৯. সুখুমালসুত্তৰণ্ণনা

৩৯. নৰমে সুখুমালোতি নিদ্দুক্খো. পরমসুখুমালোতি পরমনিদ্দুক্খো. অচ্চন্তসুখুমালোতি সততনিদ্দুক্খো. ইমং ভগৰা কপিলপুরে নিব্বত্তকালতো পট্ঠায নিদ্দুক্খভাৰং গহেত্ৰা আহ, চরিযকালে পন তেন অনুভূতদুক্খস্স অন্তো নত্থীতি. একত্থাতি একিস্সা পোক্খরণিযা. উপ্পলং ৰপ্পতীতি উপ্পলং রোপেতি. সা নীলুপ্পলৰনসঞ্ছন্না হোতি. পদুমন্তি পণ্ডরপদুমং. পুণ্ডরীকন্তি রত্তপদুমং. এৰং ইতরাপি দ্ৰে পদুমপুণ্ডরীকৰনেহি সঞ্ছন্না হোন্তি. বোধিসত্তস্স কির সত্তট্ঠৰস্সিককালে রাজা অমচ্চে পুচ্ছি – ‘‘তরুণদারকা কতরকীল়িকং পিযাযন্তী’’তি? উদককীল়িকং দেৰাতি. ততো রাজা কুদ্দালকম্মকারকে সন্নিপাতেত্ৰা পোক্খরণিট্ঠানানি গণ্হাপেসি. অথ সক্কো দেৰরাজা আৰজ্জেন্তো তং পৰত্তিং ঞত্ৰা – ‘‘ন যুত্তো মহাসত্তস্স মানুসকপরিভোগো, দিব্বপরিভোগো যুত্তো’’তি ৰিস্সকম্মং আমন্তেত্ৰা – ‘‘গচ্ছ, তাত, মহাসত্তস্স কীল়াভূমিযং পোক্খরণিযো মাপেহী’’তি আহ. কীদিসা হোন্তু, দেৰাতি? অপগতকললকদ্দমা হোন্তু ৰিপ্পকিণ্ণমণিমুত্তপৰাল়িকা সত্তরতনমযপাকারপরিক্খিত্তা পৰাল়মযউণ্হীসেহি মণিমযসোপানবাহুকেহি সুৰণ্ণরজতমণিমযফলকেহি সোপানেহি সমন্নাগতা. সুৰণ্ণরজতমণিপৰাল়মযা চেত্থ নাৰা হোন্তু, সুৰণ্ণনাৰায রজতপল্লঙ্কো হোতু, রজতনাৰায সুৰণ্ণপল্লঙ্কো, মণিনাৰায পৰাল়পল্লঙ্কো, পৰাল়নাৰায মণিপল্লঙ্কো, সুৰণ্ণরজতমণিপৰাল়মযাৰ উদকসেচননাল়িকা হোন্তু, পঞ্চৰণ্ণেহি চ পদুমেহি সঞ্ছন্না হোন্তূতি. ‘‘সাধু, দেৰা’’তি ৰিস্সকম্মদেৰপুত্তো সক্কস্স পটিস্সুত্ৰা রত্তিভাগে ওতরিত্ৰা রঞ্ঞো গাহাপিতপোক্খরণিট্ঠানেসুযেৰ তেনেৰ নিযামেন পোক্খরণিযো মাপেসি.

ননু চেতা অপগতকললকদ্দমা, কথমেত্থ পদুমানি পুপ্ফিংসূতি? সো কির তাসু পোক্খরণীসু তত্থ তত্থ সুৰণ্ণরজতমণিপৰাল়মযা খুদ্দকনাৰাযো মাপেত্ৰা ‘‘এতা কললকদ্দমপূরিতা চ হোন্তু, পঞ্চৰণ্ণানি চেত্থ পদুমানি পুপ্ফন্তূ’’তি অধিট্ঠাসি. এৰং পঞ্চৰণ্ণানি পদুমানি পুপ্ফিংসু, রেণুৰট্টিযো উগ্গন্ত্ৰা উদকপিট্ঠং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা ৰিচরন্তি. পঞ্চৰিধা ভমরগণা উপকূজন্তা ৰিচরন্তি. এৰং তা মাপেত্ৰা ৰিস্সকম্মো দেৰপুরমেৰ গতো. ততো ৰিভাতায রত্তিযা মহাজনো দিস্ৰা ‘‘মহাপুরিস্সস্স মাপিতা ভৰিস্সন্তী’’তি গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা মহাজনপরিৰারো গন্ত্ৰা পোক্খরণিযো দিস্ৰা ‘‘মম পুত্তস্স পুঞ্ঞিদ্ধিযা দেৰতাহি মাপিতা ভৰিস্সন্তী’’তি অত্তমনো অহোসি. ততো পট্ঠায মহাপুরিসো উদককীল়িকং অগমাসি.

