(১৪) ৬. ছট্ঠএতদগ্গৰগ্গো
তপুস্সভল্লিকৰত্থু
২৪৮. উপাসকপাল়িযা পঠমে পঠমং সরণং গচ্ছন্তানন্তি সব্বপঠমং সরণং গচ্ছন্তানং তপুস্সো চ ভল্লিকো চাতি ইমে দ্ৰে ৰাণিজা অগ্গাতি দস্সেতি. ইমে কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অপরভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তা সত্থারং দ্ৰে উপাসকে পঠমং সরণং গচ্ছন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থযিংসু. তে কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা অম্হাকং বোধিসত্তস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণপত্তিতো পুরেতরমেৰ অসিতঞ্জননগরে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তিংসু. জেট্ঠভাতিকো তপুস্সো নাম অহোসি, কনিট্ঠো ভল্লিকো নাম.
তে অপরেন সমযেন ঘরাৰাসং ৰসন্তা কালেন কালং পঞ্চ সকটসতানি যোজাপেত্ৰা ৰাণিজকম্মং করোন্তা চরন্তি. তস্মিং সমযে অম্হাকং বোধিসত্তো সব্বঞ্ঞুতং পত্ৰা সত্তসত্তাহং বোধিমণ্ডে ৰিহরিত্ৰা অট্ঠমে সত্তাহে রাজাযতনমূলে নিসীদি. তস্মিং সমযে তে ৰাণিজা পঞ্চমত্তেহি সকটসতেহি তং ঠানং অনুপ্পত্তা অহেসুং. তেসং অনন্তরে অত্তভাৰে মাতা তস্মিং পদেসে দেৰতা হুত্ৰা নিব্বত্তি. সা চিন্তেসি – ‘‘ইদানি বুদ্ধানং আহারো লদ্ধুং ৰট্টতি. ন হি সক্কা ইতো পরং নিরাহারেহি যাপেতুং. ইমে চ মে পুত্তা ইমিনা মগ্গেন গচ্ছন্তি, তেহি অজ্জ বুদ্ধানং পিণ্ডপাতং দাপেতুং ৰট্টতী’’তি পঞ্চসু সকটসতেসু যুত্তগোণানং গমনুপচ্ছেদং অকাসি. তে ‘‘কিং নামেত’’ন্তি নানাৰিধানি নিমিত্তানি ওলোকেন্তি. অথ তেসং কিলমনভাৰং ঞত্ৰা একস্স পুরিসস্স সরীরে অধিমুচ্চিত্ৰা ‘‘কিং কারণা কিলমথ? তুম্হাকং অঞ্ঞো যক্খাৰট্টো ৰা ভূতাৰট্টো ৰা নাগাৰট্টো ৰা নত্থি, অহং পন ৰো অতীতত্তভাৰে মাতা ইমস্মিং ঠানে ভুম্মদেৰতা হুত্ৰা নিব্বত্তা. এস দসবলো রাজাযতনমূলে নিসিন্নো, তস্স পঠমং পিণ্ডপাতং দেথা’’তি.
তে তস্সা কথং সুত্ৰা তুট্ঠমানসা হুত্ৰা মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ সুৰণ্ণথালকেন আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘ইমং ভোজনং পটিগ্গণ্হথ, ভন্তে’’তি আহংসু. সত্থা অতীতবুদ্ধানং আচিণ্ণং ওলোকেসি, অথস্স চত্তারো মহারাজানো সেলমযে পত্তে উপনামেসুং. সত্থা ‘‘তেসং মহপ্ফলং হোতূ’’তি চত্তারোপি পত্তে ‘‘একোৰ পত্তো হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি. তস্মিং খণে তে ৰাণিজা তথাগতস্স পত্তে মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ পতিট্ঠপেত্ৰা পরিভুত্তকালে উদকং দত্ৰা ভত্তকিচ্চপরিযোসানে সত্থারং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ নেসং সত্থা ধম্মং দেসেসি, দেসনাপরিযোসানে দ্ৰেপি জনা দ্ৰেৰাচিকে সরণে পতিট্ঠায সত্থারং অভিৰাদেত্ৰা অত্তনো নগরং গন্তুকামা, ‘‘ভন্তে, অম্হাকং পরিচরণচেতিযং দেথা’’তি ৰদিংসু. সত্থা দক্খিণেন হত্থেন সীসং পরামসিত্ৰা দ্ৰিন্নম্পি জনানং অট্ঠ কেসধাতুযো অদাসি. তে উভোপি জনা কেসধাতুযো সুৰণ্ণসমুগ্গেসু ঠপেত্ৰা অত্তনো নগরং নেত্ৰা অসিতঞ্জননগরদ্ৰারে জীৰকেসধাতুযা চেতিযং পতিট্ঠাপেসুং. উপোসথদিৰসে চেতিযতো নীলস্মিযো নিগ্গচ্ছন্তি. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা পন অপরভাগে জেতৰনে নিসীদিত্ৰা উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তরেসু ঠপেন্তো ইমে দ্ৰে জনে পঠমং সরণং গচ্ছন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
অনাথপিণ্ডিকসেট্ঠিৰত্থু
২৪৯. দুতিযে দাযকানন্তি দানাভিরতানং সুদত্তো, গহপতি, অনাথপিণ্ডিকো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং দাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং সুমনসেট্ঠিস্স গেহে নিব্বত্তি, সুদত্তোতিস্স নামং অকংসু.
