৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৩) ১. সঙ্গহিতকথা

৪৭১. নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতাতি [সঙ্গহীতাতি (পী.)]? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি গণনং গচ্ছন্তি উদ্দেসং গচ্ছন্তি পরিযাপন্নাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি গণনং গচ্ছন্তি উদ্দেসং গচ্ছন্তি পরিযাপন্না, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতা’’তি.

চক্খাযতনং কতমক্খন্ধগণনং [কতমং খন্ধগণনং (সী. পী. ক.)] গচ্ছতীতি? রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি চক্খাযতনং রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খাযতনং রূপক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি. সোতাযতনং…পে… ঘানাযতনং…পে… জিৰ্হাযতনং…পে… কাযাযতনং কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি কাযাযতনং রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘কাযাযতনং রূপক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি.

রূপাযতনং…পে… সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং…পে… রসাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি ফোট্ঠব্বাযতনং রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ফোট্ঠব্বাযতনং রূপক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি.

সুখা ৰেদনা কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? ৰেদনাক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি সুখা ৰেদনা ৰেদনাক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সুখা ৰেদনা ৰেদনাক্খন্ধেন সঙ্গহিতা’’তি. দুক্খা ৰেদনা…পে… অদুক্খমসুখা ৰেদনা কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? ৰেদনাক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি অদুক্খমসুখা ৰেদনা ৰেদনাক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অদুক্খমসুখা ৰেদনা ৰেদনাক্খন্ধেন সঙ্গহিতা’’তি.

চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? সঞ্ঞাক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সঞ্ঞাক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সঞ্ঞাক্খন্ধেন সঙ্গহিতা’’তি. সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা…পে… মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? সঞ্ঞাক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সঞ্ঞাক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সঞ্ঞাক্খন্ধেন সঙ্গহিতা’’তি.

চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা…পে… মনোসম্ফস্সজা চেতনা কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? সঙ্খারক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি মনোসম্ফস্সজা চেতনা সঙ্খারক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘মনোসম্ফস্সজা চেতনা সঙ্খারক্খন্ধেন সঙ্গহিতা’’তি.

চক্খুৰিঞ্ঞাণং …পে… মনোৰিঞ্ঞাণং কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি. হঞ্চি মনোৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘মনোৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি.

৪৭২. যথা দামেন ৰা যোত্তেন ৰা দ্ৰে বলিবদ্দা সঙ্গহিতা, সিক্কায পিণ্ডপাতো সঙ্গহিতো, সা গদ্দুলেন সঙ্গহিতো; এৰমেৰ তে ধম্মা তেহি ধম্মেহি সঙ্গহিতাতি [সকৰাদিৰচনং (অট্ঠকথা পস্সিতব্বা)]? হঞ্চি দামেন ৰা যোত্তেন ৰা দ্ৰে বলীবদ্দা সঙ্গহিতা, সিক্কায পিণ্ডপাতো সঙ্গহিতো, সা গদ্দুলেন সঙ্গহিতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতা’’তি [সকৰাদিৰচনং (অট্ঠকথা পস্সিতব্বা)].

সঙ্গহিতকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৪) ২. সম্পযুত্তকথা

৪৭৩. নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সম্পযুত্তাতি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সহগতা সহজাতা সংসট্ঠা একুপ্পাদা একনিরোধা একৰত্থুকা একারম্মণাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সহগতা সহজাতা সংসট্ঠা একুপ্পাদা একনিরোধা একৰত্থুকা একারম্মণা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সম্পযুত্তা’’তি.

ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধেন সহজাতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধেন সহজাতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধেন সম্পযুত্তো’’তি.

ৰেদনাক্খন্ধো সঙ্খারক্খন্ধেন… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধেন সহজাতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰেদনাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধেন সহজাতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ৰেদনাক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধেন সম্পযুত্তো’’তি.

সঞ্ঞাক্খন্ধো … সঙ্খারক্খন্ধো… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো ৰেদনাখন্ধেন… সঞ্ঞাক্খন্ধেন… সঙ্খারক্খন্ধেন সহজাতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো সঙ্খারক্খন্ধেন সহজাতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো সঙ্খারক্খন্ধেন সম্পযুত্তো’’তি.

