১. দোসাৰবোধ-পঠমপরিচ্ছেদ
রতনত্তযপ্পণাম
১. মুনিন্দৰদনম্ভোজ, গব্ভসম্ভৰসুন্দরী;
সরণং পাণিনং ৰাণী, ময্হং পীণযতং মনং.
নিমিত্ত
২. রাম, সম্মা’দ্য’লঙ্কারা, সন্তি সন্তো পুরাতনা;
তথাপি তু ৰল়ঞ্জেন্তি, সুদ্ধমাগধিকা ন তে.
অভিধানাদিকং
৩. তেনা’পি নাম তোসেয্য, মেতে লঙ্কারৰজ্জিতে;
অনুরূপেনা’লঙ্কারে, নে’স মেসো পরিস্সমো.
৪. যেসং ন সঞ্চিতা পঞ্ঞা, নেকসত্থন্তরো’চিতা;
সম্মোহ’ব্ভাহতা ৰে’তে, নাৰবুজ্ঝন্তি কিঞ্চিপি.
৫. কিং তেহি পাদসুস্সূসা, যেসং নত্থি গরূনি’হ;
যে তপ্পাদরজোকিণ্ণা, তে’ৰ সাধূ ৰিৰেকিনো.
৬. কব্ব, নাটকনিক্খিত্ত, নেত্তচিত্তা কৰিজ্জনা;
যংকিঞ্চি রচযন্তে’তং, ন ৰিম্হযকরং পরং.
৭. তেযে’ৰ পটিভাৰেন্তো, সো’ৰ বন্ধো সৰিম্হযো;
যেন তোসেন্তি ৰিঞ্ঞূ যে, তত্থ প্য’ৰিহিতা’দরা.
৮. বন্ধো চ নাম সদ্দ,ত্থা, সহিতা দোসৰজ্জিতা;
পজ্জ গজ্জ ৰিমিস্সানং, ভেদেনা’যং তিধা ভৰে.
৯. নিবন্ধো চা’নিবন্ধো চ, পুন দ্ৰিধা নিরুপ্পতে;
তং তু পাপেন্ত্য’লঙ্কারা, ৰিন্দনীযতরত্তনং.
১০. অনৰজ্জং মুখম্ভোজ [‘‘অম্ভোজ’’ন্তি পদং পাল়িযং নত্থি, ৰারিজৰাচকং, সক্কটগন্থতো অনীতং], মনৰজ্জা চ ভারতী;
অলঙ্কতা’ৰ সোভন্তে, কিং নু তে নির’লঙ্কতা?
১১. ৰিনা গরূপদেসং তং, বালো’লঙ্কত্তু মিচ্ছতি;
সম্পাপুণে ন ৰিঞ্ঞূহি, হস্সভাৰং কথং নু সো?
১২. গন্থোপি কৰিৰাচান, মলঙ্কার’প্পকাসকো;
যাতি তব্বচনীযত্তং, ত’ব্বোহারূ’পচারতো.
১৩. দ্ৰিপ্পকারা অলঙ্কারা, তত্থ সদ্দ, ত্থভেদতো;
সদ্দত্থা বন্ধনামা’ৰ, তংসজ্জিত তদাৰলি.
১৪. গুণালঙ্কারসংযুত্তা, অপি দোসলৰ’ঙ্কিতা;
পসংসিযা ন ৰিঞ্ঞূহি, সা কঞ্ঞা ৰিয তাদিসী.
১৫. তেন দোসনিরাসো’ৰ, মহুস্সাহেন সাধিযো;
নিদ্দোসা সব্বথা সা’যং, সগুণা ন ভৰেয্য কিং?
১৬. সা’লঙ্কারৰিযুত্তা’পি, গুণযুত্তা মনোহরা;
নিদ্দোসা দোসরহিতা, গুণযুত্তা ৰধূ ৰিয.
১৭. পদে ৰাক্যে তদত্থে চ, দোসা যে ৰিৰিধা মতা;
সো’দাহরণ মেতেসং, লক্খণং কথযাম্য’হং.
পদদোস উদ্দেস
১৮. ৰিরুদ্ধত্থন্তরা, ঝত্থ, কিলিট্ঠানি, ৰিরোধি চ;
নেয্যং, ৰিসেসনাপেক্খং, হীনত্থক মনত্থকং.
ৰাক্যদোস উদ্দেস
১৯. দোসা পদান ৰাক্যান, মেকত্থং ভগ্গরীতিকং;
তথা ব্যাকিণ্ণ গাম্মানি, যতিহীনং কমচ্চুতং;
অতিৰুত্ত মপেতত্থং, সবন্ধফরুসং তথা.
ৰাক্যত্থদোসউদ্দেস
২০. অপক্কমো’, চিত্যহীনং, ভগ্গরীতি, সসংসযং;
গাম্মং দুট্ঠালঙ্কতীতি, দোসা ৰাক্যত্থনিস্সিতা.
