৯. নৰমৰগ্গো

(৮৪) ১. আনিসংসদস্সাৰীকথা

৫৪৭. আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহানন্তি? আমন্তা. ননু সঙ্খারে অনিচ্চতো মনসিকরোতো সংযোজনা পহীযন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্খারে অনিচ্চতো মনসিকরোতো সংযোজনা পহীযন্তি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি.

ননু সঙ্খারে দুক্খতো…পে… রোগতো… গণ্ডতো… সল্লতো… অঘতো… আবাধতো… পরতো… পলোকতো… ঈতিতো… উপদ্দৰতো… ভযতো… উপসগ্গতো… চলতো… পভঙ্গুতো… অদ্ধুৰতো… অতাণতো… অলেণতো… অসরণতো… অসরণীভূততো… রিত্ততো… তুচ্ছতো… সুঞ্ঞতো… অনত্ততো… আদীনৰতো…পে… ৰিপরিণামধম্মতো মনসিকরোতো সংযোজনা পহীযন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্খারে ৰিপরিণামধম্মতো মনসিকরোতো সংযোজনা পহীযন্তি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি.

সঙ্খারে চ অনিচ্চতো মনসি করোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৰী হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারে চ অনিচ্চতো মনসি করোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৰী হোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারে চ দুক্খতো…পে… ৰিপরিণামধম্মতো মনসি করোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৰী হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারে চ ৰিপরিণামধম্মতো মনসি করোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৰী হোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪৮. ন ৰত্তব্বং – ‘‘আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু নিব্বানে সুখানুপস্সী ৰিহরতি সুখসঞ্ঞী সুখপটিসংৰেদী, সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং চেতসা অধিমুচ্চমানো পঞ্ঞায পরিযোগাহমানো’’তি [অ. নি. ৭.১৯]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহানন্তি.

আনিসংসদস্সাৰীকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৮৫) ২. অমতারম্মণকথা

৫৪৯. অমতারম্মণং সংযোজনন্তি? আমন্তা. অমতং সংযোজনিযং গন্থনিযং ওঘনিযং যোগনিযং নীৰরণিযং পরামট্ঠং উপাদানিযং সংকিলেসিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অমতং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং অসংযোজনিযং…পে… অসংকিলেসিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অমতারম্মণং সংযোজন’’ন্তি.

অমতং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং রাগট্ঠানিযং রজনিযং কমনিযং মদনিযং বন্ধনিযং মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন রাগট্ঠানিযং ন রজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন রাগট্ঠানিযং ন রজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অমতং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতী’’তি.

অমতং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অমতং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতী’’তি.

অমতং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকরণং অচক্খুকরণং পঞ্ঞানিরোধিযং ৰিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকরণং ন অচক্খুকরণং পঞ্ঞাবুদ্ধিযং অৰিঘাতপক্খিযং নিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকরণং…পে… নিব্বানসংৰত্তনিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অমতং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতী’’তি.

৫৫০. রূপং আরব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, রূপং সংযোজনিযং গন্থনিযং…পে… সংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. অমতং আরব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, অমতং সংযোজনিযং…পে… সংকিলেসিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতি, রূপং রাগট্ঠানিযং রজনিযং কমনিযং মদনিযং বন্ধনিযং মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. অমতং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতি, অমতং রাগট্ঠানিযং…পে… মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, রূপং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. অমতং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, অমতং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, রূপং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকরণং…পে… অনিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? আমন্তা. অমতং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, অমতং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকরণং…পে… অনিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অমতং আরব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, অমতং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং অনোঘনিযং অযোগনিযং অনীৰরণিযং অপরামট্ঠং অনুপাদানিযং অসংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. রূপং আরব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, রূপং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অমতং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতি, অমতং ন রাগট্ঠানিযং ন রজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. রূপং আরব্ভ রাগো উপ্পজ্জতি, রূপং ন রাগট্ঠানিযং…পে… ন মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অমতং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. রূপং আরব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, রূপং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অমতং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকরণং…পে… নিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? আমন্তা. রূপং আরব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, রূপং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকরণং…পে… নিব্বানসংৰত্তনিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৫১. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অমতারম্মণং সংযোজন’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানাতি, নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানিত্ৰা নিব্বানং মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং মঞ্ঞতি, নিব্বানতো মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি মঞ্ঞতি, নিব্বানং অভিনন্দতী’’তি [ম. নি. ১.৬]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অমতারম্মণং সংযোজনন্তি.

অমতারম্মণকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৮৬) ৩. রূপং সারম্মণন্তিকথা

৫৫২. রূপং সারম্মণন্তি? আমন্তা. অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘রূপং সারম্মণ’’ন্তি.

