৩. নিক্খেপকণ্ডং
তিকনিক্খেপং
৯৮৫. কতমে ধম্মা কুসলা? তীণি কুসলমূলানি – অলোভো, অদোসো, অমোহো; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা কুসলা.
৯৮৬. কতমে ধম্মা অকুসলা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা অকুসলা.
৯৮৭. কতমে ধম্মা অব্যাকতা? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অব্যাকতা.
৯৮৮. কতমে ধম্মা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা? সুখভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, সুখং ৰেদনং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা.
৯৮৯. কতমে ধম্মা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা? দুক্খভূমিযং কামাৰচরে, দুক্খং ৰেদনং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা.
৯৯০. কতমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা? অদুক্খমসুখভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অরূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, অদুক্খমসুখং ৰেদনং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা.
৯৯১. কতমে ধম্মা ৰিপাকা? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ৰিপাকা.
৯৯২. কতমে ধম্মা ৰিপাকধম্মধম্মা? কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ৰিপাকধম্মধম্মা.
৯৯৩. কতমে ধম্মা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা? যে চ ধম্মা কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা, সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা.
৯৯৪. কতমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা? সাসৰা কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ রূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা.
৯৯৫. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা? সাসৰা কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা; যঞ্চ রূপং ন কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা.
৯৯৬. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা.
৯৯৭. কতমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.
৯৯৮. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? সাসৰা কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; রূপক্খন্ধো, ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.
৯৯৯. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা.
১০০০. কতমে ধম্মা সৰিতক্কসৰিচারা? সৰিতক্কসৰিচারভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, ৰিতক্কৰিচারে ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সৰিতক্কসৰিচারা.
১০০১. কতমে ধম্মা অৰিতক্কৰিচারমত্তা? অৰিতক্কৰিচারমত্তভূমিযং রূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, ৰিচারং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অৰিতক্কৰিচারমত্তা.
১০০২. কতমে ধম্মা অৰিতক্কঅৰিচারা? অৰিতক্কঅৰিচারভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অরূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অৰিতক্কঅৰিচারা.
১০০৩. কতমে ধম্মা পীতিসহগতা? পীতিভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, পীতিং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পীতিসহগতা.
১০০৪. কতমে ধম্মা সুখসহগতা? সুখভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, সুখং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সুখসহগতা.
১০০৫. কতমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা? উপেক্খাভূমিযং কামাৰচরে, রূপাৰচরে, অরূপাৰচরে, অপরিযাপন্নে, উপেক্খং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা.
১০০৬. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা? তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো.
১০০৭. তত্থ কতমা সক্কাযদিট্ঠি? ইধ অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং. ৰেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰেদনাৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা ৰেদনং, ৰেদনায ৰা অত্তানং. সঞ্ঞং অত্ততো সমনুপস্সতি, সঞ্ঞাৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা সঞ্ঞং, সঞ্ঞায ৰা অত্তানং. সঙ্খারে অত্ততো সমনুপস্সতি, সঙ্খারৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা সঙ্খারে, সঙ্খারেসু ৰা অত্তানং. ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং. যা এৰরূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারো দিট্ঠিৰিসূকাযিকং [দিট্ঠিৰিসূকাযিতং (সী.)] দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৰেসো পরামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৰিপরিযাসগ্গাহো – অযং ৰুচ্চতি সক্কাযদিট্ঠি.
১০০৮. তত্থ কতমা ৰিচিকিচ্ছা? সত্থরি কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, ধম্মে কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, সঙ্ঘে কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, সিক্খায কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তে কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, অপরন্তে কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তাপরন্তে কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি. যা এৰরূপা কঙ্খা কঙ্খাযনা কঙ্খাযিতত্তং ৰিমতি ৰিচিকিচ্ছা দ্ৰেল়্হকং দ্ৰেধাপথো সংসযো অনেকংসগ্গাহো আসপ্পনা পরিসপ্পনা অপরিযোগাহনা থম্ভিতত্তং চিত্তস্স মনোৰিলেখো – অযং ৰুচ্চতি ৰিচিকিচ্ছা.
