খন্ধৰগ্গসংযুত্তপাল়ি
সংগাযনস্স পুচ্ছা ৰিস্সজ্জনা
নকুলপিতুসুত্ত
পুচ্ছা – তেনাৰুসো ভগৰতা জানতা…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন খন্ধৰগ্গসংযুত্তে পঠমং নকুলপিতুসুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – ভগ্গেসু ভন্তে সুসুমারগিরে ভেসকল়াৰনে মিগদাযে নকুলপিতরং গহপতিং আরব্ভ ভাসিতং. নকুলপিতা ভন্তে গহপতি ভগৰন্তং ‘‘অহমস্মি ভন্তে জিণ্ণো ৰুড্ঢো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো আতুরকাযো অভিক্খণাতঙ্কো, অনিচ্চদস্সাৰী খো পনাহং ভন্তে ভগৰতো মনোভাৰনীযানঞ্চ ভিক্খূনং, ওৰদতু মং ভন্তে ভগৰা, অনুসাসতু মং ভন্তে ভগৰা, যং মমস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘এৰমেতং গহপতি, এৰমেতং গহপতি, আতুরো হাযং গহপতি কাযো অণ্ডভূতো পরিযোনদ্ধো, যো হি গহপতি ইমং কাযং পরিহরন্তো মুহুত্তম্পি আরোগ্যং পটিজানেয্য, কিমঞ্ঞত্র বাল্যা. তস্মাতিহ তে গহপতি এৰং সিক্খিতব্বং ‘আতুরকাযস্স মে সতো চিত্তং অনাতুরং ভৰিস্সতী’তি. এৰঞ্হি তে গহপতি সিক্খিতব্ব’’ন্তি. এৰং খো ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
তস্মাতিহ তে গহপতি এৰং সিক্খিতব্বং.
পুচ্ছা – তঞ্চাৰুসো ভগৰতা সংখিত্তেন ভাসিতং ৰিত্থারেন কেন কথঞ্চ ৰিভত্তং.
ৰিস্সজ্জনা – তং খো ভন্তে ভগৰতা সংখিত্তেন দেসিতং ‘‘কথঞ্চ গহপতি আতুরকাযো চেৰ হোতি আতুরচিত্তো চ. ইধ গহপতি অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো, সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি রূপৰন্তং ৰা অত্তানং, অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং, ‘‘অহং রূপং মম রূপ’’ন্তি পরিযুট্ঠট্ঠাযী হোতি. তস্স ‘‘অহং রূপং মম রূপ’’ন্তি পরিযুট্ঠট্ঠাযিনো তং রূপং ৰিপরিণমতি অঞ্ঞথা হোতি. তস্স রূপৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মতা সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা ৰিত্থারেন ৰিভত্তং.
অনিচ্চসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থেৰ আৰুসো দুতিযৰগ্গে পোরাণকেহি ধম্মসংগাহক মহাথেরেহি পঠমং সংগীতং অনিচ্চসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘রূপং ভিক্খৰেঅনিচ্চং, ৰেদনা অনিচ্চা, সঞ্ঞা অনিচ্চা, সঙ্খারা অনিচ্চা, ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চং. এৰং পস্সং ভিক্খৰে সুতৰা অরিযসাৰকো রূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰেদনাযপি নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞাযপি নিব্বিন্দতি, সঙ্খারেসুপি নিব্বিন্দতি, ৰিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি, ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি, ৰিমুত্তস্মিং ‘ৰিমুত্ত’মিতি ঞাণং হোতী’’তি. এৰং খো ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
দুক্খঅনত্তসুত্ত
পুচ্ছা – দুক্খঅনত্তসুত্তানি পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতানি.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযংযেৰ ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘রূপং ভিক্খৰে দুক্খং, ৰেদনা দুক্খা, সঞ্ঞা দুক্খা, সঙ্খারা দুক্খা, ৰিঞ্ঞাণং দুক্খং. রূপং ভিক্খৰে অনত্তা, ৰেদনা অনত্তা, সঞ্ঞা অনত্তা, সঙ্খারা অনত্তা, ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা. এৰং পস্সং ভিক্খৰে সুতৰা অরিযসাৰকো রূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰেদনাযপি নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞাযপি নিব্বিন্দতি, সঙ্খারেসুপি নিব্বিন্দতি, ৰিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি, ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি, ৰিমুত্তস্মিং ‘ৰিমুত্ত’মিতি ঞাণং হোতি, খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি এৰং খো ভন্তে ভগৰতা ভাসিতানি.
