঞ্চে নিসীদিত্ৰা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযি. রাজা গন্ধপুপ্ফচুণ্ণানি আদায গন্ত্ৰা আকাসে ঠিতং কূটাগারং দিস্ৰা কূটাগারং পূজেসি. তস্মিং খণে কূটাগারং ওতরিত্ৰা পথৰিযং পতিট্ঠিতং. রাজা মহাসক্কারেন সরীরকিচ্চং কারেত্ৰা ধাতুযো গহেত্ৰা চেতিযং অকাসি. এৰরূপা সীলৰন্তানং দস্সনকামা নাম হোন্তি.

সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতীতি তথাগতপ্পৰেদিতং সদ্ধম্মং সোতুকামো হোতি পিণ্ডপাতিকত্থেরাদযো ৰিয. গঙ্গাৰনৰালিঅঙ্গণম্হি কির তিংস ভিক্খূ ৰস্সং উপগতা অন্ৰদ্ধমাসং উপোসথদিৰসে চতুপচ্চযসন্তোসভাৰনারামমহাঅরিযৰংসঞ্চ (অ. নি. ৪.২৮) কথেন্তি. একো পিণ্ডপাতিকত্থেরো পচ্ছাভাগেন আগন্ত্ৰা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদি. অথ নং একো গোনসো জঙ্ঘপিণ্ডিমংসং সণ্ডাসেন গণ্হন্তো ৰিয ডংসি. থেরো ওলোকেন্তো গোনসং দিস্ৰা ‘‘অজ্জ ধম্মস্সৰনন্তরাযং ন করিস্সামী’’তি গোনসং গহেত্ৰা থৰিকায পক্খিপিত্ৰা থৰিকামুখং বন্ধিত্ৰা অৰিদূরে ঠানে ঠপেত্ৰা ধম্মং সুণন্তোৰ নিসীদি. অরুণুগ্গমনঞ্চ ৰিসং ৰিক্খম্ভেত্ৰা থেরস্স তিণ্ণং ফলানং পাপুণনঞ্চ ৰিসস্স দট্ঠট্ঠানেনেৰ ওতরিত্ৰা পথৰিপৰিসনঞ্চ ধম্মকথিকত্থেরস্স ধম্মকথানিট্ঠাপনঞ্চ একক্খণেযেৰ অহোসি. ততো থেরো আহ – ‘‘আৰুসো একো মে চোরো গহিতো’’তি থৰিকং মুঞ্চিত্ৰা গোনসং ৰিস্সজ্জেসি. ভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘কায ৰেলায দট্ঠত্থ, ভন্তে’’তি পুচ্ছিংসু. হিয্যো সাযন্হসমযে, আৰুসোতি. কস্মা, ভন্তে, এৰং ভারিযং কম্মং করিত্থাতি. আৰুসো, সচাহং দীঘজাতিকেন দট্ঠোতি ৰদেয্যং, নযিমং এত্তকং আনিসংসং লভেয্যন্তি. ইদং তাৰ পিণ্ডপাতিকত্থেরস্স ৰত্থু.

দীঘৰাপিযম্পি ‘‘মহাজাতকভাণকত্থেরো গাথাসহস্সং মহাৰেস্সন্তরং কথেস্সতী’’তি তিস্সমহাগামে তিস্সমহাৰিহারৰাসী একো দহরো সুত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা একাহেনেৰ নৰযোজনমগ্গং আগতো. তস্মিংযেৰ খণে থেরো ধম্মকথং আরভি. দহরো দূরমগ্গাগমনেন সঞ্জাতকাযদরথত্তা পট্ঠানগাথায সদ্ধিং অৰসানগাথংযেৰ ৰৰত্থপেসি. ততো থেরস্স ‘‘ইদমৰোচা’’তি ৰত্ৰা উট্ঠায গমনকালে ‘‘ময্হং আগমনকম্মং মোঘং জাত’’ন্তি রোদমানো অট্ঠাসি. একো মনুস্সো তং কথং সুত্ৰা গন্ত্ৰা থেরস্স আরোচেসি, ‘‘ভন্তে, ‘তুম্হাকং ধম্মকথং সোস্সামী’তি একো দহরভিক্খু তিস্সমহাৰিহারা আগতো, সো ‘কাযদরথভাৰেন মে আগমনং মোঘং জাত’ন্তি রোদমানো ঠিতো’’তি. গচ্ছথ সঞ্ঞাপেথ নং ‘‘পুন স্ৰে কথেস্সামা’’তি. সো পুনদিৰসে থেরস্স ধম্মকথং সুত্ৰা সোতাপত্তিফলং পাপুণি.