সো অপরভাগে ঘরাৰাসে পতিট্ঠিতো দাযকো দানপতি হুত্ৰা তেনেৰ গুণেন পত্থটনামধেয্যো অনাথপিণ্ডিকো নাম অহোসি. সো পঞ্চহি সকটসতেহি ভণ্ডং আদায রাজগহে অত্তনো পিযসহাযকস্স সেট্ঠিনো গেহং গন্ত্ৰা তত্থ বুদ্ধস্স ভগৰতো উপ্পন্নভাৰং সুত্ৰা বলৰপচ্চূসকালে দেৰতানুভাৰেন ৰিৰটেন দ্ৰারেন সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায দুতিযদিৰসে চ বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৰা সাৰত্থিং আগমনত্থায সত্থু পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা অন্তরামগ্গে পঞ্চচত্তালীসযোজনমগ্গে সতসহস্সং সতসহস্সং দত্ৰা যোজনিকৰিহারে কারেত্ৰা জেতৰনং কোটিসন্থারেন সন্থরিত্ৰা অট্ঠারসহি কোটীহি কিণিত্ৰা অট্ঠারসহি কোটীহি ৰিহারং কারেত্ৰা ৰিহারে নিট্ঠিতে চতুন্নং পরিসানং পুরেভত্তপচ্ছাভত্তেসু যদিচ্ছকং দানং দদন্তো অট্ঠারসহি কোটীহি ৰিহারমহং নিট্ঠাপেসি. ৰিহারমহো নৰহি মাসেহি নিট্ঠানং অগমাসি, ‘‘পঞ্চহী’’তি অপরে. তেমাসে পন সব্বাচরিযানং ৰিৰাদো নত্থি.
এৰং চতুপণ্ণাসকোটিধনং ৰিস্সজ্জেত্ৰা নিচ্চকালং গেহে এৰরূপং দানং পৰত্তেসি. দেৰসিকং পঞ্চ সলাকভত্তসতানি হোন্তি, পঞ্চ পক্খিকভত্তসতানি, পঞ্চ সলাকযাগুসতানি, পঞ্চ পক্খিকযাগুসতানি, পঞ্চ ধুরভত্তসতানি, পঞ্চ আগন্তুকভত্তসতানি, পঞ্চ গমিকভত্তসতানি, পঞ্চ গিলানভত্তসতানি, পঞ্চ গিলানুপট্ঠাকভত্তসতানি, পঞ্চ আসনসতানি গেহে নিচ্চপঞ্ঞত্তানেৰ হোন্তীতি. অথ নং অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তরেসু ঠপেন্তো দাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
চিত্তগহপতিৰত্থু
২৫০. ততিযে ধম্মকথিকানন্তি ধম্মকথিকানং উপাসকানং চিত্তো, গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সো কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপরভাগে ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা কস্সপবুদ্ধকালে মিগলুদ্দকগেহে নিব্বত্তো অপরভাগে অরঞ্ঞে কম্মং কাতুং সমত্থকালে একদিৰসং দেৰে ৰস্সন্তে মিগমারণত্থায সত্তিং আদায অরঞ্ঞং গন্ত্ৰা মিগরূপানি ওলোকেন্তো একস্মিং অকতপব্ভারে সসীসং পংসুকূলং পারুপিত্ৰা পাসাণফলকে নিসিন্নং একং ভিক্খুং দিস্ৰা ‘‘একো অয্যো সমণধম্মং করোন্তো নিসিন্নো ভৰিস্সতী’’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰা ৰেগেন ঘরং গন্ত্ৰা একস্মিং উদ্ধনে হিয্যো আভতমংসং, একস্মিং ভত্তং পচাপেত্ৰা পিণ্ডাচারিকে দ্ৰে ভিক্খূ দিস্ৰা তেসং পত্তং আদায পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৰা ভিক্খং সমাদাপেত্ৰা, ‘‘অয্যে, পরিৰিসথা’’তি অঞ্ঞে আণাপেত্ৰা তং ভত্তং কুটে পক্খিপিত্ৰা পণ্ণেন মুখং বন্ধিত্ৰা কুটং আদায গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে নানাৰিধানি পুপ্ফানি ওচিনিত্ৰা পত্তপুটকেন গহেত্ৰা থেরস্স নিসিন্নট্ঠানং গন্ত্ৰা কুটং ওতারেত্ৰা একমন্তে ঠপেত্ৰা ‘‘ময্হং, ভন্তে, সঙ্গহং করোথা’’তি ৰত্ৰা থেরস্স পত্তং আদায ভত্তস্স পূরেত্ৰা থেরস্স হত্থে পতিট্ঠপেত্ৰা তেহি মিস্সকপুপ্ফেহি থেরং পূজেত্ৰা একমন্তে ঠিতো ‘‘যথাযং রসপিণ্ডপাতেন সদ্ধিং পুপ্ফপূজা চিত্তং পরিতোসেতি, এৰং নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে পণ্ণাকারসহস্সানি চেৰ আগচ্ছন্তু পঞ্চৰণ্ণকুসুমৰস্সঞ্চ ৰস্সতূ’’তি আহ.
থেরো তস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা দ্ৰত্তিংসাকারকম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৰা অদাসি. সো যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তি, নিব্বত্তট্ঠানে জণ্ণুমত্তেন ওধিনা দিব্বপুপ্ফৰস্সং ৰস্সি, সযঞ্চ অঞ্ঞাহি দেৰতাহি অধিকতরেন রূপেন সমন্নাগতো অহোসি. সো একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধরট্ঠে মচ্ছিকাসণ্ডনগরে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, জাতকালেৰস্স সকলনগরে জণ্ণুমত্তেন ওধিনা পঞ্চৰণ্ণকুসুমৰস্সং ৰস্সি. অথস্স মাতাপিতরো ‘‘অম্হাকং পুত্তো অত্তনাৰ অত্তনো নামং গহেত্ৰা আগতো, জাতদিৰসেৰস্স সকলনগরং পঞ্চৰণ্ণেহি পুপ্ফেহি ৰিচিত্তং জাত’’ন্তি চিত্তকুমারোতি নামং অকংসু.
