২৩. পঞ্ঞাভাৰনানিসংসনিদ্দেসো

আনিসংসপকাসনা

৮৫৪. যং পন ৰুত্তং ‘‘পঞ্ঞাভাৰনায কো আনিসংসো’’তি, তত্থ ৰদাম. অযঞ্হি পঞ্ঞাভাৰনা নাম অনেকসতানিসংসা. তস্সা দীঘেনাপি অদ্ধুনা ন সুকরং ৰিত্থারতো আনিসংসং পকাসেতুং. সঙ্খেপতো পনস্সা নানাকিলেসৰিদ্ধংসনং, অরিযফলরসানুভৰনং, নিরোধসমাপত্তিসমাপজ্জনসমত্থতা, আহুনেয্যভাৰাদিসিদ্ধীতি অযমানিসংসো ৰেদিতব্বো.

নানাকিলেসৰিদ্ধংসনকথা

৮৫৫. তত্থ যং নামরূপপরিচ্ছেদতো পট্ঠায সক্কাযদিট্ঠাদীনং ৰসেন নানাকিলেসৰিদ্ধংসনং ৰুত্তং, অযং লোকিকায পঞ্ঞাভাৰনায আনিসংসো. যং অরিযমগ্গক্খণে সংযোজনাদীনং ৰসেন নানাকিলেসৰিদ্ধংসনং ৰুত্তং, অযং লোকুত্তরায পঞ্ঞাভাৰনায আনিসংসোতি ৰেদিতব্বো.

ভীমৰেগানুপতিতা, অসনীৰ সিলুচ্চযে;

ৰাযুৰেগসমুট্ঠিতো, অরঞ্ঞমিৰ পাৰকো.

অন্ধকারং ৰিয রৰি, সতেজুজ্জলমণ্ডলো;

দীঘরত্তানুপতিতং, সব্বানত্থৰিধাযকং.

কিলেসজালং পঞ্ঞা হি, ৰিদ্ধংসযতি ভাৰিতা;

সন্দিট্ঠিকমতো জঞ্ঞা, আনিসংসমিমং ইধ.

ফলসমাপত্তিকথা

৮৫৬. অরিযফলরসানুভৰনন্তি ন কেৰলঞ্চ কিলেসৰিদ্ধংসনঞ্ঞেৰ, অরিযফলরসানুভৰনম্পি পঞ্ঞাভাৰনায আনিসংসো. অরিযফলন্তি হি সোতাপত্তিফলাদি সামঞ্ঞফলং ৰুচ্চতি. তস্স দ্ৰীহাকারেহি রসানুভৰনং হোতি. মগ্গৰীথিযঞ্চ ফলসমাপত্তিৰসেন চ পৰত্তিযং. তত্রাস্স মগ্গৰীথিযং পৰত্তি দস্সিতাযেৰ.

৮৫৭. অপিচ যে ‘‘সংযোজনপ্পহানমত্তমেৰ ফলং নাম, ন কোচি অঞ্ঞো ধম্মো অত্থী’’তি ৰদন্তি, তেসং অনুনযত্থং ইদং সুত্তম্পি দস্সেতব্বং – ‘‘কথং পযোগপটিপ্পস্সদ্ধিপঞ্ঞা ফলে ঞাণং? সোতাপত্তিমগ্গক্খণে দস্সনট্ঠেন সম্মাদিট্ঠি মিচ্ছাদিট্ঠিযা ৰুট্ঠাতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰুট্ঠাতি. তম্পযোগপটিপ্পস্সদ্ধত্তা উপ্পজ্জতি সম্মাদিট্ঠি, মগ্গস্সেতং ফল’’ন্তি (পটি. ম. ১.৬৩) ৰিত্থারেতব্বং.

‘‘চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, ইমে ধম্মা অপ্পমাণারম্মণা’’ (ধ. স. ১৪২২). ‘‘মহগ্গতো ধম্মো অপ্পমাণস্স ধম্মস্স অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ২.১২.৬২) এৰমাদীনিপি চেত্থ সাধকানি.

৮৫৮. ফলসমাপত্তিযং পৰত্তিদস্সনত্থং পনস্স ইদং পঞ্হাকম্মং – কা ফলসমাপত্তি, কে তং সমাপজ্জন্তি, কে ন সমাপজ্জন্তি, কস্মা সমাপজ্জন্তি, কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতি, কথং ঠানং, কথং ৰুট্ঠানং, কিং ফলস্স অনন্তরং, কস্স চ ফলং অনন্তরন্তি?

৮৫৯. তত্থ কা ফলসমাপত্তীতি যা অরিযফলস্স নিরোধে অপ্পনা.

৮৬০. কে তং সমাপজ্জন্তি, কে ন সমাপজ্জন্তীতি সব্বেপি পুথুজ্জনা ন সমাপজ্জন্তি. কস্মা? অনধিগতত্তা. অরিযা পন সব্বেপি সমাপজ্জন্তি. কস্মা? অধিগতত্তা. উপরিমা পন হেট্ঠিমং ন সমাপজ্জন্তি, পুগ্গলন্তরভাৰুপগমনেন পটিপ্পস্সদ্ধত্তা. হেট্ঠিমা চ উপরিমং, অনধিগতত্তা. অত্তনো অত্তনোযেৰ পন ফলং সমাপজ্জন্তীতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং.

কেচি পন ‘‘সোতাপন্নসকদাগামিনোপি ন সমাপজ্জন্তি. উপরিমা দ্ৰেযেৰ সমাপজ্জন্তী’’তি ৰদন্তি. ইদঞ্চ তেসং কারণং, এতে হি সমাধিস্মিং পরিপূরকারিনোতি. তং পুথুজ্জনস্সাপি অত্তনা পটিলদ্ধলোকিযসমাধিসমাপজ্জনতো অকারণমেৰ. কিঞ্চেত্থ কারণাকারণচিন্তায. ননু পাল়িযংযেৰ ৰুত্তং – ‘‘কতমে দস গোত্রভুধম্মা ৰিপস্সনাৰসেন উপ্পজ্জন্তি? সোতাপত্তিমগ্গপটিলাভত্থায উপ্পাদং পৰত্তং…পে… উপাযাসং বহিদ্ধা সঙ্খারনিমিত্তং অভিভুয্যতীতি গোত্রভু. সোতাপত্তিফলসমাপত্তত্থায সকদাগামিমগ্গং …পে… অরহত্তফলসমাপত্তত্থায… সুঞ্ঞতৰিহারসমাপত্তত্থায… অনিমিত্তৰিহারসমাপত্তত্থায উপ্পাদং…পে… বহিদ্ধা সঙ্খারনিমিত্তং অভিভুয্যতীতি গোত্রভূ’’তি (পটি. ম. ১.৬০). তস্মা সব্বেপি অরিযা অত্তনো অত্তনো ফলং সমাপজ্জন্তীতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং.