৪৭৪. যথা তিলম্হি তেলং অনুগতং অনুপৰিট্ঠং, উচ্ছুম্হি রসো অনুগতো অনুপৰিট্ঠো; এৰমেৰ তে ধম্মা তেহি ধম্মেহি অনুগতা অনুপৰিট্ঠাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সম্পযুত্তকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৫) ৩. চেতসিককথা

৪৭৫. নত্থি চেতসিকো ধম্মোতি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি ধম্মা চিত্তেন সহগতা সহজাতা সংসট্ঠা সম্পযুত্তা একুপ্পাদা একনিরোধা একৰত্থুকা একারম্মণাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি ধম্মা চিত্তেন সহগতা সহজাতা সংসট্ঠা সম্পযুত্তা একুপ্পাদা একনিরোধা একৰত্থুকা একারম্মণা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি চেতসিকো ধম্মো’’তি.

ফস্সো চিত্তেন সহজাতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ফস্সো চিত্তেন সহজাতো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ফস্সো চেতসিকো’’তি. ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি… পঞ্ঞা… রাগো… দোসো… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং চিত্তেন সহজাতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনোত্তপ্পং চিত্তেন সহজাতং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনোত্তপ্পং চেতসিক’’ন্তি.

৪৭৬. চিত্তেন সহজাতাতি কত্ৰা চেতসিকাতি? আমন্তা. ফস্সেন সহজাতাতি কত্ৰা ফস্সসিকাতি [ফস্সিকাতি (পী. অট্ঠ.)]? আমন্তা. চিত্তেন সহজাতাতি কত্ৰা চেতসিকাতি? আমন্তা. ৰেদনায… সঞ্ঞায… চেতনায… সদ্ধায… ৰীরিযেন… সতিযা… সমাধিনা… পঞ্ঞায… রাগেন… দোসেন… মোহেন…পে… অনোত্তপ্পেন সহজাতাতি কত্ৰা অনোত্তপ্পাসিকাতি [অনোত্তপ্পিকাতি (?)]? আমন্তা.

৪৭৭. নত্থি চেতসিকো ধম্মোতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘চিত্তঞ্হিদং চেতসিকা চ ধম্মা,

অনত্ততো সংৰিদিতস্স হোন্তি;

হীনপ্পণীতং তদুভযে ৰিদিত্ৰা,

সম্মদ্দসো ৰেদি পলোকধম্ম’’ন্তি.

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অত্থি চেতসিকো ধম্মোতি.

নত্থি চেতসিকো ধম্মোতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘ইধ, কেৰট্ট, ভিক্খু পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চিত্তম্পি আদিসতি চেতসিকম্পি আদিসতি ৰিতক্কিতম্পি আদিসতি ৰিচারিতম্পি আদিসতি – ‘এৰম্পি তে মনো, ইত্থম্পি তে মনো, ইতিপি তে চিত্ত’’’ন্তি [দী. নি. ১.৪৮৫]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অত্থি চেতসিকো ধম্মোতি.

চেতসিককথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৬) ৪. দানকথা

৪৭৮. চেতসিকো ধম্মো দানন্তি? আমন্তা. লব্ভা চেতসিকো ধম্মো পরেসং দাতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… লব্ভা চেতসিকো ধম্মো পরেসং দাতুন্তি? আমন্তা. লব্ভা ফস্সো পরেসং দাতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… লব্ভা ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৰীরিযং… সতি… সমাধি… পঞ্ঞা পরেসং দাতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৭৯. ন ৰত্তব্বং – চেতসিকো ধম্মো দানন্তি? আমন্তা. দানং অনিট্ঠফলং অকন্তফলং অমনুঞ্ঞফলং সেচনকফলং দুক্খুদ্রযং দুক্খৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু দানং ইট্ঠফলং কন্তফলং মনুঞ্ঞফলং অসেচনকফলং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দানং ইট্ঠফলং কন্তফলং মনুঞ্ঞফলং অসেচনকফলং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চেতসিকো ধম্মো দান’’ন্তি.

