৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৩) ১. ছগতিকথা

৫০৩. ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু পঞ্চ গতিযো ৰুত্তা ভগৰতা – নিরযো, তিরচ্ছানযোনি, পেত্তিৰিসযো, মনুস্সা, দেৰাতি [ম. নি. ১.১৫৩]? আমন্তা. হঞ্চি পঞ্চ গতিযো ৰুত্তা ভগৰতা – নিরযো, তিরচ্ছানযোনি, পেত্তিৰিসযো, মনুস্সা, দেৰা; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.

ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু কালকঞ্চিকা [কালকঞ্জিকা (সী. স্যা. কং.), কাল়কঞ্জকা (পী.)] সুরা পেতানং সমানৰণ্ণা সমানভোগা সমানাহারা সমানাযুকা পেতেহি সহ আৰাহৰিৰাহং গচ্ছন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি কালকঞ্চিকা অসুরা পেতানং সমানৰণ্ণা সমানভোগা সমানাহারা সমানাযুকা পেতেহি সহ আৰাহৰিৰাহং গচ্ছন্তি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.

ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু ৰেপচিত্তিপরিসা দেৰানং সমানৰণ্ণা সমানভোগা সমানাহারা সমানাযুকা দেৰেহি সহ আৰাহৰিৰাহং গচ্ছন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰেপচিত্তিপরিসা দেৰানং সমানৰণ্ণা সমানভোগা সমানাহারা সমানাযুকা দেৰেহি সহ আৰাহৰিৰাহং গচ্ছন্তি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.

ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু ৰেপচিত্তিপরিসা পুব্বদেৰাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰেপচিত্তিপরিসা পুব্বদেৰা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.

৫০৪. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ছ গতিযো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি অসুরকাযোতি, আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অসুরকাযো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.

ছগতিকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৪) ২. অন্তরাভৰকথা

৫০৫. অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. কামভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. রূপভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. অরূপভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. কামভৰস্স চ রূপভৰস্স চ অন্তরে অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. রূপভৰস্স চ অরূপভৰস্স চ অন্তরে অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামভৰস্স চ রূপভৰস্স চ অন্তরে নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি কামভৰস্স চ রূপভৰস্স চ অন্তরে নত্থি অন্তরাভৰো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি. রূপভৰস্স চ অরূপভৰস্স চ অন্তরে নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি রূপভৰস্স চ অরূপভৰস্স চ অন্তরে নত্থি অন্তরাভৰো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি.

৫০৬. অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. পঞ্চমী সা যোনি, ছট্ঠমী সা গতি, অট্ঠমী সা ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি, দসমো সো সত্তাৰাসোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. অন্তরাভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তরাভৰূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অন্তরাভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অন্তরাভৰে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অন্তরাভৰো পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫০৭. অত্থি কামভৰো, কামভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰো, অন্তরাভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামভৰূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামভৰূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তরাভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামভৰে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তরাভৰে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামভৰো পঞ্চৰোকারভৰোতি? আমন্তা. অন্তরাভৰো পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি রূপভৰো, রূপভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰো, অন্তরাভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপভৰূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপভৰূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তরাভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপভৰে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তরাভৰে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপভৰো পঞ্চৰোকারভৰোতি? আমন্তা. অন্তরাভৰো পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি অরূপভৰো, অরূপভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰো, অন্তরাভৰো ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অরূপভৰূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অরূপভৰূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তরাভৰূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তরাভৰে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপভৰে অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তরাভৰে অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপভৰো চতুৰোকারভৰোতি? আমন্তা. অন্তরাভৰো চতুৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫০৮. অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. সব্বেসঞ্ঞেৰ সত্তানং অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… সব্বেসঞ্ঞেৰ সত্তানং নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি সব্বেসঞ্ঞেৰ সত্তানং নত্থি অন্তরাভৰো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি.

অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি.