ভারসুত্ত
পুচ্ছা – ভারসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযংযেৰ ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘ভারঞ্চ ৰো ভিক্খৰে দেসেস্সামি ভারহারঞ্চ ভারাদানঞ্চ ভারনিক্খেপনঞ্চ, তং সুণাথ. কতমো চ ভিক্খৰেভারো, ‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা’ তিস্স ৰচনীযং. কতমে পঞ্চ, রূপুপাদানক্খন্ধো ৰেদনুপাদানক্খন্ধো সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো সঙ্খারুপাদানক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. অযং ৰুচ্চতি ভিক্খৰে ভারো’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
ভারা হৰে পঞ্চক্খন্ধা, ভারহারো চ পুগ্গলো;
ভারাদানং দুখং লোকে, ভারনিক্খেপনং সুখং;
নিক্খিপিত্ৰা গরুং ভারং, অঞ্ঞং ভারং অনাদিয;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, নিচ্ছাতো পরিনিব্বুতো.
নতুম্হাকসুত্ত
পুচ্ছা – ন তুম্হাকসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযংযেৰ ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খু আরব্ভ ‘‘যং ভিক্খৰে নতুম্হাকং তং পজহথ, তং ৰো পহীনং হিতায সুখাযভৰিস্সতী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
অনত্তলক্খণসুত্ত
পুচ্ছা – অনত্তলক্খণসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – বারাণসিযং ভন্তে ইসিপতনে মিগদাযে পঞ্চৰগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘রূপং ভিক্খৰে অনত্তা, রূপঞ্চ হিদং ভিক্খৰে অত্তা অভৰিস্স, নযিদং রূপং আবাধায সংৰত্তেয্য, লব্ভেথ চ রূপে এৰং মে রূপং হোতু, এৰং মে রূপং মা অহোসী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
যমকসুত্ত
পুচ্ছা – থেরৰগ্গে পনাৰুসো ততিযং সংগীতং যমকসুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কেন কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে আযস্মন্তং যমকত্থেরং আরব্ভ আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং. আযস্মতো ভন্তে যমকত্থেরস্স এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা খীণাসৰো ভিক্খু কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরংমরণা’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি আৰুসো যমক, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ আযস্মা সারিপুত্তত্থেরো ধম্মসেনাপতি আযস্মতো যমকত্থেরস্স পটিৰিদ্ধসচ্চস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স অনুযোগৰত্তঝাপনৰসেন পটিপুচ্ছিত্ৰা উত্তরি ধম্মদেসনং ৰিত্থারেন দেসেসি.
ৰিস্সজ্জনা – তং কিং মঞ্ঞসি আৰুসো যমক, রূপং ‘তথাগতো’তি সমনুপস্সসীতি. ‘নো হেতং আৰুসো’. ৰেদনং. সঞ্ঞং. সঙ্খারে. ৰিঞ্ঞাণং ‘তথাগতো’তি সমনুপস্সসীতি. ‘নো হেতং আৰুসো’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মা সারিপুত্তত্থেরো ধম্মসেনাপতি আযস্মতো যমকত্থেরস্স অনুযোগৰত্তঝাপনৰসেন পটিপুচ্ছিত্ৰা পটিপুচ্ছিত্ৰা উত্তরি ধম্মদেসনং পৰত্তেসি.