দানং ইট্ঠফলং ৰুত্তং ভগৰতা, চীৰরং দানন্তি [উপরি ৰুচ্চমানায পরৰাদীপুচ্ছায সদিসা, অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা]? আমন্তা. চীৰরং ইট্ঠফলং কন্তফলং মনুঞ্ঞফলং অসেচনকফলং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দানং ইট্ঠফলং ৰুত্তং ভগৰতা, পিণ্ডপাতো সেনাসনং গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারো দানন্তি? আমন্তা. গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারো ইট্ঠফলো কন্তফলো মনুঞ্ঞফলো অসেচনকফলো সুখুদ্রযো সুখৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৮০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘চেতসিকো ধম্মো দান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘সদ্ধা হিরিযং কুসলঞ্চ দানং,

ধম্মা এতে সপ্পুরিসানুযাতা;

এতঞ্হি মগ্গং দিৰিযং ৰদন্তি,

এতেন হি গচ্ছতি দেৰলোক’’ন্তি [অ. নি. ৮.৩২].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চেতসিকো ধম্মো দানন্তি.

ন ৰত্তব্বং – ‘‘চেতসিকো ধম্মো দান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, দানানি মহাদানানি অগ্গঞ্ঞানি রত্তঞ্ঞানি ৰংসঞ্ঞানি পোরাণানি অসঙ্কিণ্ণানি অসঙ্কিণ্ণপুব্বানি, ন সঙ্কিযন্তি ন সঙ্কিযিস্সন্তি, অপ্পটিকুট্ঠানি সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহি! কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি. পাণাতিপাতা পটিৰিরতো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অপরিমাণানং সত্তানং অভযং দেতি অৰেরং দেতি অব্যাবজ্ঝং [অব্যাপজ্ঝং (স্যা. ক.)] দেতি. অপরিমাণানং সত্তানং অভযং দত্ৰা অৰেরং দত্ৰা অব্যাবজ্ঝং দত্ৰা অপরিমাণস্স অভযস্স অৰেরস্স অব্যাবজ্ঝস্স ভাগী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং দানং মহাদানং অগ্গঞ্ঞং রত্তঞ্ঞং ৰংসঞ্ঞং পোরাণং অসঙ্কিণ্ণং অসঙ্কিণ্ণপুব্বং, ন সঙ্কিযতি ন সঙ্কিযিস্সতি, অপ্পটিকুট্ঠং সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অদিন্নাদানং পহায…পে… কামেসুমিচ্ছাচারং পহায…পে… মুসাৰাদং পহায…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানং পহায সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি. সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অপরিমাণানং সত্তানং অভযং দেতি অৰেরং দেতি অব্যাবজ্ঝং দেতি. অপরিমাণানং সত্তানং অভযং দত্ৰা অৰেরং দত্ৰা অব্যাবজ্ঝং দত্ৰা অপরিমাণস্স অভযস্স অৰেরস্স অব্যাবজ্ঝস্স ভাগী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, পঞ্চমং দানং মহাদানং অগ্গঞ্ঞং রত্তঞ্ঞং ৰংসঞ্ঞং পোরাণং অসঙ্কিণ্ণং অসঙ্কিণ্ণপুব্বং, ন সঙ্কিযতি ন সঙ্কিযিস্সতি, অপ্পটিকুট্ঠং সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ দানানি মহাদানানি অগ্গঞ্ঞানি রত্তঞ্ঞানি ৰংসঞ্ঞানি পোরাণানি অসঙ্কিণ্ণানি অসঙ্কিণ্ণপুব্বানি, ন সঙ্কিযন্তি ন সঙ্কিযিস্সন্তি, অপ্পটিকুট্ঠানি সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহী’’তি [অ. নি. ৮.৩৯]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চেতসিকো ধম্মো দানন্তি.

৪৮১. ন ৰত্তব্বং – ‘‘দেয্যধম্মো দান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘ইধেকচ্চো অন্নং দেতি, পানং দেতি, ৰত্থং দেতি, যানং দেতি, মালং দেতি, গন্ধং দেতি, ৰিলেপনং দেতি, সেয্যং দেতি, আৰসথং দেতি, পদীপেয্যং দেতী’’তি [সং. নি. ৩.৩৬২-৩৯১ থোকং ৰিসদিসং]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি দেয্যধম্মো দানন্তি.