ফস্সো সারম্মণো, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. রূপং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা চেতনা চিত্তং সদ্ধা ৰীরিযং সতি সমাধি পঞ্ঞা রাগো দোসো মোহো মানো দিট্ঠি ৰিচিকিচ্ছা থিনং উদ্ধচ্চং অহিরিকং…পে… অনোত্তপ্পং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. রূপং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং সারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো সারম্মণো, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপং সারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰেদনা…পে… অনোত্তপ্পং সারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৫৩. ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং সারম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু রূপং সপ্পচ্চযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি রূপং সপ্পচ্চযং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘রূপং সারম্মণ’’ন্তি.

রূপং সারম্মণন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৮৭) ৪. অনুসযা অনারম্মণকথা

৫৫৪. অনুসযা অনারম্মণাতি? আমন্তা. রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো অনারম্মণোতি? আমন্তা. কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং কামরাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৰরণং অনারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো কামরাগপরিযুট্ঠানং কামরাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৰরণং সারম্মণন্তি? আমন্তা. কামরাগানুসযো সারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো অনারম্মণোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নোতি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নোতি. সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো অনারম্মণোতি? আমন্তা. কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো সারম্মণোতি? আমন্তা. কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো সারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামরাগানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো অনারম্মণো, কামরাগো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো সারম্মণোতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৫৫. পটিঘানুসযো মানানুসযো দিট্ঠানুসযো ৰিচিকিচ্ছানুসযো ভৰরাগানুসযো অৰিজ্জানুসযো অনারম্মণোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জানুসযো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জাসংযোজনং অৰিজ্জানীৰরণং অনারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো…পে… অৰিজ্জানীৰরণং সারম্মণন্তি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো সারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো অনারম্মণোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নোতি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নোতি. সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো অনারম্মণোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না অনারম্মণাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না সারম্মণাতি? আমন্তা. অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো সারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অৰিজ্জানুসযো সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নো অনারম্মণো, অৰিজ্জা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না সারম্মণাতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৫৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অনারম্মণা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে সানুসযোতি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তেসং অনুসযানং আরম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অনারম্মণাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৰত্তমানে সরাগোতি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তস্স রাগস্স আরম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. তেন হি রাগো অনারম্মণোতি.

অনুসযা অনারম্মণাতিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৮৮) ৫. ঞাণং অনারম্মণন্তিকথা

৫৫৭. ঞাণং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. রূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঞাণং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো সারম্মণোতি? আমন্তা. ঞাণং সারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ঞাণং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি. সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না অনারম্মণাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না সারম্মণাতি? আমন্তা. ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং সারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ঞাণং সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নং অনারম্মণং, পঞ্ঞা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্না সারম্মণাতি? আমন্তা. সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? আমন্তা. ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সারম্মণো একদেসো অনারম্মণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৫৮. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ঞাণং অনারম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. অরহা চক্খুৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী ঞাণীতি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তস্স ঞাণস্স আরম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি ঞাণং অনারম্মণন্তি. অরহা চক্খুৰিঞ্ঞাণসমঙ্গী পঞ্ঞৰাতি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তায পঞ্ঞায আরম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. তেন হি পঞ্ঞা অনারম্মণাতি.

ঞাণং অনারম্মণন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৮৯) ৬. অতীতানাগতারম্মণকথা

৫৫৯. অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অতীতারম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতারম্মণং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি. অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি মিচ্ছা. হঞ্চি ৰা পন অনারম্মণং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতারম্মণ’’ন্তি. অনারম্মণং অতীতারম্মণন্তি মিচ্ছা.

অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অতীতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি.

৫৬০. অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অনাগতারম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতারম্মণং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি. অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি মিচ্ছা. হঞ্চি ৰা পন অনারম্মণং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগতারম্মণ’’ন্তি. অনারম্মণং অনাগতারম্মণন্তি মিচ্ছা.

অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অনাগতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি.

পচ্চুপ্পন্নং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণং চিত্তং সারম্মণন্তি? আমন্তা. অতীতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, অতীতারম্মণং চিত্তং সারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণং চিত্তং সারম্মণন্তি? আমন্তা. অনাগতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, অনাগতারম্মণং চিত্তং সারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অতীতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, অতীতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অনাগতং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, অনাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং আরব্ভ অত্থি আৰট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণং চিত্তং অনারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৬১. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অতীতানাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু অতীতানাগতং নত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতানাগতং নত্থি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতারম্মণং চিত্তং অনারম্মণ’’ন্তি…পে….