তং কিং মঞ্ঞসি আৰুসো যমক, রূপং, ৰেদনং, সঞ্ঞং, সঙ্খারে, ৰিঞ্ঞাণং ‘তথাগতো’তি সমনুপস্সসি–
ৰক্কলিসুত্ত
পুচ্ছা – তেনাৰুসো ভগৰতা…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন খন্ধৰগ্গসংযুত্তে থেরৰগ্গে পঞ্চমং ৰক্কলিসুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – রাজগহে ভন্তে আযস্মন্তং ৰক্কলিং থেরং আরব্ভ ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে ৰক্কলিথেরো আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘চিরপটিকাহং ভন্তে ভগৰন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুকামো, নত্থি চ মে কাযস্মিং তাৰতিকা বলমত্তা, যাৰতাহং ভগৰন্তং দস্সনায উপসঙ্কমেয্য’’ন্তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘অলং ৰক্কলি, কিং তে ইমিনা পূতিকাযেন দিট্ঠেন, যো খো ৰক্কলি ধম্মং পস্সতি, সো মং পস্সতি, যো মং পস্সতি, সো ধম্মং পস্সতি. ধম্মঞ্হি ৰক্কলি পস্সন্তো মং পস্সতি, মং পস্সন্তো ধম্মং পস্সতি. তং কিং মঞ্ঞসি ৰক্কলি, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
‘‘অহং ৰক্কলি, কিং তে ইমিনা পূতিকাযেন দিট্ঠেন’’ –
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি ৰক্কলি, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’ –
অনিচ্চং ভন্তে.
‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’–
দুক্খং ভন্তে.
যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং ‘‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’–
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো পুনপি ভগৰা ভিক্খূ পেসেত্ৰা আযস্মতো ৰক্কলিত্থেরস্স পগ্গহৰচনং আরোচাপেসি. সোপি কথং অত্তনো পৰত্তিং ভগৰতো পচ্চারোচাপেসি. কথঞ্চস্স অভিসম্পরাযো অহোসি.
ৰিস্সজ্জনা – সুণাৰুসো ত্ৰং ৰক্কলি ভগৰতো ৰচনং দ্ৰিন্নঞ্চ দেৰতানং, ইমং আৰুসো রত্তিং দ্ৰে দেৰতাযো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং ওভাসেত্ৰা যেন
ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু, একমন্তং ঠিতা খো আৰুসো একা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘ৰক্কলি ভন্তে ভিক্খু ৰিমোক্খায চেতেতী’তি. অপরা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘সো হি নূন ভন্তে সুৰিমুত্তো ৰিমুচ্চিস্সতী’তি. ভগৰা চ তং আৰুসো ৰক্কলি এৰমাহ ‘মা ভাযি ৰক্কলি, মা ভাযি ৰক্কলি, অপাপকং তে মরণং ভৰিস্সতি, অপাপিকা কালকিরিযা’তি. এৰং খো ভন্তে ভগৰা পুনপি ভিক্খূ পেসেত্ৰা আযস্মতো ৰক্কলিত্থেরস্স পগ্গহৰচনং আরোচাপেসি. সোপি ভন্তে আযস্মা তেনহাৰুসো মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দথ ‘‘ৰক্কলি ভন্তে ভিক্খু আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো, সো ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতী’’তি, এৰঞ্চ ৰদেথ ‘‘রূপং অনিচ্চং, তাহং ভন্তে ন কঙ্খামি, যদনিচ্চং তং দুক্খন্তি নৰিচিকিচ্ছামি, যদনিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, নত্থি মে তত্থ ছন্দো ৰা রাগো ৰা পেমংৰাতি ন ৰিচিকিচ্ছামী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতো অত্তনো পৰত্তিং পচ্চারোচাপেসি. সো হি ভন্তে আযস্মা অচিরপক্কন্তেসু তেসু ভিক্খূসু সত্থং আহরিত্ৰা ৰেদনং ৰিক্খম্ভেত্ৰা মূলকম্মট্ঠানং আদায সম্পজানো অরহত্তং সচ্ছিকত্ৰা কালমকাসি. এৰং খো ভন্তে তস্স আযস্মতো অভিসম্পরাযো অহোসি.