যাৰদেৰ মমত্থাযাতি এত্থ যাৰদেৰাতি পযোজনাৰধিনিযামৰচনং, যাৰ মমেৰ অত্থায, নত্থেত্থ অঞ্ঞং কারণন্তি অত্থো. ন খো পনস্সাহন্তি ন খো পনস্স অহং. অকাসিকং চন্দনন্তি অসণ্হং চন্দনং. কাসিকং, ভিক্খৰে, সু মে তং ৰেঠনন্তি, ভিক্খৰে, ৰেঠনম্পি মে কাসিকং হোতি. এত্থ হি সুইতি চ তন্তি চ নিপাতমত্তং, মেতি সামিৰচনং. ৰেঠনম্পি মে সণ্হমেৰ হোতীতি দস্সেতি. কাসিকা কঞ্চুকাতি পারুপনকঞ্চুকোপি সণ্হকঞ্চুকোৰ. সেতচ্ছত্তং ধারীযতীতি মানুসকসেতচ্ছত্তম্পি দিব্বসেতচ্ছত্তম্পি উপরিধারিতমেৰ হোতি. মা নং ফুসি সীতং ৰাতি মা এতং বোধিসত্তং সীতং ৰা উণ্হাদীসু ৰা অঞ্ঞতরং ফুসতূতি অত্থো.

তযো পাসাদা অহেসুন্তি বোধিসত্তে কির সোল়সৰস্সুদ্দেসিকে জাতে সুদ্ধোদনমহারাজা ‘‘পুত্তস্স ৰসনকপাসাদে কারেস্সামী’’তি ৰড্ঢকিনো সন্নিপাতাপেত্ৰা ভদ্দকেন নক্খত্তমুহুত্তেন নৰভূমিকতপরিকম্মং কারেত্ৰা তযো পাসাদে কারাপেসি. তে সন্ধাযেতং ৰুত্তং. হেমন্তিকোতিআদীসু যত্থ সুখং হেমন্তে ৰসিতুং, অযং হেমন্তিকো. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. অযং পনেত্থ ৰচনত্থো – হেমন্তে ৰাসো হেমন্তং, হেমন্তং অরহতীতি হেমন্তিকো. ইতরেসুপি এসেৰ নযো.

তত্থ হেমন্তিকো পাসাদো নৰভূমকো অহোসি, ভূমিযো পনস্স উণ্হউতুগ্গাহাপনত্থায নীচা অহেসুং. তত্থ দ্ৰারৰাতপানানি সুফুসিতকৰাটানি অহেসুং নিব্বিৰরানি. চিত্তকম্মম্পি করোন্তা তত্থ তত্থ পজ্জলিতে অগ্গিক্খন্ধেযেৰ অকংসু. ভূমত্থরণং পনেত্থ কম্বলমযং, তথা সাণিৰিতাননিৰাসনপারুপনৰেঠনানি. ৰাতপানানি উণ্হগ্গাহাপনত্থং দিৰা ৰিৰটানি রত্তিং পিহিতানি হোন্তি.

গিম্হিকো পন পঞ্চভূমকো অহোসি. সীতউতুগ্গাহাপনত্থং পনেত্থ ভূমিযো উচ্চা অসম্বাধা অহেসুং. দ্ৰারৰাতপানানি নাতিফুসিতানি সৰিৰরানি সজালানি অহেসুং. চিত্তকম্মে উপ্পলানি পদুমানি পুণ্ডরীকানিযেৰ অকংসু. ভূমত্থরণং পনেত্থ দুকূলমযং, তথা সাণিৰিতাননিৰাসনপারুপনৰেঠনানি. ৰাতপানসমীপেসু চেত্থ নৰ চাটিযো ঠপেত্ৰা উদকস্স পূরেত্ৰা নীলুপ্পলাদীহি সঞ্ছাদেন্তি. তেসু তেসু পদেসেসু উদকযন্তানি করোন্তি, যেহি দেৰে ৰস্সন্তে ৰিয উদকধারা নিক্খমন্তি. অন্তোপাসাদে তত্থ তত্থ কললপূরা দোণিযো ঠপেত্ৰা পঞ্চৰণ্ণানি পদুমানি রোপযিংসু. পাসাদমত্থকে সুক্খমহিংসচম্মং বন্ধিত্ৰা যন্তং পরিৰত্তেত্ৰা যাৰ ছদনপিট্ঠিযা পাসাণে আরোপেত্ৰা তস্মিং ৰিস্সজ্জেন্তি. তেসং চম্মে পৰট্টন্তানং সদ্দো মেঘগজ্জিতং ৰিয হোতি. দ্ৰারৰাতপানানি পনেত্থ দিৰা পিহিতানি হোন্তি রত্তিং ৰিৰটানি.