৪৮২. দেয্যধম্মো দানন্তি? আমন্তা. দেয্যধম্মো ইট্ঠফলো কন্তফলো মনুঞ্ঞফলো অসেচনকফলো সুখুদ্রযো সুখৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দানং ইট্ঠফলং ৰুত্তং ভগৰতা, চীৰরং দানন্তি? আমন্তা. চীৰরং ইট্ঠফলং কন্তফলং মনুঞ্ঞফলং অসেচনকফলং সুখুদ্রযং সুখৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দানং ইট্ঠফলং ৰুত্তং ভগৰতা, পিণ্ডপাতো দানং… সেনাসনং দানং… গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারো দানন্তি? আমন্তা. গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারো ইট্ঠফলো কন্তফলো মনুঞ্ঞফলো অসেচনকফলো সুখুদ্রযো সুখৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘দেয্যধম্মো দান’’ন্তি.

দানকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৭) ৫. পরিভোগমযপুঞ্ঞকথা

৪৮৩. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. পরিভোগমযো ফস্সো ৰড্ঢতি, ৰেদনা ৰড্ঢতি, সঞ্ঞা ৰড্ঢতি, চেতনা ৰড্ঢতি, চিত্তং ৰড্ঢতি, সদ্ধা ৰড্ঢতি, ৰীরিযং ৰড্ঢতি, সতি ৰড্ঢতি, সমাধি ৰড্ঢতি, পঞ্ঞা ৰড্ঢতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. লতা ৰিয ৰড্ঢতি, মালুৰা ৰিয ৰড্ঢতি, রুক্খো ৰিয ৰড্ঢতি, তিণং ৰিয ৰড্ঢতি, মুঞ্জপুঞ্জো ৰিয ৰড্ঢতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৮৪. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৰা ন সমন্নাহরতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. অনাৰট্টেন্তস্স [অনাৰট্টন্তস্স (সী. পী. ক.), অনাৰজ্ঝন্তস্স (স্যা.)] হোতি… অনাভোগস্স হোতি… অসমন্নাহরন্তস্স হোতি… অমনসিকরোন্তস্স হোতি… অচেতযন্তস্স হোতি… অপত্থযন্তস্স হোতি… অপ্পণিদহন্তস্স হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু আৰট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহরন্তস্স হোতি… মনসিকরোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি আৰট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহরন্তস্স হোতি… মনসিকরোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

৪৮৫. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৰা কামৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, ব্যাপাদৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, ৰিহিংসাৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তীতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, সুৰিদূরৰিদূরানি! কতমানি চত্তারি? নভঞ্চ, ভিক্খৰে, পথৰী চ – ইদং পঠমং সুৰিদূরৰিদূরং. ওরিমঞ্চ, ভিক্খৰে, তীরং সমুদ্দস্স পারিমঞ্চ তীরং – ইদং দুতিযং সুৰিদূরৰিদূরং. যতো চ, ভিক্খৰে, ৰেরোচনো অব্ভুদেতি যত্থ চ অত্থমেতি – ইদং ততিযং সুৰিদূরৰিদূরং. সতঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মো অসতঞ্চ ধম্মো – ইদং চতুত্থং সুৰিদূরৰিদূরং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি সুৰিদূরৰিদূরানীতি.

‘‘নভঞ্চ দূরে পথৰী চ দূরে,

পারং সমুদ্দস্স তদাহু দূরে;

যতো চ ৰেরোচনো অব্ভুদেতি,

পভঙ্করো যত্থ চ অত্থমেতি.

‘‘ততো হৰে দূরতরং ৰদন্তি,

সতঞ্চ ধম্মং অসতঞ্চ ধম্মং;

অব্যাযিকো হোতি সতং সমাগমো,

যাৰম্পি তিট্ঠেয্য তথেৰ হোতি.

‘‘খিপ্পঞ্হি ৰেতি [খিপ্পংহৰেতি (বহূসু)] অসতং সমাগমো;

তস্মা সতং ধম্মো অসব্ভি আরকা’’তি [অ. নি. ৪.৪৭].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘কুসলাকুসলা সাৰজ্জানৰজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৰং আগচ্ছন্তী’’তি.

৪৮৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘আরামরোপা ৰনরোপা, যে জনা সেতুকারকা;

পপঞ্চ উদপানঞ্চ, যে দদন্তি উপস্সযং.

‘‘তেসং দিৰা চ রত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি;

ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্না, তে জনা সগ্গগামিনো’’তি [সং. নি. ১.৪৭].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি.