ন আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. ন আনন্তরিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরযূপগস্স পুগ্গলস্স…পে… অসঞ্ঞসত্তূপগস্স পুগ্গলস্স …পে… অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি.

ন অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. ন অরূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তরাভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫০৯. ন ৰত্তব্বং অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. ননু অন্তরাপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অন্তরাপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থি, তেন ৰত রে [নো চ ৰত রে (সী. ক.), নো ৰত রে (স্যা.)] ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তরাভৰো’’তি.

অন্তরাপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৰা অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. উপহচ্চপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৰা অত্থি উপহচ্চভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অন্তরাপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৰা অত্থি অন্তরাভৰোতি? আমন্তা. অসঙ্খারপরিনিব্বাযী পুগ্গলো…পে… সসঙ্খারপরিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৰা অত্থি সসঙ্খারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অন্তরাভৰকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৫) ৩. কামগুণকথা

৫১০. পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. ননু অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দোতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূ’’তি. ননু অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো রাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দরাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো সঙ্কপ্পো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো রাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো সঙ্কপ্পরাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তা পীতি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং সোমনস্সং তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং পীতিসোমনস্সন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং পীতিসোমনস্সং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূ’’তি.

পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. মনুস্সানং চক্খু ন কামধাতূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মনুস্সানং সোতং…পে… মনুস্সানং ঘানং…পে… মনুস্সানং জিৰ্হা…পে… মনুস্সানং কাযো…পে… মনুস্সানং মনো ন কামধাতূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

মনুস্সানং মনো ন কামধাতূতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘পঞ্চ কামগুণা লোকে, মনোচ্ছট্ঠা পৰেদিতা;

এত্থ ছন্দং ৰিরাজেত্ৰা, এৰং দুক্খা পমুচ্চতী’’তি [সু. নি. ১৭৩; সং. নি. ১.৩০].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘মনুস্সানং মনো ন কামধাতূ’’তি.

৫১১. পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. কামগুণা ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামগুণূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামগুণূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামগুণে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামগুণে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামগুণা পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামগুণে সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৰকযুগং উপ্পজ্জতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামধাতু ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. কামগুণা ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি কামগুণূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কামধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি কামগুণূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কামধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. কামগুণে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… কামধাতুযা অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. কামগুণে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামধাতু পঞ্চৰোকারভৰোতি? আমন্তা. কামগুণা পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামধাতুযা সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসবুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৰকযুগং উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. কামগুণে সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৰকযুগং উপ্পজ্জতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫১২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূ’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা, সোতৰিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৰিঞ্ঞেয্যা গন্ধা…পে… জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা রসা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা’’তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি.

কামগুণকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৬) ৪. কামকথা

৫১৩. পঞ্চেৰাযতনা কামাতি? আমন্তা. ননু অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দোতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৰাযতনা কামা’’তি. ননু অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো রাগো তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দো তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দরাগো তপ্পটিসংযুত্তো সঙ্কপ্পো তপ্পটিসংযুত্তো রাগো তপ্পটিসংযুত্তো সঙ্কপ্পরাগো তপ্পটিসংযুত্তা পীতি তপ্পটিসংযুত্তং সোমনস্সং তপ্পটিসংযুত্তং পীতিসোমনস্সন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসংযুত্তং পীতিসোমনস্সং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৰাযতনা কামা’’তি.

৫১৪. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৰাযতনা কামা’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা’’তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পঞ্চেৰাযতনা কামাতি.

পঞ্চেৰাযতনা কামাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা. অপি চ, ভিক্খৰে, নেতে কামা কামগুণা নামেতে অরিযস্স ৰিনযে ৰুচ্চ’’ন্তি –

‘‘সঙ্কপ্পরাগো পুরিসস্স কামো,

ন তে কামা যানি চিত্রানি লোকে;

সঙ্কপ্পরাগো পুরিসস্স কামো,

তিট্ঠন্তি চিত্রানি তথেৰ লোকে;

অথেত্থ ধীরা ৰিনযন্তি ছন্দ’’ন্তি [অ. নি. ৬.৬৩ নিব্বেধিকসুত্তে].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৰাযতনা কামা’’তি.

কামকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৭) ৫. রূপধাতুকথা

৫১৫. রূপিনো ধম্মা রূপধাতূতি? আমন্তা. রূপং ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপং পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপধাতু ভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. রূপং ভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি রূপূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি রূপূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. রূপে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপধাতুযা অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. রূপে অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপধাতু পঞ্চৰোকারভৰোতি? আমন্তা. রূপং পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫১৬. রূপিনো ধম্মা রূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি রূপন্তি? আমন্তা. সাৰ কামধাতু, সা রূপধাতূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সাৰ কামধাতু, সা রূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৰেন সমন্নাগতো পুগ্গলো দ্ৰীহি ভৰেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৰেন চ রূপভৰেন চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

রূপধাতুকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৮) ৬. অরূপধাতুকথা

৫১৭. অরূপিনো ধম্মা অরূপধাতূতি? আমন্তা. ৰেদনা ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি ৰেদনূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি ৰেদনূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰেদনায সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰেদনায অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰেদনা চতুৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপধাতু ভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. ৰেদনা ভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অরূপধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি ৰেদনূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি অরূপধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি ৰেদনূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. ৰেদনায সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপধাতুযা অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ৰেদনায অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরূপধাতু চতুৰোকারভৰোতি? আমন্তা. ৰেদনা চতুৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫১৮. অরূপিনো ধম্মা অরূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সাৰ কামধাতু, সা অরূপধাতূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সাৰ কামধাতু, সা অরূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৰেন সমন্নাগতো পুগ্গলো দ্ৰীহি ভৰেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৰেন চ অরূপভৰেন চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপিনো ধম্মা রূপধাতু, অরূপিনো ধম্মা অরূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সাৰ কামধাতু, সা রূপধাতু, সা অরূপধাতূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সাৰ কামধাতু, সা রূপধাতু, সা অরূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৰেন সমন্নাগতো পুগ্গলো তীহি ভৰেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৰেন চ রূপভৰেন চ অরূপভৰেন চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপধাতুকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৭৯) ৭. রূপধাতুযাআযতনকথা

৫১৯. অত্থি সল়াযতনিকো অত্তভাৰো রূপধাতুযাতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ গন্ধাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ রসাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

নত্থি তত্থ গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ ঘানাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নত্থি তত্থ রসাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নত্থি তত্থ ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ কাযাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২০. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, অত্থি রূপাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, অত্থি গন্ধাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, অত্থি রূপাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং, অত্থি রসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ সোতাযতনং, অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, অত্থি ধম্মাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, অত্থি গন্ধাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, অত্থি ধম্মাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং, অত্থি রসাযতনন্তি…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, নত্থি গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, নত্থি রূপাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, নত্থি গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং, নত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, নত্থি ধম্মাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং, নত্থি রসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, নত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, নত্থি রূপাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, নত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং, নত্থি সদ্দাযতনং …পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, নত্থি ধম্মাযতনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২১. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি রূপাযতনং, তেন চক্খুনা তং রূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি রূপাযতনং, তেন চক্খুনা তং রূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং অত্থি রসাযতনং, তায জিৰ্হায তং রসং সাযতি…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, তেন মনেন তং ধম্মং ৰিজানাতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, তেন মনেন তং ধম্মং ৰিজানাতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং অত্থি রসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, ন চ তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি রূপাযতনং, ন চ তেন চক্খুনা তং রূপং পস্সতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, ন চ তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, ন চ তেন মনেন তং ধম্মং ৰিজানাতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং অত্থি রসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, ন চ তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, ন চ তেন মনেন তং ধম্মং ৰিজানাতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২২. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ মূলগন্ধো সারগন্ধো তচগন্ধো পত্তগন্ধো পুপ্ফগন্ধো ফলগন্ধো আমগন্ধো ৰিস্সগন্ধো সুগন্ধো দুগ্গন্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ জিৰ্হাযতনং অত্থি রসাযতনং, তায জিৰ্হায তং রসং সাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ মূলরসো খন্ধরসো তচরসো পত্তরসো পুপ্ফরসো ফলরসো অম্বিলং মধুরং তিত্তকং কটুকং লোণিযং খারিযং লম্বিলং কসাৰো সাদু অসাদূতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ কক্খল়ং মুদুকং সণ্হং ফরুসং সুখসম্ফস্সং দুক্খসম্ফস্সং গরুকং লহুকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২৩. ন ৰত্তব্বং – ‘‘সল়াযতনিকো অত্তভাৰো রূপধাতুযা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি তত্থ ঘাননিমিত্তং জিৰ্হানিমিত্তং কাযনিমিত্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তত্থ ঘাননিমিত্তং জিৰ্হানিমিত্তং কাযনিমিত্তং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সল়াযতনিকো অত্তভাৰো রূপধাতুযা’’তি.

