তিৰিধকল্যাণৰণ্ণনা
৭৫. আদিমজ্ঝপরিযোসানৰসেনাতি ঝানস্স আদিমজ্ঝপরিযোসানৰসেন. লক্খণৰসেনাতি তেসংযেৰ অপ্পনাযং লক্খিতব্বভাৰৰসেন.
তত্রাতি তস্মিং কল্যাণতালক্খণানং ৰিভাৰনে. পটিপদাৰিসুদ্ধীতি পটিপজ্জতি ঝানং এতাযাতি পটিপদা, গোত্রভুপরিযোসানো পুব্বভাগিযো ভাৰনানযো. পরিপন্থতো ৰিসুজ্ঝনং ৰিসুদ্ধি, পটিপদায ৰিসুদ্ধি পটিপদাৰিসুদ্ধি. সা পনাযং যস্মা ঝানস্স উপ্পাদক্খণে লব্ভতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘পটিপদাৰিসুদ্ধি আদী’’তি. উপেক্খানুব্রূহনাতি ৰিসোধেতব্বতাদীনং অভাৰতো ঝানপরিযাপন্নায তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খায কিচ্চনিপ্ফত্তিযা অনুব্রূহনা. সা পনাযং ৰিসেসতো ঝানস্স ঠিতিক্খণে লব্ভতি. তেন ৰুত্তং ‘‘উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে’’তি. সম্পহংসনাতি তত্থ ধম্মানং অনতিৰত্তনাদিসাধকস্স ঞাণস্স কিচ্চনিপ্ফত্তিৰসেন পরিযোদপনা. সা পন যস্মা ঝানস্স ওসানক্খণে পাকটা হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘সম্পহংসনা পরিযোসান’’ন্তি. ইমানি তীণি লক্খণানীতি পরিপন্থতো চিত্তস্স ৰিসুজ্ঝনাকারো, মজ্ঝিমস্স সমথনিমিত্তস্স পটিপজ্জনাকারো, তত্থ পক্খন্দনাকারোতি ইমানি তীণি ঝানস্স আদিতো উপ্পাদক্খণে অপ্পনাপত্তিলক্খণানি তেহি আকারেহি ৰিনা অপ্পনাপত্তিযা অভাৰতো, অসতি চ অপ্পনায তদভাৰতো. আদিকল্যাণঞ্চেৰ ৰিসুদ্ধিপটিপদত্তা. যথাৰুত্তেহি লক্খণেহি সমন্নাগতত্তা, সম্পন্নলক্খণত্তা চ তিলক্খণসম্পন্নঞ্চ. ইমিনা নযেন মজ্ঝপরিযোসানলক্খণানঞ্চ যোজনা ৰেদিতব্বা.
সম্ভরীযতি ঝানং এতেনাতি সম্ভারো, নানাৰজ্জনপরিকম্মং. সহ সম্ভারেনাতি সসম্ভারো, সো এৰ সসম্ভারিকো. উপচারোতি একাৰজ্জনূপচারমাহ. পগ্গহাদিকিচ্চস্স পুব্বভাগে ভাৰনায এৰ সাধিতত্তা যা তত্থ একাৰজ্জনূপচারে সিদ্ধা অজ্ঝুপেক্খনা, সা ঝানক্খণে পরিব্রূহিতা নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘উপেক্খানুব্রূহনা নাম অপ্পনা’’তি. যথাধিগতং ঝানং নিস্সায যো পহট্ঠাকারো চিত্তস্স পরিতোসো, তং পচ্চৰেক্খণাৰসেন পৰত্তং সন্ধাযাহ ‘‘সম্পহংসনা নাম পচ্চৰেক্খণা’’তি. একেতি অভযগিরিৰাসিনো. তে হি এৰং পটিপদাৰিসুদ্ধিআদিকে ৰণ্ণযন্তি, তদযুত্তং. তথা হি সতি অজ্ঝানধম্মেহি ঝানস্স গুণসংকিত্তনং নাম কতং হোতি. ন হি ভূমন্তরং ভূমন্তরপরিযাপন্নং হোতি. পাল়িযা চেতং ৰিরুদ্ধন্তি দস্সেতুং ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ একত্তগতং চিত্তন্তি ইন্দ্রিযানং একরসভাৰেন, একগ্গতায চ সিখাপ্পত্তিযা তদনুগুণং একত্তং গতন্তি একত্তগতং, সসম্পযুত্তং অপ্পনাপত্তচিত্তং. তস্সেৰ পটিপদাৰিসুদ্ধিপক্খন্দতাদি অনন্তরমেৰ ৰুচ্চতি. তস্মাতি যস্মা একস্মিংযেৰ অপ্পনাচিত্তক্খণে পটিপদাৰিসুদ্ধিআদি পাল়িযং ৰুত্তং, তস্মা আগমনৰসেনাতি পরিকম্মাগমনৰসেন. অনতিৰত্তনাদীতি আদি-সদ্দেন ইন্দ্রিযেকরসতাতদুপগৰীরিযৰাহনাসেৰনানি সঙ্গণ্হাতি. পরিযোদাপকস্সাতি পরিসোধকস্স পভস্সরভাৰকরস্স. অনতিৰত্তনাদিভাৰসাধনমেৰ চেত্থ ঞাণস্স কিচ্চনিপ্ফত্তি ৰেদিতব্বা.