সো অপরভাগে ঘরাৰাসে পতিট্ঠিতো পিতু অচ্চযেন তস্মিং নগরে সেট্ঠিট্ঠানং পাপুণি. তস্মিং সমযে পঞ্চৰগ্গিযত্থেরানং অব্ভন্তরো মহানামত্থেরো নাম মচ্ছিকাসণ্ডনগরং অগমাসি. চিত্তো গহপতি তস্স ইরিযাপথে পসীদিত্ৰা পত্তং আদায গেহং আনেত্ৰা পিণ্ডপাতেন পতিমানেত্ৰা কতভত্তকিচ্চং অম্বাটকারামং নাম উয্যানং নেত্ৰা তত্থস্স ৰসনট্ঠানং কারেত্ৰা নিবদ্ধং অত্তনো গেহে পিণ্ডপাতং গহেত্ৰা ৰসনত্থায পটিঞ্ঞং গণ্হি. থেরোপি তস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা ধম্মং দেসেন্তো সল়াযতনৰিভত্তিমেৰ দেসেসি. চিত্তো গহপতি পুরিমভৰে মদ্দিতসঙ্খারতায নচিরস্সেৰ অনাগামিফলং সম্পাপুণি. অথেকদিৰসং ইসিদত্তত্থেরো তত্থ গন্ত্ৰা ৰিহরন্তো সেট্ঠিস্স নিৰেসনে ভত্তকিচ্চপরিযোসানে আযস্মতা থেরেন পঞ্হং ৰিস্সজ্জেতুং অসক্কোন্তেন অজ্ঝিট্ঠো উপাসকস্স পঞ্হং ৰিস্সজ্জেত্ৰা তেন পুব্বে গিহিসহাযকভাৰে ঞাতে ‘‘ন ইদানি ইধ ৰত্থব্ব’’ন্তি যথাসুখং পক্কামি. পুনেকদিৰসং, সেট্ঠি গহপতি, মহানামত্থেরং ইদ্ধিপাটিহারিযকরণত্থং যাচি. সোপি তস্স তেজোসমাপত্তিপাটিহারিযং দস্সেত্ৰা ‘‘ইদানি ইধ ৰসিতুং ন যুত্ত’’ন্তি যথাসুখং পক্কামি.
অথেকদিৰসং দ্ৰে অগ্গসাৰকা ভিক্খুসহস্সপরিৰারা অম্বাটকারামং অগমংসু. সেট্ঠি গহপতি, তেসং মহাসক্কারং সজ্জেসি. সুধম্মত্থেরো তং অসহমানো সেট্ঠিং তিলসঙ্গুলিকাৰাদেন খুংসেত্ৰা তেন পণামিতো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ওৰাদং লভিত্ৰা দসবলস্স ওৰাদে ঠিতো চিত্তং গহপতিং খমাপেত্ৰা তত্থেৰ অম্বাটকারামে ৰিহরন্তো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তদা উপাসকো চিন্তেসি – ‘‘অহং দসবলং অদিস্ৰাৰ চিরং ৰীতিনামেসিং, সত্থু সন্তিকং গচ্ছন্তেন পন অযুত্তং তুচ্ছহত্থেন গন্তু’’ন্তি পঞ্চহি সকটসতেহি তেলমধুফাণিতাদীনি আদায ‘‘যে দসবলং পস্সিতুকামা, তে মযা সদ্ধিং আগচ্ছন্তূ’’তি নগরে ভেরিং চরাপেত্ৰা দ্ৰীহি পুরিসসহস্সেহি পরিৰুতো সত্থারং পস্সিতুং পক্কামি. তিংসযোজনে মগ্গে দেৰতা পণ্ণাকারং উপট্ঠপেসুং. সো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন সত্থারং ৰন্দি, তস্মিং খণে আকাসা পঞ্চৰণ্ণানং পুপ্ফানং ৰস্সং ৰস্সি.
সত্থা তস্স অজ্ঝাসযৰসেন সল়াযতনৰিভত্তিমেৰ কথেসি. তস্স অড্ঢমাসমত্তং দসবলস্স দানং দেন্তস্সাপি সকনিৰেসনতো নীতানি তণ্ডুলতেলমধুফাণিতাদীনি ন খীযিংসু. রাজগহৰাসিকেহি পহিতপণ্ণাকারোৰ অলং অহোসি. সো সত্থারং পস্সিত্ৰা অত্তনো নগরং গচ্ছন্তো সকটেহি আভতং সব্বং ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. সকটেসু তুচ্ছেসু জাতমত্তেস্ৰেৰ দেৰতা সত্ত রতনানি পূরযিংসু. মহাজনন্তরে কথা উদপাদি ‘‘যাৰ সক্কারসম্মানপ্পত্তো ৰতাযং চিত্তো গহপতী’’তি. তং সুত্ৰা সত্থা ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –
‘‘সদ্ধো সীলেন সম্পন্নো, যসো ভোগসমপ্পিতো;
যং যং পদেসং ভজতি, তত্থ তত্থেৰ পূজিতো’’তি. (ধ. প. ৩০৩);
সো ততো পট্ঠায অরিযসাৰকানংযেৰ উপাসকানং পঞ্চহি সতেহি পরিৰুতো ৰিচরতি. অথ নং সত্থা অপরভাগে উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো চিত্তসংযুত্তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
হত্থকআল়ৰকৰত্থু
২৫১. চতুত্থে চতূহি সঙ্গহৰত্থূহীতি চতুব্বিধেন সঙ্গহৰত্থুনা পরিসং সঙ্গণ্হন্তানং হত্থকো আল়ৰকো অগ্গোতি দস্সেতি. অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলঘরে নিব্বত্তো অপরভাগে সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং চতূহি সঙ্গহৰত্থূহি সমন্নাগতং একং উপাসকং ঠানন্তরে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে আল়ৰিরট্ঠে আল়ৰিনগরে আল়ৰকস্স রঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, স্ৰে ভত্তচাটিযা সদ্ধিং আল়ৰকস্স পেসেতব্বো অহোসি.