৮৬১. কস্মা সমাপজ্জন্তীতি দিট্ঠধম্মসুখৰিহারত্থং. যথা হি রাজা রজ্জসুখং, দেৰতা দিব্বসুখং অনুভৰন্তি, এৰং অরিযা ‘‘অরিযং লোকুত্তরসুখং অনুভৰিস্সামা’’তি অদ্ধানপ্পরিচ্ছেদং কত্ৰা ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জন্তি.

৮৬২. কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতি, কথং ঠানং, কথং ৰুট্ঠানন্তি দ্ৰীহি তাৰ আকারেহি অস্সা সমাপজ্জনং হোতি – নিব্বানতো অঞ্ঞস্স আরম্মণস্স অমনসিকারা নিব্বানস্স চ মনসিকারা. যথাহ – ‘‘দ্ৰে খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা সমাপত্তিযা সব্বনিমিত্তানঞ্চ অমনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা মনসিকারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮).

৮৬৩. অযম্পনেত্থ সমাপজ্জনক্কমো. ফলসমাপত্তত্থিকেন হি অরিযসাৰকেন রহোগতেন পটিসল্লীনেন উদযব্বযাদিৰসেন সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা. তস্স পৰত্তানুপুব্বৰিপস্সনস্স সঙ্খারারম্মণগোত্রভুঞাণানন্তরা ফলসমাপত্তিৰসেন নিরোধে চিত্তং অপ্পেতি. ফলসমাপত্তিনিন্নতায চেত্থ সেক্খস্সাপি ফলমেৰ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো.

যে পন ৰদন্তি ‘‘সোতাপন্নো ‘ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিস্সামী’তি ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা সকদাগামী হোতি. সকদাগামী চ অনাগামী’’তি, তে ৰত্তব্বা ‘‘এৰং সতি অনাগামী অরহা ভৰিস্সতি, অরহা পচ্চেকবুদ্ধো, পচ্চেকবুদ্ধো চ বুদ্ধো. তস্মা ন কিঞ্চি এতং, পাল়িৰসেনেৰ চ পটিক্খিত্ত’’ন্তিপি ন গহেতব্বং. ইদমেৰ পন গহেতব্বং – সেক্খস্সাপি ফলমেৰ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো. ফলঞ্চস্স সচে অনেন পঠমজ্ঝানিকো মগ্গো অধিগতো হোতি. পঠমজ্ঝানিকমেৰ উপ্পজ্জতি. সচে দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকো, দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকমেৰাতি. এৰং তাৰস্সা সমাপজ্জনং হোতি.

৮৬৪. ‘‘তযো খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা ঠিতিযা সব্বনিমিত্তানঞ্চ অমনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা মনসিকারো, পুব্বে চ অভিসঙ্খারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮) ৰচনতো পনস্সা তীহাকারেহি ঠানং হোতি. তত্থ পুব্বে চ অভিসঙ্খারোতি সমাপত্তিতো পুব্বে কালপরিচ্ছেদো. ‘‘অসুকস্মিং নাম কালে ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি পরিচ্ছিন্নত্তা হিস্সা যাৰ সো কালো নাগচ্ছতি, তাৰ ঠানং হোতি. এৰমস্সা ঠানং হোতীতি.

৮৬৫. ‘‘দ্ৰে খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা ৰুট্ঠানায সব্বনিমিত্তানঞ্চ মনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা অমনসিকারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮) ৰচনতো পনস্সা দ্ৰীহাকারেহি ৰুট্ঠানং হোতি. তত্থ সব্বনিমিত্তানন্তি রূপনিমিত্তৰেদনাসঞ্ঞাসঙ্খারৰিঞ্ঞাণনিমিত্তানং. কামঞ্চ ন সব্বানেৰেতানি একতো মনসিকরোতি সব্বসঙ্গাহিকৰসেন পনেতং ৰুত্তং. তস্মা যং ভৰঙ্গস্স আরম্মণং হোতি, তং মনসিকরোতো ফলসমাপত্তিৰুট্ঠানং হোতীতি এৰমস্সা ৰুট্ঠানং ৰেদিতব্বং.

৮৬৬. কিং ফলস্স অনন্তরং, কস্স চ ফলং অনন্তরন্তি ফলস্স তাৰ ফলমেৰ ৰা অনন্তরং হোতি, ভৰঙ্গং ৰা. ফলং পন অত্থি মগ্গানন্তরং, অত্থি ফলানন্তরং, অত্থি গোত্রভুঅনন্তরং, অত্থি নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনানন্তরং. তত্থ মগ্গৰীথিযং মগ্গানন্তরং, পুরিমস্স পুরিমস্স পচ্ছিমং পচ্ছিমং ফলানন্তরং. ফলসমাপত্তীসু পুরিমং পুরিমং গোত্রভুঅনন্তরং. গোত্রভূতি চেত্থ অনুলোমং ৰেদিতব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং পট্ঠানে – ‘‘অরহতো অনুলোমং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো. সেক্খানং অনুলোমং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.১.৪১৭). যেন ফলেন নিরোধা ৰুট্ঠানং হোতি, তং নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনানন্তরন্তি. তত্থ ঠপেত্ৰা মগ্গৰীথিযং উপ্পন্নং ফলং অৰসেসং সব্বং ফলসমাপত্তিৰসেন পৰত্তং নাম. এৰমেতং মগ্গৰীথিযং ফলসমাপত্তিযং ৰা উপ্পজ্জনৰসেন,

পটিপ্পস্সদ্ধদরথং, অমতারম্মণং সুভং;

ৰন্তলোকামিসং সন্তং, সামঞ্ঞফলমুত্তমং.