অতীতানাগতারম্মণকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৯০) ৭. ৰিতক্কানুপতিতকথা

৫৬২. সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. সব্বং চিত্তং ৰিচারানুপতিতং পীতানুপতিতং সুখানুপতিতং দুক্খানুপতিতং সোমনস্সানুপতিতং দোমনস্সানুপতিতং উপেক্খানুপতিতং সদ্ধানুপতিতং ৰীরিযানুপতিতং সতানুপতিতং সমাধানুপতিতং পঞ্ঞানুপতিতং রাগানুপতিতং দোসানুপতিতং…পে… অনোত্তপ্পানুপতিতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি অৰিতক্কো ৰিচারমত্তো সমাধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অৰিতক্কো ৰিচারমত্তো সমাধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিত’’ন্তি.

সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিত’’ন্তি. সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু তযো সমাধী ৰুত্তা ভগৰতা – সৰিতক্কো সৰিচারো সমাধি, অৰিতক্কো ৰিচারমত্তো সমাধি, অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধীতি [দী. নি. ৩.৩০৫, ৩৫৩]? আমন্তা. হঞ্চি তযো সমাধী ৰুত্তা ভগৰতা – সৰিতক্কো সৰিচারো সমাধি, অৰিতক্কো ৰিচারমত্তো সমাধি, অৰিতক্কো অৰিচারো সমাধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিত’’ন্তি.

ৰিতক্কানুপতিতকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৯১) ৮. ৰিতক্কৰিপ্ফারসদ্দকথা

৫৬৩. সব্বসো ৰিতক্কযতো ৰিচারযতো ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দোতি? আমন্তা. সব্বসো ফুসযতো ফস্সৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো ৰেদযতো ৰেদনাৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো সঞ্জানতো সঞ্ঞাৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো চেতযতো চেতনাৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো চিন্তযতো চিত্তৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো সরতো সতিৰিপ্ফারো সদ্দো, সব্বসো পজানতো পঞ্ঞাৰিপ্ফারো সদ্দোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সব্বসো ৰিতক্কযতো ৰিচারযতো ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দোতি? আমন্তা. ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দো সোতৰিঞ্ঞেয্যো সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি সোতস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. ননু ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দো ন সোতৰিঞ্ঞেয্যো ন সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি ন সোতস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দো ন সোতৰিঞ্ঞেয্যো ন সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি ন সোতস্স আপাথং আগচ্ছতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সব্বসো ৰিতক্কযতো ৰিচারযতো ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দো’’তি.

ৰিতক্কৰিপ্ফারসদ্দকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৯২) ৯. ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতিকথা

৫৬৪. ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতি? আমন্তা. অফস্সকস্স ৰাচা অৰেদনকস্স ৰাচা অসঞ্ঞকস্স ৰাচা অচেতনকস্স ৰাচা অচিত্তকস্স ৰাচাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স ৰাচা সৰেদনকস্স ৰাচা সসঞ্ঞকস্স ৰাচা সচেতনকস্স ৰাচা সচিত্তকস্স ৰাচাতি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স ৰাচা…পে… সচিত্তকস্স ৰাচা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতি? আমন্তা. অনাৰট্টেন্তস্স [অনাৰট্টন্তস্স (পী.), অনাৰজ্জন্তস্স (সী. স্যা. ক.) কথা. ৪৮৪ পস্সিতব্বং] ৰাচা…পে… অনাভোগস্স ৰাচা…পে… অপ্পণিদহন্তস্স ৰাচাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু আৰট্টেন্তস্স ৰাচা আভোগস্স ৰাচা…পে… পণিদহন্তস্স ৰাচাতি? আমন্তা. হঞ্চি আৰট্টেন্তস্স ৰাচা আভোগস্স ৰাচা পণিদহন্তস্স ৰাচা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতি? আমন্তা. ননু ৰাচা চিত্তসমুট্ঠানা চিত্তেন সহজাতা চিত্তেন সহ একুপ্পাদাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰাচা চিত্তসমুট্ঠানা চিত্তেন সহজাতা চিত্তেন সহ একুপ্পাদা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতি? আমন্তা. ন ভণিতুকামো ভণতি, ন কথেতুকামো কথেতি, ন আলপিতুকামো আলপতি, ন ৰোহরিতুকামো ৰোহরতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু ভণিতুকামো ভণতি, কথেতুকামো কথেতি, আলপিতুকামো আলপতি, ৰোহরিতুকামো ৰোহরতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভণিতুকামো ভণতি, কথেতুকামো কথেতি, আলপিতুকামো আলপতি, ৰোহরিতুকামো ৰোহরতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি.

