১১. একাদসমৰগ্গো

(১০৬-১০৮) ১-৩. তিস্সোপি অনুসযকথা

৬০৫. অনুসযা অব্যাকতাতি? আমন্তা. ৰিপাকাব্যাকতা কিরিযাব্যাকতা রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং কামরাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৰরণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৰরণং অকুসলন্তি? আমন্তা. কামরাগানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পটিঘানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. পটিঘং পটিঘপরিযুট্ঠানং পটিঘসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিঘং পটিঘপরিযুট্ঠানং পটিঘসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. পটিঘানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

মানানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. মানো মানপরিযুট্ঠানং মানসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… মানো মানপরিযুট্ঠানং মানসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. মানানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে….

দিট্ঠানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. দিট্ঠি দিট্ঠোঘো দিট্ঠিযোগো দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং দিট্ঠিসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দিট্ঠি দিট্ঠোঘো দিট্ঠিযোগো দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং দিট্ঠিসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. দিট্ঠানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিচিকিচ্ছানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং অকুসলন্তি? আমন্তা. ৰিচিকিচ্ছানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ভৰরাগানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. ভৰরাগো ভৰরাগপরিযুট্ঠানং ভৰরাগসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ভৰরাগো ভৰরাগপরিযুট্ঠানং ভৰরাগসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. ভৰরাগানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জাসংযোজনং অৰিজ্জানীৰরণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জাসংযোজনং অৰিজ্জানীৰরণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬০৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অব্যাকতা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অব্যাকতাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সরাগো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি রাগো অব্যাকতোতি.

৬০৭. অনুসযা অহেতুকাতি? আমন্তা. রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো অহেতুকোতি? আমন্তা. কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং কামরাগসংযোজনং কামচ্ছন্দনীৰরণং অহেতুকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৰরণং সহেতুকন্তি? আমন্তা. কামরাগানুসযো সহেতুকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিঘানুসযো…পে… মানানুসযো… দিট্ঠানুসযো… ৰিচিকিচ্ছানুসযো… ভৰরাগানুসযো… অৰিজ্জানুসযো অহেতুকোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জাসংযোজনং অৰিজ্জানীৰরণং অহেতুকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো…পে… অৰিজ্জানীৰরণং সহেতুকন্তি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো সহেতুকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬০৮. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অহেতুকা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অনুসযা তেন হেতুনা সহেতুকাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অহেতুকাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সরাগো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. রাগো তেন হেতুনা সহেতুকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি রাগো অহেতুকোতি.

৬০৯. অনুসযা চিত্তৰিপ্পযুত্তাতি? আমন্তা. রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং কামরাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৰরণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৰরণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? আমন্তা. কামরাগানুসযো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১০. কামরাগানুসযো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নোতি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নোতি. সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তৰিপ্পযুত্তো, কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১১. পটিঘানুসযো মানানুসযো দিট্ঠানুসযো ৰিচিকিচ্ছানুসযো ভৰরাগানুসযো অৰিজ্জানুসযো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জানীৰরণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জানীৰরণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১২. অৰিজ্জানুসযো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নোতি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নোতি. সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তৰিপ্পযুত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো চিত্তৰিপ্পযুত্তো, অৰিজ্জাসঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১৩. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অনুসযা চিত্তৰিপ্পযুত্তা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অনুসযা তেন চিত্তেন সম্পযুত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তেন হি অনুসযা চিত্তৰিপ্পযুত্তাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে ‘‘সরাগো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. রাগো তেন চিত্তেন সম্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তেন হি রাগো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি.

তিস্সোপি অনুসযকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১০৯) ৪. ঞাণকথা

৬১৪. অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তে ৰত্তমানে ন ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. রাগে ৰিগতে ন ৰত্তব্বং – ‘‘ৰীতরাগো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তে ৰত্তমানে ন ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. দোসে ৰিগতে… মোহে ৰিগতে… কিলেসে ৰিগতে ন ৰত্তব্বং – ‘‘নিক্কিলেসো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রাগে ৰিগতে ৰত্তব্বং – ‘‘ৰীতরাগো’’তি? আমন্তা. অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তে ৰত্তমানে ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দোসে ৰিগতে… মোহে ৰিগতে… কিলেসে ৰিগতে ৰত্তব্বং – ‘‘নিক্কিলেসো’’তি? আমন্তা. অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তে ৰত্তমানে ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১৫. অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তে ৰত্তমানে ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. অতীতেন ঞাণেন ঞাণী নিরুদ্ধেন ৰিগতেন পটিপস্সদ্ধেন ঞাণেন ঞাণীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ঞাণকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১০) ৫. ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তিকথা

৬১৬. ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. ঞাণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি. সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তৰিপ্পযুত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং চিত্তৰিপ্পযুত্তং, পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৰিপ্পযুত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্ত’’ন্তি? আমন্তা. অরহা চক্খুৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী ‘‘ঞাণী’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. ঞাণং তেন চিত্তেন সম্পযুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তেন হি ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তি.