অস্সজিসুত্ত
পুচ্ছা – অস্সজিসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – রাজগহে ভন্তে আযস্মন্তং অস্সজিং আরব্ভ ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে অস্সজি আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘পুব্বে খ্ৰাহং ভন্তে গেলঞ্ঞে পস্সম্ভেত্ৰা পস্সম্ভেত্ৰা কাযসঙ্খারে ৰিহরামি, সোহং সমাধিং নপ্পটিলভামি. তস্স ময্হং ভন্তে তং সমাধিং অপ্পটিলভতো এৰং হোতি নো চস্সাহং পরিহাযামী’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘যে তে অস্সজি সমণব্রাহ্মণা সমাধিসারকা সমাধিসামঞ্ঞা, তেসং তং সমাধিং অপ্পটিলভতং এৰং হোতি ‘নো চস্সু মযং পরিহাযামা’তি. তং কিং মঞ্ঞসি অস্সজি, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
খেমকসুত্ত
পুচ্ছা – খেমকসুত্তং পনাৰুসো কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কেন কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – কোসম্বিযং ভন্তে সম্বহুলে থেরে ভিক্খূ আরব্ভ আযস্মতা খেমকত্থেরেন ভাসিতং. সম্বহুলা ভন্তে থেরা ভিক্খূ আযস্মন্তং দাসকং পেসেত্ৰা চতুক্খত্তুং আযস্মন্তং খেমকং আবাধিকং দুক্খিতং বাল়্হগিলানং গেলঞ্ঞকারণঞ্চ ধম্মঞ্চ পুচ্ছিংসু, তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘পঞ্চিমে আৰুসো উপাদানক্খন্ধা ৰুত্তা ভগৰতা. সেয্যথিদং, রূপুপাদানক্খন্ধো ৰেদনুপাদানক্খন্ধো সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো সঙ্খারুপাদানক্খন্ধো ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো, ইমেসু খ্ৰাহং আৰুসো পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু ন কিঞ্চি অত্তং ৰা অত্তনিযং ৰা সমনুপস্সামী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মতা খেমকত্থেরেন ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ আযস্মা খেমকো উত্তরি ধম্মদেসনং পৰড্ঢেত্ৰা ৰিত্থারেন থেরানং ভিক্খূনং দেসেসি. কীদিসো চ নেসং ধম্মদেসকধম্মপ্পটিগ্গাহকানং ধম্মদেসনায আনিসংসো অধিগতো.
ৰিস্সজ্জনা – চতুত্থে ভন্তে ৰারে আযস্মা খেমকো ‘‘অলং আৰুসো দাসক কিং ইমায সন্ধাৰনিকায, আহরাৰুসো দণ্ডং, অহমেৰ থেরানং সন্তিকং গমিস্সামী’’তি দণ্ডমোলুব্ভ আযস্মা খেমকো যেন থেরা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা থেরেহি ভিক্খূহি পুচ্ছিতো ‘‘নখ্ৰাহং আৰুসো রূপং অস্মীতি ৰদামি, নপি অঞ্ঞত্র রূপা অস্মীতি ৰদামি. ন খ্ৰাহং আৰুসো ৰেদনং অস্মীতি ৰদামি, নপি অঞ্ঞত্র ৰেদনা অস্মীতি ৰদামী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মা খেমকো উত্তরিপি ধম্মদেসনং পৰড্ঢেত্ৰা ৰিত্থারেন দেসেসি. ইমস্মিঞ্চ পন ভন্তে ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে সট্ঠিমত্তানং থেরানং ভিক্খূনং অনুপাদায আসৰেহি চিত্তানি ৰিমুচ্চিংসু আযস্মতোচ খেমকস্স. এৰং খো ভন্তে তেসং থেরানং ধম্মদেসকধম্মপ্পটিগ্গাহকানং ধম্মাভিসমযো অহোসি.
ছন্নসুত্ত
পুচ্ছা – ছন্নসুত্তং পনাৰুসো কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কেন কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – কোসম্বিযং ভন্তে আযস্মন্তং ছন্নত্থেরং আরব্ভ ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে ছন্নত্থেরো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ ‘‘ওৰদতু মং আযস্মা আনন্দো, অনুসাসতু মং আযস্মা আনন্দো, করোতু মে আযস্মা আনন্দো ধম্মিং কথং, যথাহং ধম্মং পস্সেয্য’’ন্তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘সম্মুখা মে তং আৰুসো ছন্ন ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং কচ্চানগোত্তং ভিক্খুং ওৰদন্তস্স, দ্ৰযনিস্সিতো খ্ৰাযং কচ্চান লোকো যেভুয্যেন অত্থিতঞ্চেৰ নত্থিতঞ্চ, লোকসমুদযং খো কচ্চান যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতো যা লোকে নত্থিতা, সা ন হোতী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে আযস্মতা আনন্দত্থেরেন ধম্মভণ্ডাগারিকেন ভাসিতং.
