নিদানসংযুত্ত
পটিচ্চসমুপ্পাদসুত্ত
পুচ্ছা – তেনাৰুসো ভগৰতা…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন নিদানৰগ্গসংযুত্তে পঠমং সংগীতং পটিচ্চসমুপ্পাদসুত্তং কত্থ তং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে পঞ্চসতে জনপদৰাসিনো ভিক্খূ আরব্ভ ভাসিতং. পঞ্চসতা ভন্তে জনপদৰাসিনো ভিক্খূ সব্বে উগ্ঘাটিতঞ্ঞুনো ধুতঙ্গধরা আরদ্ধৰীরিযা যুত্তযোগা ৰিপস্সকা সণ্হং সুখুমং সুঞ্ঞতং পচ্চযাকারধম্মদেসনং পত্থযমানা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা নিসীদিংসু. তস্মিং ৰত্থুস্মিং ‘‘পটিচ্চসমুপ্পাদং ৰো ভিক্খৰে দেসেস্সামি, তং সুণাথ সাধুকং মনসি করোথ, ভাসিস্সামী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
কতমো চ ভিক্খৰে পটিচ্চসমুপ্পাদো. অৰিজ্জাপচ্চযা ভিক্খৰে সঙ্খারা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং (পেয্যাল) জাতিপচ্চযা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাসা সম্ভৰন্তি, এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. অযং ৰুচ্চতি ভিক্খৰে পটিচ্চসমুপ্পাদো.
অৰিজ্জায ত্ৰেৰ অসেসৰিরাগনিরোধো সঙ্খারনিরোধো (পেয্যাল) জাতিনিরোধা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিরুজ্ঝন্তি, এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতি –
ৰিভঙ্গসুত্ত
পুচ্ছা – তত্থাৰুসো দুতিযং সংগীতং ৰিভঙ্গসুত্তং ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে পঞ্চসতে জনপদৰাসিনো ৰিপঞ্চিতঞ্ঞুনো ভিক্খূ আরব্ভ ভাসিতং. পঞ্চসতা ভন্তে জনপদৰাসিকা ভিক্খূ ৰিপঞ্চিতঞ্ঞুনো ধুতঙ্গধরা আরদ্ধৰীরিযা যুত্তযোগা ৰিস্সকা সণ্হং সুখুমং সুঞ্ঞতপটিসংযুত্তং পচ্চযাকারধম্মদেসনং পত্থযমানা ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা নিসীদিংসু. তস্মিং ৰত্থুস্মিং ‘‘পটিচ্চ সমুপ্পাদং ৰো ভিক্খৰে দেদেস্সামি ৰিভজিস্সামি, তং সুণাথ সাধুকং মনসিকরোথ, ভাসিস্সামী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
পঞ্চৰেরভযসুত্ত
পুচ্ছা – পঞ্চৰেরভযসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং আরব্ভ ‘‘যতো খো গহপতি অরিযসাৰকস্স পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি, চতূহি চ সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি, অরিযো চস্স ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো, সো আকঙ্খমানো অত্তনাৰ অত্তানং ব্যাকরেয্য খীণনিরযোমি খীণতিরচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৰিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৰিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযনো’’তি এৰং খো ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসোতত্থ ভগৰতা অরিযসাৰকস্স পঞ্চন্নং ভযানং ৰেরানং ৰূপসন্ততা পকাসিতা.
ৰিস্সজ্জনা – ‘‘কতমানি পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি. যং গহপতি পাণাতিপাতী পাণাতিপাতপচ্চযা দিট্ঠধম্মিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি, সম্পরাযিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি, চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদযতি. পাণাতিপাতা টিৰিরতস্স এৰং তং ভযং ৰেরং ৰূপসন্তং হোতী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা অরিযসাৰকস্স পঞ্চন্নং ভযানং ৰেরানং ৰূপসন্ততা পকাসিতা.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা অরিযসাৰকস্স চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগততা পকাসিতা.