১০০৯. তত্থ কতমো সীলব্বতপরামাসো? ইতো বহিদ্ধা সমণব্রাহ্মণানং ‘সীলেন সুদ্ধি, ৰতেন সুদ্ধি, সীলব্বতেন সুদ্ধী’তি যা এৰরূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারো দিট্ঠিৰিসূকাযিকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৰেসো পরামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৰিপরিযাসগ্গাহো – অযং ৰুচ্চতি সীলব্বতপরামাসো.
১০১০. ইমানি তীণি সংযোজনানি; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং ৰচীকম্মং মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা.
১০১১. কতমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বা? অৰসেসো লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বা.
১০১২. কতমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা? কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা.
১০১৩. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা? তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো.
১০১৪. তত্থ কতমা সক্কাযদিট্ঠি…পে… অযং ৰুচ্চতি সক্কাযদিট্ঠি.
১০১৫. তত্থ কতমা ৰিচিকিচ্ছা…পে… অযং ৰুচ্চতি ৰিচিকিচ্ছা.
১০১৬. তত্থ কতমো সীলব্বতপরামাসো…পে… অযং ৰুচ্চতি সীলব্বতপরামাসো.
১০১৭. ইমানি তীণি সংযোজনানি; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা. তদেকট্ঠো লোভো, দোসো, মোহো – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতূ. তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা.
১০১৮. কতমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা? অৰসেসো লোভো, দোসো, মোহো – ইমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বহেতূ. তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা.
১০১৯. কতমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা? তে ধম্মে ঠপেত্ৰা অৰসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা.
১০২০. কতমে ধম্মা আচযগামিনো? সাসৰা কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আচযগামিনো.
১০২১. কতমে ধম্মা অপচযগামিনো? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না – ইমে ধম্মা অপচযগামিনো.
১০২২. কতমে ধম্মা নেৰ আচযগামি ন অপচযগামিনো? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৰ আচযগামি ন অপচযগামিনো.
১০২৩. কতমে ধম্মা সেক্খা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, হেট্ঠিমানি চ তীণি সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা সেক্খা.
১০২৪. কতমে ধম্মা অসেক্খা? উপরিট্ঠিমং [উপরিমং (স্যা.)] অরহত্তফলং – ইমে ধম্মা অসেক্খা.
১০২৫. কতমে ধম্মা নেৰসেক্খনাসেক্খা? তে ধম্মে ঠপেত্ৰা, অৰসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৰসেক্খনাসেক্খা.
১০২৬. কতমে ধম্মা পরিত্তা? সব্বেৰ কামাৰচরা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা; রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পরিত্তা.
১০২৭. কতমে ধম্মা মহগ্গতা? রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, কুসলাব্যাকতা ধম্মা; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মহগ্গতা.
১০২৮. কতমে ধম্মা অপ্পমাণা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পমাণা.
১০২৯. কতমে ধম্মা পরিত্তারম্মণা? পরিত্তে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা পরিত্তারম্মণা.
১০৩০. কতমে ধম্মা মহগ্গতারম্মণা? মহগ্গতে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মহগ্গতারম্মণা.
১০৩১. কতমে ধম্মা অপ্পমাণারম্মণা? অপ্পমাণে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অপ্পমাণারম্মণা.
১০৩২. কতমে ধম্মা হীনা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা হীনা.
১০৩৩. কতমে ধম্মা মজ্ঝিমা? সাসৰা কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মজ্ঝিমা.
১০৩৪. কতমে ধম্মা পণীতা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা পণীতা.
১০৩৫. কতমে ধম্মা মিচ্ছত্তনিযতা? পঞ্চ কম্মানি আনন্তরিকানি, যা চ মিচ্ছাদিট্ঠিনিযতা – ইমে ধম্মা মিচ্ছত্তনিযতা.
