ৰিঞ্ঞাণপচ্চযানামরূপপদৰিত্থারকথাৰণ্ণনা
৬৩৮. ৰিভাগা নামরূপানন্তি নামস্স, রূপস্স চ পভেদতো.
তত্থ নামস্স তাৰ পভেদং দস্সেন্তেন কামং ৰিঞ্ঞাণম্পি নামমেৰ, পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নে পন অসঙ্করতো দস্সেতুং ‘‘আরম্মণাভিমুখং নমনতো ৰেদনাদযো তযো খন্ধা’’তি ৰুত্তং. নিব্বানস্স পনেত্থ পৰত্তিকথাযং অপ্পচ্চযত্তা, নমনট্ঠাভাৰতো চ পসঙ্গো এৰ নত্থি. নামনট্ঠেন হি তং নামং, ন নমনট্ঠেন. তেসং নামরূপানং সুখাদিৰসেন, পথৰীআদিৰসেন চ ৰিভাগো.
একং সত্তাৰাসন্তি অসঞ্ঞসত্তাৰাসং. পুরিমেসু চতূসু, অসঞ্ঞসত্তাৰাসে চাতি পঞ্চসু.
গব্ভসেয্যগ্গহণেন জলাবুজা গহিতাতি ‘‘অণ্ডজানঞ্চা’’তি ৰুত্তং. অণ্ডজানঞ্চ অভাৰকানন্তি যোজেতব্বং. সন্ততিসীসানীতি কলাপসন্তানমূলানি. যদিপি ৰিকাররূপানি পটিসন্ধিক্খণে ন সন্তি, লক্খণপরিচ্ছেদরূপানি পন সন্তীতি তানি পরমত্থতো অপরিনিপ্ফন্নানীতি ৰজ্জেন্তো আহ ‘‘রূপরূপতো’’তি. ফস্সাদিকে সঙ্খারক্খন্ধভাৰেন একত্তং নেত্ৰা ‘‘তেৰীসতি ধম্মা’’তি ৰুত্তং. অপনেত্ৰাতি কলাপন্তরগতে পথৰীআদিকে সমানলক্খণতায অগ্গহেত্ৰা.
তেসন্তি ব্রহ্মকাযিকাদীনং. ৰিত্থারেনাতি চতূসুপি সন্ততিসীসেসু রূপানং অসঙ্খিপনেন.
কামভৰে পন যস্মা সেসওপপাতিকানন্তি এত্থ কিঞ্চাপি কামভৰে ওপপাতিকা ৰুত্তা ন সন্তি, যেন সেসগ্গহণং সাত্থকং ভৰেয্য, অণ্ডজগব্ভসেয্যকেহি পন ওপপাতিকসংসেদজা সেসা হোন্তীতি সেসগ্গহণং কতন্তি ৰেদিতব্বং. অথ ৰা ব্রহ্মকাযিকাদিকেহি ওপপাতিকেহি ৰুত্তেহি সেসে সন্ধায ‘‘সেসওপপাতিকান’’ন্তি আহ. তে পন অরূপিনোপি সন্তীতি ‘‘কামভৰে’’তি ৰুত্তং. অপরিপুণ্ণাযতনানং পন নামরূপং যথাসম্ভৰং রূপমিস্সকৰিঞ্ঞাণনিদ্দেসে ৰুত্তনযেন সক্কা ধম্মগণনতো ৰিঞ্ঞাতুন্তি ন ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং.
পটিসন্ধিচিত্তেন সহ পৰত্তউতুতোতি পটিসন্ধিচিত্তেন সহ উপ্পন্নরূপেসু তেজোধাতুতো. হদযৰত্থুনো তঙ্খণুপ্পন্নত্তা পটিসন্ধিচিত্তস্স ৰত্থুদুব্বলতা. তেসং অজ্ঝোহরিতাহারেন অনুগতে সরীরে আহারসমুট্ঠানং সুট্ঠদ্ধকন্তি সম্বন্ধো. নরোতি তেনেৰ মাতুকুচ্ছিগতভাৰেন তিরোক্খো. অৰকংসতো দ্ৰে অট্ঠকানেৰ উতুচিত্তসমুট্ঠানানি হোন্তীতি সসদ্দকালং সন্ধায ‘‘উক্কংসতো দ্ৰিন্নং নৰকান’’ন্তি ৰুত্তং. পুব্বেতি যং পুব্বে সন্ততিদ্ৰযাদিকং সত্তকপরিযোসানং রূপং ইধ ৰুত্তং, তং একেকস্স চিত্তস্স তীসু তীসু খণেসু উপ্পজ্জমানমেৰ ৰুত্তন্তি কত্ৰা আহ ‘‘পুব্বে…পে… সত্ততিৰিধ’’ন্তি. দুৰিধম্পি তন্তি উতুসমুট্ঠানং, চিত্তসমুট্ঠানঞ্চাতি দুৰিধম্পি তং সদ্দং.
সণ্ঠাতুন্তি অদ্ধনিযভাৰেন ঠাতুং, অত্তনো পন খণমত্তং তিট্ঠতেৰ. চতুদ্দিসা ৰৰত্থাপিতাতি অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসট্ঠসীসা মূলেন চতূসু দিসাসু ৰৰত্থাপিতা. অঞ্ঞমঞ্ঞং আলিঙ্গেত্ৰা ঠিতা ভিন্নৰাহনিকা ৰিয চ.
৬৩৯. পঞ্চৰোকারভৰে চ পৰত্তিযন্তি রূপাজনককম্মজপঞ্চৰিঞ্ঞাণপ্পৰত্তিকালং, সহজাতৰিঞ্ঞাণপচ্চযঞ্চ সন্ধাযাহ. তদা হি ততো নামমেৰ হোতীতি. কম্মৰিঞ্ঞাণপচ্চযা পন তদাপি উভযং হোতীতি সক্কা ৰত্তুং, পচ্ছাজাতৰিঞ্ঞাণপচ্চযা চ রূপং উপত্থদ্ধং হোতীতি. অসঞ্ঞেসূতিআদি কম্মৰিঞ্ঞাণপচ্চযং সন্ধায ৰুত্তং. পঞ্চৰোকারভৰে চ পৰত্তিযন্তি ভৰঙ্গাদিজনককম্মতো অঞ্ঞেন রূপুপ্পত্তিকালং, নিরোধসমাপত্তিকালং, ভৰঙ্গাদিউপ্পত্তিকালতো অঞ্ঞকালঞ্চ সন্ধায ৰুত্তন্তি যুত্তং. ভৰঙ্গাদিউপ্পত্তিকালে হি তংজনকেন কম্মুনা উপ্পজ্জমানং রূপং, সো চ ৰিপাকো কম্মৰিঞ্ঞাণপচ্চযো হোতীতি সক্কা ৰত্তুং. সহজাতৰিঞ্ঞাণপচ্চযানপেক্খম্পি হি পৰত্তিযং কম্মেন পৰত্তমানং রূপং, নামঞ্চ ন কম্মৰিঞ্ঞাণানপেক্খং হোতীতি. সব্বত্থাতি পটিসন্ধিযং, পৰত্তে চ. সহজাতৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং, কম্মৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপঞ্চ যথাসম্ভৰং যোজেতব্বং. নামঞ্চ রূপঞ্চ নামরূপঞ্চাতি এত্থ নামরূপসদ্দো অত্তনো একদেসেন নামসদ্দেন নামসদ্দস্স সরূপো, রূপসদ্দেন চ রূপসদ্দস্স, তস্মা সরূপানং একসেসোতি একদেসসরূপেকসেসো, নামরূপসদ্দস্স ঠানং ইতরেসঞ্চ নামরূপসদ্দানং অদস্সনন্তি অত্থো.
ৰিপাকতো অঞ্ঞং অৰিপাকং. যতো দ্ৰিধা মতং, ততো যুত্তমেৰ ইদন্তি যোজেতব্বং.
কুসলাদিচিত্তক্খণেতি আদি-সদ্দেন অকুসলকিরিযচিত্তক্খণে ৰিয ৰিপাকচিত্তক্খণেপি ৰিপাকাজনককম্মসমুট্ঠানং সঙ্গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. ৰিপাকচিত্তক্খণে পন অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণপচ্চযা পুব্বে ৰুত্তনযেন উভযঞ্চ লব্ভতীতি তাদিসৰিপাকচিত্তক্খণৰজ্জনত্থং ‘‘কুসলাদিচিত্তক্খণে’’তি ৰুত্তং.
৬৪০. সুত্তন্তিকপরিযাযতোতি পট্ঠানে রূপানং উপনিস্সযপচ্চযস্স অৰুত্তত্তা ৰুত্তং. সুত্তন্তে পন যস্মিং সতি যং হোতি, অসতি চ ন হোতি, সো তস্স উপনিস্সযো নিদানং হেতু পভৰোতি কত্ৰা ‘‘ৰিঞ্ঞাণূপনিসং নামরূপ’’ন্তি রূপস্স চ ৰিঞ্ঞাণূপনিস্সযতা ৰুত্তা. ৰনপত্থপরিযাযে চ ৰনপত্থগামনিগমনগরজনপদপুগ্গলূপনিস্সযো ইরিযাপথৰিহারো, ততো চ চীৰরাদীনং জীৰিতপরিক্খারানং কসিরেন, অপ্পকসিরেন চ সমুদাগমনং ৰুত্তং, ন চ ৰনপত্থাদযো আরম্মণূপনিস্সযাদিভাৰং ইরিযাপথানং, চীৰরাদিসমুদাগমনস্স চ ভজন্তি. তস্মা ৰিনা অভাৰো এৰ সুত্তন্তিকপরিযাযতো উপনিস্সযভাৰো দট্ঠব্বো. নামস্স অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণং কম্মারম্মণপটিসন্ধিআদিকালে আরম্মণপচ্চযোৰ হোতীতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি রূপস্সেৰ সুত্তন্তিকপরিযাযতো একধাৰ পচ্চযভাৰো ৰুত্তো. সসংসযস্স হি রূপস্সেতং পচ্চযো হোতীতি ৰুত্তে নামস্স হোতীতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি.
পৰত্তস্স পাকটত্তা অপাকটং পটিসন্ধিং গহেত্ৰা পুচ্ছতি ‘‘কথং পনেত’’ন্তিআদিনা. সুত্ততো নামং, যুত্তিতো রূপং ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা হোতীতি জানিতব্বং.
যুত্তিতো সাধেত্ৰা সুত্তেন তং দল়্হং করোন্তো ‘‘কম্মসমুট্ঠানস্সাপি হী’’তিআদিমাহ. চিত্তসমুট্ঠানস্সেৰাতি চিত্তসমুট্ঠানস্স ৰিয. এত্থ চ ‘‘ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপ’’ন্তি (ম. নি. ৩.১২৬; সং. নি. ২.১, ৩৯; মহাৰ. ১; উদা. ১) ভাসমানেন ভগৰতা যস্মা উপপরিক্খমানানং পণ্ডিতানং পরমত্থতো নামরূপমত্তমেৰ পৰত্তমানং দিস্সতি, ন সত্তো, ন জীৰো, তস্মা কেনচি অপ্পটিৰত্তিযং অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তিতং হোতি. সুঞ্ঞতপ্পকাসনঞ্হি ধম্মচক্কপ্পৰত্তনন্তি. অথ ৰা নামরূপমত্ততাৰচনেন পৰত্তিযা দুক্খসচ্চমত্ততা ৰুত্তা. দুক্খসচ্চপ্পকাসনেন চ তস্স সমুদযো, তস্স চ নিরোধো, নিরোধগামিনিপটিপদা চ পকাসিতা এৰ হোতি. অহেতুকস্স দুক্খস্স, হেতুনিরোধা অনিরুজ্ঝনকস্স চ অভাৰা, নিরোধস্স চ উপাযেন ৰিনা অনধিগন্তব্বত্তাতি চতুসচ্চপ্পকাসনং ধম্মচক্কপ্পৰত্তনং নিদ্ধারেতব্বং.