৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৩) ১. নিযামকথা
৪৪৫. নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সরণং পরাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিযামো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি দ্ৰে লেণানি দ্ৰে সরণানি দ্ৰে পরাযনানি দ্ৰে অচ্চুতানি দ্ৰে অমতানি দ্ৰে নিব্বানানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দ্ৰে নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি দ্ৰিন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৰকংসো সীমা ৰা ভেদো ৰা রাজি ৰা অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অত্থি কেচি নিযামং ওক্কমন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠাপেন্তি সমুট্ঠাপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং ওক্কমন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠাপেন্তি সমুট্ঠাপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৪৬. নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সোতাপত্তিনিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিমগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সোতাপত্তিমগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামিনিযামো…পে… অনাগামিনিযামো…পে… অরহত্তনিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অরহত্তমগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… অরহত্তমগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. অরহত্তনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সোতাপত্তিনিযামো অসঙ্খতো…পে… অরহত্তনিযামো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. পঞ্চ অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পঞ্চ অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. পঞ্চ তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযামো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মিচ্ছত্তনিযামো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সম্মত্তনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৪৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘নিযামো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. নিযামে উপ্পজ্জ নিরুদ্ধে অনিযতো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. তেন হি নিযামো অসঙ্খতোতি. মিচ্ছত্তনিযামে উপ্পজ্জ নিরুদ্ধে অনিযতো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি মিচ্ছত্তনিযামো অসঙ্খতোতি.
নিযামকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৪) ২. পটিচ্চসমুপ্পাদকথা
৪৪৮. পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সরণং পরাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি দ্ৰে লেণানি দ্ৰে সরণানি দ্ৰে পরাযনানি দ্ৰে অচ্চুতানি দ্ৰে অমতানি দ্ৰে নিব্বানানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰে নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি দ্ৰিন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৰকংসো সীমা ৰা ভেদো ৰা রাজি ৰা অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৪৯. পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অৰিজ্জা অসঙ্খতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জা সঙ্খতাতি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা অসঙ্খতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা সঙ্খতাতি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং অসঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং অসঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. জাতিপচ্চযা জরামরণং অসঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… জাতিপচ্চযা জরামরণং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘জাতিপচ্চযা, ভিক্খৰে, জরামরণং. উপ্পাদা ৰা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা ইদপ্পচ্চযতা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানিং করোতি. ‘পস্সথা’তি চাহ – জাতিপচ্চযা, ভিক্খৰে, জরামরণং. ভৰপচ্চযা, ভিক্খৰে, জাতি…পে… অৰিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা. উপ্পাদা ৰা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং ঠিতাৰ সা ধাতু…পে… ‘পস্সথা’তি চাহ – অৰিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা. ইতি খো, ভিক্খৰে, যা তত্র তথতা অৰিতথতা অনঞ্ঞথতা ইদপ্পচ্চযতা – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পটিচ্চসমুপ্পাদো’’তি [সং. নি. ২.২০]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি.
৪৫১. অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. তীণি অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. তীণি অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. তীণি তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা…পে… জাতিপচ্চযা জরামরণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰাদস অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰাদস অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰাদস তাণানি দ্ৰাদস লেণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পটিচ্চসমুপ্পাদকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৫) ৩. সচ্চকথা
৪৫২. চত্তারি সচ্চানি অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. চত্তারি তাণানি চত্তারি লেণানি চত্তারি সরণানি চত্তারি পরাযনানি চত্তারি অচ্চুতানি চত্তারি অমতানি চত্তারি নিব্বানানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… চত্তারি নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি চতুন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৰকংসো সীমা ৰা ভেদো ৰা রাজি ৰা অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দুক্খসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দুক্খং অসঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দুক্খসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. কাযিকং দুক্খং চেতসিকং দুক্খং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সউপাযাসা অসঙ্খতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. সমুদযো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. কামতণ্হা ভৰতণ্হা ৰিভৰতণ্হা অসঙ্খতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দুক্খং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কাযিকং দুক্খং চেতসিকং দুক্খং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সউপাযাসা সঙ্খতাতি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সমুদযো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… কামতণ্হা ভৰতণ্হা ৰিভৰতণ্হা সঙ্খতাতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি সঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫৩. নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং অসঙ্খতং, দুক্খং অসঙ্খতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং অসঙ্খতং, সমুদযো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং অসঙ্খতং, মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দুক্খসচ্চং অসঙ্খতং, দুক্খং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতং, সমুদযো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতং, মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিরোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিরোধো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫৪. ন ৰত্তব্বং – ‘‘চত্তারি সচ্চানি অসঙ্খতানী’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, তথানি অৰিতথানি অনঞ্ঞথানি! কতমানি চত্তারি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, ভিক্খৰে, তথমেতং অৰিতথমেতং অনঞ্ঞথমেতং…পে… ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি তথমেতং অৰিতথমেতং অনঞ্ঞথমেতং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি তথানি অৰিতথানি অনঞ্ঞথানী’’তি [সং. নি. ৫.১০৯০]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চত্তারি সচ্চানি অসঙ্খতানীতি.