ওজৰন্তেন সুচিনা, সুখেন অভিসন্দিতং;

যেন সাতাতিসাতেন, অমতেন মধুং ৰিয.

তং সুখং তস্স অরিযস্স, রসভূতমনুত্তরং;

ফলস্স পঞ্ঞং ভাৰেত্ৰা, যস্মা ৰিন্দতি পণ্ডিতো.

তস্মা অরিযফলস্সেতং, রসানুভৰনং ইধ;

ৰিপস্সনাভাৰনায, আনিসংসোতি ৰুচ্চতি.

নিরোধসমাপত্তিকথা

৮৬৭. নিরোধসমাপত্তিসমাপজ্জনসমত্থতাতি ন কেৰলঞ্চ অরিযফলরসানুভৰনংযেৰ, অযং পন নিরোধসমাপত্তিযা সমাপজ্জনসমত্থতাপি ইমিস্সা পঞ্ঞাভাৰনায আনিসংসোতি ৰেদিতব্বো.

তত্রিদং নিরোধসমাপত্তিযা ৰিভাৰনত্থং পঞ্হাকম্মং – কা নিরোধসমাপত্তি, কে তং সমাপজ্জন্তি, কে ন সমাপজ্জন্তি, কত্থ সমাপজ্জন্তি, কস্মা সমাপজ্জন্তি, কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতি, কথং ঠানং, কথং ৰুট্ঠানং, ৰুট্ঠিতস্স কিংনিন্নং চিত্তং হোতি, মতস্স চ সমাপন্নস্স চ কো ৰিসেসো, নিরোধসমাপত্তি কিং সঙ্খতা অসঙ্খতা লোকিযা লোকুত্তরা নিপ্ফন্না অনিপ্ফন্নাতি?

৮৬৮. তত্থ কা নিরোধসমাপত্তীতি যা অনুপুব্বনিরোধৰসেন চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং অপ্পৰত্তি. কে তং সমাপজ্জন্তি, কে ন সমাপজ্জন্তীতি সব্বেপি পুথুজ্জনা, সোতাপন্না, সকদাগামিনো, সুক্খৰিপস্সকা চ অনাগামিনো, অরহন্তো ন সমাপজ্জন্তি. অট্ঠসমাপত্তিলাভিনো পন অনাগামিনো, খীণাসৰা চ সমাপজ্জন্তি. ‘‘দ্ৰীহি বলেহি সমন্নাগতত্তা, তযো চ সঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা, সোল়সহি ঞাণচরিযাহি, নৰহি সমাধিচরিযাহি ৰসীভাৰতা পঞ্ঞা নিরোধসমাপত্তিযা ঞাণ’’ন্তি (পটি. ম. মাতিকা ১.৩৪) হি ৰুত্তং. অযঞ্চ সম্পদা ঠপেত্ৰা অট্ঠসমাপত্তিলাভিনো অনাগামিখীণাসৰে অঞ্ঞেসং নত্থি. তস্মা তেযেৰ সমাপজ্জন্তি, ন অঞ্ঞে.

৮৬৯. কতমানি পনেত্থ দ্ৰে বলানি…পে… কতমা ৰসীভাৰতাতি? ন এত্থ কিঞ্চি অম্হেহি ৰত্তব্বং অত্থি. সব্বমিদং এতস্স উদ্দেসস্স নিদ্দেসে ৰুত্তমেৰ. যথাহ –

‘‘দ্ৰীহি বলেহীতি দ্ৰে বলানি সমথবলং ৰিপস্সনাবলং. কতমং সমথবলং? নেক্খম্মৰসেন চিত্তস্স একগ্গতা অৰিক্খেপো সমথবলং. অব্যাপাদৰসেন… আলোকসঞ্ঞাৰসেন… অৰিক্খেপৰসেন…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিঅস্সাসৰসেন… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিপস্সাসৰসেন চিত্তস্স একগ্গতা অৰিক্খেপো সমথবলন্তি. কেনট্ঠেন সমথবলং? পঠমজ্ঝানেন নীৰরণে ন কম্পতীতি সমথবলং. দুতিযজ্ঝানেন ৰিতক্কৰিচারে…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞায ন কম্পতীতি সমথবলং. উদ্ধচ্চে চ উদ্ধচ্চসহগতকিলেসে চ খন্ধে চ ন কম্পতি ন চলতি ন ৰেধতীতি সমথবলং. ইদং সমথবলং.

‘‘কতমং ৰিপস্সনাবলং? অনিচ্চানুপস্সনা ৰিপস্সনাবলং. দুক্খানুপস্সনা… অনত্তানুপস্সনা… নিব্বিদানুপস্সনা… ৰিরাগানুপস্সনা… নিরোধানুপস্সনা… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা ৰিপস্সনাবলং. রূপে অনিচ্চানুপস্সনা…পে… রূপে পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা ৰিপস্সনাবলং. ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনা. জরামরণে পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা ৰিপস্সনাবলন্তি. কেনট্ঠেন ৰিপস্সনাবলং? অনিচ্চানুপস্সনায নিচ্চসঞ্ঞায ন কম্পতীতি ৰিপস্সনাবলং. দুক্খানুপস্সনায সুখসঞ্ঞায ন কম্পতীতি… অনত্তানুপস্সনায অত্তসঞ্ঞায ন কম্পতীতি… নিব্বিদানুপস্সনায নন্দিযা ন কম্পতীতি… ৰিরাগানুপস্সনায রাগে ন কম্পতীতি… নিরোধানুপস্সনায সমুদযে ন কম্পতীতি… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনায আদানে ন কম্পতীতি ৰিপস্সনাবলং. অৰিজ্জায চ অৰিজ্জাসহগতকিলেসে চ খন্ধে চ ন কম্পতি ন চলতি ন ৰেধতীতি ৰিপস্সনাবলং. ইদং ৰিপস্সনাবলং.

‘‘তযো চ সঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযাতি কতমেসং তিণ্ণন্নং সঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা? দুতিযজ্ঝানং সমাপন্নস্স ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি. চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স অস্সাসপস্সাসা কাযসঙ্খারা পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি. সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নস্স সঞ্ঞা চ ৰেদনা চ চিত্তসঙ্খারা পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি. ইমেসং তিণ্ণন্নং সঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা.

