১. দোসাৰবোধ-পঠমপরিচ্ছেদ

রতনত্তযপ্পণাম

১. মুনিন্দৰদনম্ভোজ, গব্ভসম্ভৰসুন্দরী;

সরণং পাণিনং ৰাণী, ময্হং পীণযতং মনং.

নিমিত্ত

২. রাম, সম্মা’দ্য’লঙ্কারা, সন্তি সন্তো পুরাতনা;

তথাপি তু ৰল়ঞ্জেন্তি, সুদ্ধমাগধিকা ন তে.

অভিধানাদিকং

৩. তেনা’পি নাম তোসেয্য, মেতে লঙ্কারৰজ্জিতে;

অনুরূপেনা’লঙ্কারে, নে’স মেসো পরিস্সমো.

৪. যেসং ন সঞ্চিতা পঞ্ঞা, নেকসত্থন্তরো’চিতা;

সম্মোহ’ব্ভাহতা ৰে’তে, নাৰবুজ্ঝন্তি কিঞ্চিপি.

৫. কিং তেহি পাদসুস্সূসা, যেসং নত্থি গরূনি’হ;

যে তপ্পাদরজোকিণ্ণা, তে’ৰ সাধূ ৰিৰেকিনো.

৬. কব্ব, নাটকনিক্খিত্ত, নেত্তচিত্তা কৰিজ্জনা;

যংকিঞ্চি রচযন্তে’তং, ন ৰিম্হযকরং পরং.

৭. তেযে’ৰ পটিভাৰেন্তো, সো’ৰ বন্ধো সৰিম্হযো;

যেন তোসেন্তি ৰিঞ্ঞূ যে, তত্থ প্য’ৰিহিতা’দরা.

৮. বন্ধো চ নাম সদ্দ,ত্থা, সহিতা দোসৰজ্জিতা;

পজ্জ গজ্জ ৰিমিস্সানং, ভেদেনা’যং তিধা ভৰে.

৯. নিবন্ধো চা’নিবন্ধো চ, পুন দ্ৰিধা নিরুপ্পতে;

তং তু পাপেন্ত্য’লঙ্কারা, ৰিন্দনীযতরত্তনং.

১০. অনৰজ্জং মুখম্ভোজ [‘‘অম্ভোজ’’ন্তি পদং পাল়িযং নত্থি, ৰারিজৰাচকং, সক্কটগন্থতো অনীতং], মনৰজ্জা চ ভারতী;

অলঙ্কতা’ৰ সোভন্তে, কিং নু তে নির’লঙ্কতা?

১১. ৰিনা গরূপদেসং তং, বালো’লঙ্কত্তু মিচ্ছতি;

সম্পাপুণে ন ৰিঞ্ঞূহি, হস্সভাৰং কথং নু সো?

১২. গন্থোপি কৰিৰাচান, মলঙ্কার’প্পকাসকো;

যাতি তব্বচনীযত্তং, ত’ব্বোহারূ’পচারতো.

১৩. দ্ৰিপ্পকারা অলঙ্কারা, তত্থ সদ্দ, ত্থভেদতো;

সদ্দত্থা বন্ধনামা’ৰ, তংসজ্জিত তদাৰলি.

১৪. গুণালঙ্কারসংযুত্তা, অপি দোসলৰ’ঙ্কিতা;

পসংসিযা ন ৰিঞ্ঞূহি, সা কঞ্ঞা ৰিয তাদিসী.

১৫. তেন দোসনিরাসো’ৰ, মহুস্সাহেন সাধিযো;

নিদ্দোসা সব্বথা সা’যং, সগুণা ন ভৰেয্য কিং?

১৬. সা’লঙ্কারৰিযুত্তা’পি, গুণযুত্তা মনোহরা;

নিদ্দোসা দোসরহিতা, গুণযুত্তা ৰধূ ৰিয.

১৭. পদে ৰাক্যে তদত্থে চ, দোসা যে ৰিৰিধা মতা;

সো’দাহরণ মেতেসং, লক্খণং কথযাম্য’হং.

পদদোস উদ্দেস

১৮. ৰিরুদ্ধত্থন্তরা, ঝত্থ, কিলিট্ঠানি, ৰিরোধি চ;

নেয্যং, ৰিসেসনাপেক্খং, হীনত্থক মনত্থকং.

ৰাক্যদোস উদ্দেস

১৯. দোসা পদান ৰাক্যান, মেকত্থং ভগ্গরীতিকং;

তথা ব্যাকিণ্ণ গাম্মানি, যতিহীনং কমচ্চুতং;

অতিৰুত্ত মপেতত্থং, সবন্ধফরুসং তথা.

ৰাক্যত্থদোসউদ্দেস

২০. অপক্কমো’, চিত্যহীনং, ভগ্গরীতি, সসংসযং;

গাম্মং দুট্ঠালঙ্কতীতি, দোসা ৰাক্যত্থনিস্সিতা.

