৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৭) ৫. পরিভোগমযপুঞ্ঞকথা

৪৮৩. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. পরিভোগমযো ফস্সো ৰড্ঢতি, ৰেদনা ৰড্ঢতি, সঞ্ঞা ৰড্ঢতি, চেতনা ৰড্ঢতি, চিত্তং ৰড্ঢতি, সদ্ধা ৰড্ঢতি, ৰীরিযং ৰড্ঢতি, সতি ৰড্ঢতি, সমাধি ৰড্ঢতি, পঞ্ঞা ৰড্ঢতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. লতা ৰিয ৰড্ঢতি, মালুৰা ৰিয ৰড্ঢতি, রুক্খো ৰিয ৰড্ঢতি, তিণং ৰিয ৰড্ঢতি, মুঞ্জপুঞ্জো ৰিয ৰড্ঢতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৮৪. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৰা ন সমন্নাহরতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. অনাৰট্টেন্তস্স [অনাৰট্টন্তস্স (সী. পী. ক.), অনাৰজ্ঝন্তস্স (স্যা.)] হোতি… অনাভোগস্স হোতি… অসমন্নাহরন্তস্স হোতি… অমনসিকরোন্তস্স হোতি… অচেতযন্তস্স হোতি… অপত্থযন্তস্স হোতি… অপ্পণিদহন্তস্স হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু আৰট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহরন্তস্স হোতি… মনসিকরোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি আৰট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহরন্তস্স হোতি… মনসিকরোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

৪৮৫. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৰা কামৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, ব্যাপাদৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, ৰিহিংসাৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, সুৰিদূরৰিদূরানি! কতমানি চত্তারি? নভঞ্চ, ভিক্খৰে, পথৰী চ – ইদং পঠমং সুৰিদূরৰিদূরং. ওরিমঞ্চ, ভিক্খৰে, তীরং সমুদ্দস্স পারিমঞ্চ তীরং – ইদং দুতিযং সুৰিদূরৰিদূরং. যতো চ, ভিক্খৰে, ৰেরোচনো অব্ভুদেতি যত্থ চ অত্থমেতি – ইদং ততিযং সুৰিদূরৰিদূরং. সতঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মো অসতঞ্চ ধম্মো – ইদং চতুত্থং সুৰিদূরৰিদূরং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি সুৰিদূরৰিদূরানীতি.

‘‘নভঞ্চ দূরে পথৰী চ দূরে,

পারং সমুদ্দস্স তদাহু দূরে;

যতো চ ৰেরোচনো অব্ভুদেতি,

পভঙ্করো যত্থ চ অত্থমেতি.

‘‘ততো হৰে দূরতরং ৰদন্তি,

সতঞ্চ ধম্মং অসতঞ্চ ধম্মং;

অব্যাযিকো হোতি সতং সমাগমো,

যাৰম্পি তিট্ঠেয্য তথেৰ হোতি.

‘‘খিপ্পঞ্হি ৰেতি [খিপ্পংহৰেতি (বহূসু)] অসতং সমাগমো;

তস্মা সতং ধম্মো অসব্ভি আরকা’’তি [অ. নি. ৪.৪৭].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তী’’তি.

৪৮৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘আরামরোপা ৰনরোপা, যে জনা সেতুকারকা;

পপঞ্চ উদপানঞ্চ, যে দদন্তি উপস্সযং.

‘‘তেসং দিৰা চ রত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি;

ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্না, তে জনা সগ্গগামিনো’’তি [সং. নি. ১.৪৭].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি.

ন ৰত্তব্বং – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তি! কতমে চত্তারো? যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু চীৰরং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জমানো…পে… সেনাসনং পরিভুঞ্জমানো…পে… গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তী’’তি [অ. নি. ৪.৫১]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি.

৪৮৭. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৰা ন পরিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৰিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৰা ন পরিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৰিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে রাজানো ৰা হরন্তি, চোরা ৰা হরন্তি, অগ্গি ৰা দহতি, উদকং ৰা ৰহতি, অপ্পিযা ৰা দাযাদা হরন্তি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে রাজানো ৰা হরন্তি, চোরা ৰা হরন্তি, অগ্গি ৰা দহতি, উদকং ৰা ৰহতি, অপ্পিযা ৰা দাযাদা হরন্তি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

পরিভোগমযপুঞ্ঞকথা নিট্ঠিতা.