১০৩৬. কতমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না – ইমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা.
১০৩৭. কতমে ধম্মা অনিযতা? তে ধম্মে ঠপেত্ৰা, অৰসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিযতা.
১০৩৮. কতমে ধম্মা মগ্গারম্মণা? অরিযমগ্গং আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মগ্গারম্মণা.
১০৩৯. কতমে ধম্মা মগ্গহেতুকা? অরিযমগ্গসমঙ্গিস্স মগ্গঙ্গানি ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা. অরিযমগ্গসমঙ্গিস্স সম্মাদিট্ঠি মগ্গো চেৰ হেতু চ, সম্মাদিট্ঠিং ঠপেত্ৰা, তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা. অরিযমগ্গসমঙ্গিস্স অলোভো, অদোসো, অমোহো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতূ. তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা.
১০৪০. কতমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো? অরিযমগ্গং অধিপতিং করিত্ৰা যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো. অরিযমগ্গসমঙ্গিস্স ৰীমংসাধিপতেয্যং মগ্গং ভাৰযন্তস্স ৰীমংসং ঠপেত্ৰা; তংসম্পযুত্তো ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো.
১০৪১. কতমে ধম্মা উপ্পন্না? যে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা উপ্পন্না উপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, রূপং [রূপা (বহূসু)], ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা উপ্পন্না.
১০৪২. কতমে ধম্মা অনুপ্পন্না? যে ধম্মা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনুপ্পন্না অনুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অনুপ্পন্না.
১০৪৩. কতমে ধম্মা উপ্পাদিনো? কুসলাকুসলানং ধম্মানং অৰিপক্কৰিপাকানং ৰিপাকা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ রূপং কম্মস্স কতত্তা উপ্পজ্জিস্সতি – ইমে ধম্মা উপ্পাদিনো.
১০৪৪. কতমে ধম্মা অতীতা? যে ধম্মা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিগতা ৰিপরিণতা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতা অতীতা অতীতংসেন সঙ্গহিতা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অতীতা.
১০৪৫. কতমে ধম্মা অনাগতা? যে ধম্মা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনাগতা অনাগতংসেন সঙ্গহিতা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অনাগতা.
১০৪৬. কতমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্না? যে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা পচ্চুপ্পন্না পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্না.
১০৪৭. কতমে ধম্মা অতীতারম্মণা? অতীতে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অতীতারম্মণা.
১০৪৮. কতমে ধম্মা অনাগতারম্মণা? অনাগতে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অনাগতারম্মণা.
১০৪৯. কতমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা? পচ্চুপ্পন্নে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা.
১০৫০. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তা? যে ধম্মা তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযতা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিণ্ণা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তা.
১০৫১. কতমে ধম্মা বহিদ্ধা? যে ধম্মা তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযতা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিণ্ণা, রূপং, ৰেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খারা, ৰিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা বহিদ্ধা.
১০৫২. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা? তদুভযং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা.
১০৫৩. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তারম্মণা? অজ্ঝত্তে ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তারম্মণা.
১০৫৪. কতমে ধম্মা বহিদ্ধারম্মণা? বহিদ্ধা ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা বহিদ্ধারম্মণা.
১০৫৫. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা? অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মে আরব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা.
১০৫৬. কতমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা? রূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা.
১০৫৭. কতমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা? চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৰ্হাযতনং, কাযাযতনং, সদ্দাযতনং, গন্ধাযতনং, রসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা.
১০৫৮. কতমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং; অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.
তিকং.
দুকনিক্খেপং
হেতুগোচ্ছকং
১০৫৯. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ, নৰ কামাৰচরহেতূ ছ রূপাৰচরহেতূ, ছ অরূপাৰচরহেতূ, ছ অপরিযাপন্নহেতূ.
১০৬০. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.