তত্রাযং অনুপুব্বিকথা – একদিৰসং কির আল়ৰকো রাজা মিগৰত্থায অরঞ্ঞং গন্ত্ৰা একং মিগং অনুবন্ধিত্ৰা ঘাতেত্ৰা ছিন্দিত্ৰা ধনুকোটিযং লগেত্ৰা নিৰত্তেত্ৰা আগচ্ছন্তো ৰাতাতপেন কিলন্তকাযো একং সন্দচ্ছাযং নিগ্রোধরুক্খমূলং পৰিসিত্ৰা নিসীদি. অথ নং মুহুত্তং দরথং ৰিনোদেত্ৰা নিক্খমন্তং রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা ‘‘তিট্ঠ তিট্ঠ, ভক্খোসি মে’’তি হত্থে গণ্হি. সো দল়্হং গহিতত্তা অঞ্ঞং উপাযং অপস্সন্তো ‘‘দেৰসিকং তে একেকপুরিসেন সদ্ধিং চাটিভত্তং পেসেস্সামী’’তি ৰত্ৰা নগরং গতো. ততো পট্ঠায বন্ধনাগারতো একেকমনুস্সেন সদ্ধিং চাটিভত্তং পেসেসি. এতেনেৰ নিযামেন বন্ধনাগারে মনুস্সেসু খীণেসু ‘‘মহল্লকমনুস্সেসু গয্হমানেসু রট্ঠখোভো হোতী’’তি তে অগ্গহেত্ৰা দহরকুমারে গণ্হিতুং আরভিংসু. ততো পট্ঠায নগরে দারকমাতরো চ গব্ভিনিযো চ অঞ্ঞং রট্ঠং গচ্ছন্তি.
তস্মিং সমযে সত্থা পচ্চূসসমযন্তে লোকং ৰোলোকেন্তো আল়ৰককুমারস্স তিণ্ণং মগ্গফলানং উপনিস্সযং দিস্ৰা ‘‘অযং কুমারো কপ্পসতসহস্সং পত্থিতপত্থনো দেৰলোকা চৰিত্ৰা আল়ৰকরঞ্ঞো গেহে নিব্বত্তো, অঞ্ঞং কুমারং অলভন্তা স্ৰে কুমারং চাটিভত্তেন সদ্ধিং গহেত্ৰা গচ্ছিস্সন্তী’’তি চিন্তেত্ৰা সাযন্হসমযে অঞ্ঞাতকৰেসেন আল়ৰকস্স যক্খস্স ভৰনদ্ৰারং গন্ত্ৰা তস্স দোৰারিকং গদ্রভং নাম যক্খং ভৰনং পৰিসনত্থায যাচি. সো আহ – ‘‘ভগৰা তুম্হে পৰিসথ, ময্হং পন আল়ৰকস্স অনারোচনং নাম অযুত্ত’’ন্তি. সো হিমৰন্তে যক্খসমাগমং গতস্স আল়ৰকস্স সন্তিকং অগমাসি. সত্থাপি তং ভৰনং পৰিসিত্ৰা আল়ৰকস্স নিসীদনপল্লঙ্কে নিসীদি.
তস্মিং সমযে সাতাগিরহেমৰতা আল়ৰকস্স ভৰনমত্থকেন যক্খসমাগমং গচ্ছন্তা অত্তনো গমনে অসম্পজ্জমানে ‘‘কিং নু খো কারণ’’ন্তি আৰজ্জেন্তা সত্থারং আল়ৰকস্স ভৰনে নিসিন্নং দিস্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা যক্খসমাগমং গন্ত্ৰা আল়ৰকস্স তুট্ঠিং পৰেদযিংসু – ‘‘লাভা তে, আৰুসো আল়ৰক, যস্স তে সদেৰকে লোকে অগ্গপুগ্গলো ভৰনে নিসিন্নো, গন্ত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণাহী’’তি. সো তেসং কথং সুত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমে একস্স মুণ্ডকসমণস্স মম পল্লঙ্কে নিসিন্নভাৰং কথেন্তী’’তি অনত্তমনো কোধাভিভূতো হুত্ৰা ‘‘অজ্জ ময্হং এতেন সমণেন সদ্ধিং সঙ্গামো ভৰিস্সতি, তত্থ মে সহাযা নাম হোথা’’তি দক্খিণপাদং উক্খিপিত্ৰা সট্ঠিযোজনমত্তং পব্বতকূটং অক্কমি, তং ভিজ্জিত্ৰা দ্ৰিধা অহোসি. ইতো পট্ঠায আল়ৰকযুদ্ধং ৰিত্থারেতব্বং. আল়ৰকো পন সব্বরত্তিং তথাগতেন সদ্ধিং নানপ্পকারেন যুজ্ঝন্তোপি কিঞ্চি কাতুং অসক্কোন্তো সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা অট্ঠ পঞ্হে পুচ্ছি, সত্থা ৰিস্সজ্জেসি. দেসনাপরিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি. ৰিত্থারেত্ৰা কথেতুকামেন আল়ৰকসুত্তৰণ্ণনা (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৬) ওলোকেতব্বা.