সচ্চকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৬) ৪. আরুপ্পকথা
৪৫৫. আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সরণং পরাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতং, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. আকাসানঞ্চাযতনং ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং ভৰো গতি সত্তাৰাসো সংসারো যোনি ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৰপটিলাভোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অত্থি আকাসানঞ্চাযতনূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অসঙ্খতূপগং কম্মন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি আকাসানঞ্চাযতনূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অসঙ্খতূপগা সত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আকাসানঞ্চাযতনে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনে অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অসঙ্খতে অত্থি ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনং চতুৰোকারভৰোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং চতুৰোকারভৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘চত্তারো আরুপ্পা অসঙ্খতা’’তি? আমন্তা. ননু চত্তারো আরুপ্পা অনেজা ৰুত্তা ভগৰতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তারো আরুপ্পা অনেজা ৰুত্তা ভগৰতা, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে ‘‘চত্তারো আরুপ্পা অসঙ্খতা’’তি.
আরুপ্পকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৭) ৫. নিরোধসমাপত্তিকথা
৪৫৭. নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সরণং পরাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি? আমন্তা. অত্থি কেচি নিরোধং সমাপজ্জন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠপেন্তি সমুট্ঠপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং সমাপজ্জন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠপেন্তি সমুট্ঠপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫৮. নিরোধা ৰোদানং ৰুট্ঠানং পঞ্ঞাযতীতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৰোদানং ৰুট্ঠানং পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরোধং সমাপজ্জন্তস্স পঠমং নিরুজ্ঝতি ৰচীসঙ্খারো, ততো কাযসঙ্খারো, ততো চিত্তসঙ্খারোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং সমাপজ্জন্তস্স পঠমং নিরুজ্ঝতি ৰচীসঙ্খারো, ততো কাযসঙ্খারো, ততো চিত্তসঙ্খারোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নিরোধা ৰুট্ঠহন্তস্স পঠমং উপ্পজ্জতি চিত্তসঙ্খারো, ততো কাযসঙ্খারো, ততো ৰচীসঙ্খারোতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৰুট্ঠহন্তস্স পঠমং উপ্পজ্জতি চিত্তসঙ্খারো, ততো কাযসঙ্খারো, ততো ৰচীসঙ্খারোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিরোধা ৰুট্ঠিতং তযো ফস্সা ফুসন্তি – সুঞ্ঞতো ফস্সো, অনিমিত্তো ফস্সো, অপ্পণিহিতো ফস্সোতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৰুট্ঠিতং তযো ফস্সা ফুসন্তি – সুঞ্ঞতো ফস্সো, অনিমিত্তো ফস্সো, অপ্পণিহিতো ফস্সোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিরোধা ৰুট্ঠিতস্স ৰিৰেকনিন্নং চিত্তং হোতি ৰিৰেকপোণং ৰিৰেকপব্ভারন্তি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৰুট্ঠিতস্স ৰিৰেকনিন্নং চিত্তং হোতি ৰিৰেকপোণং ৰিৰেকপব্ভারন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৫৯. ন ৰত্তব্বং – ‘‘নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতা’’তি? আমন্তা. সঙ্খতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি.
নিরোধসমাপত্তিকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৮) ৬. আকাসকথা
৪৬০. আকাসো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সরণং পরাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… আকাসো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. দ্ৰে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৰে তাণানি…পে… অন্তরিকা ৰাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আকাসো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অনাকাসং আকাসং করোন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি সঙ্খতং অসঙ্খতং করোন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অত্থি কেচি আকাসং অনাকাসং করোন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং সঙ্খতং করোন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আকাসে পক্খিনো গচ্ছন্তি, চন্দিমসূরিযা গচ্ছন্তি, তারকরূপানি গচ্ছন্তি, ইদ্ধিং ৰিকুব্বন্তি, বাহুং চালেন্তি, পাণিং চালেন্তি, লেড্ডুং খিপন্তি, লগুল়ং খিপন্তি, ইদ্ধিং [সত্তিং (?)] খিপন্তি, উসুং খিপন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতে পক্খিনো গচ্ছন্তি, চন্দিমসূরিযা গচ্ছন্তি, তারকরূপানি গচ্ছন্তি, ইদ্ধিং ৰিকুব্বন্তি, বাহুং চালেন্তি, পাণিং চালেন্তি, লেড্ডুং খিপন্তি, লগুল়ং খিপন্তি, ইদ্ধিং খিপন্তি, উসুং খিপন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৬১. আকাসং পরিৰারেত্ৰা ঘরানি করোন্তি কোট্ঠানি করোন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতং পরিৰারেত্ৰা ঘরানি করোন্তি কোট্ঠানি করোন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
উদপানে খঞ্ঞমানে অনাকাসো আকাসো হোতীতি? আমন্তা. সঙ্খতং অসঙ্খতং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তুচ্ছউদপানে পূরিযমানে, তুচ্ছকোট্ঠে পূরিযমানে, তুচ্ছকুম্ভিযা পূরিযমানায আকাসো অন্তরধাযতীতি? আমন্তা. অসঙ্খতং অন্তরধাযতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪৬২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘আকাসো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. আকাসো সঙ্খতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি আকাসো অসঙ্খতোতি.
আকাসকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৫৯) ৭. আকাসো সনিদস্সনোতিকথা
৪৬৩. আকাসো সনিদস্সনোতি? আমন্তা. রূপং রূপাযতনং রূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আকাসো সনিদস্সনোতি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে….
চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ [অত্থি (?)] সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি [ম. নি. ১.৪০০; ৩.৪২১; সং. নি. ৪.৬০] – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি.
৪৬৪. ন ৰত্তব্বং – ‘‘আকাসো সনিদস্সনো’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি দ্ৰিন্নং রুক্খানং অন্তরং, দ্ৰিন্নং থম্ভানং অন্তরং, তাল়চ্ছিদ্দং ৰাতপানচ্ছিদ্দন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি দ্ৰিন্নং রুক্খানং অন্তরং, দ্ৰিন্নং থম্ভানং অন্তরং, তাল়চ্ছিদ্দং ৰাতপানচ্ছিদ্দং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘আকাসো সনিদস্সনো’’তি.
আকাসো সনিদস্সনোতিকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৬০) ৮. পথৰীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা
৪৬৫. পথৰীধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. রূপং রূপাযতনং রূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পথৰীধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৰীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৰীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৰীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৰীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি.
৪৬৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পথৰীধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি ভূমিং পাসাণং পব্বতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি [পস্সসি (সী. স্যা. ক.) এৰমুপরিপি] ভূমিং পাসাণং পব্বতং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পথৰীধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘আপোধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি উদকন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি উদকং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘আপোধাতু সনিদস্সনাতি…পে….
ন ৰত্তব্বং – তেজোধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. ননু পস্সতি অগ্গিং জলন্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি অগ্গিং জলন্তং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘তেজোধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘ৰাযোধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি ৰাতেন রুক্খে সঞ্চালিযমানেতি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি ৰাতেন রুক্খে সঞ্চালিযমানে, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ৰাযোধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….
পথৰীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৬১) ৯. চক্খুন্দ্রিযং সনিদস্সনন্তিআদিকথা
৪৬৭. চক্খুন্দ্রিযং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. রূপং রূপাযতনং রূপধাতু…পে… চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চক্খুন্দ্রিযং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্রিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্রিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্রিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্রিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি.
৪৬৮. ন ৰত্তব্বং – ‘‘পঞ্চিন্দ্রিযানি সনিদস্সনানী’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি চক্খুং সোতং ঘানং জিৰ্হং কাযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি চক্খুং সোতং ঘানং জিৰ্হং কাযং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পঞ্চিন্দ্রিযানি সনিদস্সনানী’’তি…পে….
চক্খুন্দ্রিযং সনিদস্সনন্তিআদিকথা নিট্ঠিতা.
৬. ছট্ঠৰগ্গো
(৬২) ১০. কাযকম্মং সনিদস্সনন্তিকথা
৪৬৯. কাযকম্মং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. রূপং রূপাযতনং রূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
কাযকম্মং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৰ সুত্তন্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি.
৪৭০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘কাযকম্মং সনিদস্সন’’ন্তি? আমন্তা. ননু পস্সতি অভিক্কমন্তং পটিক্কমন্তং আলোকেন্তং ৰিলোকেন্তং সমিঞ্জেন্তং পসারেন্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি অভিক্কমন্তং পটিক্কমন্তং আলোকেন্তং ৰিলোকেন্তং সমিঞ্জেন্তং পসারেন্তং, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘কাযকম্মং সনিদস্সন’’ন্তি.
কাযকম্মং সনিদস্সনন্তিকথা নিট্ঠিতা.
ছট্ঠৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
নিযমো অসঙ্খতো, পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো, চত্তারি সচ্চানি অসঙ্খতানি, চত্তারো আরুপ্পা অসঙ্খতা, নিরোধসমাপত্তি অসঙ্খতা, আকাসো অসঙ্খতো, আকাসো সনিদস্সনো, চত্তারো মহাভূতা, পঞ্চিন্দ্রিযানি, তথেৰ কাযকম্মন্তি.