১০. বোজ্ঝঙ্গৰিভঙ্গো

১. সুত্তন্তভাজনীযং

৪৬৬. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৬৭. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু সতিমা হোতি পরমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো, চিরকতম্পি চিরভাসিতম্পি সরিতা হোতি অনুস্সরিতা – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

সো তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতি পৰিচরতি পরিৰীমংসমাপজ্জতি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তস্স তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতো পৰিচরতো পরিৰীমংসমাপজ্জতো আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

আরদ্ধৰীরিযস্স উপ্পজ্জতি পীতি নিরামিসা – অযং ৰুচ্চতি ‘‘পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

পীতিমনস্স কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

পস্সদ্ধকাযস্স সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

সো তথা সমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

৪৬৮. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৬৯. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু সতি, অত্থি বহিদ্ধা ধম্মেসু সতি. যদপি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু সতি তদপি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি বহিদ্ধা ধম্মেসু সতি তদপি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু পৰিচযো, অত্থি বহিদ্ধা ধম্মেসু পৰিচযো. যদপি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু পৰিচযো তদপি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি বহিদ্ধা ধম্মেসু পৰিচযো তদপি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি কাযিকং ৰীরিযং, অত্থি চেতসিকং ৰীরিযং. যদপি কাযিকং ৰীরিযং তদপি ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি চেতসিকং ৰীরিযং তদপি ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি সৰিতক্কসৰিচারা পীতি, অত্থি অৰিতক্কঅৰিচারা পীতি. যদপি সৰিতক্কসৰিচারা পীতি তদপি পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি অৰিতক্কঅৰিচারা পীতি তদপি পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি কাযপস্সদ্ধি [কাযপ্পস্সদ্ধি (স্যা. ক.)], অত্থি চিত্তপস্সদ্ধি [চিত্তপ্পস্সদ্ধি (স্যা. ক.)]. যদপি কাযপস্সদ্ধি তদপি পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি চিত্তপস্সদ্ধি তদপি পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি সৰিতক্কো সৰিচারো সমাধি, অত্থি অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধি. যদপি সৰিতক্কো সৰিচারো সমাধি তদপি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধি তদপি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

তত্থ কতমো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো? অত্থি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু উপেক্খা, অত্থি বহিদ্ধা ধম্মেসু উপেক্খা. যদপি অজ্ঝত্তং ধম্মেসু উপেক্খা তদপি উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. যদপি বহিদ্ধা ধম্মেসু উপেক্খা তদপি উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

৪৭০. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭১. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি…পে… ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং.

সুত্তন্তভাজনীযং.

২. অভিধম্মভাজনীযং

৪৭২. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭৩. তত্থ কতমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা হোন্তি – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭৪. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৰিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো? যো চেতসিকো ৰীরিযারম্ভো…পে… সম্মাৰাযামো ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা পীতি পামোজ্জং আমোদনা পমোদনা হাসো পহাসো ৰিত্তি ওদগ্যং [ওদগ্গং (সী.) ধ. স. ৯] অত্তমনতা চিত্তস্স পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা ৰেদনাক্খন্ধস্স সঞ্ঞাক্খন্ধস্স সঙ্খারক্খন্ধস্স ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধস্স পস্সদ্ধি পটিপ্পস্সদ্ধি পস্সম্ভনা পটিপ্পস্সম্ভনা পটিপ্পস্সম্ভিতত্তং পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা চিত্তস্স ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’.

তত্থ কতমো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. ইমে ৰুচ্চন্তি সত্ত বোজ্ঝঙ্গা. অৰসেসা ধম্মা সত্তহি বোজ্ঝঙ্গেহি সম্পযুত্তা.

৪৭৫. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭৬. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যা তস্মিং সমযে সতি অনুস্সতি সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. অৰসেসা ধম্মা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা.

তত্থ কতমো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যা তস্মিং সমযে উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. অৰসেসা ধম্মা উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা.

৪৭৭. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭৮. তত্থ কতমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি …পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যো তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি – ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ লোকুত্তরস্স কুসলস্স ঝানস্স কতত্তা ভাৰিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং সুঞ্ঞতং, তস্মিং সমযে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা হোন্তি – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৭৯. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’…পে….