অরহা চক্খুৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী ‘‘পঞ্ঞৰা’’তি ৰত্তব্বোতি [সকৰাদীপুচ্ছা ৰিয দিস্সতি]? আমন্তা. পঞ্ঞা তেন চিত্তেন সম্পযুত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তেন হি পঞ্ঞা চিত্তৰিপ্পযুত্তাতি.

ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১১) ৬. ইদং দুক্খন্তিকথা

৬১৮. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং দুক্খসমুদযো’’তি ৰাচং ভাসতো ‘‘অযং দুক্খসমুদযো’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং দুক্খনিরোধো’’তি ৰাচং ভাসতো ‘‘অযং দুক্খনিরোধো’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং মগ্গো’’তি ৰাচং ভাসতো ‘‘অযং মগ্গো’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

‘‘অযং সমুদযো’’তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘অযং সমুদযো’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ‘‘অযং নিরোধো’’তি… ‘‘অযং মগ্গো’’তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘অযং মগ্গো’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬১৯. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ৰেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘রূপং অনত্তা’’তি ৰাচং ভাসতো ‘‘রূপং অনত্তা’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ৰেদনা … সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

‘‘রূপং অনত্তা’’তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘রূপং অনত্তা’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… ৰেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ন চ ‘‘দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬২০. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৰাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৰত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ই’’তি [ঈতি (স্যা. পী.)] চ ‘‘দ’’ন্তি চ ‘‘দু’’তি [দূতি (স্যা. পী.)] চ ‘‘খ’’ন্তি চ ঞাণং পৰত্ততীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ইদং দুক্খন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১২) ৭. ইদ্ধিবলকথা

৬২১. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. ইদ্ধিমযিকো সো আযু, ইদ্ধিমযিকা সা গতি, ইদ্ধিমযিকো সো অত্তভাৰপ্পটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. অতীতং কপ্পং তিট্ঠেয্য, অনাগতং কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. দ্ৰে কপ্পে তিট্ঠেয্য, তযো কপ্পে তিট্ঠেয্য, চত্তারো কপ্পে তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. সতি জীৰিতে জীৰিতাৰসেসে তিট্ঠেয্য, অসতি জীৰিতে জীৰিতাৰসেসে তিট্ঠেয্যাতি? সতি জীৰিতে জীৰিতাৰসেসে তিট্ঠেয্যাতি. হঞ্চি সতি জীৰিতে জীৰিতাৰসেসে তিট্ঠেয্য, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি. অসতি জীৰিতে জীৰিতাৰসেসে তিট্ঠেয্যাতি, মতো তিট্ঠেয্য, কালঙ্কতো তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬২২. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. উপ্পন্নো ফস্সো মা নিরুজ্ঝীতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… উপ্পন্না ৰেদনা…পে… উপ্পন্না সঞ্ঞা …পে… উপ্পন্না চেতনা…পে… উপ্পন্নং চিত্তং… উপ্পন্না সদ্ধা… উপ্পন্নং ৰীরিযং… উপ্পন্না সতি… উপ্পন্নো সমাধি …পে… উপ্পন্না পঞ্ঞা মা নিরুজ্ঝীতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. রূপং নিচ্চং হোতূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং হোতূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. জাতিধম্মা সত্তা মা জাযিংসূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… জরাধম্মা সত্তা মা জীরিংসূতি…পে… ব্যাধিধম্মা সত্তা মা ব্যাধিযিংসূতি…পে… মরণধম্মা সত্তা মা মীযিংসূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬২৩. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’’তি [দী. নি. ২.১৬৬; সং. নি. ৫.৮২২; উদা. ৫১]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি.

৬২৪. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৰে, ধম্মানং নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা দেৰো ৰা মারো ৰা ব্রহ্মা ৰা কোচি ৰা লোকস্মিং! কতমেসং চতুন্নং? জরাধম্মো ‘‘মা জীরী’’তি নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা দেৰো ৰা মারো ৰা ব্রহ্মা ৰা কোচি ৰা লোকস্মিং. ব্যাধিধম্মো ‘‘মা ব্যাধিযী’’তি…পে… মরণধম্মো ‘‘মা মীযী’’তি…পে… যানি খো পন তানি পুব্বে কতানি পাপকানি কম্মানি সংকিলেসিকানি পোনোব্ভৰিকানি [পোনোভৰিকানি (সী. পী.)] সদরানি [নিস্সারানি (সী. পী. ক.), দুক্খুদ্রযানি (স্যা.)] দুক্খৰিপাকানি আযতিং জাতিজরামরণিযানি তেসং ৰিপাকো ‘‘মা নিব্বত্তী’’তি নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা দেৰো ৰা মারো ৰা ব্রহ্মা ৰা কোচি ৰা লোকস্মিং. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, চতুন্নং ধম্মানং নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা দেৰো ৰা মারো ৰা ব্রহ্মা ৰা কোচি ৰা লোকস্মি’’ন্তি [অ. নি. ৪.১৮২]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি.