তস্মিন্তি তস্মিং ৰারে, চতুপঞ্চচিত্তপরিমাণায অপ্পনাৰীথিযন্তি অত্থো. ততো পরিপন্থতো. চিত্তং ৰিসুজ্ঝতীতি যদিপি আগমনং গহেতুং অৰিসেসেন ৰিয ৰুত্তং, পরিকম্মৰিসুদ্ধিতো পন অপ্পনাৰিসুদ্ধি সাতিসযাৰ. তেনাহ ‘‘ৰিসুদ্ধত্তা’’তিআদি. আৰরণৰিরহিতং হুত্ৰাতি যেনাৰরণেন আৰটত্তা চিত্তং ততো পুব্বে মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জিতুং ন সক্কোতি, তেন ৰিৰিত্তং হুত্ৰা, তং ৰিক্খম্ভেত্ৰাতি অত্থো. লীনুদ্ধচ্চসঙ্খাতানং উভিন্নং অন্তানং অনুপগমনেন মজ্ঝিমো, সৰিসেসং পচ্চনীকধম্মানং ৰূপসমনতো সমথো, যোগিনো সুখৰিসেসানং কারণভাৰতো নিমিত্তঞ্চাতি মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং. তেনাহ ‘‘সমপ্পৰত্তো অপ্পনাসমাধিযেৰা’’তি. তদনন্তরং পন পুরিমচিত্তন্তি তস্স অপ্পনাচিত্তস্স অনন্তরপচ্চযভূতং পুরিমং চিত্তং, গোত্রভুচিত্তন্তি অত্থো. একসন্ততিপরিণামনযেনাতি যথা ‘‘তদেৰ খীরং দধিসম্পন্ন’’ন্তি, এৰং সতিপি পরিত্তমহগ্গতভাৰভেদে, পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৰভেদে চ একিস্সা এৰ সন্ততিযা পরিণামূপগমননযেন একত্তনযৰসেন. তথত্তন্তি তথভাৰং অপ্পনাসমাধিৰসেন সমাহিতভাৰং. এৰং পটিপন্নত্তাতি ৰুত্তাকারেন পটিপজ্জমানত্তা. যস্মিঞ্হি খণে তথত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, তস্মিংযেৰ খণে তথত্তুপগমনেন অপ্পনাসমাধিনা সমাহিতভাৰূপগমনেন তত্থ পক্খন্দতি নাম. পুরিমচিত্তেতি অপ্পনাচিত্তস্স পুরিমস্মিং চিত্তে গোত্রভুচিত্তে. ৰিজ্জমানাকারনিপ্ফাদিকাতি তস্মিং চিত্তে ৰিজ্জমানানং পরিপন্থৰিসুদ্ধিমজ্ঝিমসমথপটিপত্তিপক্খন্দনাকারানং নিপ্ফাদিকা, তেনাকারেন নিপ্ফজ্জমানাতি অত্থো. তেযেৰ হি আকারা পচ্চযৰিসেসতো ঝানক্খণে নিপ্ফজ্জমানা ‘‘পটিপদাৰিসুদ্ধী’’তি লদ্ধসমঞ্ঞা ঝানস্স তং ৰিসেসং নিপ্ফাদেন্তা ৰিয ৰুত্তা. উপ্পাদক্খণেযেৰাতি অত্তলাভৰেলাযমেৰ. যদি এৰং, কথং তে আকারা নিপ্ফজ্জন্তীতি আহ ‘‘আগমনৰসেনা’’তি.