তত্থ কতমো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো? যা উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. ইমে ৰুচ্চন্তি ‘‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গা’’. অৰসেসা ধম্মা সত্তহি বোজ্ঝঙ্গেহি সম্পযুত্তা.

৪৮০. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৮১. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ লোকুত্তরস্স কুসলস্স ঝানস্স কতত্তা ভাৰিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, যা তস্মিং সমযে সতি অনুস্সতি সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. অৰসেসা ধম্মা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা …পে… অৰসেসা ধম্মা ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা…পে… অৰসেসা ধম্মা সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা.

তত্থ কতমো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ লোকুত্তরস্স কুসলস্স ঝানস্স কতত্তা ভাৰিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং সুঞ্ঞতং, যা তস্মিং সমযে উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’’. অৰসেসা ধম্মা উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গসম্পযুত্তা.

অভিধম্মভাজনীযং.

৩. পঞ্হাপুচ্ছকং

৪৮২. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো.

৪৮৩. সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সরণা, কতি অরণা?

১. তিকং

৪৮৪. সিযা কুসলা, সিযা অব্যাকতা. পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তো; ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. সিযা ৰিপাকা, সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা. অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা. অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. সিযা সৰিতক্কসৰিচারা, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তা, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারা. পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ন পীতিসহগতো, সুখসহগতো, ন উপেক্খাসহগতো; ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা. নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা. নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো. সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা. অপ্পমাণা. অপ্পমাণারম্মণা. পণীতা. সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা. ন মগ্গারম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো; সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গহেতুকাতিপি, মগ্গাধিপতিনোতিপি. সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো. সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ন ৰত্তব্বা অতীতারম্মণাতিপি, অনাগতারম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণাতিপি. সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. বহিদ্ধারম্মণা. অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.

২. দুকং

৪৮৫. ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো হেতু, ছ বোজ্ঝঙ্গা হেতুসম্পযুত্তা. ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো হেতু চেৰ সহেতুকো চ, ছ বোজ্ঝঙ্গা ন ৰত্তব্বা হেতূ চেৰ সহেতুকা চাতি, সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ. ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ, ছ বোজ্ঝঙ্গা ন ৰত্তব্বা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চাতি, হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ. ছ বোজ্ঝঙ্গা ন হেতূ সহেতুকা, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ন ৰত্তব্বো ন হেতুসহেতুকোতিপি, ন হেতুঅহেতুকোতিপি. সপ্পচ্চযা. সঙ্খতা. অনিদস্সনা. অপ্পটিঘা. অরূপা. লোকুত্তরা. কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা. নো আসৰা. অনাসৰা আসৰৰিপ্পযুত্তা. ন ৰত্তব্বা আসৰা চেৰ সাসৰা চাতিপি, সাসৰা চেৰ নো চ আসৰাতিপি. আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰাতিপি. আসৰৰিপ্পযুত্তা. অনাসৰা. নো সংযোজনা…পে… নো গন্থা…পে… নো ওঘা…পে… নো যোগা…পে… নো নীৰরণা…পে… নো পরামাসা…পে… সারম্মণা. নো চিত্তা. চেতসিকা. চিত্তসম্পযুত্তা. চিত্তসংসট্ঠা. চিত্তসমুট্ঠানা. চিত্তসহভুনো. চিত্তানুপরিৰত্তিনো. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো. বাহিরা. নো উপাদা. অনুপাদিন্না. নো উপাদানা…পে… নো কিলেসা…পে… ন দস্সনেন পহাতব্বা. ন ভাৰনায পহাতব্বা. ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. সিযা সৰিতক্কা, সিযা অৰিতক্কা. সিযা সৰিচারা, সিযা অৰিচারা.

পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো অপ্পীতিকো, ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা. পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ন পীতিসহগতো, ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা. পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো সুখসহগতো, ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা সুখসহগতা, সিযা ন সুখসহগতা. পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ন উপেক্খাসহগতো, ছ বোজ্ঝঙ্গা সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন উপেক্খাসহগতা. ন কামাৰচরা. ন রূপাৰচরা. ন অরূপাৰচরা. অপরিযাপন্না. সিযা নিয্যানিকা, সিযা অনিয্যানিকা. সিযা নিযতা, সিযা অনিযতা. অনুত্তরা. অরণাতি.

পঞ্হাপুচ্ছকং.

বোজ্ঝঙ্গৰিভঙ্গো নিট্ঠিতো.