পদদোসনিদ্দেস

২১. ৰিরুদ্ধত্থন্তরং তঞ্হি, যস্স’ঞ্ঞত্থো ৰিরুজ্ঝতি;

অধিপ্পেতে যথা মেঘো, ৰিসদো সুখযে জনং.

২২. ৰিসেস্য মধিকং যেনা, ঝত্থ মেতং ভৰে যথা;

ওভাসিতা’সেসদিসো, খজ্জোতো’যং ৰিরাজতে.

২৩. যস্স’ত্থা’ৰগমো দুক্খো, পকত্যা’দিৰিভাগতো;

কিলিট্ঠং তং যথা তায, সো’য মালিঙ্গ্যতে পিযা.

২৪. যং কিলিট্ঠপদং মন্দা, ভিধেয্যং যমকাদিকং;

কিলিট্ঠপদদোসে’ৰ, তম্পি অন্তো করীযতি.

২৫. পতীতসদ্দরচিতং, সিলিট্ঠপদসন্ধিকং;

পসাদগুণসংযুত্তং, যমকং মত মেদিসং.

২৬. অব্যপেতং ব্যপেত’ঞ্ঞ, মাৰুত্তা’নেকৰণ্ণজং;

যমকং তঞ্চ পাদান, মাদি, মজ্ঝ, ন্ত, গোচরং.

অব্যপেত পঠমপাদাদি যমকং

২৭. সুজনা’সুজনা সব্বে, গুণেনাপি ৰিৰেকিনো;

ৰিৰেকং ন সমাযন্তি, অৰিৰেকিজনন্তিকে.

অব্যপেত পঠম দুতিয পাদাদি যমকং

২৮. কুসলা’কুসলা সব্বে, পবলা’পবলা থৰা;

নো যাতা যাৰ’হোসিত্তং, সুখদুক্খপ্পদা সিযুং;

অব্যপেত পঠম দুতিয ততিযপাদাদি যমকং.

২৯. সাদরং সা দরং হন্তু, ৰিহিতা ৰিহিতা মযা;

ৰন্দনা ৰন্দনামান, ভাজনে রতনত্তযে.

অব্যপেত চতুক্কপাদাদি যমকং

৩০. কমলং ক’মলং কত্তুং, ৰনদো ৰনদো’ম্বরং;

সুগতো সুগতো লোকং, সহিতং স হিতং করং.

৩১. অব্যপেতাদিযমক, স্সেসো লেসো নিদস্সিতো;

ঞেয্যানি’মাযেৰ দিসা, য’ঞ্ঞানি যমকানিপি.

৩২. অচ্চন্তবহৰো তেসং, ভেদা সম্ভেদযোনিযো;

তথাপি কেচি সুকরা, কেচি অচ্চন্তদুক্করা.

৩৩. যমকং তং পহেলী [পহেল়ি (ক.)] চ, নেকন্তমধুরানি’তি;

উপেক্খিযন্তি সব্বানি, সিস্সখেদভযা মযা.

৩৪. দেসকালকলালোক, ঞাযাগমৰিরোধি যং;

তং ৰিরোধিপদং চে’ত, মুদাহরণতো ফুটং.

৩৫. য দপ্পতীত মানীয, ৰত্তব্বং নেয্য মাহু তং;

যথা সব্বাপি ধৰলা, দিসা রোচন্তি রত্তিযং.

৩৬. নেদিসং বহু মঞ্ঞন্তি, সব্বে সব্বত্থ ৰিঞ্ঞুনো;

দুল্লভা’ৰগতী সদ্দ, সামত্থিযৰিলঙ্ঘিনী.

৩৭. সিযা ৰিসেসনাপেক্খং, যং তং পত্ৰা ৰিসেসনং;

সাত্থকং তং যথা তং সো, ভিয্যো পস্সতি চক্খুনা.

৩৮. হীনং করে ৰিসেস্যং যং, তং হীনত্থং ভৰে যথা;

নিপ্পভী কত খজ্জোতো, সমুদেতি দিৰাকরো.

৩৯. পাদপূরণমত্তং যং, অনত্থমিতি তং মতং;

যথা হি ৰন্দে বুদ্ধস্স, পাদপঙ্কেরুহং পি চ.

ৰাক্যদোস নিদ্দেস

৪০. সদ্দতো অত্থতো ৰুত্তং, যত্থ ভিয্যোপি ৰুচ্চতি;

ত মেকত্থং যথা’ভাতি, ৰারিদো ৰারিদো অযং.

যথা চ

৪১. তিত্থিযঙ্কুরবীজানি, জহং দিট্ঠিগতানি’হ;

পসাদেতি পসন্নে’সো, মহামুনি মহাজনে.