১০৬১. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসারাগো অসারজ্জনা অসারজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি অলোভো.
১০৬২. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং অনুদ্দা অনুদ্দাযনা অনুদাযিতত্তং হিতেসিতা অনুকম্পা অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি অদোসো.
১০৬৩. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিরোধে ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপরন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপরন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৰরূপা পঞ্ঞা পজাননা ৰিচযো পৰিচযো ধম্মৰিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৰেভব্যা চিন্তা উপপরিক্খা ভূরী মেধা পরিণাযিকা ৰিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞারতনং অমোহো ধম্মৰিচযো সম্মাদিট্ঠি – অযং ৰুচ্চতি অমোহো.
ইমে তযো কুসলহেতূ.
১০৬৪. তত্থ কতমে তযো অকুসলহেতূ? লোভো, দোসো, মোহো.
১০৬৫. তত্থ কতমো লোভো? যো রাগো সারাগো অনুনযো অনুরোধো নন্দী নন্দীরাগো [নন্দিরাগো (সী.)] চিত্তস্স সারাগো ইচ্ছা মুচ্ছা অজ্ঝোসানং গেধো পলিগেধো সঙ্গো পঙ্কো এজা মাযা জনিকা সঞ্জননী সিব্বিনী [সিব্বনী (সী.)] জালিনী সরিতা ৰিসত্তিকা সুত্তং ৰিসটা আযূহিনী [আযূহনী (সী. স্যা.)] দুতিযা পণিধি ভৰনেত্তি ৰনং ৰনথো সন্থৰো সিনেহো অপেক্খা পটিবন্ধু আসা আসিসনা আসিসিতত্তং [আসিংসনা আসিংসিতত্তং (সী. স্যা.)] রূপাসা সদ্দাসা গন্ধাসা রসাসা ফোট্ঠব্বাসা লাভাসা ধনাসা পুত্তাসা জীৰিতাসা জপ্পা পজপ্পা অভিজপ্পা জপ্পা জপ্পনা জপ্পিতত্তং লোলুপ্পং লোলুপ্পাযনা লোলুপ্পাযিতত্তং পুচ্ছঞ্জিকতা [পুঞ্চিকতা (স্যা.) পুচ্ছিকতা (সী.)] সাধুকম্যতা অধম্মরাগো ৰিসমলোভো নিকন্তি নিকামনা পত্থনা পিহনা সম্পত্থনা কামতণ্হা ভৰতণ্হা ৰিভৰতণ্হা রূপতণ্হা অরূপতণ্হা নিরোধতণ্হা রূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা রসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা ওঘো যোগো গন্থো উপাদানং আৰরণং নীৰরণং ছাদনং বন্ধনং উপক্কিলেসো অনুসযো পরিযুট্ঠানং লতা ৰেৰিচ্ছং দুক্খমূলং দুক্খনিদানং দুক্খপ্পভৰো মারপাসো মারবল়িসং মারৰিসযো তণ্হানদী তণ্হাজালং তণ্হাগদ্দুলং তণ্হাসমুদ্দো অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি লোভো.
১০৬৬. তত্থ কতমো দোসো? অনত্থং মে অচরীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চরতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচরি…পে… অনত্থং চরতি…পে… অনত্থং চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচরি…পে… অত্থং চরতি…পে… অত্থং চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৰা পন আঘাতো জাযতি. যো এৰরূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৰিরোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৰিরোধো পটিৰিরোধো চণ্ডিক্কং অসুরোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – অযং ৰুচ্চতি দোসো.
১০৬৭. তত্থ কতমো মোহো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপরন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপরন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণং, যং এৰরূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৰেধো অসংগাহনা অপরিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৰেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জানুসযো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি মোহো.
ইমে তযো অকুসলহেতূ.
১০৬৮. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ৰা ধম্মানং ৰিপাকতো কিরিযাব্যাকতেসু ৰা ধম্মেসু অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ.