ৰস্সিকো সত্তভূমকো অহোসি. ভূমিযো পনেত্থ দ্ৰিন্নম্পি উতূনং গাহাপনত্থায নাতিউচ্চা নাতিনীচা অকংসু. একচ্চানি দ্ৰারৰাতপানানি সুফুসিতানি, একচ্চানি সৰিৰরানি. তত্থ চিত্তকম্মম্পি কেসুচি ঠানেসু পজ্জলিতঅগ্গিক্খন্ধৰসেন, কেসুচি জাতস্সরৰসেন কতং. ভূমত্থরণাদীনি পনেত্থ কম্বলদুকূলৰসেন উভযমিস্সকানি. একচ্চে দ্ৰারৰাতপানা রত্তিং ৰিৰটা দিৰা পিহিতা, একচ্চে দিৰা ৰিৰটা রত্তিং পিহিতা. তযোপি পাসাদা উব্বেধেন সমপ্পমাণা. ভূমিকাসু পন নানত্তং অহোসি.

এৰং নিট্ঠিতেসু পাসাদেসু রাজা চিন্তেসি – ‘‘পুত্তো মে ৰযপ্পত্তো, ছত্তমস্স উস্সাপেত্ৰা রজ্জসিরিং পস্সিস্সামী’’তি. সো সাকিযানং পণ্ণানি পহিণি – ‘‘পুত্তো মে ৰযপ্পত্তো, রজ্জে নং পতিট্ঠাপেস্সামি, সব্বে অত্তনো অত্তনো গেহেসু ৰযপ্পত্তা, দারিকা ইমং গেহং পেসেন্তূ’’তি. তে সাসনং সুত্ৰা – ‘‘কুমারো কেৰলং দস্সনক্খমো রূপসম্পন্নো, ন কিঞ্চি সিপ্পং জানাতি, দারভরণং কাতুং ন সক্খিস্সতি, ন মযং ধীতরো দস্সামা’’তি আহংসু. রাজা তং পৰত্তিং সুত্ৰা পুত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা আরোচেসি. বোধিসত্তো ‘‘কিং সিপ্পং দস্সেতুং ৰট্টতি, তাতা’’তি আহ. সহস্সথামধনুং আরোপেতুং ৰট্টতি, তাতাতি. তেন হি আহরাপেথাতি. রাজা আহরাপেত্ৰা অদাসি. ধনুং পুরিসসহস্সং আরোপেতি, পুরিসসহস্সং ওরোপেতি. মহাপুরিসো ধনুং আহরাপেত্ৰা পল্লঙ্কে নিসিন্নোৰ জিযং পাদঙ্গুট্ঠকে ৰেঠেত্ৰা কড্ঢন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেনেৰ ধনুং আরোপেত্ৰা ৰামেন হত্থেন দণ্ডে গহেত্ৰা দক্খিণেন হত্থেন কড্ঢিত্ৰা জিযং পোথেসি. সকলনগরং উপ্পতনাকারপ্পত্তং অহোসি. ‘‘কিং সদ্দো এসো’’তি চ ৰুত্তে ‘‘দেৰো গজ্জতী’’তি আহংসু. অথঞ্ঞে ‘‘তুম্হে ন জানাথ, ন দেৰো গজ্জতি, অঙ্গীরসস্স কুমারস্স সহস্সথামধনুং আরোপেত্ৰা জিযং পোথেন্তস্স জিযপ্পহারসদ্দো এসো’’তি আহংসু. সাকিযা তাৰতকেনেৰ আরদ্ধচিত্তা অহেসুং.