‘‘সোল়সহি ঞাণচরিযাহীতি কতমাহি সোল়সহি ঞাণচরিযাহি? অনিচ্চানুপস্সনা ঞাণচরিযা. দুক্খা… অনত্তা… নিব্বিদা… ৰিরাগা… নিরোধা… পটিনিস্সগ্গা… ৰিৰট্টানুপস্সনা ঞাণচরিযা. সোতাপত্তিমগ্গো ঞাণচরিযা. সোতাপত্তিফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা. সকদাগামিমগ্গো…পে… অরহত্তফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা. ইমাহি সোল়সহি ঞাণচরিযাহি.

‘‘নৰহি সমাধিচরিযাহীতি কতমাহি নৰহি সমাধিচরিযাহি? পঠমজ্ঝানং সমাধিচরিযা. দুতিযজ্ঝানং…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি সমাধিচরিযা. পঠমজ্ঝানপটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং পটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ. ইমাহি নৰহি সমাধিচরিযাহি.

‘‘ৰসীতি পঞ্চ ৰসিযো – আৰজ্জনৰসী, সমাপজ্জনৰসী, অধিট্ঠানৰসী, ৰুট্ঠানৰসী, পচ্চৰেক্খণৰসী. পঠমজ্ঝানং যত্থিচ্ছকং যদিচ্ছকং যাৰতিচ্ছকং আৰজ্জতি, আৰজ্জনায দন্ধাযিতত্তং নত্থীতি আৰজ্জনৰসী. পঠমজ্ঝানং যত্থিচ্ছকং যদিচ্ছকং যাৰতিচ্ছকং সমাপজ্জতি, সমাপজ্জনায দন্ধাযিতত্তং নত্থীতি সমাপজ্জনৰসী…পে… অধিট্ঠাতি অধিট্ঠানে…পে… ৰুট্ঠাতি ৰুট্ঠানে…পে… পচ্চৰেক্খতি পচ্চৰেক্খণায দন্ধাযিতত্তং নত্থীতি পচ্চৰেক্খণৰসী. দুতিযং…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং যত্থিচ্ছকং যদিচ্ছকং যাৰতিচ্ছকং আৰজ্জতি …পে… পচ্চৰেক্খতি. পচ্চৰেক্খণায দন্ধাযিতত্তং নত্থীতি পচ্চৰেক্খণৰসী. ইমা পঞ্চ ৰসিযো’’তি (পটি. ম. ১.৮৩).

৮৭০. এত্থ চ ‘‘সোল়সহি ঞাণচরিযাহী’’তি উক্কট্ঠনিদ্দেসো এস. অনাগামিনো পন চুদ্দসহি ঞাণচরিযাহি হোতি. যদি এৰং সকদাগামিনো দ্ৰাদসহি সোতাপন্নস্স চ দসহি কিং ন হোতীতি? ন হোতি, সমাধিপারিবন্ধিকস্স পঞ্চ কামগুণিকরাগস্স অপ্পহীনত্তা. তেসং হি সো অপ্পহীনো. তস্মা সমথবলং ন পরিপুণ্ণং হোতি, তস্মিং অপরিপূরে দ্ৰীহি বলেহি সমাপজ্জিতব্বং নিরোধসমাপত্তিং বলৰেকল্লেন সমাপজ্জিতুং ন সক্কোন্তি. অনাগামিস্স পন সো পহীনো, তস্মা এস পরিপুণ্ণবলো হোতি. পরিপুণ্ণবলত্তা সক্কোতি. তেনাহ ভগৰা – ‘‘নিরোধা ৰুট্ঠহন্তস্স নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনকুসলং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.১.৪১৭). ইদঞ্হি পট্ঠানে মহাপকরণে অনাগামিনোৰ নিরোধা ৰুট্ঠানং সন্ধায ৰুত্তন্তি.

৮৭১. কত্থ সমাপজ্জন্তীতি পঞ্চৰোকারভৰে. কস্মা? অনুপুব্বসমাপত্তিসব্ভাৰতো. চতুৰোকারভৰে পন পঠমজ্ঝানাদীনং উপ্পত্তি নত্থি. তস্মা ন সক্কা তত্থ সমাপজ্জিতুন্তি. কেচি পন ‘‘ৰত্থুস্স অভাৰা’’তি ৰদন্তি.

৮৭২. কস্মা সমাপজ্জন্তীতি সঙ্খারানং পৰত্তিভেদে উক্কণ্ঠিত্ৰা দিট্ঠেৰ ধম্মে অচিত্তকা হুত্ৰা ‘‘নিরোধং নিব্বানং পত্ৰা সুখং ৰিহরিস্সামা’’তি সমাপজ্জন্তি.

৮৭৩. কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতীতি সমথৰিপস্সনাৰসেন উস্সক্কিত্ৰা কতপুব্বকিচ্চস্স নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নিরোধযতো, এৰমস্স সমাপজ্জনং হোতি. যো হি সমথৰসেনেৰ উস্সক্কতি, সো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং পত্ৰা তিট্ঠতি. যো পন ৰিপস্সনাৰসেনেৰ উস্সক্কতি, সো ফলসমাপত্তিং পত্ৰা তিট্ঠতি. যো পন উভযৰসেনেৰ উস্সক্কিত্ৰা পুব্বকিচ্চং কত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নিরোধেতি, সো তং সমাপজ্জতীতি অযমেত্থ সঙ্খেপো.

৮৭৪. অযং পন ৰিত্থারো – ইধ ভিক্খু নিরোধং সমাপজ্জিতুকামো কতভত্তকিচ্চো সুধোতহত্থপাদো ৰিৰিত্তে ওকাসে সুপঞ্ঞত্তম্হি আসনে নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা, সো পঠমং ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায তত্থ সঙ্খারে অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সতি.

ৰিপস্সনা পনেসা তিৰিধা হোতি – সঙ্খারপরিগণ্হনকৰিপস্সনা, ফলসমাপত্তিৰিপস্সনা, নিরোধসমাপত্তিৰিপস্সনাতি. তত্থ সঙ্খারপরিগণ্হনকৰিপস্সনা মন্দা ৰা হোতু তিক্খা ৰা, মগ্গস্স পদট্ঠানং হোতিযেৰ. ফলসমাপত্তিৰিপস্সনা তিক্খাৰ ৰট্টতি মগ্গভাৰনাসদিসা. নিরোধসমাপত্তিৰিপস্সনা পন নাতিমন্দনাতিতিক্খা ৰট্টতি. তস্মা এস নাতিমন্দায নাতিতিক্খায ৰিপস্সনায তে সঙ্খারে ৰিপস্সতি.