পুনদিৰসে উট্ঠিতে অরুণে চাটিভত্তাহরণৰেলায সকলনগরে গহেতব্বযুত্তং দারকং অদিস্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রাজা আহ – ‘‘গণ্হিতুং অযুত্তট্ঠানে পন অত্থি, তাতা’’তি. আম, দেৰ, অজ্জ রাজকুলে পুত্তো জাতোতি. গচ্ছথ, তাতা, মযং জীৰন্তা পুত্তং লভিস্সাম, চাটিভত্তেন নং পেসেথাতি. তে দেৰিযা ৰিক্কন্দমানায দারকং গহেত্ৰা চাটিভত্তেন সদ্ধিং আল়ৰকস্স ভৰনদ্ৰারং গন্ত্ৰা ‘‘হন্দ, অয্য, তৰ ভাগং পটিচ্ছাহী’’তি আহংসু. আল়ৰকো তেসং কথং সুত্ৰা অরিযসাৰকত্তা লজ্জমানো অধোমুখো নিসীদি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘ইদানি তে, আল়ৰক, লজ্জনকিচ্চং নত্থি, দারকং গহেত্ৰা মম হত্থে ঠপেহী’’তি. তে রাজপুরিসা আল়ৰককুমারং আল়ৰকস্স হত্থে ঠপেসুং, আল়ৰকো তং আদায দসবলস্স হত্থে ঠপেসি, সত্থা পটিগ্গণ্হিত্ৰা পুন আল়ৰকস্স হত্থে ঠপেসি, আল়ৰকো তং গহেত্ৰা রাজপুরিসানং হত্থে ঠপেসি. ইতিস্স হত্থতো হত্থং গতত্তা ‘‘হত্থকো আল়ৰকো’’ত্ৰেৰ নামং অকংসু.
অথ নং তে রাজপুরিসা তুট্ঠমানসা আদায রঞ্ঞো সন্তিকং অগমংসু. রাজা তং দিস্ৰা ‘‘অজ্জ চাটিভত্তং ন সম্পটিচ্ছতী’’তি সঞ্ঞং কত্ৰা ‘‘কস্মা, তাতা, এৰমেৰ আগতত্থা’’তি আহ. দেৰ, রাজকুলস্স তুট্ঠি চ ৰড্ঢি চ, সত্থা আল়ৰকস্স ভৰনে নিসীদিত্ৰা আল়ৰকং দমেত্ৰা উপাসকত্তে পতিট্ঠাপেত্ৰা কুমারং অম্হাকং দাপেসীতি. সত্থাপি আল়ৰকং পত্তচীৰরং গাহাপেত্ৰা আল়ৰিনগরাভিমুখো পাযাসি. সো নগরং উপসঙ্কমন্তো লজ্জিত্ৰাৰ ওসক্কতি. সত্থা নং ওলোকেত্ৰা ‘‘লজ্জসি, আল়ৰকা’’তি পুচ্ছি. আম, ভন্তে, নগরৰাসিনো মং নিস্সায মাতিমরণং পিতিমরণং পুত্তদারমরণঞ্চ পাপুণিংসু. তে মং পস্সিত্ৰা দণ্ডেহিপি লেড্ডূহিপি পহরিস্সন্তি. তস্মা ওসক্কামি, ভন্তেতি. ‘‘আল়ৰক, নত্থি তে মযা সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স ভযং, ৰিস্সত্থো এহী’’তি ৰত্ৰা নগরস্স অৰিদূরে ঠানে ৰনসণ্ডে অট্ঠাসি. আল়ৰকরাজাপি নাগরে গহেত্ৰা সত্থু পচ্চুগ্গমনং গতো. সত্থা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি, দেসনাৰসানে চতুরাসীতি পাণসহস্সানি অমতপানং পিৰিংসু. তে আল়ৰকস্স তত্থেৰ ৰসনট্ঠানং কত্ৰা অনুসংৰচ্ছরং বলিকম্মং পট্ঠপেসুং.
আল়ৰকোপি নাগরে ধম্মিকায রক্খায সঙ্গণ্হি. সোপি আল়ৰককুমারো ৰুড্ঢিপ্পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা তীণি মগ্গফলানি পটিৰিজ্ঝি. সো সব্বকালং অরিযসাৰকউপাসকানং পঞ্চহি সতেহি পরিৰুতো চরতি. অথেকদিৰসং তেহি উপাসকেহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. সত্থা সুৰিনীতং পরিসং দিস্ৰা ‘‘মহতী তে, আল়ৰক, পরিসা, কথং তং সঙ্গণ্হাসী’’তি আহ. ভগৰা দানেন তুস্সন্তং দানেন সঙ্গণ্হামি, পিযৰচনেন তুস্সন্তং পিযৰচনেন সঙ্গণ্হামি, উপ্পন্নেসু কিচ্চেসু তেসং নিত্থরণেন তুস্সন্তং উপ্পন্নকিচ্চনিত্থরণেন সঙ্গণ্হামি, সমানত্তট্ঠানেন তুস্সন্তং সমানত্ততায সঙ্গণ্হামীতি. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. অথ সত্থা অপরভাগে জেতৰনে নিসীদিত্ৰা উপাসকে ঠানন্তরেসু ঠপেন্তো হত্থকং আল়ৰকং চতূহি সঙ্গহৰত্থূহি পরিসং সঙ্গণ্হন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
মহানামসক্কৰত্থু
২৫২. পঞ্চমে পণীতদাযকানন্তি পণীতরসদাযকানং মহানামো সক্কো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং পণীতরসদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুপুরে সক্যরাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো দসবলস্স পঠমদস্সনেযেৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি.