পদদোসনিদ্দেস
২১. ৰিরুদ্ধত্থন্তরং তঞ্হি, যস্স’ঞ্ঞত্থো ৰিরুজ্ঝতি;
অধিপ্পেতে যথা মেঘো, ৰিসদো সুখযে জনং.
২২. ৰিসেস্য মধিকং যেনা, ঝত্থ মেতং ভৰে যথা;
ওভাসিতা’সেসদিসো, খজ্জোতো’যং ৰিরাজতে.
২৩. যস্স’ত্থা’ৰগমো দুক্খো, পকত্যা’দিৰিভাগতো;
কিলিট্ঠং তং যথা তায, সো’য মালিঙ্গ্যতে পিযা.
২৪. যং কিলিট্ঠপদং মন্দা, ভিধেয্যং যমকাদিকং;
কিলিট্ঠপদদোসে’ৰ, তম্পি অন্তো করীযতি.
২৫. পতীতসদ্দরচিতং, সিলিট্ঠপদসন্ধিকং;
পসাদগুণসংযুত্তং, যমকং মত মেদিসং.
২৬. অব্যপেতং ব্যপেত’ঞ্ঞ, মাৰুত্তা’নেকৰণ্ণজং;
যমকং তঞ্চ পাদান, মাদি, মজ্ঝ, ন্ত, গোচরং.
অব্যপেত পঠমপাদাদি যমকং
২৭. সুজনা’সুজনা সব্বে, গুণেনাপি ৰিৰেকিনো;
ৰিৰেকং ন সমাযন্তি, অৰিৰেকিজনন্তিকে.
অব্যপেত পঠম দুতিয পাদাদি যমকং
২৮. কুসলা’কুসলা সব্বে, পবলা’পবলা থৰা;
নো যাতা যাৰ’হোসিত্তং, সুখদুক্খপ্পদা সিযুং;
অব্যপেত পঠম দুতিয ততিযপাদাদি যমকং.
২৯. সাদরং সা দরং হন্তু, ৰিহিতা ৰিহিতা মযা;
ৰন্দনা ৰন্দনামান, ভাজনে রতনত্তযে.
অব্যপেত চতুক্কপাদাদি যমকং
৩০. কমলং ক’মলং কত্তুং, ৰনদো ৰনদো’ম্বরং;
সুগতো সুগতো লোকং, সহিতং স হিতং করং.
৩১. অব্যপেতাদিযমক, স্সেসো লেসো নিদস্সিতো;
ঞেয্যানি’মাযেৰ দিসা, য’ঞ্ঞানি যমকানিপি.
৩২. অচ্চন্তবহৰো তেসং, ভেদা সম্ভেদযোনিযো;
তথাপি কেচি সুকরা, কেচি অচ্চন্তদুক্করা.
৩৩. যমকং তং পহেলী [পহেল়ি (ক.)] চ, নেকন্তমধুরানি’তি;
উপেক্খিযন্তি সব্বানি, সিস্সখেদভযা মযা.
৩৪. দেসকালকলালোক, ঞাযাগমৰিরোধি যং;
তং ৰিরোধিপদং চে’ত, মুদাহরণতো ফুটং.
৩৫. য দপ্পতীত মানীয, ৰত্তব্বং নেয্য মাহু তং;
যথা সব্বাপি ধৰলা, দিসা রোচন্তি রত্তিযং.
৩৬. নেদিসং বহু মঞ্ঞন্তি, সব্বে সব্বত্থ ৰিঞ্ঞুনো;
দুল্লভা’ৰগতী সদ্দ, সামত্থিযৰিলঙ্ঘিনী.
৩৭. সিযা ৰিসেসনাপেক্খং, যং তং পত্ৰা ৰিসেসনং;
সাত্থকং তং যথা তং সো, ভিয্যো পস্সতি চক্খুনা.
৩৮. হীনং করে ৰিসেস্যং যং, তং হীনত্থং ভৰে যথা;
নিপ্পভী কত খজ্জোতো, সমুদেতি দিৰাকরো.
৩৯. পাদপূরণমত্তং যং, অনত্থমিতি তং মতং;
যথা হি ৰন্দে বুদ্ধস্স, পাদপঙ্কেরুহং পি চ.
ৰাক্যদোস নিদ্দেস
৪০. সদ্দতো অত্থতো ৰুত্তং, যত্থ ভিয্যোপি ৰুচ্চতি;
ত মেকত্থং যথা’ভাতি, ৰারিদো ৰারিদো অযং.
যথা চ
৪১. তিত্থিযঙ্কুরবীজানি, জহং দিট্ঠিগতানি’হ;
পসাদেতি পসন্নে’সো, মহামুনি মহাজনে.
