৬৭. ইত্থিযং ভাসিতপুমি+ত্থী পুমেৰে+কত্থেতি
ভাসিতপুমা ইত্থী পুমেৰ হোতীতি পুম্ভাৰা ইত্থিপচ্চযানং নিৰত্তি হোতি. এৰং রত্তলতা, দুতিযভিক্খা. ব্রাহ্মণী চ সা দারিকা চাতি ব্রাহ্মণদারিকা, নাগমাণৰিকা. ইত্থিযন্তি কিং, কুমারিরতনং, সমণিপদুমং. ভাসিতপুমাতি কিং, গঙ্গানদী, তণ্হানদী, পথৰীধাতু. পুরত্থিমো চ সো কাযো চাতি পুরত্থিমকাযো. এত্থ চ কাযেকদেসে কাযসদ্দো. এৰং পচ্ছিমকাযো, উপরিমকাযো, হেট্ঠিমকাযো, সব্বকাযো, নৰাৰাসো, কতরনিকাযো, হেতুপচ্চযো. জীৰিতপ্পধানং নৰকং জীৰিতনৰক+মিচ্চাদি.
ৰিসেসনুত্তরপদে থেরা+চরিয+পণ্ডিতা ৰিসেসনং পরঞ্চ ভৰতি. যথা সারিপুত্তো চ সো থেরো চাতি সারিপুত্তত্থেরো, এৰং মহামোগ্গল্লানত্থেরো, মহাকস্সপত্থেরো, বুদ্ধঘোসাচরিযো, ধম্মপালাচরিযো, আচরিযগুত্তিলো ৰা. মহোসধো চ সো পণ্ডিতো চাতি মহোসধপণ্ডিতো, এৰং ৰিধুরপণ্ডিতো.
ৰিসেসনোভযপদে যথা-সীতঞ্চ তং উণ্হঞ্চাতি সীতুণ্হং, সিনিদ্ধো চ সো উণ্হো চাতি সিনিদ্ধুণ্হো মাসো. খঞ্জো চ সো খুজ্জো চাতি খঞ্জখুজ্জো, এৰং অন্ধবধিরো, কতাকতং, ছিদ্দাৰছিদ্দং, উচ্চাৰচং, ছিন্নভিন্নং, গতপচ্চাগতং. ক্ৰচি পুব্বকালস্সাপি পরনিপাতো, ৰাসিতো চ সো লিত্তো চাতি লিত্তৰাসিতো, এৰং নগ্গমূসিতো, সিত্তসম্মট্ঠো, ভট্ঠলুঞ্জিতো.
উপমনুত্তরপদে উপমানভূতং ৰিসেসনং পরং ভৰতি, যথা সীহোতি ৰুত্তে উপচরিতা+নুপচরিতসীহানং সামঞ্ঞপ্পতীতিযং মুনিসদ্দো ৰিসেসেতি. এত্থ চ –
উপমানো+পমেয্যানং, সধম্মত্তং সিযো+পমা.
সা চ ৰত্থু+ৰণ্ণ+আকারানং সাম্যেন হোতি. সীহোৰ সীহো, মুনি চ সো সীহো চাতি মুনিসীহো, মুনিৰসভো, মুনিপুঙ্গৰো, বুদ্ধনাগো, বুদ্ধাদিচ্চো. রংসী ৰিয রংসী, সদ্ধম্মো চ সো রংসী চাতি সদ্ধম্মরংসী, এৰং ৰিনযসাগরো. পুণ্ডরিকমিৰ পুণ্ডরিকো, সমণো চ সো পুণ্ডরিকো চাতি সমণপুণ্ডরিকো, সমণপদুমো. চন্দো ৰিয চন্দো, মুখঞ্চ তং চন্দো চাতি মুখচন্দো, মুখপদুমং ইচ্চাদি.
সম্ভাৰনাপুব্বপদে যথা-ধম্মোতি বুদ্ধি ধম্মবুদ্ধি, এৰং ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঙ্খাতো, ধম্মসম্মতো, পাণসঞ্ঞিতা, অসুভসঞ্ঞা, অনিচ্চসঞ্ঞা, ধাতুসঞ্ঞা, অত্তসঞ্ঞা, অত্তদিট্ঠি ইচ্চাদি.
অৰধারণপুব্বপদে যথা-গুণো এৰ ধনং গুণধনং, এৰং সদ্ধাধনং, সীলধনং, পঞ্ঞারতনং, চক্খু এৰ ইন্দ্রিযং চক্খুন্দ্রিযং, এৰং চক্খাযতনং, চক্খুধাতু, চক্খুদ্ৰারং, রূপারম্মণ+মিচ্চাদি.
ৰিসেসন+ৰিসেস্সেহি, ক্রিযায চ সহে+রিতো;
তেসং ভাৰং ৰিৰেচেতা, নিপাতো ব্যৰচ্ছিন্দতি.
অযোগ+মঞ্ঞযোগঞ্চ, অচ্চন্তাযোগ+মেৰি+তি;
ৰিৰক্খাতো পযুত্তোপি, এৰত্থো ঞাযতে যতো.
ব্যৰচ্ছেদফলং ৰাক্যং, ততো চিত্তো ধনুদ্ধরো;
পাত্থো ধনুদ্ধরো নীলু+প্পল+মত্থীতি তং যথা.
এত্থ নিপাতোতি এৰ-ইতিনিপাতো, অপ্পযুত্তোপি এৰসদ্দো এৰং যোজেতব্বো – ‘‘চিত্তো ধনুদ্ধরো এৰা’’তি ৰিসেসনেন যুত্তো অযোগৰিৰচ্ছেদকো, ধনুনা যোগে পতিট্ঠাপনতো ‘‘পাত্থো এৰ ধনুদ্ধরো’’তি ৰিসেস্সেন যুত্তো অঞ্ঞযোগৰিৰচ্ছেদকো, ধনুদ্ধরত্তস্স পাত্থসংখাতঅজ্জুনে এৰ পতিট্ঠাপনতো. ‘‘নীলুপ্পল+মত্থেৰা’’তি ক্রিযায যুত্তো অচ্চন্তাযোগৰিৰচ্ছেদকো, নীলুপ্পলস্স সব্ভাৰেযেৰ পতিট্ঠাপনতো.