ন ৰত্তব্বং – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তি! কতমে চত্তারো? যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু চীৰরং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জমানো…পে… সেনাসনং পরিভুঞ্জমানো…পে… গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তী’’তি [অ. নি. ৪.৫১]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি.

৪৮৭. পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৰা ন পরিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৰিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৰা ন পরিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৰিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে রাজানো ৰা হরন্তি, চোরা ৰা হরন্তি, অগ্গি ৰা দহতি, উদকং ৰা ৰহতি, অপ্পিযা ৰা দাযাদা হরন্তি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে রাজানো ৰা হরন্তি, চোরা ৰা হরন্তি, অগ্গি ৰা দহতি, উদকং ৰা ৰহতি, অপ্পিযা ৰা দাযাদা হরন্তি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পরিভোগমযং পুঞ্ঞং ৰড্ঢতী’’তি.

পরিভোগমযপুঞ্ঞকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৮) ৬. ইতোদিন্নকথা

৪৮৮. ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তীতি? আমন্তা. ইতো চীৰরং দেন্তি তং চীৰরং তত্থ পরিভুঞ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ইতো পিণ্ডপাতং দেন্তি, ইতো সেনাসনং দেন্তি, ইতো গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং দেন্তি, ইতো খাদনীযং দেন্তি, ইতো ভোজনীযং দেন্তি, ইতো পানীযং দেন্তি; তং পানীযং তত্থ পরিভুঞ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তীতি? আমন্তা. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কারকো পরকতং সুখদুক্খং অঞ্ঞো করোতি, অঞ্ঞো পটিসংৰেদেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৮৯. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তী’’তি? আমন্তা. ননু পেতা অত্তনো অত্থায দানং দেন্তং অনুমোদেন্তি, চিত্তং পসাদেন্তি, পীতিং উপ্পাদেন্তি, সোমনস্সং পটিলভন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি পেতা অত্তনো অত্থায দানং দেন্তং অনুমোদেন্তি, চিত্তং পসাদেন্তি, পীতিং উপ্পাদেন্তি, সোমনস্সং পটিলভন্তি; তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তী’’তি.

৪৯০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘উন্নমে উদকং ৰুট্ঠং, যথানিন্নং পৰত্ততি;

এৰমেৰ ইতো দিন্নং, পেতানং উপকপ্পতি.

‘‘যথা ৰারিৰহা পূরা, পরিপূরেন্তি সাগরং;

এৰমেৰ ইতো দিন্নং, পেতানং উপকপ্পতি.

‘‘ন হি তত্থ কসী অত্থি, গোরক্খেত্থ ন ৰিজ্জতি;

ৰণিজ্জা তাদিসী নত্থি, হিরঞ্ঞেন কযাকযং [কযক্কযং (সী. পী.)];

ইতো দিন্নেন যাপেন্তি, পেতা কালঙ্কতা তহি’’ন্তি [খু. পা. ৭.৬; পে. ৰ. ১৯].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তীতি.

৪৯১. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, ঠানানি সম্পস্সন্তা মাতাপিতরো পুত্তং ইচ্ছন্তি কুলে জাযমানং! কতমানি পঞ্চ? ভটো ৰা নো ভরিস্সতি, কিচ্চং ৰা নো করিস্সতি, কুলৰংসো চিরং ঠস্সতি, দাযজ্জং পটিপজ্জিস্সতি, অথ ৰা পন পেতানং কালঙ্কতানং দক্খিণং অনুপ্পদস্সতি – ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ঠানানি সম্পস্সন্তা মাতাপিতরো পুত্তং ইচ্ছন্তি কুলে জাযমান’’ন্তি.

‘‘পঞ্চ ঠানানি সম্পস্সং, পুত্তং ইচ্ছন্তি পণ্ডিতা;

ভটো ৰা নো ভরিস্সতি, কিচ্চং ৰা নো করিস্সতি.

‘‘কুলৰংসো চিরং তিট্ঠে, দাযজ্জং পটিপজ্জতি;

অথ ৰা পন পেতানং, দক্খিণং অনুপ্পদস্সতি.

‘‘ঠানানেতানি সম্পস্সং, পুত্তং ইচ্ছন্তি পণ্ডিতা;

তস্মা সন্তো সপ্পুরিসা, কতঞ্ঞূ কতৰেদিনো.

