৩৩. কত্তরি ল্তু+ণ্কা

কত্তরি কারকে ক্রিযত্থা ল্তু+ণ্কা হোন্তি. কর=করণে, পররূপে ‘‘ল্তু+পিতাদীন+মা সিম্হী’’তি আ সিলোপো চ. করোতীতি কত্তা. এৰং ভরতীতি ভত্তা. হরতীতি হত্তা. ভিদতীতি ভেত্তা, একারো, ঊম্হি ভেদিতা. ছিন্দতীতি ছেত্তা. ভোজনস্স দাতা ভোজনদাতা. সন্ধাতীতি সন্ধাতা. ৰচতীতি ৰত্তা. ওকারপররূপেসু ভুঞ্জতীতি ভোত্তা. ‘‘পদাদীনং ক্ৰচী’’তি যুকাগমো, বুজ্ঝতীতি বুজ্ঝিতা. জানাতীতি ঞাতা. ছিন্দতীতি ছেতা. সুণাতীতি সোতা. ‘‘ঊ+লস্সে’’তি ঊস্স একারে গণ্হাতীতি গহেতা. ভৰতীতি ভৰিতা. সরতীতি সরিতা. ‘‘মনানং নিগ্গহীতং’’তি মস্স নিগ্গহীতে ৰগ্গন্তে চ গচ্ছতীতি গন্তা. নকারন্তানম্পি নিগ্গহীতং, খনতীতি খন্তা. সনতীতি সন্তা. মঞ্ঞতীতি মন্তা. পালেতীতি পালযিতা পালেতা, এত্থ চুরাদিত্তা ণি.

ণিণাপীসু-ভাৰযতীতি ভাৰযিতা ভাৰেতা. এৰং সারযিতা সারেতা, দাপযিতা দাপেতা, হাপযিতা হাপেতা, নিরোধযিতা নিরোধেতা, বোধযিতা বোধেতা, ঞাপযিতা ঞাপেতা, সাৰযিতা সাৰেতা, গাহযিতা গাহেতা, কারযিতা কারেতা, কারাপযিতা কারাপেতা ইচ্চাদি.

ণ্কপচ্চযে-ণকারো ৰুদ্ধ্যত্থো. রথং করোতীতি রথকারকো, ‘‘অস্সা ণানুবন্ধে’’তি আ অমাদিসমাসো চ. অন্নং দদাতীতি অন্নদাযকো. ‘‘অধাতুস্স কা+স্যাদিতো ঘে+স্সী’’তি ঘে পরে অস্স ইআদেসো, অন্নদাযিকা, অন্নদাযকং কুলং. ‘‘আস্সা+ণাপিম্হি যুক’’ ইতিণাপিতো+ঞ্ঞত্র যুক. লোকং নেতীতি লোকনাযকো, একারে ‘‘আযা+ৰা ণানুবন্ধে’’তি আযাদেসো. এৰং ৰিনেতীতি ৰিনাযকো.

অকম্মুপপদে-করোতীতি কারকো, এৰং দাযকো নাযকো, ওকারে আৰাদেসে সুণাতীতি সাৰকো. পুরে ৰিয ইকারে সাৰিকা. লুনাতীতি লাৰকো. পু=পৰনে, পুনাতীতি পাৰকো. ভৰতীতি ভাৰকো, উপাসতীতি উপাসকো. গণ্হাতীতি গাহকো পাৰকো, যাজকো. ৰধ=হিংসাযং, ৰধেতীতি ৰধকো, ‘‘অঞ্ঞত্রাপী’’তি ৰুদ্ধিপটিসেধো. ‘‘হনস্স ঘাতো ণানুবন্ধে’’তি ঘাতাদেসো, হনতীতি ঘাতকো. ‘‘মং ৰা রুধাদীনং’’তি মং, রুন্ধকো, গুরুত্তা ন ৰুদ্ধি. তথা ভুঞ্জতীতি ভুঞ্জকো. আযস্স রস্সে কিণাতীতি কযকো. পালেতীতি পালকো. পূজেতীতি পূজকো.

খাদীসু-তিতিক্খতীতি তিতিক্খকো. ৰীমংসতীতি ৰীমংসকো ইচ্চাদি. পনুদতীতি পনূদকো, ‘‘ব্যঞ্জনে’’চ্চাদিনা দীঘো. ‘‘ভীত্ৰা+নকো’’তি এত্থ ‘আনকো’তি যোগৰিভাগা আনকো, আস্স রস্সে নকারাগমে চ ‘‘ঞাস্স নে জা’’তি জাদেসো, জাননকো. ণাপিম্হি –

অণ-ইতি দণ্ডকধাতু, আণাপেতীতি আণাপকো. তথা সঞ্ঞাপকো, পতিট্ঠাপকো. সং+প পুব্বো আপ=পাপুণনে, নিব্বানং সম্পাপেতীতি নিব্বানসম্পাপকো. কারাপকো, কারাপিকা ইচ্চাদি.

বহুলংৰিধানা কম্মেপি-পাদেহি হরীযতীতি পাদহারকো. চুপ=মন্দগমনে, গলে চুপ্পতীতি গলচোপকো.

সিদ্ধোৰ ল্তু অরহাদীসু ‘‘ভৰং খলু কঞ্ঞায পরিগ্গহারহো’’তি (পরিগ্গহিতা). সীলত্থে-উপাদানসীলোতি উপাদাতা. সাধু গচ্ছতীতি গন্তা. মুণ্ডনধম্মা মুণ্ডনাচারাতি মুণ্ডযিতারো, এত্থ ‘‘ধাত্ৰত্থে নামস্মী’’তি ইম্হি ঊআগমে এ+অযাদেসে মুণ্ডযিতুসদ্দম্হি আরঙাদেসে চ কতে যোস্স টো.