৩. পঞ্হাপুচ্ছকং
১৫০. পঞ্চক্খন্ধা – রূপক্খন্ধো, ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৫১. পঞ্চন্নং খন্ধানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সরণা, কতি অরণা?
১. তিকং
১৫২. রূপক্খন্ধো অব্যাকতো. চত্তারো খন্ধা সিযা কুসলা, সিযা অকুসলা, সিযা অব্যাকতা. দ্ৰে খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি. তযো খন্ধা সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মো. চত্তারো খন্ধা সিযা ৰিপাকা, সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা. রূপক্খন্ধো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযো, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা.
রূপক্খন্ধো অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. রূপক্খন্ধো অৰিতক্কঅৰিচারো. তযো খন্ধা সিযা সৰিতক্কসৰিচারা, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তা, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা সৰিতক্কসৰিচারো, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তো, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘সৰিতক্কসৰিচারো’’তিপি, ‘‘অৰিতক্কৰিচারমত্তো’’তিপি, ‘‘অৰিতক্কঅৰিচারো’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘পীতিসহগতো’’তিপি, ‘‘সুখসহগতো’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতো’’তিপি. ৰেদনাক্খন্ধো সিযা পীতিসহগতো ন সুখসহগতো ন উপেক্খাসহগতো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘পীতিসহগতো’’তি. তযো খন্ধা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি.
রূপক্খন্ধো নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বো. চত্তারো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ভাৰনায পহাতব্বা, সিযা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা. রূপক্খন্ধো নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো. চত্তারো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. রূপক্খন্ধো নেৰাচযগামিনাপচযগামী. চত্তারো খন্ধা সিযা আচযগামিনো, সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো. রূপক্খন্ধো নেৰসেক্খনাসেক্খো. চত্তারো খন্ধা সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৰসেক্খনাসেক্খা. রূপক্খন্ধো পরিত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা পরিত্তা, সিযা মহগ্গতা, সিযা অপ্পমাণা. রূপক্খন্ধো অনারম্মণো. চত্তারো খন্ধা সিযা পরিত্তারম্মণা, সিযা মহগ্গতারম্মণা, সিযা অপ্পমাণারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পরিত্তারম্মণা’’তিপি, ‘‘মহগ্গতারম্মণা’’তিপি, ‘‘অপ্পমাণারম্মণা’’তিপি. রূপক্খন্ধো মজ্ঝিমো. চত্তারো খন্ধা সিযা হীনা, সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. রূপক্খন্ধো অনিযতো. চত্তারো খন্ধা সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা.
রূপক্খন্ধো অনারম্মণো. চত্তারো খন্ধা সিযা মগ্গারম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘মগ্গারম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি; সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো; সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. রূপক্খন্ধো অনারম্মণো. চত্তারো খন্ধা সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অতীতারম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতারম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নারম্মণা’’তিপি; সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. রূপক্খন্ধো অনারম্মণো. চত্তারো খন্ধা সিযা অজ্ঝত্তারম্মণা, সিযা বহিদ্ধারম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অজ্ঝত্তারম্মণা’’তিপি, ‘‘বহিদ্ধারম্মণা’’তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা’’তিপি. চত্তারো খন্ধা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা. রূপক্খন্ধো সিযা সনিদস্সনসপ্পটিঘো, সিযা অনিদস্সনসপ্পটিঘো, সিযা অনিদস্সনঅপ্পটিঘো.
২. দুকং
১৫৩. চত্তারো খন্ধা ন হেতূ. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা হেতু, সিযা ন হেতু. রূপক্খন্ধো অহেতুকো. চত্তারো খন্ধা সিযা সহেতুকা, সিযা অহেতুকা. রূপক্খন্ধো হেতুৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা হেতুসম্পযুত্তা, সিযা হেতুৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘হেতু চেৰ সহেতুকো চা’’তিপি, ‘‘সহেতুকো চেৰ ন চ হেতূ’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘হেতূ চেৰ সহেতুকা চা’’তি, সিযা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা হেতু চেৰ সহেতুকো চ, সিযা সহেতুকো চেৰ ন চ হেতু, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘হেতু চেৰ সহেতুকো চা’’তিপি, ‘‘সহেতুকো চেৰ ন চ হেতূ’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘হেতুসম্পযুত্তো চেৰ ন চ হেতূ’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ, সিযা হেতুসম্পযুত্তো চেৰ ন চ হেতু, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘হেতুসম্পযুত্তো চেৰ ন চ হেতূ’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন হেতু অহেতুকো. তযো খন্ধা সিযা ন হেতূ সহেতুকা, সিযা ন হেতূ অহেতুকা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা ন হেতু সহেতুকো, সিযা ন হেতু অহেতুকো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘ন হেতু সহেতুকো’’তিপি, ‘‘ন হেতু অহেতুকো’’তিপি.