৪২. আরদ্ধক্কমৰিচ্ছেদা, ভগ্গরীতি ভৰে যথা;

কাপি পঞ্ঞা, কোপি পগুণো, পকতীপি অহো তৰ.

৪৩. পদানং দুব্বিনিক্খেপা, ব্যামোহো যত্থ জাযতি;

তং ব্যাকিণ্ণন্তি ৰিঞ্ঞেয্যং, তদুদাহরণং যথা.

৪৪. বহুগুণে পণমতি, দুজ্জনানং প্যযং জনো;

হিতং পমুদিতো নিচ্চং, সুগতং সমনুস্সরং.

৪৫. ৰিসিট্ঠৰচনা’পেতং, গাম্মং’ত্য’ভিমতং যথা;

কঞ্ঞে কামযমানং মং, ন কামযসি কিংন্ৰি’দং?

৪৬. পদসন্ধানতো কিঞ্চি, দুপ্পতীতিকরং ভৰে;

তম্পি গাম্মং ত্য’ভিমতং, যথা যাভৰতো পিযা.

৪৭. ৰুত্তেসু সূচিতে ট্ঠানে, পদচ্ছেদো ভৰে যতি;

যং তায হীনং তং ৰুত্তং, যতিহীনন্তি সা পন.

৪৮. যতি সব্বত্থপাদন্তে, ৰুত্তড্ঢে চ ৰিসেসতো;

পুব্বাপরানেকৰণ্ণ, পদমজ্ঝেপি কত্থচি.

তত্থোদাহরণপচ্চুদাহরণানি যথা

৪৯. তং নমে সিরসা চামি, করৰণ্ণং তথাগতং;

সকলাপি দিসা সিঞ্চ, তিৰ সোণ্ণরসেহি যো.

৫০. সরো সন্ধিম্হি পুব্বন্তো, ৰিয লোপে ৰিভত্তিযা;

অঞ্ঞথা ত্ৰ’ঞ্ঞথা তত্থ, যা’দেসাদি পরা’দি’ৰ.

৫১. চাদী পুব্বপদন্তা’ৰ, নিচ্চং পুব্বপদস্সিতা;

পাদযো নিচ্চসম্বন্ধা, পরাদীৰ পরেন তু.

সব্বত্থোদাহরণানি যথা

৫২. নমে তং সিরসা সব্বো, পমা’তীতং তথাগতং;

যস্স লোকগ্গতং পত্ত, স্সো’পমা ন হি যুজ্জতি.

৫৩. মুনিন্দং তং সদা ৰন্দা, ম্য’নন্তমতি মুত্তমং;

যস্স পঞ্ঞা চ মেত্তা চ, নিস্সীমাতি ৰিজম্ভতি.

চাদিপাদীসু পচ্চুদাহরণানি যথা

৫৪. মহামেত্তা মহাপঞ্ঞা, চ যত্থ পরমোদযা;

পণমামি জিনং তং প, ৰরং ৰরগুণা’লযং.

৫৫. পদত্থক্কমতো মুত্তং, কমচ্চুত মিদং যথা;

খেত্তং ৰা দেহি গামং ৰা, দেসং ৰা মম সোভনং.

৫৬. লোকিযত্থ মতিক্কন্তং, অতিৰুত্তং মতং যথা;

অতিসম্বাধ মাকাস, মেতিস্সা থনজম্ভনে.

৫৭. সমুদাযত্থতো’পেতং, তং অপেতত্থকং যথা;

গাৰিপুত্তো বলিবদ্ধো, তিণং খাদী পিৰী জলং.

৫৮. বন্ধে ফরুসতা যত্থ, তং বন্ধফরুসং যথা;

খরা খিলা পরিক্খীণা, খেত্তে খিত্তং ফলত্য’লং.

ৰাক্যত্থদোস নিদ্দেস

৫৯. ঞেয্যং লক্খণ মন্ৰত্থ, ৰসেনা’পক্কমাদিনং;

উদাহরণ মেতেসং, দানি সন্দস্সযাম্য’হং.

তত্থা’পক্কমং যথা

৬০. ভাৰনা, দান, সীলানি, সম্মা সম্পাদিতানি’হ;

ভোগ, সগ্গাদি, নিব্বান, সাধনানি ন সংসযো.

ওচিত্যহীনং যথা

৬১. পূজনীযতরো লোকে, অহ মেকো নিরন্তরং;

মযেকস্মিং গুণা সব্বে, যতো সমুদিতা অহুং.

যথা চ

৬২. যাচিতো’হং কথং নাম, ন দজ্জাম্য’পি জীৰিতং;

তথাপি পুত্তদানেন, ৰেধতে হদযং মম.

ভগ্গরীতি যথা

৬৩. ইত্থীনং দুজ্জনানঞ্চ, ৰিস্সাসো নোপপজ্জতে;

ৰিসে সিঙ্গিম্হি নদিযং, রোগে রাজকুলম্হি চ.

সসংসযং যথা