১০৬৯. তত্থ কতমে নৰ কামাৰচরহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে নৰ কামাৰচরহেতূ.
১০৭০. তত্থ কতমে ছ রূপাৰচরহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ রূপাৰচরহেতূ.
১০৭১. তত্থ কতমে ছ অরূপাৰচরহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অরূপাৰচরহেতূ.
১০৭২. তত্থ কতমে ছ অপরিযাপন্নহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অপরিযাপন্নহেতূ.
১০৭৩. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.
১০৭৪. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসারাগো অসারজ্জনা অসারজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি অলোভো.
১০৭৫. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং…পে… অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি অদোসো.
১০৭৬. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিরোধে ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপরন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপরন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৰরূপা পঞ্ঞা পজাননা ৰিচযো পৰিচযো ধম্মৰিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৰেভব্যা চিন্তা উপপরিক্খা ভূরী মেধা পরিণাযিকা ৰিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞারতনং অমোহো ধম্মৰিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপরিযাপন্নং – অযং ৰুচ্চতি অমোহো.
ইমে তযো কুসলহেতূ.
১০৭৭. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ধম্মানং ৰিপাকতো অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ছ অপরিযাপন্নহেতূ – ইমে ধম্মা হেতূ.
১০৭৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ? তে ধম্মে ঠপেত্ৰা, অৰসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না; ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ.
১০৭৯. কতমে ধম্মা সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা.
১০৮০. কতমে ধম্মা অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা অহেতুকা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অহেতুকা.
১০৮১. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.
১০৮২. কতমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৰিপ্পযুত্তা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা.
১০৮৩. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৰ সহেতুকো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৰ সহেতুকো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৰ সহেতুকো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৰ সহেতুকো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৰ সহেতুকা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ.
১০৮৪. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা তে ধম্মে ঠপেত্ৰা, ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ.
১০৮৫. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৰ হেতুসম্পযুত্তো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ.
১০৮৬. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা তে ধম্মে ঠপেত্ৰা, ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ.
১০৮৭. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.
১০৮৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা.
চূল়ন্তরদুকং
১০৮৯. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? পঞ্চক্খন্ধা – রূপক্খন্ধো, ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.
১০৯০. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? অসঙ্খতা ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.
১০৯১. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? যেৰ তে ধম্মা সপ্পচ্চযা, তেৰ তে ধম্মা সঙ্খতা.
১০৯২. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? যো এৰ সো ধম্মো অপ্পচ্চযো, সো এৰ সো ধম্মো অসঙ্খতো.
১০৯৩. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? রূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.
১০৯৪. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.
১০৯৫. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.
১০৯৬. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.
১০৯৭. কতমে ধম্মা রূপিনো? চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং – ইমে ধম্মা রূপিনো.
১০৯৮. কতমে ধম্মা অরূপিনো? ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অরূপিনো.
১০৯৯. কতমে ধম্মা লোকিযা? সাসৰা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা লোকিযা.
১১০০. কতমে ধম্মা লোকুত্তরা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা লোকুত্তরা.
১১০১. কতমে ধম্মা কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা? যে তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা সোতৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা ঘানৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা; যে ৰা পন তে ধম্মা জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৰিঞ্ঞেয্যা. ইমে ধম্মা কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা.
আসৰগোচ্ছকং
১১০২. কতমে ধম্মা আসৰা? চত্তারো আসৰা – কামাসৰো, ভৰাসৰো, দিট্ঠাসৰো, অৰিজ্জাসৰো.
১১০৩. তত্থ কতমো কামাসৰো? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামরাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপরিল়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – অযং ৰুচ্চতি কামাসৰো.
১১০৪. তত্থ কতমো ভৰাসৰো? যো ভৰেসু ভৰছন্দো [ভৰচ্ছন্দো (সী. স্যা.)] ভৰরাগো ভৰনন্দী ভৰতণ্হা ভৰসিনেহো ভৰপরিল়াহো ভৰমুচ্ছা ভৰজ্ঝোসানং – অযং ৰুচ্চতি ভৰাসৰো.