রূপধাতুযা আযতনকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৮০) ৮. অরূপে রূপকথা

৫২৪. অত্থি রূপং অরূপেসূতি? আমন্তা. রূপভৰো রূপগতি রূপসত্তাৰাসো রূপসংসারো রূপযোনি রূপত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অরূপভৰো অরূপগতি অরূপসত্তাৰাসো অরূপসংসারো অরূপযোনি অরূপত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরূপভৰো…পে… অরূপত্তভাৰপটিলাভো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি রূপং অরূপেসূ’’তি.

অত্থি রূপং অরূপেসূতি? আমন্তা. পঞ্চৰোকারভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু চতুৰোকারভৰো…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. হঞ্চি চতুৰোকারভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি রূপং অরূপেসূ’’তি.

৫২৫. অত্থি রূপং রূপধাতুযা, সো চ রূপভৰো রূপগতি রূপসত্তাৰাসো রূপসংসারো রূপযোনি রূপত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি রূপং অরূপেসু, সো চ রূপভৰো রূপগতি…পে… রূপত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপং রূপধাতুযা, সো চ পঞ্চৰোকারভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি রূপং অরূপেসু, সো চ পঞ্চৰোকারভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. অত্থি রূপং অরূপেসু, সো চ অরূপভৰো অরূপগতি অরূপসত্তাৰাসো অরূপসংসারো অরূপযোনি অরূপত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি রূপং রূপধাতুযা [অরূপধাতুযা (সব্বত্থ)], সো চ অরূপভৰো অরূপগতি…পে… অরূপত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপং অরূপেসু, সো চ চতুৰোকারভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি রূপং রূপধাতুযা [অরূপধাতুযা (সব্বত্থ)], সো চ চতুৰোকারভৰো গতি…পে… অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২৬. অত্থি রূপং অরূপেসূতি? আমন্তা. ননু রূপানং নিস্সরণং অরূপং [ইতিৰু. ৭২; অ. নি. ৫.২০০; দী. নি. ৩.৩২১] ৰুত্তং ভগৰতাতি? আমন্তা. হঞ্চি রূপানং নিস্সরণং অরূপং [ইতিৰু. ৭২; অ. নি. ৫.২০০; দী. নি. ৩.৩২১] ৰুত্তং ভগৰতা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি রূপং অরূপেসূ’’তি.

রূপানং নিস্সরণং অরূপং ৰুত্তং ভগৰতা, অত্থি রূপং অরূপেসূতি? আমন্তা. কামানং নিস্সরণং নেক্খম্মং ৰুত্তং ভগৰতা, অত্থি নেক্খম্মেসু কামা, অত্থি অনাসৰেসু আসৰা, অত্থি অপরিযাপন্নেসু পরিযাপন্নাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপে রূপকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৮১) ৯. রূপং কম্মন্তিকথা

৫২৭. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসল’’ন্তি.