ওৰদতু মং আযস্মা আনন্দো, অনুসাসতু মং আযস্মা আনন্দো.
পুপ্ফসুত্ত
পুচ্ছা – তেনাৰুসো…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন খন্ধৰগ্গসংযুত্তে পুপ্ফৰগ্গে পুপ্ফসুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘নাহং ভিক্খৰে লোকেন ৰিৰদামি, লোকোৰ মযা ৰিৰদতি, ন ভিক্খৰে ধম্মৰাদী কেনচি লোকস্মিং ৰিৰদতি, যং ভিক্খৰে নত্থি সম্মতং লোকে পণ্ডিতানং, অহম্পিতং ‘‘নত্থী’’তি ৰদামি, যং ভিক্খৰে অত্থিসম্মতং লোকে পণ্ডিতানং, অহম্পিতং ‘‘অত্থী’’তি ৰদামী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
নাহং ভিক্খৰে লোকেন ৰিৰদামি.
ন ভিক্খৰে ধম্মৰাদী কেনচি লোকস্মিং ৰিৰদতি.
ফেণপিণ্ডূপমসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থেৰ আৰুসো ফেণপিণ্ডূপমসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – অযুজ্ঝাযং ভন্তে গঙ্গায নদিযা তীরে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘সেয্যথাপি ভিক্খৰে অযং গঙ্গা নদী মহন্তং ফেণপিণ্ডং আৰহেয্য, তমেনং চক্খুমা পুরিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপরিক্খেয্য, তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপরিক্খতো রিত্তকঞ্ঞেৰ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৰ খাযেয্য, অসারকঞ্ঞেৰ খাযেয্য, কিং সিযা ভিক্খৰে ফেণপিণ্ডে সারো. এৰমেৰ খো ভিক্খৰে যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তংৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, তং ভিক্খু পস্সতি নিজ্ঝাযতি যোনিসো উপপরিক্খতি, তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপরিক্খতো রিত্তকঞ্ঞেৰ খাযতি, তুচ্ছকঞ্ঞেৰ খাযতি, অসারকঞ্ঞেৰ খাযতি, কিঞ্হি সিযা ভিক্খৰে রূপে সারো’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
ফেণপিণ্ডূপমং রূপং, ৰেদনা পুব্বুল়ুপমা;
মরীচিকূপমা সঞ্ঞা, সঙ্খারা কদলূপমা;
মাযূপমঞ্চ ৰিঞ্ঞাণং, দেসিতাদিচ্চবন্ধুনা;
যথা যথা নিজ্ঝাযতি, যোনিসো উপপরিক্খতি;
রিত্তকং তুচ্ছকং হোতি, যো নং পস্সতি যোনিসো.
ইমঞ্চ কাযং আরব্ভ, ভূরিপঞ্ঞেন দেসিতং;
পহানং তিণ্ণং ধম্মানং, রূপং পস্সথ ছড্ডিতং.
আযু উস্মাচ ৰিঞ্ঞাণং, যদা কাযং জহন্তিমং;
অপৰিদ্ধো তদা সেতি, পরভত্তং অচেতনং.
এতাদিসাযং সন্তানো, মাযাযং বাললাপিনী;
ৰধকো এস অক্খাতো, সারো এত্থ ন ৰিজ্জতি.
এৰং খন্ধে অৰেক্খেয্য, ভিক্খু আরদ্ধৰীরিযো;
দিৰা ৰা যদি ৰা রত্তিং, সম্পজানো পটিস্সতো.
জহেয্য সব্বসংযোগং, করেয্য সরণত্তনো;
চরেয্যাদিত্তসীসোৰ, পত্থযং অচ্চুতং পদং.