ততো দুতিযং ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায তত্থ সঙ্খারে তথেৰ ৰিপস্সতি. ততো ততিযং ঝানং…পে… ততো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায তত্থ সঙ্খারে তথেৰ ৰিপস্সতি. তথা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায চতুব্বিধং পুব্বকিচ্চং করোতি – নানাবদ্ধঅৰিকোপনং, সঙ্ঘপটিমাননং, সত্থুপক্কোসনং, অদ্ধানপরিচ্ছেদন্তি.

৮৭৫. তত্থ নানাবদ্ধঅৰিকোপনন্তি যং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং একাবদ্ধং ন হোতি, নানাবদ্ধং হুত্ৰা ঠিতং পত্তচীৰরং ৰা মঞ্চপীঠং ৰা নিৰাসগেহং ৰা অঞ্ঞং ৰা পন কিঞ্চি পরিক্খারজাতং, তং যথা ন ৰিকুপ্পতি, অগ্গিউদকৰাতচোরউন্দূরাদীনং ৰসেন ন ৰিনস্সতি, এৰং অধিট্ঠাতব্বং.

তত্রিদং অধিট্ঠানৰিধানং ‘‘ইদঞ্চ ইদঞ্চ ইমস্মিং সত্তাহব্ভন্তরে মা অগ্গিনা ঝাযতু, মা উদকেন ৰুয্হতু, মা ৰাতেন ৰিদ্ধংসতু, মা চোরেহি হরিযতু, মা উন্দূরাদীহি খজ্জতূ’’তি. এৰং অধিট্ঠিতে তং সত্তাহং তস্স ন কোচি পরিস্সযো হোতি.

অনধিট্ঠহতো পন অগ্গিআদীহি ৰিনস্সতি মহানাগত্থেরস্স ৰিয. থেরো কির মাতুউপাসিকায গামং পিণ্ডায পাৰিসি. উপাসিকা যাগুং দত্ৰা আসনসালায নিসীদাপেসি. থেরো নিরোধং সমাপজ্জিত্ৰা নিসীদি. তস্মিং নিসিন্নে আসনসালায অগ্গিনা গহিতায সেসভিক্খূ অত্তনো অত্তনো নিসিন্নাসনং গহেত্ৰা পলাযিংসু. গামৰাসিকা সন্নিপতিত্ৰা থেরং দিস্ৰা ‘‘অলসসমণো’’তি আহংসু. অগ্গি তিণৰেণুকট্ঠানি ঝাপেত্ৰা থেরং পরিক্খিপিত্ৰা অট্ঠাসি. মনুস্সা ঘটেহি উদকং আহরিত্ৰা নিব্বাপেত্ৰা ছারিকং অপনেত্ৰা পরিভণ্ডং কত্ৰা পুপ্ফানি ৰিকিরিত্ৰা নমস্সমানা অট্ঠংসু. থেরো পরিচ্ছিন্নকালৰসেন ৰুট্ঠায তে দিস্ৰা ‘‘পাকটোম্হি জাতো’’তি ৰেহাসং উপ্পতিত্ৰা পিযঙ্গুদীপং অগমাসি. ইদং নানাবদ্ধঅৰিকোপনং নাম.

যং একাবদ্ধং হোতি নিৰাসনপাৰুরণং ৰা নিসিন্নাসনং ৰা, তত্থ ৰিসুং অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. সমাপত্তিৰসেনেৰ নং রক্খতি আযস্মতো সঞ্জীৰস্স ৰিয. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘আযস্মতো সঞ্জীৰস্স সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, আযস্মতো সারিপুত্তস্স সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধী’’তি.

৮৭৬. সঙ্ঘপটিমাননন্তি সঙ্ঘস্স পটিমাননং উদিক্খনং. যাৰ এসো ভিক্খু আগচ্ছতি, তাৰ সঙ্ঘকম্মস্স অকরণন্তি অত্থো. এত্থ চ ন পটিমাননং এতস্স পুব্বকিচ্চং, পটিমাননাৰজ্জনং পন পুব্বকিচ্চং. তস্মা এৰং আৰজ্জিতব্বং ‘‘সচে মযি সত্তাহং নিরোধং সমাপজ্জিত্ৰা নিসিন্নে সঙ্ঘো উত্তিকম্মাদীসু কিঞ্চিদেৰ কম্মং কত্তুকামো হোতি, যাৰ মং কোচি ভিক্খু আগন্ত্ৰা ন পক্কোসতি, তাৰদেৰ ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি. এৰং কত্ৰা সমাপন্নো হি তস্মিং সমযে ৰুট্ঠাতিযেৰ.

যো পন এৰং ন করোতি, সঙ্ঘো চ সন্নিপতিত্ৰা তং অপস্সন্তো ‘‘অসুকো ভিক্খু কুহি’’ন্তি ‘‘নিরোধসমাপন্নো’’তি ৰুত্তে সঙ্ঘো কঞ্চি ভিক্খুং পেসেতি ‘‘গচ্ছ নং সঙ্ঘস্স ৰচনেন পক্কোসাহী’’তি. অথস্স তেন ভিক্খুনা সৰনূপচারে ঠত্ৰা ‘‘সঙ্ঘো তং আৰুসো পটিমানেতী’’তি ৰুত্তমত্তেৰ ৰুট্ঠানং হোতি. এৰং গরুকা হি সঙ্ঘস্স আণা নাম. তস্মা তং আৰজ্জিত্ৰা যথা সযমেৰ ৰুট্ঠাতি, এৰং সমাপজ্জিতব্বং.

৮৭৭. সত্থুপক্কোসনন্তি ইধাপি সত্থুপক্কোসনাৰজ্জনমেৰ ইমস্স কিচ্চং. তস্মা তম্পি এৰং আৰজ্জিতব্বং ‘‘সচে মযি সত্তাহং নিরোধং সমাপজ্জিত্ৰা নিসিন্নে সত্থা ওতিণ্ণৰত্থুস্মিং সিক্খাপদং ৰা পঞ্ঞপেতি, তথারূপায ৰা অত্থুপ্পত্তিযা ধম্মং দেসেতি, যাৰ মং কোচি আগন্ত্ৰা ন পক্কোসতি, তাৰদেৰ ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি. এৰং কত্ৰা নিসিন্নো হি তস্মিং সমযে ৰুট্ঠাতিযেৰ.