সপ্পচ্চযা, সঙ্খতা.
চত্তারো খন্ধা অনিদস্সনা. রূপক্খন্ধো সিযা সনিদস্সনো, সিযা অনিদস্সনো. চত্তারো খন্ধা অপ্পটিঘা. রূপক্খন্ধো সিযা সপ্পটিঘো, সিযা অপ্পটিঘো. রূপক্খন্ধো রূপং. চত্তারো খন্ধা অরূপা. রূপক্খন্ধো লোকিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা লোকিযা, সিযা লোকুত্তরা; কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা.
চত্তারো খন্ধা নো আসৰা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা আসৰো, সিযা নো আসৰো. রূপক্খন্ধো সাসৰো. চত্তারো খন্ধা সিযা সাসৰা, সিযা অনাসৰা. রূপক্খন্ধো আসৰৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা আসৰসম্পযুত্তা, সিযা আসৰৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘আসৰো চেৰ সাসৰো চা’’তি, সাসৰো চেৰ নো চ আসৰো. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘আসৰা চেৰ সাসৰা চা’’তি, সিযা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা আসৰো চেৰ সাসৰো চ, সিযা সাসৰো চেৰ নো চ আসৰো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘আসৰো চেৰ সাসৰো চা’’তিপি, ‘‘সাসৰো চেৰ নো চ আসৰো’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘আসৰসম্পযুত্তো চেৰ নো চ আসৰো’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, সিযা আসৰসম্পযুত্তো চেৰ নো চ আসৰো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘আসৰসম্পযুত্তো চেৰ নো চ আসৰো’’তিপি. রূপক্খন্ধো আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰো. চত্তারো খন্ধা সিযা আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰা, সিযা আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰা’’তিপি, ‘‘আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰা’’তিপি.
চত্তারো খন্ধা নো সংযোজনা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা সংযোজনং, সিযা নো সংযোজনং. রূপক্খন্ধো সংযোজনিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংযোজনিযা, সিযা অসংযোজনিযা. রূপক্খন্ধো সংযোজনৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংযোজনসম্পযুত্তা, সিযা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনিযো চা’’তি, ‘‘সংযোজনিযো চেৰ নো চ সংযোজনং’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চা’’তি, সিযা সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনিযো চ, সিযা সংযোজনিযো চেৰ নো চ সংযোজনং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনিযো চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনিযো চেৰ নো চ সংযোজন’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনসম্পযুত্তো চেৰ নো চ সংযোজন’’ন্তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তো চ, সিযা সংযোজনসম্পযুত্তো চেৰ নো চ সংযোজনং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘সংযোজনঞ্চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনসম্পযুত্তো চেৰ নো চ সংযোজন’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো সংযোজনৰিপ্পযুত্তসংযোজনিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংযোজনৰিপ্পযুত্তসংযোজনিযা, সিযা সংযোজনৰিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংযোজনৰিপ্পযুত্তসংযোজনিযা’’তিপি, ‘‘সংযোজনৰিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযা’’তিপি.
চত্তারো খন্ধা নো গন্থা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা গন্থো, সিযা নো গন্থো. রূপক্খন্ধো গন্থনিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা গন্থনিযা, সিযা অগন্থনিযা. রূপক্খন্ধো গন্থৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা গন্থসম্পযুত্তা, সিযা গন্থৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘গন্থো চেৰ গন্থনিযো চা’’তি, ‘‘গন্থনিযো চেৰ নো চ গন্থো’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘গন্থা চেৰ গন্থনিযা চা’’তি, সিযা গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা গন্থো চেৰ গন্থনিযো চ, সিযা গন্থনিযো চেৰ নো চ গন্থো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘গন্থো চেৰ গন্থনিযো চা’’তিপি, ‘‘গন্থনিযো চেৰ নো চ গন্থো’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘গন্থো চেৰ গন্থসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘গন্থসম্পযুত্তো চেৰ নো চ গন্থো’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা গন্থো চেৰ গন্থসম্পযুত্তো চ, সিযা গন্থসম্পযুত্তো চেৰ নো চ গন্থো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘গন্থো চেৰ গন্থসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘গন্থসম্পযুত্তো চেৰ নো চ গন্থো’’তি পি. রূপক্খন্ধো গন্থৰিপ্পযুত্তগন্থনিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা গন্থৰিপ্পযুত্তগন্থনিযা, সিযা গন্থৰিপ্পযুত্তঅগন্থনিযা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘গন্থৰিপ্পযুত্তগন্থনিযা’’তিপি, ‘‘গন্থৰিপ্পযুত্তঅগন্থনিযা’’তিপি.
