২. দুতিযৰগ্গো
(১৪) ৫. ৰচীভেদকথা
৩২৬. সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সব্বত্থ সমাপন্নানং অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সব্বদা সমাপন্নানং অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সব্বেসং সমাপন্নানং অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সব্বসমাপত্তীসু অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সমাপন্নস্স অত্থি কাযভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স নত্থি কাযভেদোতি? আমন্তা. সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰাচা, অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সমাপন্নস্স অত্থি কাযো, অত্থি কাযভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি কাযো, নত্থি কাযভেদোতি? আমন্তা. সমাপন্নস্স অত্থি ৰাচা, নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩২৭. দুক্খন্তি জানন্তো দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. সমুদযোতি জানন্তো সমুদযোতি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দুক্খন্তি জানন্তো দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. নিরোধোতি জানন্তো নিরোধোতি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
দুক্খন্তি জানন্তো দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. মগ্গোতি জানন্তো মগ্গোতি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমুদযোতি জানন্তো ন চ সমুদযোতি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. দুক্খন্তি জানন্তো ন চ দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
নিরোধোতি জানন্তো ন চ নিরোধোতি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. দুক্খন্তি জানন্তো ন চ দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মগ্গোতি জানন্তো ন চ মগ্গোতি ৰাচং ভাসতীতি? আমন্তা. দুক্খন্তি জানন্তো ন চ দুক্খন্তি ৰাচং ভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩২৮. সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. ঞাণং কিংগোচরন্তি? ঞাণং সচ্চগোচরন্তি. সোতং সচ্চগোচরন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সোতং কিং গোচরন্তি? সোতং সদ্দগোচরন্তি. ঞাণং সদ্দগোচরন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো ঞাণং সচ্চগোচরং, সোতং সদ্দগোচরন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ঞাণং সচ্চগোচরং, সোতং সদ্দগোচরং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো ঞাণং সচ্চগোচরং, সোতং সদ্দগোচরন্তি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং, দ্ৰিন্নং ৰেদনানং, দ্ৰিন্নং সঞ্ঞানং, দ্ৰিন্নং চেতনানং, দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.
৩২৯. সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. পথৰীকসিণং সমাপত্তিং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. আপোকসিণং…পে… তেজোকসিণং… ৰাযোকসিণং… নীলকসিণং… পীতকসিণং… লোহিতকসিণং… ওদাতকসিণং… আকাসানঞ্চাযতনং … ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পথৰীকসিণং সমাপত্তিং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. হঞ্চি পথৰীকসিণং সমাপত্তিং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
আপোকসিণং … তেজোকসিণং… ৰাযোকসিণং… নীলকসিণং… পীতকসিণং… লোহিতকসিণং… ওদাতকসিণং… আকাসানঞ্চাযতনং … ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. হঞ্চি নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকিযসমাপত্তিং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকিযং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকিযং দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকিযং সমাপত্তিং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. হঞ্চি লোকিযং সমাপত্তিং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
লোকিযং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. হঞ্চি লোকিযং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
লোকিযং দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. হঞ্চি লোকিযং চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
৩৩০. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকিযং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকিযং দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকিযং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকিযং দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৩১. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকুত্তরং দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লোকুত্তরং দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. লোকুত্তরং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নত্থি ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৩২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি? আমন্তা. ননু ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি? আমন্তা. হঞ্চি ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা,’’ তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি [অত্থি ৰিতক্কৰিচারা (স্যা.) এৰমুপরিপি], অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. পথৰীকসিণং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. আপোকসিণং… তেজোকসিণং… ৰাযোকসিণং… নীলকসিণং… পীতকসিণং… লোহিতকসিণং… ওদাতকসিণং পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি? আমন্তা. ননু ৰিতক্কসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি? আমন্তা. হঞ্চি ৰিতক্কসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা,’’ তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
ৰিতক্কসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সঞ্ঞাসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি সঞ্ঞা, অত্থি তস্স ৰিতক্কৰিচারা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ৰিতক্কসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স অত্থি ৰিতক্কৰিচারা’’তি, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. সঞ্ঞাসমুট্ঠানা ৰাচা ৰুত্তা ভগৰতা – ততিযং ঝানং…পে… চতুত্থং ঝানং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স অত্থি সঞ্ঞা, অত্থি তস্স ৰিতক্কৰিচারাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৩৩. সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. ননু ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা নিরুদ্ধা হোতী’’তি [সং. নি. ৪.২৫৯, ২৬৩]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা নিরুদ্ধা হোতী’’তি, অত্থেৰ সুত্তন্তোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা নিরুদ্ধা হোতী’’তি [সং. নি. ৪.২৫৯, ২৬৩], অত্থেৰ সুত্তন্তোতি, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. ‘‘দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স ৰিতক্কৰিচারা নিরুদ্ধা হোন্তী’’তি [সং. নি. ৪.২৫৯, ২৬৩], অত্থেৰ সুত্তন্তোতি, অত্থি তস্স ৰিতক্কৰিচারাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা নিরুদ্ধা হোতী’’তি [সং. নি. ৪.২৫৯, ২৬৩], অত্থেৰ সুত্তন্তোতি, অত্থি তস্স ৰচীভেদোতি? আমন্তা. ‘‘ততিযং ঝানং সমাপন্নস্স পীতি নিরুদ্ধা হোতি, চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স অস্সাসপস্সাসা নিরুদ্ধা হোন্তি, আকাসানঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স রূপসঞ্ঞা নিরুদ্ধা হোতি, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞা নিরুদ্ধা হোতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞা নিরুদ্ধা হোতি, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা নিরুদ্ধা হোতি, সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নস্স সঞ্ঞা চ ৰেদনা চ নিরুদ্ধা হোন্তী’’তি [সং. নি. ৪.২৫৯, ২৬৩; অ. নি. ৯.৩১; দী. নি. ৩.৩৪৪], অত্থেৰ সুত্তন্তোতি, অত্থি তস্স সঞ্ঞা চ ৰেদনা চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি? আমন্তা. ননু পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্ডকো [কণ্টকো (স্যা.) অ. নি. ১০.৭২] ৰুত্তো ভগৰতাতি [অ. নি. ১০.৭২ কণ্টকসুত্তং নিস্সায পুচ্ছতি]? আমন্তা. হঞ্চি পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি.
পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতাতি, সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি? আমন্তা. দুতিযস্স ঝানস্স ৰিতক্কৰিচারা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… ততিযস্স ঝানস্স পীতি কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… চতুত্থস্স ঝানস্স অস্সাসপস্সাসা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা [অ. নি. ১০.৭২] … আকাসানঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স রূপসঞ্ঞা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা… সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নস্স সঞ্ঞা চ ৰেদনা চ কণ্টকো ৰুত্তো ভগৰতা [অ. নি. ১০.৭২], অত্থি তস্স সঞ্ঞা চ ৰেদনা চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদো’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সিখিস্স, আনন্দ, ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স অভিভূ নাম সাৰকো ব্রহ্মলোকে ঠিতো দসসহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেসি –
‘আরব্ভথ নিক্কমথ, যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে;
ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নল়াগারংৰ কুঞ্জরো.
‘যো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে, অপ্পমত্তো ৰিহস্সতি [ৰিহেস্সতি (সী. স্যা. কং.) ৰিহরিস্সতি (ক.)];
পহায জাতিসংসারং, দুক্খস্সন্তং করিস্সতী’’’তি [অ. নি. ১ তিকনিপাতে; সং. নি. ১.২৮৫].
অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সমাপন্নস্স অত্থি ৰচীভেদোতি.
ৰচীভেদকথা নিট্ঠিতা.