যো পন এৰং ন করোতি, সত্থা চ সঙ্ঘে সন্নিপতিতে তং অপস্সন্তো ‘‘অসুকো ভিক্খু কুহি’’ন্তি ‘‘নিরোধসমাপন্নো’’তি ৰুত্তে কঞ্চি ভিক্খুং পেসেতি ‘‘গচ্ছ নং মম ৰচনেন পক্কোসা’’তি. অথস্স তেন ভিক্খুনা সৰনূপচারে ঠত্ৰা ‘‘সত্থা আযস্মন্তং আমন্তেতী’’তি ৰুত্তমত্তেৰ ৰুট্ঠানং হোতি. এৰং গরুকং হি সত্থুপক্কোসনং, তস্মা তং আৰজ্জিত্ৰা যথা সযমেৰ ৰুট্ঠাতি, এৰং সমাপজ্জিতব্বং.

৮৭৮. অদ্ধানপরিচ্ছেদোতি জীৰিতদ্ধানস্স পরিচ্ছেদো. ইমিনা ভিক্খুনা অদ্ধানপরিচ্ছেদে সুকুসলেন ভৰিতব্বং. অত্তনো ‘‘আযুসঙ্খারা সত্তাহং পৰত্তিস্সন্তি ন পৰত্তিস্সন্তী’’তি আৰজ্জিত্ৰাৰ সমাপজ্জিতব্বং. সচে হি সত্তাহব্ভন্তরে নিরুজ্ঝনকে আযুসঙ্খারে অনাৰজ্জিত্ৰাৰ সমাপজ্জতি, নাস্স নিরোধসমাপত্তি মরণং পটিবাহিতুং সক্কোতি. অন্তোনিরোধে মরণস্স নত্থিতায অন্তরাৰ সমাপত্তিতো ৰুট্ঠাতি. তস্মা এতং আৰজ্জিত্ৰাৰ সমাপজ্জিতব্বং. অৰসেসং হি অনাৰজ্জিতুম্পি ৰট্টতি. ইদং পন আৰজ্জিতব্বমেৰাতি ৰুত্তং.

৮৭৯. সো এৰং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায ইমং পুব্বকিচ্চং কত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি. অথেকং ৰা দ্ৰে ৰা চিত্তৰারে অতিক্কমিত্ৰা অচিত্তকো হোতি, নিরোধং ফুসতি. কস্মা পনস্স দ্ৰিন্নং চিত্তানং উপরিচিত্তানি ন পৰত্তন্তীতি? নিরোধস্স পযোগত্তা. ইদঞ্হি ইমস্স ভিক্খুনো দ্ৰে সমথৰিপস্সনাধম্মে যুগনদ্ধে কত্ৰা অট্ঠ সমাপত্তিআরোহনং অনুপুব্বনিরোধস্স পযোগো, ন নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযাতি নিরোধস্স পযোগত্তা দ্ৰিন্নং চিত্তানং উপরি ন পৰত্তন্তি.

যো পন ভিক্খু আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো ৰুট্ঠায ইদং পুব্বকিচ্চং অকত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি, সো পরতো অচিত্তকো ভৰিতুং ন সক্কোতি, পটিনিৰত্তিত্ৰা পুন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনেযেৰ পতিট্ঠাতি. মগ্গং অগতপুব্বপুরিসূপমা চেত্থ ৰত্তব্বা –

একো কির পুরিসো একং মগ্গং অগতপুব্বো অন্তরা উদককন্দরং ৰা গম্ভীরং উদকচিক্খল্লং অতিক্কমিত্ৰা ঠপিতং চণ্ডাতপসন্তত্তপাসাণং ৰা আগম্ম তং নিৰাসনপাৰুরণং অসণ্ঠপেত্ৰাৰ কন্দরং ওরূল়্হো পরিক্খারতেমনভযেন পুনদেৰ তীরে পতিট্ঠাতি. পাসাণং অক্কমিত্ৰাপি সন্তত্তপাদো পুনদেৰ ওরভাগে পতিট্ঠাতি. তত্থ যথা সো পুরিসো অসণ্ঠপিতনিৰাসনপাৰুরণত্তা কন্দরং ওতিণ্ণমত্তোৰ, তত্তপাসাণং অক্কন্তমত্তো এৰ চ পটিনিৰত্তিত্ৰা ওরতোৰ পতিট্ঠাতি, এৰং যোগাৰচরোপি পুব্বকিচ্চস্স অকতত্তা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নমত্তোৰ পটিনিৰত্তিত্ৰা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে পতিট্ঠাতি.

যথা পন পুব্বেপি তং মগ্গং গতপুব্বপুরিসো তং ঠানং আগম্ম একং সাটকং দল়্হং নিৰাসেত্ৰা অপরং হত্থেন গহেত্ৰা কন্দরং উত্তরিত্ৰা তত্তপাসাণং ৰা অক্কন্তমত্তকমেৰ করিত্ৰা পরতো গচ্ছতি, এৰমেৰং কতপুব্বকিচ্চো ভিক্খু নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৰাৰ পরতো অচিত্তকো হুত্ৰা নিরোধং ফুসিত্ৰা ৰিহরতি.

৮৮০. কথং ঠানন্তি এৰং সমাপন্নায পনস্সা কালপরিচ্ছেদৰসেন চেৰ অন্তরাআযুক্খযসঙ্ঘপটিমাননসত্থুপক্কোসনাভাৰেন চ ঠানং হোতি.

৮৮১. কথং ৰুট্ঠানন্তি অনাগামিস্স অনাগামিফলুপ্পত্তিযা, অরহতো অরহত্তফলুপ্পত্তিযাতি এৰং দ্ৰেধা ৰুট্ঠানং হোতি.