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো সারম্মণো, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা সারম্মণা, অত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো অনারম্মণো, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা অনারম্মণা, নত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২৮. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপং সব্বং তং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু … আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু কুসলাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু … তেজোধাতু …পে… ৰাযোধাতু অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫২৯. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অনারম্মণা কুসলাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং … রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অনারম্মণা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩০. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু ফস্সৰিপ্পযুত্তা কুসলাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু ফস্সৰিপ্পযুত্তা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩১. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অনারম্মণা ফস্সৰিপ্পযুত্তা কুসলাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অনারম্মণা ফস্সৰিপ্পযুত্তা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩২. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধি; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসল’’ন্তি.

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো সারম্মণো, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা সারম্মণা, অত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো অনারম্মণো, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা অনারম্মণা, নত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং কুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপং সব্বং তং কুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… যথা কাযকম্মং তথা ৰচীকম্মন্তি.

৫৩৩. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধি; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসল’’ন্তি.

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো সারম্মণো, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… রাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৰিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিরিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো অনারম্মণো, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… রাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৰিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিরিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপং সব্বং তং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৪. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধি; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসল’’ন্তি.

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো সারম্মণো, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা … চেতনা… রাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৰিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিরিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলং সারম্মণং, অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো অনারম্মণো, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… রাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৰিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিরিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং অনারম্মণং, নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপং সব্বং তং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৫. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৬. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং…পে… রসাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনারম্মণো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনারম্মণো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৭. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো ফস্সৰিপ্পযুত্তো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনারম্মণো ফস্সৰিপ্পযুত্তো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনারম্মণো ফস্সৰিপ্পযুত্তো অকুসলোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং রূপাযতনং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… রসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনারম্মণো ফস্সৰিপ্পযুত্তো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰচীকম্মং রূপং অনারম্মণং ফস্সৰিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৮. ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি? আমন্তা. ননু কাযকম্মং ৰচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. হঞ্চি কাযকম্মং ৰচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘রূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি.

রূপং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. চক্খাযতনং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. সোতাযতনং…পে… ঘানাযতনং… জিৰ্হাযতনং… কাযাযতনং… রূপাযতনং… সদ্দাযতনং… গন্ধাযতনং… রসাযতনং … ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৰীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৰাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো কুসলোপি অকুসলোপীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কাযো রূপং, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. মনো রূপং, মনোকম্মং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… মনো অরূপং, মনোকম্মং অরূপন্তি? আমন্তা. কাযো অরূপং, কাযকম্মং অরূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কাযো রূপন্তি, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. চক্খাযতনং রূপন্তি, চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযো রূপন্তি, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. সোতাযতনং রূপন্তি, সোতৰিঞ্ঞাণং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযো রূপন্তি, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. ঘানাযতনং রূপন্তি, ঘানৰিঞ্ঞাণং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযো রূপন্তি, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. জিৰ্হাযতনং রূপন্তি, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযো রূপন্তি, কাযকম্মং রূপন্তি? আমন্তা. কাযাযতনং রূপন্তি, কাযৰিঞ্ঞাণং রূপন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৩৯. রূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চেতনাহং, ভিক্খৰে, কম্মং ৰদামি; চেতযিত্ৰা কম্মং করোতি কাযেন ৰাচায মনসা’’তি [অ. নি. ৬.৬৩ নিব্বেধিকসুত্তে]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং কম্ম’’ন্তি.

রূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘কাযে ৰা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি কাযসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; ৰাচায ৰা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি ৰচীসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; মনে ৰা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি মনোসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খ’’ন্তি [সং. নি. ২.২৫; অ. নি. ৪.১৭১]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং কম্ম’’ন্তি.

রূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘তিৰিধা, ভিক্খৰে, কাযসঞ্চেতনা অকুসলং কাযকম্মং দুক্খুদ্রযং দুক্খৰিপাকং; চতুব্বিধা, ভিক্খৰে, ৰচীসঞ্চেতনা অকুসলং ৰচীকম্মং দুক্খুদ্রযং দুক্খৰিপাকং; তিৰিধা, ভিক্খৰে, মনোসঞ্চেতনা অকুসলং মনোকম্মং দুক্খুদ্রযং দুক্খৰিপাকং; তিৰিধা, ভিক্খৰে, কাযসঞ্চেতনা কুসলং কাযকম্মং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকং; চতুব্বিধা, ভিক্খৰে, ৰচীসঞ্চেতনা কুসলং ৰচীকম্মং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকং; তিৰিধা, ভিক্খৰে, মনোসঞ্চেতনা কুসলং মনোকম্মং সুখুদ্রযং সুখৰিপাক’’ন্তি [অ. নি. ১০.২১৭ থোকং পন ৰিসদিসং]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং কম্ম’’ন্তি.

রূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সচাযং, আনন্দ, সমিদ্ধি মোঘপুরিসো পাটলিপুত্তস্স [পোতলিপুত্তস্স (ম. নি. ৩.৩০০)] পরিব্বাজকস্স এৰং পুট্ঠো এৰং ব্যাকরেয্য – ‘সঞ্চেতনিযং, আৰুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৰা কাযেন ৰাচায মনসা সুখৰেদনিযং সুখং সো ৰেদযতি; সঞ্চেতনিযং, আৰুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৰা কাযেন ৰাচায মনসা দুক্খৰেদনিযং দুক্খং সো ৰেদযতি; সঞ্চেতনিযং, আৰুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৰা কাযেন ৰাচায মনসা অদুক্খমসুখৰেদনিযং অদুক্খমসুখং সো ৰেদযতী’তি, এৰং ব্যাকরমানো খো, আনন্দ, সমিদ্ধি মোঘপুরিসো পাটলিপুত্তস্স পরিব্বাজকস্স সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্যা’’তি [ম. নি. ৩.৩০০]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপং কম্ম’’ন্তি.

রূপং কম্মন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমৰগ্গো

(৮২) ১০. জীৰিতিন্দ্রিযকথা

৫৪০. নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. নত্থি রূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি রূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি.

অত্থি অরূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনা, অত্থি অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অত্থি রূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনা, অত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি রূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনা, নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অত্থি অরূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনা, নত্থি অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপীনং ধম্মানং আযু অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. রূপীনং ধম্মানং আযু রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপীনং ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? আমন্তা. অরূপীনং ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪১. রূপীনং ধম্মানং আযু অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অরূপীনং ধম্মানং আযু রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরূপীনং ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? আমন্তা. রূপীনং ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপীনঞ্চ অরূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. রূপীনঞ্চ অরূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

রূপীনঞ্চ অরূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? আমন্তা. রূপীনঞ্চ অরূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. নিরোধং সমাপন্নস্স নত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪২. নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি.

নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি. নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি সঙ্খারক্খন্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি সঙ্খারক্খন্ধোতি? আমন্তা. নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি ৰেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

নিরোধং সমাপন্নস্স অত্থি ৰেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? আমন্তা. ন নিরোধং সমাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪৩. নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অসঞ্ঞসত্তানং নত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি রূপজীৰিতিন্দ্রিয’’ন্তি. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি? সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নন্তি. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি সঙ্খারক্খন্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি সঙ্খারক্খন্ধোতি? আমন্তা. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি ৰেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি ৰেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? আমন্তা. পঞ্চৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪৪. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং জীৰিতিন্দ্রিযং উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে একদেসং ভিজ্জতীতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে একদেসো ভিজ্জতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে অনৰসেসো ভিজ্জতীতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং জীৰিতিন্দ্রিযং উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে অনৰসেসং ভিজ্জতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫৪৫. দ্ৰে জীৰিতিন্দ্রিযানীতি? আমন্তা. দ্ৰীহি জীৰিতেহি জীৰতি, দ্ৰীহি মরণেহি মীযতীতি? আমন্তা [ন হেৰং ৰত্তব্বে (স্যা. কং. পী.)].

জীৰিতিন্দ্রিযকথা নিট্ঠিতা.