৫৯. তস্স ভাৰকম্মেসুত্ত+তা+ত্তন+ণ্য+ণেয্য+ণি+য+ণিযা

ছট্ঠিযন্তা ভাৰে কম্মে চ ত্তাদযো হোন্তি বহুলং. ন সব্বে পচ্চযা সব্বতো হোন্তি অঞ্ঞত্রত্ত+তাহি. ভৰন্তি এতস্মা বুদ্ধিসদ্দাতি ভাৰো সদ্দপৰত্তিনিমিত্তং. ৰুত্তঞ্চ –

হোন্ত্য+স্মা সদ্দবুদ্ধীতি, ভাৰো তং সদ্দৰুত্তিযা;

নিমিত্তভূতং নামঞ্চ, জাতি দব্বং ক্রিযা গুণোতি.

নীলস্স পটস্স ভাৰো নীলত্তং নীলতাতি গুণো ভাৰো. এত্থ নীলগুণৰসেন পটে নীলসদ্দস্স ৰুত্তিযা পটবুদ্ধিযা নিমিত্তং ভাৰো নাম. নীলস্স গুণস্স ভাৰো নীলত্তং নীলতাতি নীলগুণজাতি, এত্থ নীলগুণজাতি নিমিত্তং হুত্ৰা নীলসদ্দস্স গুণৰুত্তিযা নীলগুণজাতি নিমিত্তং. গোত্তং গোতাতি গোজাতি, এত্থ জাতিসদ্দানং দব্বৰুত্তিযা সতি জাতি নিমিত্তং. পাচকস্স ভাৰো পাচকত্তংতি ক্রিযাসম্বন্ধিত্তং ভাৰো, এত্থ পচনক্রিযাসম্বন্ধিত্তং ভাৰো. দণ্ডিত্তং ৰিসাণিত্তং রাজপুরিসত্তংতি দণ্ড+ৰিসাণ+রাজদব্বানং সম্বন্ধিত্তং ভাৰো, দণ্ডীত্যাদিসদ্দপৰত্তিযা নিমিত্তত্তা.

দেৰদত্তস্স ভাৰো দেৰদত্তত্তং, চন্দত্তং, সূরিযত্তংতি তদৰত্থা ৰিসেসসামঞ্ঞং, দেৰদত্তস্স বালতাদিঅৰত্থাভেদো, চন্দস্স কলাদিঅৰত্থভেদো চ, সূরিযস্স মন্দপটুতাদিঅৰত্থাভেদো চ সামঞ্ঞং, তদেত্থ নিমিত্তং. এত্থ ৰিজ্জমানপদত্থানং ৰিসযভূতসঞ্ঞাসদ্দানং পৰত্তিনিমিত্তং ৰুত্তং. আকাসত্তং অভাৰত্তংতি, তত্থ ঘটাকাস+পীঠরাকাস, পটাভাৰ+ঘটাভাৰাদিনা উপচরিতভেদসামঞ্ঞং ভাৰো.

ত্তন-পুথুজ্জনত্তনং. ৰেদনায ভাৰো ৰেদনত্তনং, রস্সো. এৰং জাযত্তনং, জারত্তনং.

ণ্য-অলসস্স ভাৰো কম্মং ৰা আলস্যং, এত্থ ‘‘লোপো+ৰণ্ণি+ৰণ্ণানং’’তি অ-লোপে ‘‘সরান+মাদিস্সা’’দিনা আকারো, এৰ+মুপরি চ. ব্রাহ্মণস্স ভাৰো ব্রহ্মঞ্ঞং, ঞ্ঞকারপুব্বরূপানি. চাপল্যং, নেপুঞ্ঞং, পেসুঞ্ঞং, রঞ্ঞো ভাৰো রজ্জং, আধিপচ্চং, দাযজ্জং, ৰেসম্মং, ৰেসমং, ণপচ্চযো. সখিনো ভাৰো সখ্যং, ৰাণিজ্জং, আরোগ্যং, ওদগ্যং, আনণ্যং, দুব্বল্যং, বল্যং, পণ্ডিচ্চং, বাহুস্সচ্চং, পোরোহিচ্চং. মুট্ঠস্সতিস্স ভাৰো মুট্ঠস্সচ্চং, ইলোপো. কোসল্লং, ৰেপুল্লং. সমানস্স ভাৰো সামঞ্ঞং, পেরিস্সং, সোমনস্সং, দোমনস্সং, সোৰচস্সং, দোৰচস্সং, নিপকস্স ভাৰো নেপক্কং, আধিক্কং, দুভগস্স ভাৰো দোভগ্গং, সরূপস্স ভাৰো সারুপ্পং, ওপম্মং, সোখুম্মং, তথস্স ভাৰো তচ্ছং. দুম্মেধস্স ভাৰো দুম্মেজ্ঝং. ভেসজস্স ভাৰো ভেসজ্জং, ব্যাৰটস্স কম্মং ৰেয্যাৰচ্চং যথা ৰেয্যাকরণং.

ণেয্য-সুচিনো ভাৰো সোচেয্যং, আধিপতেয্যং, কপিস্স ভাৰো কাপেয্যং. সঠস্স ভাৰো কম্মং ৰা সাঠেয্যং.

ণ-গরূনং ভাৰো গারৰং, উ অৰঙ. পাটৰং, অজ্জৰং, মদ্দৰং, ‘‘কোসজ্জা’’দিনা উস্স অত্তং দ্ৰিত্তঞ্চ. পরমানং ভাৰো পারমী, ৰীপচ্চযো. সমগ্গানং ভাৰো সামগ্গী.

ইয-অধিপতিনো ভাৰো অধিপতিযং, পণ্ডিতিযং, বহুস্সুতিযং, নগ্গিযং, সূরিযং.

ণিয-অলসস্স ভাৰো কম্মং ৰা আলসিযং, তালুসিযং, মন্দিযং, দক্খিযং, পোরোহিতিযং, ৰেয্যত্তিযং.

কথং রামণীযকংতি, সকত্থে কন্তা ণেন সিদ্ধা. কম্মং=ক্রিযা, তত্থ অলসস্স কম্মং অলসত্তং অলসতা অলসত্তনং আলস্যং আলসিযং ৰা.