৫৬৫. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণতি, ‘‘অঞ্ঞং কথেস্সামী’’তি অঞ্ঞং কথেতি, ‘‘অঞ্ঞং আলপিস্সামী’’তি অঞ্ঞং আলপতি, ‘‘অঞ্ঞং ৰোহরিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ৰোহরতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণতি,…পে… ‘‘অঞ্ঞং ৰোহরিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ৰোহরতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৰাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৰাচাতিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৯৩) ১০. ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথা

৫৬৬. ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. অফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… অচিত্তকস্স কাযকম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… সচিত্তকস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… সচিত্তকস্স কাযকম্মং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. অনাৰট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… অপ্পণিদহন্তস্স কাযকম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু আৰট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… পণিদহন্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি আৰট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… পণিদহন্তস্স কাযকম্মং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. ননু কাযকম্মং চিত্তসমুট্ঠানং চিত্তেন সহজাতং চিত্তেন সহ একুপ্পাদন্তি? আমন্তা. হঞ্চি কাযকম্মং চিত্তসমুট্ঠানং চিত্তেন সহজাতং চিত্তেন সহ একুপ্পাদং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. ন অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি, ন পটিক্কমিতুকামো পটিক্কমতি, ন আলোকেতুকামো আলোকেতি, ন ৰিলোকেতুকামো ৰিলোকেতি, ন সমিঞ্জিতুকামো সমিঞ্জেতি, ন পসারেতুকামো পসারেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. ননু অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি, পটিক্কমিতুকামো পটিক্কমতি, আলোকেতুকামো আলোকেতি, ৰিলোকেতুকামো ৰিলোকেতি, সমিঞ্জিতুকামো সমিঞ্জেতি, পসারেতুকামো পসারেতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি…পে… পসারেতুকামো পসারেতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

৫৬৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞত্র গচ্ছিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্র গচ্ছতি…পে… ‘‘অঞ্ঞং পসারেস্সামী’’তি অঞ্ঞং পসারেতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞত্র গচ্ছিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্র গচ্ছতি…পে… ‘‘অঞ্ঞং পসারেস্সামী’’তি অঞ্ঞং পসারেতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমৰগ্গো

(৯৪) ১১. অতীতানাগতসমন্নাগতকথা

৫৬৮. অতীতেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অতীতং নিরুদ্ধং ৰিগতং ৰিপরিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং নিরুদ্ধং ৰিগতং ৰিপরিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতেন সমন্নাগতো’’তি.

অনাগতেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগতেন সমন্নাগতো’’তি.

৫৬৯. অতীতেন রূপক্খন্ধেন সমন্নাগতো, অনাগতেন রূপক্খন্ধেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন রূপক্খন্ধেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি রূপক্খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অতীতেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. পন্নরসহি খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অতীতেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতো, অনাগতেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খাযতনেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অতীতেহি দ্ৰাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি দ্ৰাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি দ্ৰাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ছত্তিংসাযতনেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অতীতায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতো, অনাগতায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খুধাতূহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অতীতাহি অট্ঠারসহি ধাতূহি সমন্নাগতো, অনাগতাহি অট্ঠারসহি ধাতূহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নাহি অট্ঠারসহি ধাতূহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. চতুপঞ্ঞাসধাতূহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অতীতেন চক্খুন্দ্রিযেন সমন্নাগতো, অনাগতেন চক্খুন্দ্রিযেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুন্দ্রিযেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খুন্দ্রিযেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অতীতেহি বাৰীসতিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি বাৰীসতিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি বাৰীসতিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ছসট্ঠিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৭০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অতীতানাগতেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি অট্ঠৰিমোক্খঝাযী চতুন্নং ঝানানং নিকামলাভী নৰন্নং অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তীনং লাভীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অট্ঠৰিমোক্খঝাযী চতুন্নং ঝানানং নিকামলাভী নৰন্নং অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তীনং লাভী, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতেহি সমন্নাগতো’’তি.

অতীতানাগতসমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.

নৰমৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

আনিসংসদস্সাৰিস্স সংযোজনানং পহানং, অমতারম্মণং সংযোজনং, রূপং সারম্মণং, অনুসযা অনারম্মণা, এৰমেৰং ঞাণং, অতীতানাগতারম্মণং চিত্তং, সব্বং চিত্তং ৰিতক্কানুপতিতং, সব্বসো ৰিতক্কযতো ৰিচারযতো ৰিতক্কৰিপ্ফারো সদ্দো, ন যথাচিত্তস্স ৰাচা, তথেৰ কাযকম্মং অতীতানাগতেহি সমন্নাগতোতি.