ৰিস্সজ্জনা – কতমেহি চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি. ইধ গহপতি অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি ‘‘ইতিপিসো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরোপুরিসদম্মসারথি সত্থাদেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’’তি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা অরিযসাৰকস্স চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগততা পকাসিতা.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা অরিযসাৰকেন অরিযস্স ঞাযস্স পঞ্ঞায সুদিট্ঠতা সুপ্পটিৰিদ্ধতা পকাসিতা.
ৰিস্সজ্জনা – কতমো চস্স অরিযো ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো. ইধ গহপতি অরিযসাৰকো পটিচ্চসমুপ্পাদঞ্ঞেৰ সাধুকং যোনিসো মনসি করোতি ‘‘ইতি ইমস্মিং সতি ইদং হোতি, ইমস্মিং অসতি ইদং ন হোতি, ইমস্সুপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতি, ইমস্স নিরোধা ইদং নিরুজ্ঝতি, যদিদং অৰিজ্জাপচ্চযা (পেয্যাল) এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতী’’তি, এৰং খো ভন্তে ভগৰতা তত্থ অরিযসাৰকেন অরিযস্স ঞাযস্স পঞ্ঞায সুদিট্ঠতা সুপ্পটিৰিদ্ধতা পকাসিতা.
যতো খো গহপতি অরিযসাৰকস্স ইমানি পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি. ইমেহি চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি. অযঞ্চস্স অরিযো ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো–
দুক্খসুত্ত
পুচ্ছা – দুক্খসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘দুক্খস্স ভিক্খৰে সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামী’’তি এৰমাদিনা ভগৰতা ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা দুক্খসমুদযো পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – কতমো চ ভিক্খৰে দুক্খস্স সমুদযো. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. অযং খো ভিক্খৰে দুক্খস্স সমুদযো. সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৰিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ…পে… জিৰ্হঞ্চ পটিচ্চ রসে চ…পে… কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ…পে… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৰিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. অযং খো ভিক্খৰে দুক্খস্স সমুদযোতি এৰংখো ভন্তে তত্থ ভগৰতা দুক্খস্স সমুদযো পকাসিতো.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা দুক্খস্স অত্থঙ্গমো পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – কতমো চ ভিক্খৰে দুক্খস্স অত্থঙ্গমো. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা, তস্সাযেৰ তণ্হায অসেসৰিরাগনিরোধা উপাদাননিরোধো উপাদাননিরোধা ভৰনিরোধো, ভৰনিরোধা জাতিনিরোধো, জাতিনিরোধা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিরুজ্ঝন্তি. এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতীতি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা দুক্খস্স অত্থঙ্গমো পকাসিতো.
পুত্তমংসূপমসুত্ত
পুচ্ছা – পুত্তমংসূপমসুত্তং পনাৰুসো ভগৰতা কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – সাৰত্থিযং ভন্তে সম্বহুলে অধুনা পব্বজিতে ভিক্খূ আরব্ভ ভাসিতং. ভগৰতো চ ভন্তে ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ মহালাভসক্কারো উদপাদি, একচ্চে চ ভন্তে ভিক্খূ নৰা অচিরপব্বজিতা কুলপুত্তা আহারং অপচ্চৰেক্খিত্ৰা পরিভুঞ্জিংসু. তস্মিং ভন্তে ৰত্থুস্মিং ‘‘চত্তারোমে ভিক্খৰে আহারা ভূতানং ৰা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৰেসীনং ৰা অনুগ্গহায. কতমে চত্তারো কবল়ীকারো আহারো ওল়ারিকো ৰা সুখুমো ৰা ফস্সো দুতিযো মনোসঞ্চেতনা ততিযা ৰিঞ্ঞাণং চতুত্থ’’ন্তি এৰং খো ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ কবল়ীকারস্স আহারস্স দট্ঠব্বাকারো ভগৰতা পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – সেয্যথাপি ভিক্খৰে দ্ৰে জাযম্পতিকা পরিত্তং সম্বলং আদায কন্তারমগ্গং পটিপজ্জেয্যুং. তেসমস্স একপুত্তকো পিযো মনাপোতি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা কবল়ীকারস্স আহারস্স দট্ঠব্বাকারো পকাসিতো.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা ফস্সাহারস্স দট্ঠব্বাকারো পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – সেয্যথাপি ভিক্খৰে গাৰী নিচ্চম্মা কুট্টং চে নিস্সায তিট্ঠেয্য, যে কুট্টনিস্সিতা পাণা, তে নং খাদেয্যুং. রুক্খং চে নিস্সায তিট্ঠেয্য. উদকং চে নিস্সায তিট্ঠেয্য. আকাসং চে নিস্সায তিট্ঠেয্য, যে আকাসনিস্সিতা পাণা, তে নং খাদেয্যুন্তি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা ফস্সস্স আহারস্স দট্ঠব্বাকারো ৰিত্থারেত্ৰা পকাসিতো.