অপরাপি উল্লকোলিকণ্ণিৰাসিকা একা ইত্থী পুত্তকং পাযমানা ‘‘দীঘভাণকমহাঅভযত্থেরো নাম অরিযৰংসপটিপদং কথেতী’’তি সুত্ৰা পঞ্চযোজনমগ্গং গন্ত্ৰা দিৰাকথিকত্থেরস্স নিসিন্নকালেযেৰ ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ভূমিযং পুত্তং নিপজ্জাপেত্ৰা দিৰাকথিকত্থেরস্স ঠিতকাৰ ধম্মং অস্সোসি. সরভাণকে থেরে উট্ঠিতে দীঘভাণকমহাঅভযত্থেরো চতুপচ্চযসন্তোসভাৰনারামমহাঅরিযৰংসং আরভি. সা ঠিতকাৰ পগ্গণ্হাতি. থেরো তযো এৰ পচ্চযে কথেত্ৰা উট্ঠানাকারং অকাসি. সা উপাসিকা আহ – ‘‘অয্যো, ‘অরিযৰংসং কথেস্সামী’তি সিনিদ্ধভোজনং ভুঞ্জিত্ৰা মধুরপানকং পিৰিত্ৰা যট্ঠিমধুকতেলাদীহি ভেসজ্জং কত্ৰা কথেতুং যুত্তট্ঠানেযেৰ উট্ঠহতী’’তি. থেরো ‘‘সাধু, ভগিনী’’তি ৰত্ৰা উপরি ভাৰনারামং পট্ঠপেসি. অরুণুগ্গমনঞ্চ থেরস্স ‘‘ইদমৰোচা’’তি ৰচনঞ্চ উপাসিকায সোতাপত্তিফলুপ্পত্তি চ একক্খণেযেৰ অহোসি.

অপরাপি কল়ম্পরৰাসিকা ইত্থী অঙ্কেন পুত্তং আদায ‘‘ধম্মং সোস্সামী’’তি চিত্তলপব্বতং গন্ত্ৰা একং রুক্খং নিস্সায দারকং নিপজ্জাপেত্ৰা সযং ঠিতকাৰ ধম্মং সুণাতি. রত্তিভাগসমনন্তরে একো দীঘজাতিকো তস্সা পস্সন্তিযাযেৰ সমীপে নিপন্নদারকং চতূহি দাঠাহি ডংসিত্ৰা অগমাসি. সা চিন্তেসি – ‘‘সচাহং ‘পুত্তো মে সপ্পেন দট্ঠো’তি ৰক্খামি, ধম্মস্স অন্তরাযো ভৰিস্সতি. অনেকক্খত্তুং খো পন মে অযং সংসারৰট্টে ৰট্টন্তিযা পুত্তো অহোসি, ধম্মমেৰ চরিস্সামী’’তি তিযামরত্তিং ঠিতকাৰ ধম্মং পগ্গণ্হিত্ৰা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অরুণে উগ্গতে সচ্চকিরিযায পুত্তস্স ৰিসং নিম্মথেত্ৰা পুত্তং গহেত্ৰা গতা. এৰরূপা পুগ্গলা ধম্মং সোতুকামা নাম হোন্তি.