৪২. আরদ্ধক্কমৰিচ্ছেদা, ভগ্গরীতি ভৰে যথা;
কাপি পঞ্ঞা, কোপি পগুণো, পকতীপি অহো তৰ.
৪৩. পদানং দুব্বিনিক্খেপা, ব্যামোহো যত্থ জাযতি;
তং ব্যাকিণ্ণন্তি ৰিঞ্ঞেয্যং, তদুদাহরণং যথা.
৪৪. বহুগুণে পণমতি, দুজ্জনানং প্যযং জনো;
হিতং পমুদিতো নিচ্চং, সুগতং সমনুস্সরং.
৪৫. ৰিসিট্ঠৰচনা’পেতং, গাম্মং’ত্য’ভিমতং যথা;
কঞ্ঞে কামযমানং মং, ন কামযসি কিংন্ৰি’দং?
৪৬. পদসন্ধানতো কিঞ্চি, দুপ্পতীতিকরং ভৰে;
তম্পি গাম্মং ত্য’ভিমতং, যথা যাভৰতো পিযা.
৪৭. ৰুত্তেসু সূচিতে ট্ঠানে, পদচ্ছেদো ভৰে যতি;
যং তায হীনং তং ৰুত্তং, যতিহীনন্তি সা পন.
৪৮. যতি সব্বত্থপাদন্তে, ৰুত্তড্ঢে চ ৰিসেসতো;
পুব্বাপরানেকৰণ্ণ, পদমজ্ঝেপি কত্থচি.
তত্থোদাহরণপচ্চুদাহরণানি যথা
৪৯. তং নমে সিরসা চামি, করৰণ্ণং তথাগতং;
সকলাপি দিসা সিঞ্চ, তিৰ সোণ্ণরসেহি যো.
৫০. সরো সন্ধিম্হি পুব্বন্তো, ৰিয লোপে ৰিভত্তিযা;
অঞ্ঞথা ত্ৰ’ঞ্ঞথা তত্থ, যা’দেসাদি পরা’দি’ৰ.
৫১. চাদী পুব্বপদন্তা’ৰ, নিচ্চং পুব্বপদস্সিতা;
পাদযো নিচ্চসম্বন্ধা, পরাদীৰ পরেন তু.
সব্বত্থোদাহরণানি যথা
৫২. নমে তং সিরসা সব্বো, পমা’তীতং তথাগতং;
যস্স লোকগ্গতং পত্ত, স্সো’পমা ন হি যুজ্জতি.
৫৩. মুনিন্দং তং সদা ৰন্দা, ম্য’নন্তমতি মুত্তমং;
যস্স পঞ্ঞা চ মেত্তা চ, নিস্সীমাতি ৰিজম্ভতি.
চাদিপাদীসু পচ্চুদাহরণানি যথা
৫৪. মহামেত্তা মহাপঞ্ঞা, চ যত্থ পরমোদযা;
পণমামি জিনং তং প, ৰরং ৰরগুণা’লযং.
৫৫. পদত্থক্কমতো মুত্তং, কমচ্চুত মিদং যথা;
খেত্তং ৰা দেহি গামং ৰা, দেসং ৰা মম সোভনং.
৫৬. লোকিযত্থ মতিক্কন্তং, অতিৰুত্তং মতং যথা;
অতিসম্বাধ মাকাস, মেতিস্সা থনজম্ভনে.
৫৭. সমুদাযত্থতো’পেতং, তং অপেতত্থকং যথা;
গাৰিপুত্তো বলিবদ্ধো, তিণং খাদী পিৰী জলং.
৫৮. বন্ধে ফরুসতা যত্থ, তং বন্ধফরুসং যথা;
খরা খিলা পরিক্খীণা, খেত্তে খিত্তং ফলত্য’লং.
ৰাক্যত্থদোস নিদ্দেস
৫৯. ঞেয্যং লক্খণ মন্ৰত্থ, ৰসেনা’পক্কমাদিনং;
উদাহরণ মেতেসং, দানি সন্দস্সযাম্য’হং.
তত্থা’পক্কমং যথা
৬০. ভাৰনা, দান, সীলানি, সম্মা সম্পাদিতানি’হ;
ভোগ, সগ্গাদি, নিব্বান, সাধনানি ন সংসযো.
ওচিত্যহীনং যথা
৬১. পূজনীযতরো লোকে, অহ মেকো নিরন্তরং;
মযেকস্মিং গুণা সব্বে, যতো সমুদিতা অহুং.
যথা চ
৬২. যাচিতো’হং কথং নাম, ন দজ্জাম্য’পি জীৰিতং;
তথাপি পুত্তদানেন, ৰেধতে হদযং মম.
ভগ্গরীতি যথা
৬৩. ইত্থীনং দুজ্জনানঞ্চ, ৰিস্সাসো নোপপজ্জতে;
ৰিসে সিঙ্গিম্হি নদিযং, রোগে রাজকুলম্হি চ.
সসংসযং যথা