চত্তারো খন্ধা নো ওঘা…পে… নো যোগা…পে… নো নীৰরণা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা নীৰরণং, সিযা নো নীৰরণং. রূপক্খন্ধো নীৰরণিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা নীৰরণিযা, সিযা অনীৰরণিযা. রূপক্খন্ধো নীৰরণৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা নীৰরণসম্পযুত্তা, সিযা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণিযো চা’’তি, ‘‘নীৰরণিযো চেৰ নো চ নীৰরণং’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চা’’তি, সিযা নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণিযো চ, সিযা নীৰরণিযো চেৰ নো চ নীৰরণং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণিযো চা’’তিপি, ‘‘নীৰরণিযো চেৰ নো চ নীৰরণ’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘নীৰরণসম্পযুত্তো চেৰ নো চ নীৰরণ’’ন্তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তো চ, সিযা নীৰরণসম্পযুত্তো চেৰ নো চ নীৰরণং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘নীৰরণঞ্চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘নীৰরণসম্পযুত্তো চেৰ নো চ নীৰরণ’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো নীৰরণৰিপ্পযুত্তনীৰরণিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা নীৰরণৰিপ্পযুত্তনীৰরণিযা, সিযা নীৰরণৰিপ্পযুত্তঅনীৰরণিযা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘নীৰরণৰিপ্পযুত্তনীৰরণিযা’’তিপি, ‘‘নীৰরণৰিপ্পযুত্তঅনীৰরণিযা’’তিপি.
চত্তারো খন্ধা নো পরামাসা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা পরামাসো, সিযা নো পরামাসো. রূপক্খন্ধো পরামট্ঠো. চত্তারো খন্ধা সিযা পরামট্ঠা, সিযা অপরামট্ঠা. রূপক্খন্ধো পরামাসৰিপ্পযুত্তো. তযো খন্ধা সিযা পরামাসসম্পযুত্তা, সিযা পরামাসৰিপ্পযুত্তা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা পরামাসসম্পযুত্তো, সিযা পরামাসৰিপ্পযুত্তো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘পরামাসসম্পযুত্তো’’তিপি, ‘‘পরামাসৰিপ্পযুত্তো’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘পরামাসো চেৰ পরামট্ঠো চা’’তি, ‘‘পরামট্ঠো চেৰ নো চ পরামাসো’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পরামাসা চেৰ পরামট্ঠা চা’’তি, সিযা পরামট্ঠা চেৰ নো চ পরামাসা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পরামট্ঠা চেৰ নো চ পরামাসা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা পরামাসো চেৰ পরামট্ঠো চ, সিযা পরামট্ঠো চেৰ নো চ পরামাসো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘পরামাসো চেৰ পরামট্ঠো চা’’তিপি, ‘‘পরামট্ঠো চেৰ নো চ পরামাসো’’তিপি. রূপক্খন্ধো পরামাসৰিপ্পযুত্তপরামট্ঠো. চত্তারো খন্ধা সিযা পরামাসৰিপ্পযুত্তপরামট্ঠা, সিযা পরামাসৰিপ্পযুত্তঅপরামট্ঠা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পরামাসৰিপ্পযুত্তপরামট্ঠা’’তিপি, ‘‘পরামাসৰিপ্পযুত্তঅপরামট্ঠা’’তিপি.
রূপক্খন্ধো অনারম্মণো. চত্তারো খন্ধা সারম্মণা. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো চিত্তং. চত্তারো খন্ধা নো চিত্তা. তযো খন্ধা চেতসিকা. দ্ৰে খন্ধা অচেতসিকা. তযো খন্ধা চিত্তসম্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তো. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘চিত্তেন সম্পযুত্তো’’তিপি, ‘‘চিত্তেন ৰিপ্পযুত্তো’’তিপি. তযো খন্ধা চিত্তসংসট্ঠা. রূপক্খন্ধো চিত্তৰিসংসট্ঠো. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘চিত্তেন সংসট্ঠো’’তিপি, ‘‘চিত্তেন ৰিসংসট্ঠো’’তিপি. তযো খন্ধা চিত্তসমুট্ঠানা. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নো চিত্তসমুট্ঠানো. রূপক্খন্ধো সিযা চিত্তসমুট্ঠানো, সিযা নো চিত্তসমুট্ঠানো. তযো খন্ধা চিত্তসহভুনো. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নো চিত্তসহভূ. রূপক্খন্ধো সিযা চিত্তসহভূ, সিযা নো চিত্তসহভূ. তযো খন্ধা চিত্তানুপরিৰত্তিনো. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নো চিত্তানুপরিৰত্তি. রূপক্খন্ধো সিযা চিত্তানুপরিৰত্তি, সিযা নো চিত্তানুপরিৰত্তি. তযো খন্ধা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. দ্ৰে খন্ধা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. তযো খন্ধা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. দ্ৰে খন্ধা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. তযো খন্ধা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো. দ্ৰে খন্ধা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো.
ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো অজ্ঝত্তিকো. তযো খন্ধা বাহিরা. রূপক্খন্ধো সিযা অজ্ঝত্তিকো, সিযা বাহিরো. চত্তারো খন্ধা নো উপাদা. রূপক্খন্ধো সিযা উপাদা, সিযা নো উপাদা, সিযা উপাদিন্না, সিযা অনুপাদিন্না. চত্তারো খন্ধা নো উপাদানা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা উপাদানং, সিযা নো উপাদানং. রূপক্খন্ধো উপাদানিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা উপাদানিযা, সিযা অনুপাদানিযা. রূপক্খন্ধো উপাদানৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা উপাদানসম্পযুত্তা, সিযা উপাদানৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘উপাদানঞ্চেৰ উপাদানিযো চা’’তি, ‘‘উপাদানিযো চেৰ নো চ উপাদানং’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপাদানঞ্চেৰ উপাদানিযা চা’’তি, সিযা উপাদানিযা চেৰ নো চ উপাদানা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপাদানিযা চেৰ নো চ উপাদানা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা উপাদানঞ্চেৰ উপাদানিযো চ, সিযা উপাদানিযো চেৰ নো চ উপাদানং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘উপাদানঞ্চেৰ উপাদানিযো চা’’তিপি, ‘‘উপাদানিযো চেৰ নো চ উপাদান’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘উপাদানঞ্চেৰ উপাদানসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘উপাদানসম্পযুত্তো চেৰ নো চ উপাদান’’ন্তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপাদানা চেৰ উপাদানসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা উপাদানসম্পযুত্তা চেৰ নো চ উপাদানা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপাদানসম্পযুত্তা চেৰ নো চ উপাদানা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা উপাদানঞ্চেৰ উপাদানসম্পযুত্তো চ, সিযা উপাদানসম্পযুত্তো চেৰ নো চ উপাদানং, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘উপাদানঞ্চেৰ উপাদানসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘উপাদানসম্পযুত্তো চেৰ নো চ উপাদান’’ন্তিপি. রূপক্খন্ধো উপাদানৰিপ্পযুত্তউপাদানিযো. চত্তারো খন্ধা সিযা উপাদানৰিপ্পযুত্তউপাদানিযা, সিযা উপাদানৰিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপাদানৰিপ্পযুত্তউপাদানিযা’’তিপি, ‘‘উপাদানৰিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযা’’তিপি.
চত্তারো খন্ধা নো কিলেসা. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা কিলেসো, সিযা নো কিলেসো. রূপক্খন্ধো সংকিলেসিকো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলেসিকা. রূপক্খন্ধো অসংকিলিট্ঠো. চত্তারো খন্ধা সিযা সংকিলিট্ঠা, সিযা অসংকিলিট্ঠা. রূপক্খন্ধো কিলেসৰিপ্পযুত্তো. চত্তারো খন্ধা সিযা কিলেসসম্পযুত্তা, সিযা কিলেসৰিপ্পযুত্তা. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ সংকিলেসিকো চা’’তি, ‘‘সংকিলেসিকো চেৰ নো চ কিলেসো’’. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘কিলেসা চেৰ সংকিলেসিকা চা’’তি, সিযা সংকিলেসিকা চেৰ নো চ কিলেসা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংকিলেসিকা চেৰ নো চ কিলেসা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা কিলেসো চেৰ সংকিলেসিকো চ, সিযা সংকিলেসিকো চেৰ নো চ কিলেসো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ সংকিলেসিকো চা’’তিপি, ‘‘সংকিলেসিকো চেৰ নো চ কিলেসো’’তিপি. রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ সংকিলিট্ঠো চা’’তিপি, ‘‘সংকিলিট্ঠো চেৰ নো চ কিলেসো’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘কিলেসো চেৰ সংকিলিট্ঠা চা’’তি, সিযা সংকিলিট্ঠা চেৰ নো চ কিলেসা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সংকিলিট্ঠা চেৰ নো চ কিলেসা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা কিলেসো চেৰ সংকিলিট্ঠো চ, সিযা সংকিলিট্ঠো চেৰ নো চ কিলেসো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ সংকিলিট্ঠো চা’’তিপি, ‘‘সংকিলিট্ঠো চেৰ নো চ কিলেসো’’তিপি.