১১০৫. তত্থ কতমো দিট্ঠাসৰো? সস্সতো লোকোতি ৰা, অসস্সতো লোকোতি ৰা, অন্তৰা লোকোতি ৰা, অনন্তৰা লোকোতি ৰা, তং জীৰং তং সরীরন্তি ৰা, অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরন্তি ৰা, হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা; যা এৰরূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারো দিট্ঠিৰিসূকাযিকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৰেসো পরামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৰিপরিযাসগ্গাহো – অযং ৰুচ্চতি দিট্ঠাসৰো. সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি দিট্ঠাসৰো.
১১০৬. তত্থ কতমো অৰিজ্জাসৰো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপরন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপরন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণংः যং এৰরূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৰেধো অসংগাহনা অপরিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৰেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৰিজ্জা অৰিজ্জোঘো অৰিজ্জাযোগো অৰিজ্জানুসযো অৰিজ্জাপরিযুট্ঠানং অৰিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৰুচ্চতি অৰিজ্জাসৰো.
ইমে ধম্মা আসৰা.
১১০৭. কতমে ধম্মা নো আসৰা? তে ধম্মে ঠপেত্ৰা অৰসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, অপরিযাপন্না ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো আসৰা.
১১০৮. কতমে ধম্মা সাসৰা? কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৰা.
১১০৯. কতমে ধম্মা অনাসৰা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনাসৰা.
১১১০. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা.
১১১১. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৰিপ্পযুত্তা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ রূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা.
১১১২. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ সাসৰা চ? তেযেৰ আসৰা আসৰা চেৰ সাসৰা চ.
১১১৩. কতমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সাসৰা, তে ধম্মে ঠপেত্ৰা অৰসেসা সাসৰা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা; রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা.
১১১৪. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ? কামাসৰো অৰিজ্জাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, অৰিজ্জাসৰো কামাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, ভৰাসৰো অৰিজ্জাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, অৰিজ্জাসৰো ভৰাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, দিট্ঠাসৰো অৰিজ্জাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ, অৰিজ্জাসৰো দিট্ঠাসৰেন আসৰো চেৰ আসৰসম্পযুত্তো চ – ইমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ.
১১১৫. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৰা ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা.
১১১৬. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৰিপ্পযুত্তা সাসৰা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৰচরা, রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, রূপক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা.
১১১৭. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা? অপরিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা.
নিক্খেপকণ্ডে পঠমভাণৰারো.
সংযোজনগোচ্ছকং
১১১৮. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামরাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপরামাসসংযোজনং, ভৰরাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছরিযসংযোজনং, অৰিজ্জাসংযোজনং.
১১১৯. তত্থ কতমং কামরাগসংযোজনং? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামরাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপরিল়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – ইদং ৰুচ্চতি কামরাগসংযোজনং.
১১২০. তত্থ কতমং পটিঘসংযোজনং? অনত্থং মে অচরীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চরতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচরি…পে… অনত্থং চরতি…পে… অনত্থং চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচরি…পে… অত্থং চরতি…পে… অত্থং চরিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৰা পন আঘাতো জাযতি. যো এৰরূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৰিরোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৰিরোধো পটিৰিরোধো চণ্ডিক্কং অসুরোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – ইদং ৰুচ্চতি পটিঘসংযোজনং.
১১২১. তত্থ কতমং মানসংযোজনং? সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনোহমস্মীতি মানো. যো এৰরূপো মানো মঞ্ঞনা মঞ্ঞিতত্তং উন্নতি উন্নমো [উণ্ণতি উণ্ণামো (স্যা.)] ধজো সম্পগ্গাহো কেতুকম্যতা চিত্তস্স – ইদং ৰুচ্চতি মানসংযোজনং.