৮৮২. ৰুট্ঠিতস্স কিংনিন্নং চিত্তং হোতীতি নিব্বাননিন্নং. ৰুত্তং হেতং ‘‘সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তিযা ৰুট্ঠিতস্স খো, আৰুসো ৰিসাখ, ভিক্খুনো ৰিৰেকনিন্নং চিত্তং হোতি ৰিৰেকপোণং ৰিৰেকপব্ভার’’ন্তি (ম. নি. ১.৪৬৪).

৮৮৩. মতস্স চ সমাপন্নস্স চ কো ৰিসেসোতি অযম্পি অত্থো সুত্তে ৰুত্তোযেৰ. যথাহ – ‘‘য্ৰাযং, আৰুসো, মতো কালঙ্কতো, তস্স কাযসঙ্খারা নিরুদ্ধা পটিপ্পস্সদ্ধা, ৰচীসঙ্খারা… চিত্তসঙ্খারা নিরুদ্ধা পটিপ্পস্সদ্ধা, আযু পরিক্খীণো, উস্মা ৰূপসন্তা, ইন্দ্রিযানি পরিভিন্নানি. যো চাযং ভিক্খু সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নো, তস্সপি কাযসঙ্খারা নিরুদ্ধা পটিপ্পস্সদ্ধা, ৰচীসঙ্খারা… চিত্তসঙ্খারা নিরুদ্ধা পটিপ্পস্সদ্ধা, আযু অপরিক্খীণো, উস্মা অৰূপসন্তা, ইন্দ্রিযানি অপরিভিন্নানী’’তি (ম. নি. ১.৪৫৭).

৮৮৪. নিরোধসমাপত্তি সঙ্খতাতিআদিপুচ্ছাযং পন সঙ্খতাতিপি অসঙ্খতাতিপি লোকিযাতিপি লোকুত্তরাতিপি ন ৰত্তব্বা. কস্মা? সভাৰতো নত্থিতায. যস্মা পনস্সা সমাপজ্জন্তস্স ৰসেন সমাপন্না নাম হোতি, তস্মা নিপ্ফন্নাতি ৰত্তুং ৰট্টতি, নো অনিপ্ফন্না.

ইতি সন্তং সমাপত্তিং, ইমং অরিযনিসেৰিতং;

দিট্ঠেৰ ধম্মে নিব্বানমিতিসঙ্খং উপাগতং;

ভাৰেত্ৰা অরিযং পঞ্ঞং, সমাপজ্জন্তি পণ্ডিতা.

যস্মা তস্মা ইমিস্সাপি, সমাপত্তিসমত্থতা;

অরিযমগ্গেসু পঞ্ঞায, আনিসংসোতি ৰুচ্চতীতি.

আহুনেয্যভাৰাদিসিদ্ধিকথা

৮৮৫. আহুনেয্যভাৰাদিসিদ্ধীতি ন কেৰলঞ্চ নিরোধসমাপত্তিযা সমাপজ্জনসমত্থতাৰ, অযং পন আহুনেয্যভাৰাদিসিদ্ধিপি ইমিস্সা লোকুত্তরপঞ্ঞাভাৰনায আনিসংসোতি ৰেদিতব্বো. অৰিসেসেন হি চতুব্বিধাযপি এতিস্সা ভাৰিতত্তা ভাৰিতপঞ্ঞো পুগ্গলো সদেৰকস্স লোকস্স আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলীকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.

৮৮৬. ৰিসেসতো পনেত্থ পঠমমগ্গপঞ্ঞং তাৰ ভাৰেত্ৰা মন্দায ৰিপস্সনায আগতো মুদিন্দ্রিযোপি সত্তক্খত্তুপরমো নাম হোতি, সত্তসুগতিভৰে সংসরিত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি. মজ্ঝিমায ৰিপস্সনায আগতো মজ্ঝিমিন্দ্রিযো কোলংকোলো নাম হোতি, দ্ৰে ৰা তীণি ৰা কুলানি সন্ধাৰিত্ৰা সংসরিত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি. তিক্খায ৰিপস্সনায আগতো তিক্খিন্দ্রিযো একবীজী নাম হোতি, একঞ্ঞেৰ মানুসকং ভৰং নিব্বত্তেত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি.

৮৮৭. দুতিযমগ্গপঞ্ঞং ভাৰেত্ৰা সকদাগামী নাম হোতি, সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি.

৮৮৮. ততিযমগ্গপঞ্ঞং ভাৰেত্ৰা অনাগামী নাম হোতি. সো ইন্দ্রিযৰেমত্ততাৰসেন অন্তরাপরিনিব্বাযী, উপহচ্চপরিনিব্বাযী, অসঙ্খারপরিনিব্বাযী, সসঙ্খারপরিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি পঞ্চধা. ইধ ৰিহাযনিট্ঠো হোতি. তত্থ অন্তরাপরিনিব্বাযীতি যত্থ কত্থচি সুদ্ধাৰাসভৰে উপপজ্জিত্ৰা আযুৰেমজ্ঝং অপ্পত্ৰাৰ পরিনিব্বাযতি. উপহচ্চপরিনিব্বাযীতি আযুৰেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৰা পরিনিব্বাযতি. অসঙ্খারপরিনিব্বাযীতি অসঙ্খারেন অপ্পযোগেন উপরিমগ্গং নিব্বত্তেতি. সসঙ্খারপরিনিব্বাযীতি সসঙ্খারেন সপ্পযোগেন উপরিমগ্গং নিব্বত্তেতি. উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি যত্থুপপন্নো, ততো উদ্ধং যাৰ অকনিট্ঠভৰা আরুয্হ তত্থ পরিনিব্বাযতি.

৮৮৯. চতুত্থমগ্গপঞ্ঞং ভাৰেত্ৰা কোচি সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি, কোচি পঞ্ঞাৰিমুত্তো হোতি, কোচি উভতোভাগৰিমুত্তো হোতি, কোচি তেৰিজ্জো, কোচি ছল়ভিঞ্ঞো, কোচি পটিসম্ভিদপ্পভেদপ্পত্তো মহাখীণাসৰো. যং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘মগ্গক্খণে পনেস তং জটং ৰিজটেতি নাম. ফলক্খণে ৰিজটিতজটো সদেৰকস্স লোকস্স অগ্গদক্খিণেয্যো হোতী’’তি.

এৰং অনেকানিসংসা, অরিযপঞ্ঞায ভাৰনা;

যস্মা তস্মা করেয্যাথ, রতিং তত্থ ৰিচক্খণো.

