(১৭৭) ১. মনুস্সলোককথা
৮০২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি বুদ্ধৰুত্থানি চেতিযানি আরামৰিহারগামনিগমনগরানি রট্ঠানি জনপদানীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি বুদ্ধৰুত্থানি চেতিযানি আরামৰিহারগামনিগমনগরানি রট্ঠানি জনপদানি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.
ন ৰত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু ভগৰা লুম্বিনিযা জাতো, বোধিযা মূলে অভিসম্বুদ্ধো, বারাণসিযং ভগৰতা ধম্মচক্কং পৰত্তিতং, চাপালে চেতিযে আযুসঙ্খারো ওস্সট্ঠো, কুসিনারাযং ভগৰা পরিনিব্বুতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৰা লুম্বিনিযা জাতো…পে… কুসিনারাযং ভগৰা পরিনিব্বুতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.
ন ৰত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৰে, সমযং উক্কট্ঠাযং ৰিহরামি সুভগৰনে সালরাজমূলে’’তি [দী. নি. ২.৯১]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৰে, সমযং উরুৰেলাযং ৰিহরামি অজপালনিগ্রোধে পঠমাভিসম্বুদ্ধো’’তি [অ. নি. ৪.২১]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৰে, সমযং রাজগহে ৰিহরামি ৰেল়ুৰনে কল়ন্দকনিৰাপে’’তি [দী. নি. ২.১৮০]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৰে, সমযং সাৰত্থিযং ৰিহরামি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে’’তি; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৰে, সমযং ৰেসালিযং ৰিহরামি মহাৰনে কূটাগারসালায’’ন্তি [দী. নি. ৩.১১]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসীতি.
৮০৩. বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসীতি? আমন্তা. ননু ভগৰা লোকে জাতো, লোকে সংৰড্ঢো, লোকং অভিভুয্য ৰিহরতি অনুপলিত্তো লোকেনাতি [অ. নি. ৪.৩৬]? আমন্তা. হঞ্চি ভগৰা লোকে জাতো, লোকে সংৰড্ঢো, লোকং অভিভুয্য ৰিহরতি অনুপলিত্তো লোকেন, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৰা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.
মনুস্সলোককথা নিট্ঠিতা.