‘‘ভরন্তি মাতাপিতরো, পুব্বে কতমনুস্সরং;

করোন্তি তেসং কিচ্চানি, যথা তং পুব্বকারিনং.

‘‘ওৰাদকারী ভটপোসী, কুলৰংসং অহাপযং;

সদ্ধো সীলেন সম্পন্নো, পুত্তো হোতি পসংসিযো’’তি [অ. নি. ৫.৩১].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ইতো দিন্নেন তত্থ যাপেন্তীতি.

ইতো দিন্নকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৬৯) ৭. পথৰী কম্মৰিপাকোতিকথা

৪৯২. পথৰী কম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. সুখৰেদনিযা দুক্খৰেদনিযা অদুক্খমসুখৰেদনিযা, সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, ফস্সেন সম্পযুত্তা, ৰেদনায সম্পযুত্তা, সঞ্ঞায সম্পযুত্তা, চেতনায সম্পযুত্তা, চিত্তেন সম্পযুত্তা, সারম্মণা; অত্থি তায আৰট্টনা [আৰজ্জনা (স্যা. কং.)] আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু ন সুখৰেদনিযা ন দুক্খৰেদনিযা ন অদুক্খমসুখৰেদনিযা, ন সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, ন দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা, ন অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, ন ফস্সেন সম্পযুত্তা, ন ৰেদনায সম্পযুত্তা, ন সঞ্ঞায সম্পযুত্তা, ন চেতনায সম্পযুত্তা, ন চিত্তেন সম্পযুত্তা, অনারম্মণা; নত্থি তায আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৰেদনিযা ন দুক্খৰেদনিযা…পে… অনারম্মণা; নত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পথৰী কম্মৰিপাকো’’তি.

ফস্সো কম্মৰিপাকো, ফস্সো সুখৰেদনিযো দুক্খৰেদনিযো অদুক্খমসুখৰেদনিযো সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তো দুক্খায…পে… অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তো ফস্সেন সম্পযুত্তো ৰেদনায সম্পযুত্তো সঞ্ঞায সম্পযুত্তো চেতনায সম্পযুত্তো চিত্তেন সম্পযুত্তো সারম্মণো; অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. পথৰী কম্মৰিপাকো, পথৰী সুখৰেদনিযা দুক্খৰেদনিযা অদুক্খমসুখৰেদনিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা দুক্খায…পে… অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা ফস্সেন সম্পযুত্তা ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞায সম্পযুত্তা চেতনায সম্পযুত্তা চিত্তেন সম্পযুত্তা সারম্মণা; অত্থি তায আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… পথৰী কম্মৰিপাকো, পথৰী ন সুখৰেদনিযা ন দুক্খৰেদনিযা…পে… অনারম্মণা; নত্থি তায আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো কম্মৰিপাকো, ফস্সো ন সুখৰেদনিযো ন দুক্খৰেদনিযো …পে… অনারম্মণো; নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পথৰী কম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. পথৰী পগ্গহনিগ্গহুপগা ছেদনভেদনুপগাতি? আমন্তা. কম্মৰিপাকো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

লব্ভা পথৰী কেতুং ৰিক্কেতুং আঠপেতুং ওচিনিতুং ৰিচিনিতুন্তি? আমন্তা. লব্ভা কম্মৰিপাকো কেতুং ৰিক্কেতুং আঠপেতুং ওচিনিতুং ৰিচিনিতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৯৩. পথৰী পরেসং সাধারণাতি? আমন্তা. কম্মৰিপাকো পরেসং সাধারণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কম্মৰিপাকো পরেসং সাধারণোতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘অসাধারণমঞ্ঞেসং, অচোরহরণো নিধি;

কযিরাথ মচ্চো পুঞ্ঞানি, সচে সুচরিতং চরে’’তি [খু. পা. ৮.৯ খুদ্দকপাঠে, থোকং ৰিসদিসং].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘কম্মৰিপাকো পরেসং সাধারণো’’তি.