অথেকস্মিং সমযে সত্থা ৰেরঞ্জাযং ৰস্সাৰাসং ৰসিত্ৰা অনুপুব্বেন কপিলৰত্থুপুরং গন্ত্ৰা নিগ্রোধারামে পটিৰসতি. মহানামো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসিন্নো সত্থারং এৰমাহ – ‘‘ভগৰা সুতমেতং ‘ভিক্খুসঙ্ঘো কির ৰেরঞ্জাযং ভিক্খাচারেন কিলমতী’তি, মম চতুমাসং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পটিজগ্গনে পটিঞ্ঞং দেথ, অহং ভিক্খুসঙ্ঘস্স সরীরে ওজং পৰেসেস্সামী’’তি. সত্থা অধিৰাসেসি. সো সত্থু অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা পুনদিৰসতো পট্ঠায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতরসভোজনচতুমধুরাদীহি পটিজগ্গিত্ৰা পুন চতুমাসং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা অট্ঠ মাসে পূরেত্ৰা পুন চতুমাসং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা সকলসংৰচ্ছরং পটিজগ্গি. সত্থা ততো পরং পটিঞ্ঞং নাদাসি. মহানামো পন ততো পট্ঠায অপরাপরং সম্পত্তভিক্খুসঙ্ঘস্স তেনেৰ নিযামেন সক্কারং করোতি. তস্স সো গুণো সকলজম্বুদীপে পাকটো জাতো. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা পন অপরভাগে জেতৰনে নিসীদিত্ৰা মহানামং সক্কং পণীতদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
উগ্গগহপতিৰত্থু
২৫৩. ছট্ঠে মনাপদাযকানন্তি মনাপং চিত্তরুচিতভোজনং দাযকানং উগ্গো গহপতি, ৰেসালিকো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপরভাগে সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং মনাপদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰেসালিযং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি. তস্স জাতকালে নামং অনিযামিতং. অপরভাগে পনস্স অত্তভাৰোপি উগ্গতো অহোসি সমিদ্ধো, অলঙ্কততোরণং ৰিয উস্সিতচিত্তপটো ৰিয চ অতিৰিরোচিত্থ. গুণাপিস্স উগ্গতা অহেসুং. সো ইমেসং দ্ৰিন্নম্পি উগ্গতত্তা উগ্গসেট্ঠিত্ৰেৰ সঙ্খং গতো. সো পনাযং দসবলস্স পঠমদস্সনেযেৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অপরভাগে তীণিপি মগ্গফলানি সচ্ছাকাসি. সো অত্তনো মহল্লককালে রহোগতো নিসীদিত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘যং যং ময্হং পিযং মনাপং, তং তদেৰ দসবলস্স দস্সামি, ইদং মে সত্থু সম্মুখাপি সুতং ‘মনাপদাযী লভতে মনাপ’’’ন্তি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘অপি নু খো মে চিত্তং জানিত্ৰা সত্থাপি নিৰেসনদ্ৰারং আগচ্ছেয্যা’’তি.
সত্থাপি খো তস্স চিত্তং ঞত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিৰেসনদ্ৰারেযেৰ পাতুরহোসি. সো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৰা অতিৰিয উস্সাহজাতো দসবলস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা সত্থু পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা ঘরং পৰেসেত্ৰা পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে সত্থারং, অৰসেসআসনেসু ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নানগ্গরসেহি পরিৰিসিত্ৰা ভত্তকিচ্চপরিযোসানে একমন্তং নিসীদিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং ‘মনাপদাযী লভতে মনাপ’’’ন্তি. যং যং, ভন্তে, ময্হং মনাপং, তং তং মযা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দিন্নমেৰা’’তি সত্থারং জানাপেত্ৰা ততো পট্ঠায যং যং তস্স মনাপং, তং তং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেতি. তং পন সব্বং পঞ্চকনিপাতে উগ্গসুত্তে ৰিত্থারতো আগমিস্সতি. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা অপরভাগে জেতৰনে ৰিহরন্তো তং উপাসকং মনাপদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
উগ্গতগহপতিৰত্থু
২৫৪. সত্তমে সঙ্ঘুপট্ঠাকানন্তি ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপট্ঠাকানং হত্থিগামকো উগ্গতো গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সোপি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপরভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা সত্থারং একং উপাসকং সঙ্ঘুপট্ঠাকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে হত্থিগামে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, তস্স উগ্গতকুমারোতি নামং অকংসু.
সো অপরভাগে ঘরাৰাসে পতিট্ঠিতো পিতু অচ্চযেন সেট্ঠিট্ঠানং পাপুণি. তেন সমযেন সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো চারিকং চরন্তো হত্থিগামং পত্ৰা নাগৰনুয্যানে ৰিহরতি. তদা অযং উগ্গতসেট্ঠি সত্তাহং পানমদমত্তো হুত্ৰা নাটকেহি পরিৰুতো নাগৰনুয্যানং গন্ত্ৰা পরিচারযমানো দসবলং দিস্ৰা বলৰহিরোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠাপেসি. অথস্স সত্থারং উপসঙ্কমন্তস্স সব্বো সুরামদো অব্ভত্থং অগমাসি. সো সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. অথস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে তীণি মগ্গফলানি পটিৰিজ্ঝি. ততো পট্ঠায নাটকানি ‘‘তুম্হে যথাসুখং গচ্ছথা’’তি ৰিস্সজ্জেত্ৰা দানাভিরতো হুত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানমেৰ দেতি. দেৰতা রত্তিভাগসমনন্তরে আগন্ত্ৰা সেট্ঠিস্স আরোচেন্তি – ‘‘গহপতি, অসুকো ভিক্খু তেৰিজ্জো, অসুকো ভিক্খু ছল়ভিঞ্ঞো, অসুকো সীলৰা, অসুকো দুস্সীলো’’তি. সো তাসং ৰচনং সুত্ৰাপি গুণং তাৰ যথাভূততো জানাতি, দেয্যধম্মং পন সমচিত্তেনেৰ দেতি. সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৰাপি তমেৰ গুণং কথেতি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসীদিত্ৰা তং গহপতিং সঙ্ঘুপট্ঠাকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
সূরম্বট্ঠৰত্থু
২৫৫. অট্ঠমে অৰেচ্চপ্পসন্নানন্তি অৰিগচ্ছনসভাৰেন অচলেন পসাদেন সমন্নাগতানং সূরম্বট্ঠো অগ্গোতি দস্সেতি. অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুত্ৰা সত্থারং একং উপাসকং অৰেচ্চপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, সূরম্বট্ঠোতিস্স নামং অকংসু.
