১. উপালিসুত্তৰণ্ণনা
৩১. চতুত্থস্স পঠমে সঙ্ঘসুট্ঠুতাযাতিআদীসু সঙ্ঘসুট্ঠুতা নাম সঙ্ঘস্স সুট্ঠুভাৰো, ‘‘সুট্ঠু দেৰা’’তি আগতট্ঠানে ৰিয ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৰচনসম্পটিচ্ছনভাৰো. যো চ তথাগতস্স ৰচনং সম্পটিচ্ছতি, তস্স তং দীঘরত্তং হিতায সুখায সংৰত্ততি. তস্মা সঙ্ঘস্স ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৰচনসম্পটিচ্ছনত্থং পঞ্ঞত্তং, অসম্পটিচ্ছনে আদীনৰং, সম্পটিচ্ছনে আনিসংসং দস্সেত্ৰা, ন বলক্কারেন অভিভৰিত্ৰাতি এতমত্থং আৰিকরোন্তো আহ – সঙ্ঘসুট্ঠুতাযাতি. সঙ্ঘফাসুতাযাতি সঙ্ঘস্স ফাসুভাৰায, সহজীৰিতায সুখৰিহারত্থাযাতি অত্থো.
দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি দুম্মঙ্কূনাম দুস্সীলপুগ্গলা, যে মঙ্কুতং আপাদিযমানাপি দুক্খেন আপজ্জন্তি, ৰীতিক্কমং করোন্তা ৰা কত্ৰা ৰা ন লজ্জন্তি, তেসং নিগ্গহত্থায. তে হি সিক্খাপদে অসতি ‘‘কিং তুম্হেহি দিট্ঠং, কিং সুতং, কিং অম্হেহি কতং, কতমস্মিং ৰত্থুস্মিং কতমং আপত্তিং রোপেত্ৰা অম্হে নিগ্গণ্হথা’’তি সঙ্ঘং ৰিহেঠেয্যুং. সিক্খাপদে পন সতি তে সঙ্ঘো সিক্খাপদং দস্সেত্ৰা সহ ধম্মেন নিগ্গহেস্সতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তি.
পেসলানন্তি পিযসীলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারত্থায. পিযসীলা হি ভিক্খূ কত্তব্বাকত্তব্বং সাৰজ্জানৰজ্জং ৰেলং মরিযাদঞ্চ অজানন্তা সিক্খাত্তযপারিপূরিযা ঘটমানা কিলমন্তি, তে পন সাৰজ্জানৰজ্জং ৰেলং মরিযাদঞ্চ ঞত্ৰা সিক্খাপারিপূরিযা ঘটমানা ন কিলমন্তি. তেন তেসং সিক্খাপদপঞ্ঞাপনং ফাসুৰিহারায সংৰত্ততিযেৰ. যো ৰা দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহো, স্ৰেৰ তেসং ফাসুৰিহারো. দুস্সীলপুগ্গলে নিস্সায হি উপোসথপ্পৰারণা ন তিট্ঠন্তি, সঙ্ঘকম্মানি নপ্পৰত্তন্তি, সামগ্গী ন হোতি, ভিক্খূ অনেকগ্গা উদ্দেসাদীসু অনুযুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি. দুস্সীলেসু পন নিগ্গহিতেসু সব্বোপি অযং উপদ্দৰো ন হোতি, ততো পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৰিহরন্তি. এৰং ‘‘পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারাযা’’তি এত্থ দ্ৰিধা অত্থো ৰেদিতব্বো.
দিট্ঠধম্মিকানং আসৰানং সংৰরাযাতি দিট্ঠধম্মিকা আসৰা নাম অসংৰরে ঠিতেন তস্মিংযেৰ অত্তভাৰে পত্তব্বা পাণিপ্পহারদণ্ডপ্পহারসত্থপ্পহারহত্থচ্ছেদপাদচ্ছেদঅকিত্তিঅযসৰিপ্পটিসারাদযো দুক্খৰিসেসো, তেসং সংৰরায পিদহনায আগমনমগ্গথকনাযাতি অত্থো. সম্পরাযিকানন্তি সম্পরাযিকা আসৰা নাম অসংৰরে ঠিতেন কতপাপকম্মমূলকা সম্পরাযে নরকাদীসু পত্তব্বা দুক্খৰিসেসা, তেসং পটিঘাতত্থায ৰূপসমত্থায.
অপ্পসন্নানন্তি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা হি সতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ঞত্ৰা ৰা, যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ দিস্ৰা ৰা, যেপি অপ্পসন্না পণ্ডিতমনুস্সা, তে ‘‘যানি ৰত লোকে মহাজনস্স রজ্জনদুস্সনমুয্হনট্ঠানানি, তেহি ইমে সমণা আরকা ৰিরতা ৰিহরন্তি, দুক্করং ৰত করোন্তী’’তি পসাদং আপজ্জন্তি ৰিনযপিটকপোত্থকং দিস্ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকতৰেদিব্রাহ্মণা ৰিয. তেন ৰুত্তং – ‘‘অপ্পসন্নানং পসাদাযা’’তি.
পসন্নানন্তি যেপি সাসনে পসন্না কুলপুত্তা, তেপি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ৰা ঞত্ৰা, যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ ৰা দিস্ৰা ‘‘অহো অয্যা দুক্করং করোন্তি, যে যাৰজীৰং একভত্তা ৰিনযসংৰরং পালেন্তী’’তি ভিয্যো ভিয্যো পসীদন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘পসন্নানং ভিয্যোভাৰাযা’’তি.
সদ্ধম্মট্ঠিতিযাতি তিৰিধো সদ্ধম্মো পরিযত্তিসদ্ধম্মো পটিপত্তিসদ্ধম্মো অধিগমসদ্ধম্মোতি. তত্থ সকলম্পি বুদ্ধৰচনং পরিযত্তিসদ্ধম্মো নাম. তেরস ধুতগুণা চারিত্তৰারিত্তসীলসমাধিৰিপস্সনাতি অযং পটিপত্তিসদ্ধম্মো নাম. নৰলোকুত্তরধম্মো অধিগমসদ্ধম্মো নাম. সো সব্বোপি যস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি ভিক্খূ সিক্খাপদঞ্চ তস্স ৰিভঙ্গঞ্চ তদত্থজোতনত্থং অঞ্ঞঞ্চ বুদ্ধৰচনং পরিযাপুণন্তি, যথাপঞ্ঞত্তঞ্চ পটিপজ্জমানা পটিপত্তিং পূরেত্ৰা পটিপত্তিযা অধিগন্তব্বং লোকুত্তরধম্মং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সদ্ধম্মো চিরট্ঠিতিকো হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘সদ্ধম্মট্ঠিতিযা’’তি.
ৰিনযানুগ্গহাযাতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি সংৰরৰিনযো, পহানৰিনযো, সমথৰিনযো, পঞ্ঞত্তিৰিনযোতি চতুব্বিধো ৰিনযো অনুগ্গহিতো হোতি সূপত্থম্ভিতো. তেন ৰুত্তং – ‘‘ৰিনযানুগ্গহাযা’’তি.