মহাপুরিসো ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি আহ. অট্ঠঙ্গুলমত্তবহলং অযোপট্টং কণ্ডেন ৰিনিৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতীতি. তং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি আহ. চতুরঙ্গুলবহলং অসনফলকং ৰিনিৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতীতি. তং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি আহ. ৰিদত্থিবহলং উদুম্বরফলকং ৰিনিৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতীতি. তং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি. যন্তে বদ্ধং ফলকসতং ৰিনিৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতীতি. তং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি আহ. সট্ঠিপটলং সুক্খমহিংসচম্মং ৰিনিৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতীতি. তম্পি ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি আহ. ততো ৰালিকসকটাদীনি আচিক্খিংসু. মহাসত্তো ৰালিকসকটম্পি পলালসকটম্পি ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা উদকে একুসভপ্পমাণং কণ্ডং পেসেসি, থলে অট্ঠউসভপ্পমাণং. অথ নং ‘‘ইদানি ৰাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৰালং ৰিজ্ঝিতুং ৰট্টতী’’তি আহংসু. তেন হি বন্ধাপেথাতি. সদ্দন্তরে বজ্ঝতু, তাতাতি. পুরতো গচ্ছন্তু, গাৰুতন্তরে বন্ধন্তূতি. পুরতো গচ্ছন্তু, অদ্ধযোজনে বন্ধন্তূতি. পুরতো গচ্ছন্তু যোজনে বন্ধন্তূতি. বন্ধাপেথ, তাতাতি যোজনমত্থকে ৰাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৰালং বন্ধাপেত্ৰা রত্তন্ধকারে মেঘপটলচ্ছন্নাসু দিসাসু কণ্ডং খিপি, তং গন্ত্ৰা যোজনমত্থকে ৰালং ফালেত্ৰা পথৰিং পাৰিসি. ন কেৰলঞ্চ এত্তকমেৰ, তং দিৰসং পন মহাসত্তো লোকে ৰত্তমানসিপ্পং সব্বমেৰ সন্দস্সেসি. সক্যরাজানো অত্তনো অত্তনো ধীতরো অলঙ্করিত্ৰা পেসযিংসু, চত্তালীসসহস্সনাটকিত্থিযো অহেসুং. মহাপুরিসো তীসু পাসাদেসু দেৰো মঞ্ঞে পরিচারেন্তো মহাসম্পত্তিং অনুভৰতি.

নিপ্পুরিসেহীতি পুরিসৰিরহিতেহি. ন কেৰলং চেত্থ তূরিযানেৰ নিপ্পুরিসানি, সব্বট্ঠানানিপি নিপ্পুরিসানেৰ. দোৰারিকাপি ইত্থিযোৰ, ন্হাপনাদিপরিকম্মকরাপি ইত্থিযোৰ. রাজা কির ‘‘তথারূপং ইস্সরিযসুখসম্পত্তিং অনুভৰমানস্স পুরিসং দিস্ৰা পরিসঙ্কা উপ্পজ্জতি, সা মে পুত্তস্স মা অহোসী’’তি সব্বকিচ্চেসু ইত্থিযোৰ ঠপেসি. পরিচারযমানোতি মোদমানো. ন হেট্ঠাপাসাদং ওরোহামীতি পাসাদতো হেট্ঠা ন ওতরামি. ইতি মং চত্তারো মাসে অঞ্ঞো সিখাবদ্ধো পুরিসো নাম পস্সিতুং নালত্থ. যথাতি যেন নিযামেন. দাসকম্মকরপোরিসস্সাতি দাসানঞ্চেৰ দেৰসিকভত্তৰেতনাভতানং কম্মকরানঞ্চ নিস্সায জীৰমানপুরিসানঞ্চ. কণাজকন্তি সকুণ্ডকভত্তং. বিলঙ্গদুতিযন্তি কঞ্জিকদুতিযং.