ইদ্ধিবলকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১৩) ৮. সমাধিকথা

৬২৫. চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অতীতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অনাগতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. ননু অতীতং নিরুদ্ধং অনাগতং অজাতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং নিরুদ্ধং অনাগতং অজাতং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চিত্তসন্ততি সমাধী’’তি.

৬২৬. একচিত্তক্খণিকো সমাধীতি? আমন্তা. চক্খুৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী সমাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সোতৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী…পে… ঘানৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী… কাযৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী…পে… অকুসলচিত্তসমঙ্গী …পে… রাগসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… দোসসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… মোহসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… অনোত্তপ্পসহগতচিত্তসমঙ্গী সমাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অকুসলচিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রাগসহগতা…পে… দোসসহগতা…পে… মোহসহগতা…পে… অনোত্তপ্পসহগতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ন ৰত্তব্বং – ‘‘চিত্তসন্ততি সমাধী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘অহং খো, আৰুসো নিগণ্ঠা, পহোমি অনিঞ্জমানো কাযেন, অভাসমানো ৰাচং, সত্ত রত্তিন্দিৰানি [রত্তিদিৰানি (ক.)] একন্তসুখং পটিসংৰেদী ৰিহরিতু’’ন্তি [ম. নি. ১.১৮০]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চিত্তসন্ততি সমাধীতি.

সমাধিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১৪) ৯. ধম্মট্ঠিততাকথা

৬২৭. ধম্মট্ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপস্স ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰেদনায ঠিততা…পে… সঞ্ঞায ঠিততা…পে… সঙ্খারানং ঠিততা…পে… ৰিঞ্ঞাণস্স ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ধম্মট্ঠিততাকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৰগ্গো

(১১৫) ১০. অনিচ্চতাকথা

৬২৮. অনিচ্চতা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায অনিচ্চতায অনিচ্চতা পরিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তায অনিচ্চতায অনিচ্চতা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

জরা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায জরায জরা পরিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তায জরায জরা পরিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

মরণং পরিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. তস্স মরণস্স মরণং পরিনিপ্ফন্নন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. তস্স মরণস্স মরণং পরিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. তস্স তস্সেৰ নত্থি দুক্খস্সন্তকিরিযা, নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৬২৯. রূপং পরিনিপ্ফন্নং, রূপস্স অনিচ্চতা অত্থীতি? আমন্তা. অনিচ্চতা পরিনিপ্ফন্না, অনিচ্চতায অনিচ্চতা অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপং পরিনিপ্ফন্নং, রূপস্স জরা অত্থীতি? আমন্তা. জরা পরিনিপ্ফন্না, জরায জরা অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং পরিনিপ্ফন্নং, রূপস্স ভেদো অত্থি, অন্তরধানং অত্থীতি? আমন্তা. মরণং পরিনিপ্ফন্নং, মরণস্স ভেদো অত্থি, অন্তরধানং অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰেদনা …পে… সঞ্ঞা… সঙ্খারা…পে… ৰিঞ্ঞাণং পরিনিপ্ফন্নং, ৰিঞ্ঞাণস্স অনিচ্চতা অত্থীতি? আমন্তা. অনিচ্চতা পরিনিপ্ফন্না, অনিচ্চতায অনিচ্চতা অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… ৰিঞ্ঞাণং পরিনিপ্ফন্নং, ৰিঞ্ঞাণস্স জরা অত্থীতি? আমন্তা. জরা পরিনিপ্ফন্না, জরায জরা অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিঞ্ঞাণং পরিনিপ্ফন্নং, ৰিঞ্ঞাণস্স ভেদো অত্থি, অন্তরধানং অত্থীতি? আমন্তা. মরণং পরিনিপ্ফন্নং, মরণস্স ভেদো অত্থি, অন্তরধানং অত্থীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অনিচ্চতাকথা নিট্ঠিতা.

একাদসমৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

অনুসযা অব্যাকতা, অহেতুকা, চিত্তৰিপ্পযুত্তা, অঞ্ঞাণে ৰিগতে ঞাণী, ঞাণং চিত্তৰিপ্পযুত্তং, যত্থ সদ্দে [যত্থ সদ্দো (সী.), যথাসদ্দং (?)] ঞাণং পৰত্ততি, ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্য, চিত্তসন্ততি সমাধি, ধম্মট্ঠিততা, অনিচ্চতাতি.