(১২) ৩. কঙ্খাকথা

৩১৮. অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অরহতো ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

নত্থি অরহতো ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অরহতো ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, অত্থি তস্স ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? আমন্তা. অত্থি অরহতো কঙ্খা, অত্থি তস্স ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি অরহতো কঙ্খা, নত্থি তস্স ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, নত্থি তস্স ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অরহতো সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা, সঙ্ঘে কঙ্খা, সিক্খায কঙ্খা, পুব্বন্তে কঙ্খা, অপরন্তে কঙ্খা, পুব্বন্তাপরন্তে কঙ্খা, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

নত্থি অরহতো সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অরহতো সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, অত্থি তস্স সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অরহতো কঙ্খা, অত্থি তস্স সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

অত্থি অরহতো কঙ্খা, নত্থি তস্স সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, নত্থি তস্স সত্থরি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

৩১৯. অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু অরহতো রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহতো রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু অরহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… রাগপ্পহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা; ননু অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

৩২০. অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? সধম্মকুসলস্স অরহতো অত্থি কঙ্খা, পরধম্মকুসলস্স অরহতো নত্থি কঙ্খাতি. সধম্মকুসলস্স অরহতো অত্থি কঙ্খাতি? আমন্তা. পরধম্মকুসলস্স অরহতো অত্থি কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পরধম্মকুসলস্স অরহতো নত্থি কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অরহতো নত্থি কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অরহতো রাগো পহীনো, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. পরধম্মকুসলস্স অরহতো রাগো পহীনো, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অরহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… রাগপ্পহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা…পে… সধম্মকুসলো অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো …পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. পরধম্মকুসলো অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… পরধম্মকুসলস্স অরহতো রাগো পহীনো, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অরহতো রাগো পহীনো, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

পরধম্মকুসলস্স অরহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… রাগপ্পহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা…পে… পরধম্মকুসলো অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলো অরহা ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৩২১. অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘জানতোহং, ভিক্খৰে, পস্সতো আসৰানং খযং ৰদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো! কিঞ্চ, ভিক্খৰে, জানতো কিং পস্সতো আসৰানং খযো হোতি? ‘ইতি রূপং’…পে… ‘ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি – এৰং খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো আসৰানং খযো হোতী’’তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘জানতোহং, ভিক্খৰে, পস্সতো আসৰানং খযং ৰদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো! কিঞ্চ, ভিক্খৰে, জানতো কিং পস্সতো আসৰানং খযো হোতি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, ভিক্খৰে…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি জানতো পস্সতো আসৰানং খযো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো আসৰানং খযো হোতী’’তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সব্বং, ভিক্খৰে, অনভিজানং অপরিজানং অৰিরাজযং অপ্পজহং অভব্বো দুক্খক্খযায; সব্বঞ্চ খো, ভিক্খৰে, অভিজানং পরিজানং ৰিরাজযং পজহং ভব্বো দুক্খক্খযাযা’’তি! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সহাৰস্স দস্সনসম্পদায …পে… ছচ্চাভিঠানানি অভব্ব কাতু’’ন্তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে অরিযসাৰকস্স ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্ম’ন্তি, সহ দস্সনুপ্পাদা, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো’’তি! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৰপযন্তি সব্বা,

যতো পজানাতি সহেতুধম্মন্তি.

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৰপযন্তি সব্বা,

যতো খযং পচ্চযানং অৰেদীতি.

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

ৰিধূপযং তিট্ঠতি মারসেনং,

সূরিযোৰ [সুরিযোৰ (সী. স্যা. কং. পী.)] ওভাসযমন্তলিক্খন্তি [মহাৰ. ৩; উদা. ৩].

‘‘যা কাচি কঙ্খা ইধ ৰা হুরং ৰা,

সকৰেদিযা ৰা পরৰেদিযা ৰা;

ঝাযিনো [যে ঝাযিনো (উদানে)] তা পজহন্তি সব্বা,

আতাপিনো ব্রহ্মচরিযং চরন্তাতি [উদা. ৪৭ উদানেপি].

‘‘যে কঙ্খাসমতিক্কন্তা, কঙ্খাভূতেসু পাণিসু;

অসংসযা ৰিসংযুত্তা, তেসু দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

‘‘এতাদিসী ধম্মপকাসনেত্থ,

ন তত্থ কিং কঙ্খতি কোচি সাৰকো;

নিত্থিণ্ণওঘং [নিতিণ্ণওঘং (সী. ক.), নিত্তিণ্ণওঘং (স্যা. কং.)] ৰিচিকিচ্ছছিন্নং,

বুদ্ধং নমস্সাম জিনং জনিন্দা’’তি [দী. নি. ২.৩৫৪].

অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

ন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি? আমন্তা. ননু অরহা ইত্থিপুরিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৰনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্যা’’তি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা ইত্থিপুরিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৰনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্য; তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি অরহতো কঙ্খা’’তি.

অরহা ইত্থিপুরিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৰনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্যাতি, অত্থি অরহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অরহা সোতাপত্তিফলে ৰা সকদাগামিফলে ৰা অনাগামিফলে ৰা অরহত্তে ৰা কঙ্খেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

কঙ্খাকথা নিট্ঠিতা.