৮৯০. এত্তাৰতা চ –

সীলে পতিট্ঠায নরো সপঞ্ঞো, চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰযং;

আতাপী নিপকো ভিক্খু, সো ইমং ৰিজটযে জটন্তি. –

ইমিস্সা গাথায সীলসমাধিপঞ্ঞামুখেন দেসিতে ৰিসুদ্ধিমগ্গে সানিসংসা পঞ্ঞাভাৰনা পরিদীপিতা হোতীতি.

ইতি সাধুজনপামোজ্জত্থায কতে ৰিসুদ্ধিমগ্গে

পঞ্ঞাভাৰনাধিকারে

পঞ্ঞাভাৰনানিসংসনিদ্দেসো নাম

তেৰীসতিমো পরিচ্ছেদো.

নিগমনকথা

৮৯১. এত্তাৰতা চ –

‘‘সীলে পতিট্ঠায নরো সপঞ্ঞো, চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰযং;

আতাপী নিপকো ভিক্খু, সো ইমং ৰিজটযে জট’’ন্তি. –

ইমং গাথং নিক্খিপিত্ৰা যদৰোচুম্হ –

‘‘ইমিস্সা দানি গাথায, কথিতায মহেসিনা;

ৰণ্ণযন্তো যথাভূতং, অত্থং সীলাদিভেদনং.

‘‘সুদুল্লভং লভিত্ৰান, পব্বজ্জং জিনসাসনে;

সীলাদিসঙ্গহং খেমং, উজুং মগ্গং ৰিসুদ্ধিযা.

‘‘যথাভূতং অজানন্তা, সুদ্ধিকামাপি যে ইধ;

ৰিসুদ্ধিং নাধিগচ্ছন্তি, ৰাযমন্তাপি যোগিনো.

‘‘তেসং পামোজ্জকরণং, সুৰিসুদ্ধৰিনিচ্ছযং;

মহাৰিহারৰাসীনং, দেসনানযনিস্সিতং.

‘‘ৰিসুদ্ধিমগ্গং ভাসিস্সং, তং মে সক্কচ্চ ভাসতো;

ৰিসুদ্ধিকামা সব্বেপি, নিসামযথ সাধৰো’’তি.

স্ৰাযং ভাসিতো হোতি.

৮৯২. তত্থ চ –

তেসং সীলাদিভেদানং, অত্থানং যো ৰিনিচ্ছযো;

পঞ্চন্নম্পি নিকাযানং, ৰুত্তো অট্ঠকথানযে.

সমাহরিত্ৰা তং সব্বং, যেভুয্যেন সনিচ্ছযো;

সব্বসঙ্করদোসেহি, মুত্তো যস্মা পকাসিতো.

তস্মা ৰিসুদ্ধিকামেহি, সুদ্ধপঞ্ঞেহি যোগিহি;

ৰিসুদ্ধিমগ্গে এতস্মিং, করণীযোৰ আদরোতি.

৮৯৩. ৰিভজ্জৰাদিসেট্ঠানং, থেরিযানং যসস্সিনং;

মহাৰিহারৰাসীনং, ৰংসজস্স ৰিভাৰিনো.

ভদন্তসঙ্ঘপালস্স, সুচিসল্লেখৰুত্তিনো;

ৰিনযাচারযুত্তস্স, যুত্তস্স পটিপত্তিযং.

খন্তিসোরচ্চমেত্তাদি-গুণভূসিতচেতসো;

অজ্ঝেসনং গহেত্ৰান, করোন্তেন ইমং মযা.

সদ্ধম্মট্ঠিতিকামেন, যো পত্তো পুঞ্ঞসঞ্চযো;

তস্স তেজেন সব্বেপি, সুখমেধন্তু পাণিনো.

৮৯৪. ৰিসুদ্ধিমগ্গো এসো চ, অন্তরাযং ৰিনা ইধ;

নিট্ঠিতো অট্ঠপঞ্ঞাস-ভাণৰারায পাল়িযা.

যথা তথেৰ লোকস্স, সব্বে কল্যাণনিস্সিতা;

অনন্তরাযা ইজ্ঝন্তু, সীঘং সীঘং মনোরথাতি.

৮৯৫. পরম ৰিসুদ্ধ সদ্ধা বুদ্ধি ৰীরিয পটিমণ্ডিতেন সীলাচারজ্জৰ মদ্দৰাদিগুণসমুদযসমুদিতেন সকসময সমযন্তরগহনজ্ঝোগাহণসমত্থেন পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযসমন্নাগতেন তিপিটকপরিযত্তিভেদে সাট্ঠকথে সত্থুসাসনে অপ্পটিহতঞাণপ্পভাৰেন মহাৰেয্যাকরণেন করণসম্পত্তিজনিতসুখৰিনিগ্গতমধুরোদারৰচনলাৰণ্ণযুত্তেন যুত্তমুত্তৰাদিনা ৰাদীৰরেন মহাকৰিনা ছল়ভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাদি ভেদগুণপটিমণ্ডিতে উত্তরিমনুস্সধম্মে অপ্পটিহতবুদ্ধীনং থেরৰংসপ্পদীপানং থেরানং মহাৰিহারৰাসীনং ৰংসালঙ্কারভূতেন ৰিপুলৰিসুদ্ধবুদ্ধিনা বুদ্ধঘোসোতি গরূহি গহিতনামধেয্যেন থেরেন মুদন্তখেদকৰত্তব্বেন কতো ৰিসুদ্ধিমগ্গো নাম.

৮৯৬. তাৰ তিট্ঠতু লোকস্মিং, লোকনিত্থরণেসিনং;

দস্সেন্তো কুলপুত্তানং, নযং সীলাদিসুদ্ধিযা.

যাৰ বুদ্ধোতি নামম্পি, সুদ্ধচিত্তস্স তাদিনো;

লোকম্হি লোকজেট্ঠস্স, পৰত্ততি মহেসিনোতি.

ইতি সাধুজনপামোজ্জত্থায কতা ৰিসুদ্ধিমগ্গকথা,

পাল়িগণনায পন সা অট্ঠপঞ্ঞাসভাণৰারা হোতীতি.

ৰিসুদ্ধিমগ্গপকরণং নিট্ঠিতং.