সো অপরভাগে ৰযপ্পত্তো ঘরাৰাসে পতিট্ঠায অঞ্ঞতিত্থিযানং উপট্ঠাকো হুত্ৰা চরতি. অথ সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ৰোলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিমগ্গহেতুং দিস্ৰা ভিক্খাচারৰেলায নিৰেসনদ্ৰারং অগমাসি. সো দসবলং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো মহাকুলে চেৰ জাতো, লোকে চ অভিঞ্ঞাতো, তেনস্স সন্তিকং অগমনং নাম ন যুত্ত’’ন্তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পাদেসু ৰন্দিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা ঘরং পৰেসেত্ৰা মহারহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৰা ভিক্খং দত্ৰা ভত্তকিচ্চপরিযোসানে একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স চরিতৰসেন ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সত্থাপি তং দমেত্ৰা ৰিহারমেৰ গতো.
ততো মারো চিন্তেসি – ‘‘অযং সূরম্বট্ঠো নাম অম্হাকং সন্তকো, সত্থা পনস্স অজ্জ গেহং গতো, কিং নু খো সত্থু ধম্মং সুত্ৰা মগ্গপাতুভাৰং অকরিত্থাতি যাৰস্স মম ৰিসযা অতিক্কন্তভাৰং ৰা অনতিক্কন্তভাৰং ৰা জানামী’’তি অত্তনো কামরূপিতায দসবলস্স সরিক্খকং রূপং মাপেত্ৰা চীৰরগ্গহণম্পি পত্তগ্গহণম্পি বুদ্ধাকপ্পেনেৰ কত্ৰা দ্ৰত্তিংসলক্খণধরো হুত্ৰা সূরম্বট্ঠস্স গেহদ্ৰারে অট্ঠাসি. সূরম্বট্ঠোপি ‘‘পুন দসবলো আগতো’’তি সুত্ৰা ‘‘বুদ্ধানং অনিয্যানিকগমনং নাম নত্থি, কেন নু খো কারণেন আগতো’’তি ৰেগেন ‘‘দসবলো’’তি সঞ্ঞায তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং ঠিতো, ‘‘ভন্তে, তুম্হে ইদানেৰ ইমস্মিং গেহে ভত্তকিচ্চং কত্ৰা গতা, কিং নু খো কারণং পটিচ্চ পুন আগতত্থা’’তি আহ. ‘‘সূরম্বট্ঠ মযা ধম্মং কথেন্তেন একং অনুপধারেত্ৰা কথিতং. মযা হি পঞ্চক্খন্ধা ‘সব্বেৰ অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’তি কথিতা, ন পনেতে সব্বেৰ এৰরূপা. একচ্চে হি খন্ধা নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অত্থী’’তি আহ.
ততো সূরম্বট্ঠো চিন্তেসি – ‘‘অযং কথা অতিৰিয ভারিযা. বুদ্ধানঞ্হি অনুপধারেত্ৰা কথনং নাম নত্থি, দসবলস্স মারো কির পটিপক্খো, অদ্ধা অযং মারো ভৰিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা – ‘‘মারোসি ত্ৰ’’ন্তি আহ. অরিযসাৰকেন কথিতকথা তস্স ফরসুপ্পহারো ৰিয অহোসি, তস্মা সকভাৰেন ঠাতুং অসক্কোন্তো ‘‘আম, সূরম্বট্ঠ, অহং মারো’’তি আহ. ‘‘তাদিসানং মারানং সতম্পি সহস্সম্পি আগন্ত্ৰা মম সদ্ধং চালেতুং ন সক্কোতি, মহাগোতমো দসবলো ময্হং ধম্মং দেসেন্তো ‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’তি বোধেত্ৰা দেসেসি, মা মে ঘরদ্ৰারে তিট্ঠা’’তি অচ্ছরং পহরি. মারো তস্স ৰচনং সুত্ৰা পটিপ্ফরিত্ৰা কথেতুং অসক্কোন্তো তত্থেৰ অন্তরধাযি. সূরম্বট্ঠোপি সাযন্হসমযে সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা মারেন কতকিরিযং কথেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, এৰং মারো মম সদ্ধং চালেতুং ৰাযমিত্থা’’তি আহ. সত্থা এতদেৰ কারণং অট্ঠুপত্তিং কত্ৰা ইমস্মিং সাসনে সূরম্বট্ঠং অৰেচ্চপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
জীৰকৰত্থু
২৫৬. নৰমে পুগ্গলপ্পসন্নানন্তি পুগ্গলিযপ্পসাদেন সমন্নাগতানং উপাসকানং জীৰকো কোমারভচ্চো অগ্গোতি দস্সেতি. সো হি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো. সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং পুগ্গলপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহনগরে অভযরাজকুমারং পটিচ্চ সালৰতিযা নাম রূপূপজীৰিনিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো. রূপূপজীৰিনিযো চ নাম ৰিজাতকালে সচে পুত্তো হোতি, ছড্ডেন্তি. সচে ধীতা, পটিজগ্গন্তি. ইতি সা তং দারকং কত্তরসুপ্পকেন সঙ্কারকূটে ছড্ডাপেসি. অথ নং অভযো রাজকুমারো রাজুপট্ঠানং গচ্ছন্তো তং দিস্ৰা ‘‘কিং, ভণে, এতং কাকেহি সম্পরিকিণ্ণ’’ন্তি মনুস্সে পেসেত্ৰা ‘‘দারকো দেৰা’’তি. জীৰতি, ভণেতি, ‘‘জীৰতি, দেৰা’’তি সুত্ৰা অত্তনো অন্তেপুরে পোসাপেসি. তস্স জীৰতীতি কথিতত্তা জীৰকোতি নামং অকংসু, কুমারেন পোসাপিতোতি কোমারভচ্চোতি নামং অকংসু.
