সীলপ্পভেদকথাৰণ্ণনা
১০. ‘‘কতিৰিধ’’ন্তি এত্থ ৰিধ-সদ্দো কোট্ঠাসপরিযাযো ‘‘একৰিধেন রূপসঙ্গহো’’তিআদীসু ৰিয, পকারত্থো ৰা, কতিপ্পকারং কিত্তকা সীলস্স পকারভেদাতি অত্থো. সীলনলক্খণেনাতি সীলনসঙ্খাতেন সভাৰেন.
চরন্তি তেন সীলেসু পরিপূরকারিতং উপগচ্ছন্তীতি চরিত্তং, চরিত্তমেৰ চারিত্তং. ৰারিততো তেন অত্তানং তাযন্তি রক্খন্তীতি ৰারিত্তং. অধিকো সমাচারো অভিসমাচারো, তত্থ নিযুত্তং, সো ৰা পযোজনং এতস্সাতি আভিসমাচারিকং. আদি ব্রহ্মচরিযস্সাতি আদিব্রহ্মচরিযং, তদেৰ আদিব্রহ্মচরিযকং. ৰিরমতি এতায, সযং ৰা ৰিরমতি, ৰিরমণং ৰা ৰিরতি, ন ৰিরতীতি অৰিরতি. নিস্সযতীতি নিস্সিতং, ন নিস্সিতন্তি অনিস্সিতং. পরিযন্তো এতস্স অত্থীতি পরিযন্তং, কালেন পরিযন্তং কালপরিযন্তং, যথাপরিচ্ছিন্নো ৰা কালো পরিযন্তো এতস্সাতি কালপরিযন্তং. যাৰ পাণনং জীৰনং কোটি এতস্সাতি আপাণকোটিকং. অত্তনো পচ্চযেহি লোকে নিযুত্তং, তত্থ ৰা ৰিদিতন্তি লোকিযং. লোকং উত্তরতীতি লোকুত্তরং.
পচ্চযতো, ফলতো চ মজ্ঝিমপণীতেহি নিহীনং, তেসং ৰা গুণেহি পরিহীনন্তি হীনং. অত্তনো পচ্চযেহি পধানভাৰং নীতন্তি পণীতং. উভিন্নমেৰ ৰেমজ্ঝে ভৰং মজ্ঝিমং. অত্তাধিপতিতো আগতং অত্তাধিপতেয্যং. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. তণ্হায, দিট্ঠিযা ৰা পরামট্ঠং পধংসিতন্তি পরামট্ঠং. তপ্পটিক্খেপতো অপরামট্ঠং. পটিপ্পস্সদ্ধকিলেসং পটিপ্পস্সদ্ধং. সিক্খাসু জাতং, সেক্খস্স ইদন্তি ৰা সেক্খং. পরিনিট্ঠিতসিক্খাকিচ্চতায অসেক্খধম্মপরিযাপন্নং অসেক্খং. তদুভযপটিক্খেপেন নেৰসেক্খনাসেক্খং. হানং ভজতি, হানভাগো ৰা এতস্স অত্থীতি হানভাগিযং. সেসেসুপি এসেৰ নযো. অপ্পপরিমাণত্তা পরিযন্তৰন্তং, পারিসুদ্ধিৰন্তঞ্চ সীলং পরিযন্তপারিসুদ্ধিসীলং. অনপ্পপরিমাণত্তা অপরিযন্তং, পারিসুদ্ধিৰন্তঞ্চ সীলং অপরিযন্তপারিসুদ্ধিসীলং. সব্বসো পুণ্ণং, পারিসুদ্ধিৰন্তঞ্চ সীলং পরিপুণ্ণপারিসুদ্ধিসীলং.
১১. ৰুত্তনযেনাতি ‘‘সীলনট্ঠেন সীল’’ন্তিআদিনা (ৰিসুদ্ধি. ১.৭) হেট্ঠা ৰুত্তেন নযেন. ইদং কত্তব্বন্তি পঞ্ঞত্তসিক্খাপদপূরণন্তি ইদং আভিসমাচারিকং কত্তব্বং পটিপজ্জিতব্বন্তি এৰং পঞ্ঞত্তস্স সিক্খাপদসীলস্স পূরণং. সিক্খাপদসীলং হি পূরেন্তো সিক্খাপদম্পি পূরেতি পালেতি নাম. সিক্খা এৰ ৰা সিক্খিতব্বতো, পটিপজ্জিতব্বতো চ সিক্খাপদং. তস্স পূরণন্তিপি যোজেতব্বং. ইদং ন কত্তব্বন্তি পটিক্খিত্তস্স অকরণন্তি ইদং দুচ্চরিতং ন কত্তব্বন্তি ভগৰতা পটিক্খিত্তস্স অকরণং ৰিরমণং. চরন্তি তস্মিন্তি তস্মিং সীলে তংসমঙ্গিনো চরন্তীতি সীলস্স অধিকরণতং ৰিভাৰেন্তো তেসং পৰত্তিট্ঠানভাৰং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘সীলেসু পরিপূরকারিতায পৰত্তন্তী’’তি. ৰারিতন্তি ইদং ন কত্তব্বন্তি পটিক্খিত্তং অকপ্পিযং. তাযন্তীতি অকরণেনেৰ তাযন্তি. তেনাতি ৰারিত্তসীলমাহ. ৰারেতি ৰা সত্থা এত্থ, এতেন ৰাতি ৰারিতং, সিক্খাপদং. তং অৰিকোপেন্তো তাযন্তি তেনাতি ৰারিত্তং. সদ্ধাৰীরিযসাধনন্তি সদ্ধায, উট্ঠানৰীরিযেন চ সাধেতব্বং. ন হি অসদ্ধো, কুসীতো চ ৰত্তপটিপত্তিং পরিপূরেতি, সদ্ধো এৰ সত্থারা পটিক্খিত্তে অণুমত্তেপি ৰজ্জে ভযদস্সাৰী সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসূতি আহ ‘‘সদ্ধাসাধনং ৰারিত্ত’’ন্তি.
অধিসীলসিক্খাপরিযাপন্নত্তা অভিৰিসিট্ঠো সমাচারোতি অভিসমাচারোতি আহ ‘‘উত্তমসমাচারো’’তি. অভিসমাচারোৰ আভিসমাচারিকং, যথা ৰেনযিকোতি (অ. নি. ৮.১১; পারা. ৮) অধিপ্পাযো. অভিসমাচারো উক্কট্ঠনিদ্দেসতো মগ্গসীলং, ফলসীলঞ্চ, তং আরব্ভ উদ্দিস্স তদত্থং তপ্পযোজনং পঞ্ঞত্তং আভিসমাচারিকং. সুপরিসুদ্ধানি তীণি কাযকম্মানি, চত্তারি ৰচীকম্মানি, সুপরিসুদ্ধো আজীৰোতি ইদং আজীৰট্ঠমকং. তত্থ কামং আজীৰহেতুকতো সত্তৰিধদুচ্চরিততো ৰিরতি সম্মাআজীৰোতি সোপি সত্তৰিধো হোতি, সম্মাজীৰতাসামঞ্ঞেন পন তং একং কত্ৰা ৰুত্তং. অথ ৰা তিৰিধকুহনৰত্থুসন্নিস্সযতো মিচ্ছাজীৰতো ৰিরতিং একজ্ঝং কত্ৰা ৰুত্তো ‘‘আজীৰো সুপরিসুদ্ধো’’তি. সেট্ঠচরিযভাৰতো মগ্গো এৰ ব্রহ্মচরিযন্তি মগ্গব্রহ্মচরিযং, তস্স. আদিভাৰভূতন্তি আদিম্হি ভাৰেতব্বতং নিপ্ফাদেতব্বতং ভূতং পত্তং আদিভাৰভূতং. কিঞ্চাপি দেসনানুক্কমেন সম্মাদিট্ঠি আদি, পটিপত্তিক্কমেন পন আজীৰট্ঠমকসীলং আদীতি. তস্স সম্পত্তিযাতি আভিসমাচারিকস্স সম্পজ্জনেন পরিপূরণেন আদিব্রহ্মচরিযকং সম্পজ্জতি. যো হি লহুকানিপি অপ্পসাৰজ্জানি পরিৰজ্জেতি, সো গরুকানি মহাসাৰজ্জানি বহ্ৰাদীনৰানি পরিৰজ্জেস্সতীতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি. সুত্তং পন এতমত্থং ব্যতিরেকৰসেন ৰিভাৰেতি. তত্থ ধম্মন্তি সীলং. তং হি উপরিগুণৰিসেসানং ধারণট্ঠেন ধম্মোতি ৰুচ্চতি.
ৰিরতিসীলস্স ইতরসীলেন সতিপি সম্পযোগাদিকে অসম্মিস্সকতাদস্সনত্থং ‘‘ৰেরমণিমত্ত’’ন্তি ৰুত্তং.
‘‘নিস্সিতানিস্সিতৰসেনা’’তি এত্থ লব্ভমাননিস্সযং তাৰ দস্সেতুং ‘‘নিস্সযো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তণ্হাচরিতেন নিস্সযিতব্বতো তণ্হাৰ তণ্হানিস্সযো. তথা দিট্ঠিনিস্সযো. দিট্ঠিচরিতো হি অসতিপি দিট্ঠিযা তণ্হাৰিরহে দিট্ঠিনিস্সিতোৰ পৰত্ততি. দেৰোতি চতুমহারাজসক্কসুযামাদিপাকটদেৰমাহ. দেৰঞ্ঞতরোতি অপাকটং. তণ্হং এৰ নিস্সিতন্তি তণ্হানিস্সিতং. তণ্হায নিস্সিতন্তি চ কেচি ৰদন্তি. তেসং ‘‘দ্ৰে নিস্সযা’’তিআদিনা ৰিরুজ্ঝতি. সুদ্ধিদিট্ঠিযাতি ‘‘ইতি সংসারসুদ্ধি ভৰিস্সতী’’তি এৰং পৰত্তদিট্ঠিযা, লোকুত্তরং সীলন্তি অধিপ্পাযো. তস্সেৰাতি লোকুত্তরস্সেৰ সম্ভারভূতং কারণভূতং, ৰিৰট্টূপনিস্সযন্তি অত্থো.
কালপরিচ্ছেদং কত্ৰাতি ‘‘ইমঞ্চ রত্তিং, ইমঞ্চ দিৰ’’ন্তিআদিনা (অ. নি. ৮.৪১) ৰিয কালৰসেন পরিচ্ছেদং কত্ৰা. কালপরিচ্ছেদং অকত্ৰা সমাদিন্নম্পি অন্তরাৰিচ্ছিন্নং সম্পত্তৰিরতিৰসেন যাৰজীৰং পৰত্তিতম্পি আপাণকোটিকং ন হোতীতি দস্সেতুং ‘‘যাৰজীৰং সমাদিযিত্ৰা তথেৰ পৰত্তিত’’ন্তি ৰুত্তং.
লাভযসঞাতিঅঙ্গজীৰিতৰসেনাতি লাভযসানং অনুপ্পন্নানং উপ্পাদনৰসেন, উপ্পন্নানং রক্খণৰসেন চেৰ ৰড্ঢনৰসেন চ ঞাতিঅঙ্গজীৰিতানং অৰিনাসনৰসেন. কিং সো ৰীতিক্কমিস্সতীতি যো ৰীতিক্কমায চিত্তম্পি ন উপ্পাদেতি, সো কাযৰাচাহি ৰীতিক্কমিস্সতীতি কিং ইদং, নত্থেতন্তি অত্থো. পটিক্খেপে হি অযং কিং-সদ্দো.
আরম্মণভাৰেন ৰণো ৰিয আসৰে কামাসৰাদিকে পগ্ঘরতীতি সম্পযোগভাৰাভাৰেপি সহাসৰেহীতি সাসৰং. তেভূমকধম্মজাতন্তি সীলং তপ্পরিযাপন্নন্তি আহ ‘‘সাসৰং সীলং লোকিয’’ন্তি. ভৰৰিসেসা সম্পত্তিভৰা. ৰিনযোতি ৰিনযপরিযত্তি, তত্থ ৰা আগতসিক্খাপদানি. পামোজ্জং তরুণপীতি. যথাভূতঞাণদস্সনং সপচ্চযনামরূপদস্সনং, তদধিট্ঠানা ৰা তরুণৰিপস্সনা. নিব্বিদাতি নিব্বিদাঞাণং. তেন বলৰৰিপস্সনমাহ. ৰিরাগো মগ্গো. ৰিমুত্তি অরহত্তফলং. ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং পচ্চৰেক্খণা. কথাতি ৰিনযকথা. মন্তনাতি ৰিনযৰিচারণা. উপনিসাতি যথাৰুত্তকারণপরম্পরাসঙ্খাতো উপনিস্সযো. লোকুত্তরং মগ্গফলচিত্তসম্পযুত্তং আজীৰট্ঠমকসীলং. তত্থ মগ্গসীলং ভৰনিস্সরণাৰহং হোতি, পচ্চৰেক্খণঞাণস্স চ ভূমি, ফলসীলং পন পচ্চৰেক্খণাঞাণস্সেৰ ভূমি.
১২. হীনাধিমুত্তিৰসেন ছন্দাদীনম্পি হীনতা. পণীতাধিমুত্তিৰসেন পণীততা. তদুভযৰেমজ্ঝতাৰসেন মজ্ঝিমতা. যথেৰ হি কম্মং আযূহনৰসেন হীনাদিভেদভিন্নং হোতি, এৰং ছন্দাদযোপি পৰত্তিআকারৰসেন. সো চ নেসং পৰত্তিআকারো অধিমুত্তিভেদেনাতি দট্ঠব্বং. যসকামতাযাতি কিত্তিসিলোকাভিরতিযা, পরিৰারিচ্ছায ৰা. ‘‘কথং নাম মাদিসো ঈদিসং করেয্যা’’তি পাপজিগুচ্ছায অরিযভাৰং নিস্সায. অনুপক্কিলিট্ঠন্তি অত্তুক্কংসনপরৰম্ভনাহি, অঞ্ঞেহি চ উপক্কিলেসেহি অনুপক্কিলিট্ঠং. ভৰভোগত্থাযাতি ভৰসম্পত্তিঅত্থঞ্চেৰ ভোগসম্পত্তিঅত্থঞ্চ. অত্তনো ৰিমোক্খত্থায পৰত্তিতন্তি সাৰকপচ্চেকবোধিসত্তসীলমাহ. সব্বসত্তানং ৰিমোক্খত্থাযাতি সব্বসত্তানং সংসারবন্ধনতো ৰিমোচনত্থায. পারমিতাসীলং মহাবোধিসত্তসীলং. যা করুণূপাযকোসল্লপরিগ্গহিতা মহাবোধিং আরব্ভ পৰত্তা পরমুক্কংসগতসোচেয্যসল্লেখা দেসকালসত্তাদিৰিকপ্পরহিতা সীলপারমিতা.
অননুরূপন্তি অসারুপ্পং. অত্তা এৰ গরু অধিপতি এতস্সাতি অত্তগরু, লজ্জাধিকো. অত্তাধিপতিতো আগতং অত্তাধিপতেয্যং. লোকো অধিপতি গরু এতস্সাতি লোকাধিপতি, ওত্তপ্পাধিকো. ধম্মো নামাযং মহানুভাৰো একন্তনিয্যানিকো, সো চ পটিপত্তিযাৰ পূজেতব্বো. তস্মা ‘‘নং সীলসম্পদায পূজেস্সামী’’তি এৰং ধম্মমহত্তং পূজেতুকামেন.
পরামট্ঠত্তাতি পরাভৰৰসেন আমট্ঠত্তা. তণ্হাদিট্ঠিযো হি ‘‘ইমিনাহং সীলেন দেৰো ৰা ভৰিস্সামি দেৰঞ্ঞতরো ৰা, ইমিনা মে সীলেন সংসারসুদ্ধি ভৰিস্সতী’’তি পৰত্তস্স সীলং পরামসন্তিযো তং পরাভৰং পাপেন্তি মগ্গস্স অনুপনিস্সযভাৰকরণতো. পুথুজ্জনকল্যাণকস্সাতি পুথুজ্জনেসু কল্যাণকস্স. সো হি পুথুজ্জনোৰ হুত্ৰা কল্যাণেহি সীলাদীহি সমন্নাগতো. পরামসনকিলেসানং ৰিক্খম্ভনতো, সমুচ্ছিন্দনতো চ তেহি ন পরামট্ঠন্তি অপরামট্ঠং. তস্স তস্স কিলেসদরথস্স পটিপ্পস্সম্ভনতো ৰূপসমনতো পটিপ্পস্সদ্ধং.
কতপটিকম্মন্তি ৰুট্ঠানদেসনাহি যথাধম্মং কতপটিকারং. এৰং হি তং সীলং পটিপাকতিকমেৰ হোতি. তেনাহ ‘‘তং ৰিসুদ্ধ’’ন্তি. ‘‘কতপটিকম্ম’’ন্তি ইমিনা চ ‘‘ন পুনেৰং করিস্স’’ন্তি অধিট্ঠানম্পি সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. ‘‘অচ্ছমংসং নু খো, সূকরমংসং নু খো’’তিআদিনা ৰত্থুম্হি ৰা, ‘‘পাচিত্তিযং নু খো, দুক্কটং নু খো’’তিআদিনা আপত্তিযা ৰা, ‘‘মযা তং ৰত্থু ৰীতিক্কন্তং নু খো, ন নু খো ৰীতিক্কন্ত’’ন্তিআদিনা অজ্ঝাচারে ৰা ৰেমতিকস্স সংসযাপন্নস্স. ৰিসোধেতব্বং যথাধম্মং পটিকম্মেন. ৰিমতি এৰ ৰেমতিকং, তস্মিং ৰেমতিকে সতি, ৰিমতিযা উপ্পন্নাযাতি অত্থো. ৰিমতি পটিৰিনেতব্বাতি সযং ৰা তং ৰত্থুং ৰিচারেত্ৰা, ৰিনযধরে ৰা পুচ্ছিত্ৰা কঙ্খা ৰিনোদেতব্বা. নিক্কঙ্খেন পন কপ্পিযং চে কাতব্বং, অকপ্পিযং চে ছড্ডেতব্বং. তেনাহ ‘‘ইচ্চস্স ফাসু ভৰিস্সতী’’তি.
‘‘চতূহি অরিযমগ্গেহী’’তিআদিনা মগ্গফলপরিযাপন্নং সীলং মগ্গফলসম্পযুত্তং ৰুত্তং. সমুদাযেসু পৰত্তৰোহারা অৰযৰেসুপি পৰত্তন্তীতি. সেসন্তি সব্বং লোকিযসীলং.
পকতিপীতি সভাৰোপি. সুখসীলো সখিলো সুখসংৰাসো. তেন পরিযাযেনাতি পকতিঅত্থৰাচকত্থেন. একচ্চং অব্যাকতং সীলং ইধাধিপ্পেতসীলেন একসঙ্গহন্তি অকুসলস্সেৰাযুজ্জমানতং দস্সেতুং ‘‘তত্থ অকুসল’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তথা হি সেক্খত্তিকং ইধ গহিতং, ইধ ন উপনীতং কুসলত্তিকন্তি অধিপ্পাযো. ৰুত্তনযেনেৰাতি ৰুত্তেনেৰ নযেন কুসলত্তিকং অগ্গহেত্ৰা হীনত্তিকাদীনং পঞ্চন্নং তিকানং ৰসেন অস্স সীলস্স তিৰিধতা ৰেদিতব্বা.
১৩. যোধাতি যো ইধ. ৰত্থুৰীতিক্কমেতি আপত্তিযা ৰত্থুনো ৰীতিক্কমনে অজ্ঝাচারে. কামসঙ্কপ্পাদযো নৰ মহাৰিতক্কা মিচ্ছাসঙ্কপ্পা. এৰরূপস্সাতি এদিসস্স. তস্স হি সীলৰন্তে অনুপসঙ্কমিত্ৰা দুস্সীলে সেৰন্তস্স ততো এৰ তেসং দিট্ঠানুগতিং আপজ্জনেন পণ্ণত্তিৰীতিক্কমে অদোসদস্সাৰিনো মিচ্ছাসঙ্কপ্পবহুলতায মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্রিযানি অরক্খতো সীলং একংসেনেৰ হানভাগিযং হোতি, ন ঠিতিভাগিযং, কুতো ৰিসেসাদিভাগিযতা. সীলসম্পত্তিযাতি সীলপারিপূরিযা চতুপারিসুদ্ধিসীলেন. অঘটন্তস্স উত্তরীতি উত্তরি ৰিসেসাধিগমায অৰাযমন্তস্স. ঠিতিভাগিযং সীলং ভৰতি অসমাধিসংৰত্তনিযত্তা. সম্পাদিতে হি সমাধিস্মিং সীলস্স সমাধিসংৰত্তনিযতা নিচ্ছিযতি. সমাধত্থাযাতি সমথৰসেন সমাধানত্থায. নিব্বিদন্তি ৰিপস্সনং. বলৰৰিপস্সনাদস্সনত্থং নিব্বিদাগহণং তাৰতাপি সীলস্স নিব্বেধভাগিযভাৰসিদ্ধিতো.
যানি চ সিক্খাপদানি নেসং রক্খিতব্বানীতি সম্বন্ধো, তানি পন অসাধারণপঞ্ঞত্তিতো অঞ্ঞানি. নেসন্তি ‘‘রক্খিতব্বানী’’তি পদং অপেক্খিত্ৰা কত্তরি সামিৰচনং, তেহি ভিক্খূহীতি অত্থো. সতি ৰা উস্সাহেতি উস্সক্কিত্ৰা সীলানি রক্খিতুং উস্সাহে সতি. দসাতি সামণেরেহি রক্খিতব্বসীলমাহ ঘটিকারাদীনং ৰিয. অট্ঠাতি নচ্চাদিমালাদিৰেরমণিং একং কত্ৰা সব্বপচ্ছিমৰজ্জানি অট্ঠ.
অৰীতিক্কমোতি পঞ্চন্নং সীলানং অৰীতিক্কমো. পকতিসীলন্তি সভাৰসীলং. তত্রূপপত্তিনিযতং হি সীলং উত্তরকুরুকানং. মরিযাদাচারিত্তন্তি তস্স তস্স সাৰজ্জস্স অকরণে মরিযাদভূতং, তত্থ তত্থ কুলাদীসু পুব্বপুরিসেহি ঠপিতং চারিত্তং. কুলদেসপাসণ্ডধম্মো হি ‘‘আচারসীল’’ন্তি অধিপ্পেতং. তত্থ কুলধম্মো তাৰ ব্রাহ্মণাদীনং অমজ্জপানাদি, দেসধম্মো একচ্চজনপদৰাসীনং অহিংসনাদি, পাসণ্ডধম্মো তিত্থিযানং যমনিযমাদি. তিত্থিযমতং হি দিট্ঠিপাসেন, তণ্হাপাসেন চ ডেতি পৰত্ততি, পাসং ৰা বাধং অরিযৰিনযস্স ডেতীতি ‘‘পাসণ্ড’’ন্তি ৰুচ্চতি. ‘‘পকতিযা সীলৰতী হোতী’’তি (দী. নি. ২.২০) ৰচনতো বোধিসত্তমাতু পঞ্চসিক্খাপদসীলং পরিপুণ্ণমেৰ. ইদং পন উক্কংসগতং বোধিসত্তপিতরিপি চিত্তুপ্পাদমত্তেনপি অসংকিলিট্ঠং ‘‘ধম্মতাসীল’’ন্তি ৰুত্তং. কামগুণূপসংহিতন্তি কামকোট্ঠাসেসু অস্সাদূপসংহিতং কামস্সাদগধিতং. ধম্মতাসীলন্তি ধম্মতায কারণনিযামেন আগতং সীলং. সীলপারমিং হি পরমুক্কংসং পাপেত্ৰা কুচ্ছিগতস্স মহাবোধিসত্তস্স সীলতেজেন গুণানুভাৰেন বোধিসত্তমাতু সরসেনেৰ পরমসল্লেখপ্পত্তং সীলং হোতি. মহাকস্সপাদীনন্তি আদি-সদ্দেন ভদ্দাদিকে সঙ্গণ্হাতি. তে কির সুচিরং কালং সুপরিসুদ্ধসীলা এৰ হুত্ৰা আগতা. তেনাহ ‘‘সুদ্ধসত্তান’’ন্তি. তাসু তাসু জাতীসূতি সীলৰরাজমহিংসরাজাদিজাতীসু. পুব্বে পুরিমজাতিযং সিদ্ধো হেতু এতস্সাতি পুব্বহেতুকসীলং. ইদং পন পকতিসীলাদিসমাদানেন ৰিনা অৰীতিক্কমলক্খণং সম্পত্তৰিরতিসঙ্গহং দট্ঠব্বং.
যং ভগৰতা এৰং ৰুত্তং সীলন্তি সম্বন্ধো. ইধাতি ৰক্খমানসীলপরিপূরকস্স পুগ্গলস্স সন্নিস্সযভূতসাসনপরিদীপনং, অঞ্ঞসাসনস্স চ তথাভাৰপটিসেধনং. ৰুত্তং হেতং ‘‘ইধেৰ, ভিক্খৰে, সমণো…পে… সুঞ্ঞা পরপ্পৰাদা সমণেভি অঞ্ঞেহী’’তি (দী. নি. ২.২১৪; ম. নি. ১.১৩৯; অ. নি. ৪.২৪১). ভিক্খূতি তস্স সীলস্স পরিপূরকপুগ্গলপরিদীপনং. পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতোতি ইদমস্স পাতিমোক্খসীলে পতিট্ঠিতভাৰপরিদীপনং. ৰিহরতীতি ইদমস্স তদনুরূপৰিহারসমঙ্গিভাৰপরিদীপনং. আচারগোচরসম্পন্নোতি ইদং পাতিমোক্খসংৰরস্স, উপরিঅধিগন্তব্বগুণানঞ্চ উপকারকধম্মপরিদীপনং. অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰীতি ইদং পাতিমোক্খতো অচৰনভাৰপরিদীপনং. সমাদাযাতি সিক্খাপদানং অনৰসেসতো আদানপরিদীপনং. সিক্খতীতি সিক্খায সমঙ্গিভাৰপরিদীপনং. সিক্খাপদেসূতি সিক্খিতব্বধম্মপরিদীপনং. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং পরতো আৰি ভৰিস্সতি.
সোতি পাতিমোক্খসংৰরসীলে পতিট্ঠিতভিক্খু. তেন যাদিসস্স ইন্দ্রিযসংৰরসীলং ইচ্ছিতব্বং, তং দস্সেতি. চক্খুনাতি যতো সো সংৰরো, তং দস্সেতি. রূপন্তি যত্থ সো সংৰরো, তং দস্সেতি. দিস্ৰা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহীতি সংৰরস্স উপাযং দস্সেতি. যত্ৰাধিকরণ…পে… অন্ৰাস্সৰেয্যুন্তি সংৰরস্স পটিপক্খং তত্থ আদীনৰং দস্সেতি. সংৰরায পটিপজ্জতীতি পগেৰ সতিযা উপট্ঠপেতব্বতং দস্সেতি. রক্খতি চক্খুন্দ্রিযন্তি সতিযা উপট্ঠাপনমেৰ চক্খুন্দ্রিযস্স আরক্খাতি দস্সেতি. চক্খুন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতীতি তথাভূতা সতিযেৰেত্থ সংৰরোতি দস্সেতি. ৰীতিক্কমস্স ৰসেনাতি সম্বন্ধো. ছন্নং সিক্খাপদানন্তি ‘‘আজীৰহেতু আজীৰকারণা অসন্তং অভূতং উত্তরিমনুস্সধম্মং উল্লপতী’’তিআদিনা আগতানং ছন্নং পারাজিকাদিপটিসংযুত্তানং সিক্খাপদানং. সামন্তজপ্পনাদিনা তিৰিধেন কুহনৰত্থুনা ৰিম্হাপনং কুহনা. অত্তানং, দাযকং ৰা উক্খিপিত্ৰা যথা সো কিঞ্চি দদাতি, এৰং কথনং লপনা. নিমিত্তং ৰুচ্চতি পচ্চযদানসঞ্ঞুপ্পাদকং কাযৰচীকম্মং, তেন নিমিত্তেন চরতি, নিমিত্তং ৰা করোতীতি নেমিত্তিকো, তস্স ভাৰো নেমিত্তিকতা. গন্ধাদযো ৰিয লাভায পরেসং অক্কোসনাদিনা নিপিসতীতি নিপ্পেসো, নিপ্পেসোৰ নিপ্পেসিকো, তস্স ভাৰো নিপ্পেসিকতা. মহিচ্ছতায অত্তনা লদ্ধলাভেন পরতো লাভপরিযেসনা লাভেন লাভং নিজিগীসনতা. এৰমাদীনন্তি আদি-সদ্দেন অনুপ্পিযভাণিতাচাটুকম্যতাদিং সঙ্গণ্হাতি. পটিসঙ্খানেন পচ্চৰেক্খণায পরিসুদ্ধো অসংকিলিট্ঠো পটিসঙ্খানপরিসুদ্ধো. চত্তারো পচ্চযা পরিভুঞ্জীযন্তি এতেনাতি চতুপচ্চযপরিভোগো, তথাপৰত্তা অনৰজ্জচেতনা.