এৰমেৰ খ্ৰাহং ভিক্খৰে ফস্সাহারো দট্ঠব্বোতি ৰদামি.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা মনোসঞ্চেতনাহারস্স দট্ঠব্বাকারো পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – সেয্যথাপি ভিক্খৰে অঙ্গারকাসু সাধিকপোরিসা পুণ্ণা অঙ্গারানং ৰীতচ্চিকানং ৰীতধূমানং. অথ পুরিসো আগচ্ছেয্য জীৰিতুকামো অমরিতুকামো সুখ কামো দুক্খপ্পটিকূলোতি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা মনোসঞ্চেতনাহারস্স দট্ঠব্বাকারো ৰিত্থারেন পকাসিতো.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰতা ৰিঞ্ঞাণাহারস্স দট্ঠব্বাকারো পকাসিতো.
ৰিস্সজ্জনা – সেয্যথাপি ভিক্খৰে চোরং আগুচারিং গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেয্যুং ‘‘অযং তে দেৰচোরো আগুচারী, ইমস্স যং ইচ্ছসি, তং দণ্ডং পণেহী’’তি এৰমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৰতা ৰিঞ্ঞাণাহারস্স দট্ঠব্বাকারো পকাসিতো.
সুসিমপরিব্বাজকসুত্ত
পুচ্ছা – তেনাৰুসো ভগৰতা…পে… সম্মাসম্বুদ্ধেন সুসিমপরিব্বাজক সুত্তং কত্থ কং আরব্ভ কিস্মিং ৰত্থুস্মিং কথঞ্চ ভাসিতং.
ৰিস্সজ্জনা – রাজগহে ভন্তে আযস্মন্তং সুসিমং আরব্ভ ভাসিতং. আযস্মা ভন্তে সুসিমো যাৰতকো ভিক্খূহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো, তং সব্বং ভগৰতো আরোচেসি. তস্মিং ৰত্থুস্মিং ‘‘পুব্বে খো সুসিম ধম্মট্ঠিতিঞাণং, পচ্ছা নিব্বানে ঞাণ’’ন্তি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰতা ভাসিতং.
পুচ্ছা – কথঞ্চাৰুসো তত্থ ভগৰা আযস্মতো সুসিমত্থেরস্স সম্পতিঅরহত্তপত্তস্স অনুযোগৰসেন পটিপুচ্ছিত্ৰা পটিপুচ্ছিত্ৰা উত্তরি ধম্মদেসনং ৰিত্থারেত্ৰা দেসেসি.
ৰিস্সজ্জনা – জাতিপচ্চযা জরামরণন্তি সুসিম পস্সসীতি. এৰং ভন্তে. ভৰপচ্চযা জাতীতি সুসিম পস্সসীতি. এৰং ভন্তেতি এৰমাদিনা ভন্তে ভগৰা তত্থ আযস্মতো সুসিমস্স সম্পতিঅরহত্তপত্তস্স উত্তরিপি অনুযোগৰসেন পটিপুচ্ছিত্ৰা পটিপুচ্ছিত্ৰা ৰিত্থারতো ধম্মং দেসেসি.
তস্স মে ভন্তে ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিংসংৰরায–