২২. বাৰীসতিমৰগ্গো
(২১৭) ১০. খণিককথা
৯০৬. একচিত্তক্খণিকা সব্বে ধম্মাতি? আমন্তা. চিত্তে মহাপথৰী সণ্ঠাতি, মহাসমুদ্দো সণ্ঠাতি, সিনেরুপব্বতরাজা সণ্ঠাতি, আপো সণ্ঠাতি, তেজো সণ্ঠাতি, ৰাযো সণ্ঠাতি, তিণকট্ঠৰনপ্পতযো সণ্ঠহন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
একচিত্তক্খণিকা সব্বে ধম্মাতি? আমন্তা. চক্খাযতনং চক্খুৰিঞ্ঞাণেন সহজাতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… চক্খাযতনং চক্খুৰিঞ্ঞাণেন সহজাতন্তি? আমন্তা. ননু আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ – ‘‘অজ্ঝত্তিকঞ্চেৰ, আৰুসো, চক্খুং অপরিভিন্নং হোতি, বাহিরা চ রূপা ন আপাথং আগচ্ছন্তি, নো চ তজ্জো সমন্নাহারো হোতি, নেৰ তাৰ তজ্জস্স ৰিঞ্ঞাণভাগস্স [ৰিঞ্ঞাণভাৰস্স (বহূসু)] পাতুভাৰো হোতি. অজ্ঝত্তিকঞ্চেৰ, আৰুসো, চক্খুং অপরিভিন্নং হোতি, বাহিরা চ রূপা আপাথং আগচ্ছন্তি, নো চ তজ্জো সমন্নাহারো হোতি, নেৰ তাৰ তজ্জস্স ৰিঞ্ঞাণভাগস্স পাতুভাৰো হোতি. যতো চ খো, আৰুসো, অজ্ঝত্তিকঞ্চেৰ চক্খুং অপরিভিন্নং হোতি, বাহিরা চ রূপা আপাথং আগচ্ছন্তি, তজ্জো চ সমন্নাহারো হোতি, এৰং তজ্জস্স ৰিঞ্ঞাণভাগস্স পাতুভাৰো হোতী’’তি [ম. নি. ১.৩০৬]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘চক্খাযতনং চক্খুৰিঞ্ঞাণেন সহজাত’’ন্তি.
সোতাযতনং…পে… ঘানাযতনং…পে… জিৰ্হাযতনং…পে… কাযাযতনং কাযৰিঞ্ঞাণেন সহজাতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযাযতনং কাযৰিঞ্ঞাণেন সহজাতন্তি? আমন্তা. ননু আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ – ‘‘অজ্ঝত্তিকো চেৰ, আৰুসো, কাযো অপরিভিন্নো হোতি, বাহিরা চ ফোট্ঠব্বা ন আপাথং আগচ্ছন্তি, নো চ…পে… অজ্ঝত্তিকো চেৰ, আৰুসো, কাযো অপরিভিন্নো হোতি, বাহিরা চ ফোট্ঠব্বা আপাথং আগচ্ছন্তি, নো চ…পে… যতো চ খো, আৰুসো, অজ্ঝত্তিকো চেৰ কাযো অপরিভিন্নো হোতি, বাহিরা চ ফোট্ঠব্বা আপাথং আগচ্ছন্তি, তজ্জো চ সমন্নাহারো হোতি, এৰং তজ্জস্স ৰিঞ্ঞাণভাগস্স পাতুভাৰো হোতী’’তি [ম. নি. ১.৩০৬]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘কাযাযতনং কাযৰিঞ্ঞাণেন সহজাত’’ন্তি.
৯০৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘একচিত্তক্খণিকা সব্বে ধম্মা’’তি? আমন্তা. সব্বে ধম্মা নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অৰিপরিণামধম্মাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তেন হি একচিত্তক্খণিকা সব্বে ধম্মাতি.
খণিককথা নিট্ঠিতা.
বাৰীসতিমৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায পরিনিব্বানং, অরহা কুসলচিত্তো পরিনিব্বাযতি, অরহা আনেঞ্জে ঠিতো পরিনিব্বাযতি, অত্থি গব্ভসেয্যায ধম্মাভিসমযো, অত্থি গব্ভসেয্যায অরহত্তপ্পত্তি, অত্থি সুপিনগতস্স ধম্মাভিসমযো, অত্থি সুপিনগতস্স অরহত্তপ্পত্তি, সব্বং সুপিনগতস্স চিত্তং অব্যাকতং, নত্থি কাচি আসেৰনপচ্চযতা, একচিত্তক্খণিকা সব্বে ধম্মাতি.