তস্সাতি চিত্তস্স. ‘‘ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতী’’তি পাল়িযং (পটি. ম. ১.১৫৮) পুগ্গলাধিট্ঠানেন আগতাতি ‘‘ব্যাপারং অকরোন্তো’’তি আহ. সমথপটিপত্তিতথত্তুপগমনঞ্চ ইধ সমথভাৰাপত্তিযেৰাতি আহ ‘‘সমথভাৰূপগমনেনা’’তি. কিলেসসংসগ্গং পহায একত্তেন উপট্ঠিতস্সাতি পুব্বে ‘‘কথং নু খো কিলেসসংসগ্গং পজহেয্য’’ন্তি পটিপন্নস্স ইদানি সমথপটিপত্তিযা তস্স পহীনত্তা কিলেসসঙ্গণিকাভাৰেন একত্তেন উপট্ঠিতস্স ঝানচিত্তস্স. পরিপন্থৰিসুদ্ধিমজ্ঝিমসমথপটিপত্তিপক্খন্দনেহি ৰুদ্ধিপ্পত্তিযা অনুব্রূহিতে ঝানচিত্তে লদ্ধোকাসা তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খা সম্পযুত্তেসু সমৰাহিতভাৰেন পৰত্তমানা তে অনুব্রূহেন্তী ৰিয হোতীতি আহ ‘‘তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খায কিচ্চৰসেন উপেক্খানুব্রূহনা ৰেদিতব্বা’’তি.
যে পনেতে যুগনদ্ধধম্মাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি তস্মিং ঝানচিত্তে. অঞ্ঞমঞ্ঞানতিৰত্তনৰসেন কিচ্চকরণতো যুগে নদ্ধা বদ্ধা ৰিয যুগনদ্ধা. ৰিমুত্তিরসেনাতি ৰিমুচ্চনকিচ্চেন, ৰিমুচ্চনসম্পত্তিযা ৰা. এস যোগী. ৰাহযতীতি পৰত্তেতি. অস্সাতি ঝানচিত্তস্স. তস্মিং খণেতি ভঙ্গক্খণে. উপ্পাদক্খণে অতীতে হি ঠিতিক্খণতো পট্ঠায আসেৰনা পৰত্ততি নাম. তে আকারাতি অঞ্ঞমঞ্ঞানতিৰত্তনাদযো তত্থ ধম্মানং পৰত্তিআকারা. আসেৰনাপি হি আসেৰনপচ্চযভাৰীনং ধম্মানং পৰত্তিআকারোযেৰ. সংকিলেসৰোদানেসূতি সমাধিপঞ্ঞানং সমরসতায অকরণং ভাৰনায সংকিলেসো, করণং ৰোদানং. তথা সেসেসুপি. এৰমেতেসু সংকিলেসৰোদানেসু তং তং আদীনৰং দোসং আনিসংসং গুণং পুরেতরং পাটিহারিযঞাণেন দিস্ৰা যথা অঞ্ঞমঞ্ঞানতিৰত্তনাদযো হোন্তি, তথা ভাৰনায সম্পহংসিতত্তা তেনেৰ ঞাণেন ৰিসোধিতত্তা. ৰিসোধনং হেত্থ সম্পহংসনং. তে আকারা যস্মা নিপ্ফন্না, তস্মা ‘‘ধম্মানং…পে… ৰেদিতব্বাতি ৰুত্ত’’ন্তি লক্খণসংৰণ্ণনায আদিম্হি ৰুত্তং নিগমনৰসেন দস্সেতি.
‘‘যস্মা উপেক্খাৰসেন ঞাণং পাকটং হোতী’’তি কো সম্বন্ধো. কস্মা সম্পহংসনাৰ পরিযোসানন্তি ৰুত্তা, ন উপেক্খানুব্রূহনাতি চোদনং সন্ধায ‘‘তত্থ যস্মা উপেক্খাৰসেন ঞাণং পাকটং হোতী’’তি ৰুত্তং. তত্থাতি তস্মিং ভাৰনাচিত্তে. উপেক্খাৰসেন ঞাণং পাকটং হোতীতি অপ্পনাকালে ভাৰনায সমপ্পৰত্তিযা, পটিপক্খস্স চ পহানতো পগ্গহাদীসু ব্যাপারস্স অকাতব্বতো অজ্ঝুপেক্খনাৰ হোতি. যং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘সমযে চিত্তস্স অজ্ঝুপেক্খনা, ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতী’’তি চ আদি. সা পনাযং অজ্ঝুপেক্খনা ঞাণস্স কিচ্চসিদ্ধিযা হোতি, ৰিসেসতো ঞাণসাধনত্তা অপ্পনাব্যাপারস্সাতি ফলেন কারণানুমানঞাযেন. যস্মা উপেক্খাৰসেন ঞাণং পাকটং হোতি, তস্মা ঞাণকিচ্চভূতা সম্পহংসনা পরিযোসানন্তি ৰুত্তাতি সম্বন্ধো.
ইদানি যথাৰুত্তমত্থং পাল়িযা সমত্থেতুং ‘‘যথাহা’’তিআদি ৰুত্তং. তথাপগ্গহিতং চিত্তন্তি যথা ভাৰনাচিত্তং কোসজ্জপক্খে ন পততি, তথা ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গট্ঠানিযানং ধম্মানং বহুলীকারৰসেন পগ্গহিতং. সাধুকং অজ্ঝুপেক্খতীতি পগ্গণ্হন্তেনাপি সমাধিস্স ৰীরিযসমতাযোজনৰসেন পগ্গহিতত্তা সক্কচ্চং অজ্ঝুপেক্খতি, তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খা ওকাসং লভতি. তং পন অজ্ঝুপেক্খনং উপেক্খাৰসেন পুব্বে পৰত্তপারিহারিযপঞ্ঞাৰসেন অপ্পনাপঞ্ঞায কিচ্চাধিকতাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাৰসেন পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতী’’তি. তস্স অধিমত্তত্তা এৰ অজ্ঝুপেক্খন্তস্সেৰ নানাসভাৰেহি নীৰরণপমুখেহি কিলেসেহি অপ্পনাচিত্তং ৰিমুচ্চতি. ৰিমোক্খৰসেন ৰিমুচ্চনৰসেন. পঞ্ঞাৰসেনাতি পুব্বে পৰত্তপারিহারিযপঞ্ঞাৰসেন. ৰিমুত্তত্তাতি নানাকিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা এৰ. তে ধম্মা সদ্ধাদযো, ৰিসেসতো সদ্ধাপঞ্ঞাৰীরিযসমাধযো চ একরসা সমানকিচ্চা হোন্তি. এৰমযং ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন ভাৰনা নিপ্ফজ্জমানা ঞাণব্যাপারোতি আহ ‘‘ঞাণকিচ্চভূতা সম্পহংসনা পরিযোসান’’ন্তি. এৰং তিৰিধায পটিপদাৰিসুদ্ধিযা লদ্ধৰিসেসায তিৰিধায উপেক্খানুব্রূহনায সাতিসযং পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমুত্তভাৰেন চতুব্বিধাপি সম্পহংসনা সিজ্ঝতীতি আগমনুপেক্খা ঞাণকিচ্চৰসেন দসপি আকারা ঝানে এৰ ৰেদিতব্বা.
গণনানুপুব্বতাতি গণনানুপুব্বতায, গণনানুপুব্বতামত্তং ৰা পঠমন্তি ইদন্তি অত্থো. তেন দেসনাক্কমং উল্লিঙ্গেতি. ‘‘পঠমং উপ্পন্নন্তি পঠম’’ন্তি ইমিনা পটিপত্তিক্কমং, উপ্পন্নন্তি হি অধিগতন্তি অত্থো. ‘‘পঠমং সমাপজ্জিতব্বন্তি পঠম’’ন্তি ইদং পন ন একন্তলক্খণন্তি অট্ঠকথাযং (ধ. স. অট্ঠ. ১৬০) পটিসিদ্ধত্তা ইধ ন গহিতং. আরম্মণূপনিজ্ঝানং লক্খণূপনিজ্ঝানন্তি দুৰিধে ঝানে ইধাধিপ্পেতজ্ঝানমেৰ দস্সেতুং ‘‘আরম্মণূপনিজ্ঝানতো’’তি ৰুত্তং. পথৰীকসিণসঙ্খাতস্স অত্তনো অত্তনো আরম্মণস্স রূপং ৰিয চক্খুনা উপনিজ্ঝাযনতো. পচ্চনীকঝাপনতোতি নীৰরণাদীনং পচ্চনীকধম্মানং দহনতো ৰিক্খম্ভনৰসেন পজহনতো. সকলট্ঠেনাতি হেট্ঠা ৰুত্তনযেন কতে ৰা অকতে ৰা পরিচ্ছিজ্জ গহিতে পথৰীভাগে পথৰীমণ্ডলে সকলারম্মণকরণট্ঠেন. ন হি তস্স একদেসমারম্মণং করীযতি. পথৰীকসিণসন্নিস্সযতায নিমিত্তং পথৰীকসিণং যথা ‘‘মঞ্চা উক্কুট্ঠিং করোন্তী’’তি. তংসহচরণতো ঝানং পথৰীকসিণং যথা ‘‘কুন্তা পচরন্তী’’তি.