এৰরূপায ইদ্ধিযাতি এৰংজাতিকায পুঞ্ঞিদ্ধিযা সমন্নাগতস্স. এৰরূপেন চ সুখুমালেনাতি এৰংজাতিকেন চ নিদ্দুক্খভাৰেন. সোখুমালেনাতিপি পাঠো. এৰং তথাগতো এত্তকেন ঠানেন অত্তনো সিরিসম্পত্তিং কথেসি. কথেন্তো চ ন উপ্পিলাৰিতভাৰত্থং কথেসি, ‘‘এৰরূপাযপি পন সম্পত্তিযা ঠিতো পমাদং অকত্ৰা অপ্পমত্তোৰ অহোসি’’ন্তি অপ্পমাদলক্খণস্সেৰ দীপনত্থং কথেসি. তেনেৰ অস্সুতৰা খো পুথুজ্জনোতিআদিমাহ. তত্থ পরন্তি পরপুগ্গলং. জিণ্ণন্তি জরাজিণ্ণং. অট্টীযতীতি অট্টো পীল়িতো হোতি. হরাযতীতি হিরিং করোতি লজ্জতি. জিগুচ্ছতীতি অসুচিং ৰিয দিস্ৰা জিগুচ্ছং উপ্পাদেতি. অত্তানংযেৰ অতিসিত্ৰাতি জরাধম্মম্পি সমানং অত্তানং অতিক্কমিত্ৰা অট্টীযতি হরাযতীতি অত্থো. জরাধম্মোতি জরাসভাৰো. জরং অনতীতোতি জরং অনতিক্কন্তো, অন্তো জরায ৰত্তামি. ইতি পটিসঞ্চিক্খতোতি এৰং পচ্চৰেক্খন্তস্স. যোব্বনমদোতি যোব্বনং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সব্বসো পহীযীতি সব্বাকারেন পহীনো. মগ্গেন পহীনসদিসো কত্ৰা দস্সিতো. ন পনেস মগ্গেন পহীনো, পটিসঙ্খানেন পহীনোৰ কথিতোতি ৰেদিতব্বো. বোধিসত্তস্স হি দেৰতা জরাপত্তং দস্সেসুং. ততো পট্ঠায যাৰ অরহত্তা অন্তরা মহাসত্তস্স যোব্বনমদো নাম ন উপ্পজ্জতি. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. এত্থ পন আরোগ্যমদোতি অহং নিরোগোতি আরোগ্যং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. জীৰিতমদোতি অহং চিরং জীৰীতি তং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সিক্খং পচ্চক্খাযাতি সিক্খং পটিক্খিপিত্ৰা. হীনাযাৰত্ততীতি হীনায লামকায গিহিভাৰায আৰত্ততি.

যথাধম্মাতি ব্যাধিআদীহি যথাসভাৰা. তথাসন্তাতি যথা সন্তা এৰ অৰিপরীতব্যাধিআদিসভাৰাৰ হুত্ৰাতি অত্থো. জিগুচ্ছন্তীতি পরপুগ্গলং জিগুচ্ছন্তি. মম এৰং ৰিহারিনোতি ময্হং এৰং জিগুচ্ছাৰিহারেন ৰিহরন্তস্স এৰং জিগুচ্ছনং নপ্পতিরূপং ভৰেয্য নানুচ্ছৰিকং. সোহং এৰং ৰিহরন্তোতি সো অহং এৰং পরং জিগুচ্ছমানো ৰিহরন্তো, এৰং ৰা ইমিনা পটিসঙ্খানৰিহারেন ৰিহরন্তো. ঞত্ৰা ধম্মং নিরূপধিন্তি সব্বূপধিৰিরহিতং নিব্বানধম্মং ঞত্ৰা. সব্বে মদে অভিভোস্মীতি সব্বে তযোপি মদে অভিভৰিং সমতিক্কমিং. নেক্খম্মে দট্ঠু খেমতন্তি নিব্বানে খেমভাৰং দিস্ৰা. নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতিপি পাঠো, নিব্বানং খেমতো দিস্ৰাতি অত্থো. তস্স মে অহু উস্সাহোতি তস্স ময্হং তং নেক্খম্মসঙ্খাতং নিব্বানং অভিপস্সন্তস্স উস্সাহো অহু, ৰাযামো অহোসীতি অত্থো. নাহং ভব্বো এতরহি, কামানি পটিসেৰিতুন্তি অহং দানি দুৰিধেপি কামে পটিসেৰিতুং অভব্বো. অনিৰত্তি ভৰিস্সামীতি পব্বজ্জতো চ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো চ ন নিৰত্তিস্সামি, অনিৰত্তকো ভৰিস্সামি. ব্রহ্মচরিযপরাযণোতি মগ্গব্রহ্মচরিযপরাযণো জাতোস্মীতি অত্থো. ইতি ইমাহি গাথাহি মহাবোধিপল্লঙ্কে অত্তনো আগমনীযৰীরিযং কথেসি.