সো অত্তনো সোল়সৰস্সুদ্দেসিককালে তক্কসিলং গন্ত্ৰা ৰেজ্জসিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৰা বিম্বিসাররঞ্ঞো সন্তিকা সক্কারং লভিত্ৰা চণ্ডপজ্জোতস্স রঞ্ঞো রোগং ফাসুকং অকাসি. সো তস্স পঞ্চ তণ্ডুলসকটসতানি সোল়স কহাপণসহস্সানি দুস্সসহস্সপরিৰারং অনগ্ঘং সিৰেয্যকং দুস্সযুগঞ্চ পেসেসি. তস্মিং সমযে সত্থা রাজগহং উপনিস্সায গিজ্ঝকূটে পব্বতে ৰিহরতি. জীৰকো সত্থু উস্সন্নধাতুকে কাযে ৰিরেচনং দত্ৰা ভেসজ্জং করোন্তো ‘‘চত্তারো পচ্চযা মম সন্তকাৰ হোন্তূ’’তি সত্থারং অত্তনো ৰিহারে ৰসাপেত্ৰা সত্থু ভেসজ্জং কত্ৰা তং দুস্সযুগং উপনেত্ৰা ‘‘ইদং, ভন্তে, তুম্হেযেৰ পরিভোগং করোথা’’তি ৰত্ৰা তেন সদ্ধিং লদ্ধং দুস্সসহস্সং ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারেন পন জীৰকৰত্থু খন্ধকে (মহাৰ. ৩২৬ আদযো) আগতমেৰ. সত্থা অপরভাগে জেতৰনে ৰিহরন্তো জীৰকং কোমারভচ্চং পুগ্গলপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
নকুলপিতুগহপতিৰত্থু
২৫৭. দসমে ৰিস্সাসকানন্তি ৰিস্সাসিককথং কথেন্তানং উপাসকানং অন্তরে, নকুলপিতা গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সো কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থারং একং উপাসকং ৰিস্সাসকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ভগ্গরট্ঠে সুসুমারগিরিনগরে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি. সত্থাপি ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো চারিকং চরমানো তং নগরং পত্ৰা ভেসকল়াৰনে ৰিহরতি. অথাযং, নকুলপিতা গহপতি, সুসুমারগিরিৰাসীহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পঠমদস্সনেনেৰ সো চ ভরিযা চস্স দসবলং ‘‘অযং অম্হাকং পুত্তো’’তি সঞ্ঞং পট্ঠপেত্ৰা উভোপি সত্থু পাদেসু নিপতিত্ৰা, ‘‘তাত, ত্ৰং এত্তকং কালং অম্হে ছড্ডেত্ৰা কহং ৰিচরসী’’তি আহংসু. অযং কির, নকুলপিতা গহপতি, পুব্বে পঞ্চ জাতিসতানি দসবলস্স পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়পিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মাতুলো, নকুলমাতাপি পঞ্চ জাতিসতানি মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়মাতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা, পঞ্চ জাতিসতানি পিতুচ্ছা. ইতি দীঘরত্তং অনুগতসিনেহত্তা দসবলং দিস্ৰাৰ ‘‘পুত্তো’’তি সঞ্ঞং কত্ৰা সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসু. সত্থা যাৰ তেসং চিত্তং সঞ্ঞত্তিং ন গচ্ছতি, তাৰ ‘‘অপেথা’’তি নাৰোচ. অথ নেসং যথামনেনেৰ সতিং পটিলভিত্ৰা মজ্ঝত্তভূতানং আসযং ঞত্ৰা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে উভোপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু.
সত্থা অপরভাগে তেসং মহল্লককালে পুন তং নগরং অগমাসি. তে ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা স্ৰাতনায নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে অত্তনো নিৰেসনে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নানগ্গরসেহি পরিৰিসিত্ৰা সত্থারং কতভত্তকিচ্চং উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো নকুলপিতা গহপতি, ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যতো মে, ভন্তে, নকুলমাতা গহপতানী, দহরস্সেৰ দহরা আনীতা, নাভিজানামি নকুলমাতরং গহপতানিং মনসাপি অতিচরিতা, কুতো পন কাযেন. ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. নকুলমাতাপি খো, গহপতানী, ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যতো অহং, ভন্তে, নকুলপিতুনো গহপতিস্স দহরস্সেৰ দহরা আনীতা, নাভিজানামি নকুলপিতরং গহপতিং মনসাপি অতিচরিতা, কুতো পন কাযেন. ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. অথ অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসীদিত্ৰা উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তরেসু ঠপেন্তো ইমং ইমেসং দ্ৰিন্নম্পি কথং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা নকুলপিতরং গহপতিং ৰিস্সাসকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
ছট্ঠৰগ্গৰণ্ণনা.
দসসুত্তপটিমণ্ডিতায উপাসকপাল়িযা ৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.