রূপক্খন্ধো ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ কিলেসসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘কিলেসসম্পযুত্তো চেৰ নো চ কিলেসো’’তিপি. তযো খন্ধা ন ৰত্তব্বা – ‘‘কিলেসা চেৰ কিলেসসম্পযুত্তা চা’’তি, সিযা কিলেসসম্পযুত্তা চেৰ নো চ কিলেসা, সিযা ন ৰত্তব্বা – কিলেসসম্পযুত্তা চেৰ নো চ কিলেসা’’তি. সঙ্খারক্খন্ধো সিযা কিলেসো চেৰ কিলেসসম্পযুত্তো চ, সিযা কিলেসসম্পযুত্তো চেৰ নো চ কিলেসো, সিযা ন ৰত্তব্বো – ‘‘কিলেসো চেৰ কিলেসসম্পযুত্তো চা’’তিপি, ‘‘কিলেসসম্পযুত্তো চেৰ নো চ কিলেসো’’তিপি. রূপক্খন্ধো কিলেসৰিপ্পযুত্তসংকিলেসিকো. চত্তারো খন্ধা সিযা কিলেসৰিপ্পযুত্তসংকিলেসিকা, সিযা কিলেসৰিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিকা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘কিলেসৰিপ্পযুত্তসংকিলেসিকা’’তিপি, ‘‘কিলেসৰিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিকা’’তিপি.
রূপক্খন্ধো ন দস্সনেন পহাতব্বো. চত্তারো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ন দস্সনেন পহাতব্বা. রূপক্খন্ধো ন ভাৰনায পহাতব্বো. চত্তারো খন্ধা সিযা ভাৰনায পহাতব্বা, সিযা ন ভাৰনায পহাতব্বা. রূপক্খন্ধো ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো. চত্তারো খন্ধা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. রূপক্খন্ধো ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো. চত্তারো খন্ধা সিযা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. রূপক্খন্ধো অৰিতক্কো. চত্তারো খন্ধা সিযা সৰিতক্কা, সিযা অৰিতক্কা. রূপক্খন্ধো অৰিচারো. চত্তারো খন্ধা সিযা সৰিচারা, সিযা অৰিচারা. রূপক্খন্ধো অপ্পীতিকো, চত্তারো খন্ধা সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা. রূপক্খন্ধো ন পীতিসহগতো. চত্তারো খন্ধা সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা. দ্ৰে খন্ধা ন সুখসহগতা. তযো খন্ধা সিযা সুখসহগতা, সিযা ন সুখসহগতা. দ্ৰে খন্ধা ন উপেক্খাসহগতা. তযো খন্ধা সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন উপেক্খাসহগতা.
রূপক্খন্ধো কামাৰচরো. চত্তারো খন্ধা সিযা কামাৰচরা, সিযা ন কামাৰচরা. রূপক্খন্ধো ন রূপাৰচরো. চত্তারো খন্ধা সিযা রূপাৰচরা, সিযা ন রূপাৰচরা. রূপক্খন্ধো ন অরূপাৰচরো. চত্তারো খন্ধা সিযা অরূপাৰচরা, সিযা ন অরূপাৰচরা. রূপক্খন্ধো পরিযাপন্নো. চত্তারো খন্ধা সিযা পরিযাপন্না, সিযা অপরিযাপন্না. রূপক্খন্ধো অনিয্যানিকো. চত্তারো খন্ধা সিযা নিয্যানিকা, সিযা অনিয্যানিকা. রূপক্খন্ধো অনিযতো. চত্তারো খন্ধা সিযা নিযতা, সিযা অনিযতা. রূপক্খন্ধো সউত্তরো. চত্তারো খন্ধা সিযা সউত্তরা, সিযা অনুত্তরা. রূপক্খন্ধো অরণো. চত্তারো খন্ধা সিযা সরণা, সিযা অরণাতি.
পঞ্হাপুচ্ছকং.
খন্ধৰিভঙ্গো নিট্ঠিতো.