পথৰী কম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. পঠমং পথৰী সণ্ঠাতি, পচ্ছা সত্তা উপ্পজ্জন্তীতি? আমন্তা. পঠমং ৰিপাকো উপ্পজ্জতি, পচ্ছা ৰিপাকপটিলাভায কম্মং করোন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পথৰী সব্বসত্তানং কম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. সব্বে সত্তা পথৰিং পরিভুঞ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সব্বে সত্তা পথৰিং পরিভুঞ্জন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি পথৰিং অপরিভুঞ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি কম্মৰিপাকং অখেপেত্ৰা পরিনিব্বাযন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পথৰী চক্কৰত্তিসত্তস্স কম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. অঞ্ঞে সত্তা পথৰিং পরিভুঞ্জন্তীতি? আমন্তা. চক্কৰত্তিসত্তস্স কম্মৰিপাকং অঞ্ঞে সত্তা পরিভুঞ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… চক্কৰত্তিসত্তস্স কম্মৰিপাকং অঞ্ঞে সত্তা পরিভুঞ্জন্তীতি? আমন্তা. চক্কৰত্তিসত্তস্স ফস্সং ৰেদনং সঞ্ঞং চেতনং চিত্তং সদ্ধং ৰীরিযং সতিং সমাধিং পঞ্ঞং অঞ্ঞে সত্তা পরিভুঞ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৯৪. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পথৰী কম্মৰিপাকো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি ইস্সরিযসংৰত্তনিযং কম্মং অধিপচ্চসংৰত্তনিযং কম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি ইস্সরিযসংৰত্তনিযং কম্মং অধিপচ্চসংৰত্তনিযং কম্মং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পথৰী কম্মৰিপাকো’’তি.

পথৰী কম্মৰিপাকোতিকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৭০) ৮. জরামরণং ৰিপাকোতিকথা

৪৯৫. জরামরণং ৰিপাকোতি? আমন্তা. সুখৰেদনিযং দুক্খৰেদনিযং অদুক্খমসুখৰেদনিযং, সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং, দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং, ফস্সেন সম্পযুত্তং, ৰেদনায সম্পযুত্তং, সঞ্ঞায সম্পযুত্তং, চেতনায সম্পযুত্তং, চিত্তেন সম্পযুত্তং, সারম্মণং; অত্থি তস্স আৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু ন সুখৰেদনিযং ন দুক্খৰেদনিযং…পে… অনারম্মণং; নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৰেদনিযং ন দুক্খৰেদনিযং…পে… অনারম্মণং; নত্থি তস্স আৰট্টনা …পে… পণিধি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘জরামরণং ৰিপাকো’’তি.

ফস্সো ৰিপাকো, ফস্সো সুখৰেদনিযো দুক্খৰেদনিযো…পে… সারম্মণো; অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. জরামরণং ৰিপাকো, জরামরণং সুখৰেদনিযং দুক্খৰেদনিযং…পে… সারম্মণং; অত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

জরামরণং ৰিপাকো, জরামরণং ন সুখৰেদনিযং ন দুক্খৰেদনিযং…পে… অনারম্মণং; নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো ৰিপাকো, ফস্সো ন সুখৰেদনিযো ন দুক্খৰেদনিযো…পে… অনারম্মণো; নত্থি তস্স আৰট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৯৬. অকুসলানং ধম্মানং জরামরণং, অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? আমন্তা. কুসলানং ধম্মানং জরামরণং, কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলানং ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? আমন্তা. অকুসলানং ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলানং ধম্মানং জরামরণং, অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? আমন্তা. অকুসলানং ধম্মানং জরামরণং, কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অকুসলানং ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? আমন্তা. কুসলানং ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলানঞ্চ অকুসলানঞ্চ ধম্মানং জরামরণং, অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? আমন্তা. কুসলানঞ্চ অকুসলানঞ্চ ধম্মানং জরামরণং, কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কুসলানঞ্চ অকুসলানঞ্চ ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? আমন্তা. কুসলানঞ্চ অকুসলানঞ্চ ধম্মানং জরামরণং, ন ৰত্তব্বং – ‘‘অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৯৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘জরামরণং ৰিপাকো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি দুব্বণ্ণসংৰত্তনিযং কম্মং অপ্পাযুকসংৰত্তনিযং কম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি দুব্বণ্ণসংৰত্তনিযং কম্মং অপ্পাযুকসংৰত্তনিযং কম্মং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘জরামরণং ৰিপাকো’’তি.