দুতিযধম্মকতিকসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থেৰ আৰুসো ধম্মকথিকৰগ্গে দুতিযধম্মকথিকসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আরব্ভ ভাসিতং. অঞ্ঞতমো ভন্তে ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘ধম্মকথিকো ধম্মকথিকোতি ভন্তে ৰুচ্চতি, কিত্তাৰতা নু খো ভন্তে ধম্মকথিকো হোতি, কিত্তাৰতা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি, কিত্তাৰতা দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো হোতী’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘রূপস্স চে ভিক্খু নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনাযা’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
সীলৰন্তসুত্ত, সুতৰন্তসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থেৰ আৰুসো পোরাণকেহি ধম্মসংগাহকমহাথেরেহি সংগীতং সীলৰন্তসুত্তঞ্চ সুতৰন্তসুত্তঞ্চ কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কেন কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – বারাণসিযং ভন্তে আযস্মন্তং মহাকোট্ঠিকং আরব্ভ আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ ‘‘সীলৰতাৰুসো সারিপুত্ত ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসিকাতব্বা. সুতাৰতাৰুসো সারিপুত্ত ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসিকাতব্বা’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘সীলৰতাৰুসো কোট্ঠিক ভিক্খুনা, সুতাৰতাৰুসো কোট্ঠিক ভিক্খুনা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পরতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসিকাতব্বা’’তি এৰমাদিনা আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং.
রাধসংযুত্ত
সত্তসুত্ত
পুচ্ছা – রাধসংযুত্তে পনাৰুসো দুতিযং সত্তসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে আযস্মন্তং রাধত্থেরং আরব্ভ ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে রাধত্থেরো ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘সত্তো সত্তোতি ভন্তে ৰুচ্চতি, কিত্তাৰতা নু খো ভন্তে সত্তোতি ৰুচ্চতী’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘রূপে খো রাধ যো ছন্দো যো রাগো যা নন্দী যা তণ্হা, তত্র সত্তো তত্র ৰিসত্তো, তস্মা সত্তোতি ৰুচ্চতী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
দিট্ঠিসংযুত্ত
সোঅত্তাসুত্ত
পুচ্ছা – দিট্ঠিসংযুত্তে পনাৰুসো ততিযং সংগীতং সোঅত্তা সুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘কিস্মিং নু খো ভিক্খৰে সতি কিং উপাদায কিং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি সো অত্তা সো লোকো সো পেচ্চ ভৰিস্সামি নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো’’তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
নত্থিদিন্নসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থেৰ আৰুসো পঞ্চমং নত্থিদিন্নসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযংযেৰ ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘কিস্মিং নু খো ভিক্খৰে সতি কিং উপাদায কিং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
ওক্কন্তসংযুত্ত
চক্খুসুত্ত
পুচ্ছা – ওক্কন্তসংযুত্তে পনাৰুসো পঠমং চক্খুসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘চক্খুং ভিক্খৰে অনিচ্চং ৰিপরিণামি অঞ্ঞথাভাৰি. সোতং. ঘানং. জিৰ্হং. কাযো. মনো অনিচ্চো ৰিপরিণামী অঞ্ঞথাভাৰী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
সারিপুত্তসংযুত্ত
সুচিমুখীসুত্ত
পুচ্ছা – সারিপুত্তসংযুত্তে পনাৰুসো দসমং সুচিমুখীসুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কেন কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – রাজগহে ভন্তে সুচিমুখিং পরিব্বাজিকং আরব্ভ আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং. সুচিমুখী ভন্তে পরিব্বাজিকা আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ ‘‘কিং নু খো সমণ অধোমুখো ভুঞ্জসী’’তি. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘ন খ্ৰাহং ভগিনি অধোমুখো ভুঞ্জামী’’তি এৰমাদিনা পটিক্খিপিত্ৰা ‘‘যে হি কেচি ভগিনি সমণব্রাহ্মণা ৰত্থুৰিজ্জা তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিকং কপ্পেন্তি, ইমে ৰুচ্চন্তি ভগিনি সমণব্রাহ্মণা অধোমুখা ভুঞ্জন্তী’’তি এৰমাদিনা আযস্মতা সারিপুত্তত্থেরেন ধম্মসেনাপতিনা ভাসিতং.
কিং নু খো সমণ অধো মুখো ভুঞ্জসি.
ন খ্ৰাহং ভগিনি অধোমুখো ভুঞ্জামি.
তেন হি সমণ উব্ভমুখো ভুঞ্জসি.
ন খ্ৰাহং ভগিনি উব্ভমুখো ভুঞ্জামি.