জরামরণং ৰিপাকোতিকথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৭১) ৯. অরিযধম্মৰিপাককথা

৪৯৮. নত্থি অরিযধম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. ননু মহপ্ফলং সামঞ্ঞং মহপ্ফলং ব্রহ্মঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি মহপ্ফলং সামঞ্ঞং মহপ্ফলং ব্রহ্মঞ্ঞং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি অরিযধম্মৰিপাকো’’তি.

নত্থি অরিযধম্মৰিপাকোতি? আমন্তা. ননু অত্থি সোতাপত্তিফলন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি সোতাপত্তিফলং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি অরিযধম্মৰিপাকো’’তি. ননু অত্থি সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং…পে… অরহত্তফলন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অরহত্তফলং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘নত্থি অরিযধম্মৰিপাকো’’তি.

সোতাপত্তিফলং ন ৰিপাকোতি? আমন্তা. দানফলং ন ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সোতাপত্তিফলং ন ৰিপাকোতি? আমন্তা. সীলফলং…পে… ভাৰনাফলং ন ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং…পে… অরহত্তফলং ন ৰিপাকোতি? আমন্তা. দানফলং ন ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরহত্তফলং ন ৰিপাকোতি? আমন্তা. সীলফলং…পে… ভাৰনাফলং ন ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দানফলং ৰিপাকোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিফলং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

দানফলং ৰিপাকোতি? আমন্তা. সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং…পে… অরহত্তফলং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সীলফলং…পে… ভাৰনাফলং ৰিপাকোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিফলং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ভাৰনাফলং ৰিপাকোতি? আমন্তা. সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং …পে… অরহত্তফলং ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৪৯৯. কামাৰচরং কুসলং সৰিপাকন্তি? আমন্তা. লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপাৰচরং কুসলং…পে… অরূপাৰচরং কুসলং সৰিপাকন্তি? আমন্তা. লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

লোকুত্তরং কুসলং অৰিপাকন্তি? আমন্তা. কামাৰচরং কুসলং অৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… লোকুত্তরং কুসলং অৰিপাকন্তি? আমন্তা. রূপাৰচরং…পে… অরূপাৰচরং কুসলং অৰিপাকন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫০০. কামাৰচরং কুসলং সৰিপাকং আচযগামীতি? আমন্তা. লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকং আচযগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… রূপাৰচরং…পে… অরূপাৰচরং কুসলং সৰিপাকং আচযগামীতি? আমন্তা. লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকং আচযগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকং অপচযগামীতি? আমন্তা. কামাৰচরং কুসলং সৰিপাকং অপচযগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. লোকুত্তরং কুসলং সৰিপাকং অপচযগামীতি? আমন্তা. রূপাৰচরং…পে… অরূপাৰচরং কুসলং সৰিপাকং অপচযগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অরিযধম্মৰিপাককথা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমৰগ্গো

(৭২) ১০. ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতিকথা

৫০১. ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. তস্স ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তস্স ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. তস্স তস্সেৰ নত্থি দুক্খস্স অন্তকিরিযা নত্থি ৰট্টুপচ্ছেদো নত্থি অনুপাদাপরিনিব্বানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. ৰিপাকোতি ৰা ৰিপাকধম্মধম্মোতি ৰা ৰিপাকধম্মধম্মোতি ৰা ৰিপাকোতি ৰা এসেসে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতেতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. ৰিপাকো চ ৰিপাকধম্মধম্মো চ ৰিপাকধম্মধম্মো চ ৰিপাকো চ সহগতা সহজাতা সংসট্ঠা সম্পযুত্তা একুপ্পাদা একনিরোধা একৰত্থুকা একারম্মণাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ অকুসলং সো অকুসলস্স ৰিপাকো, তঞ্ঞেৰ কুসলং সো কুসলস্স ৰিপাকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতি? আমন্তা. যেনেৰ চিত্তেন পাণং হনতি তেনেৰ চিত্তেন নিরযে পচ্চতি, যেনেৰ চিত্তেন দানং দেতি তেনেৰ চিত্তেন সগ্গে মোদতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৫০২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মো’’তি? আমন্তা. ননু ৰিপাকা চত্তারো খন্ধা অরূপিনো অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰিপাকা চত্তারো খন্ধা অরূপিনো অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মো’’তি.