৩৯. ছট্ঠী সম্বন্ধে
সম্বন্ধে ছট্ঠী হোতি. রঞ্ঞো পুরিসোতি ৰুত্তে যস্মা রাজা দদাতি, পুরিসো গণ্হাতি, তস্মা রাজপুরিসোতি ৰিঞ্ঞাযতি. এৰমেৰ যো যস্স আযত্তো সেৰকাদিভাৰেন ভণ্ডভাৰেন ৰা সমীপ+সমূহা+ৰযৰ+ৰিকার+কারিয+অৰত্থা+জাতি+গুণ+ক্রিযাদিৰসেন ৰা, ঠানীৰসেন ৰা, আগমীৰসেন ৰা, সো তিৰিধোপি অত্থো সম্বন্ধো নাম. ৰুত্তঞ্হি –
ক্রিযাকারকসঞ্জাতো, অস্সে+দংভাৰহেতুকো;
সম্বন্ধো নাম সো অত্থো, তত্থ ছট্ঠী ৰিধীযতে.
পারতন্ত্যঞ্হি সম্বন্ধো, তত্থ ছট্ঠী ভৰে তিতো;
উপাধি+ঠান্যা+গমিতো, ন ৰিসেস্সাদিতো তিতোতি.
উপাধিসঙ্খাতৰিসেসনতো তাৰ-রঞ্ঞো পুরিসো. এত্থ চ ব্রাহ্মণাদিসামিতো নিৰত্তেতীতি রাজা ৰিসেসনং, পুরিসো তেন ৰিসেসিযতীতি ৰিসেস্সো. ভণ্ডসম্বন্ধতো-পহুতং মে ধনং সক্ক, একস্স পটিৰীসো, ভিক্খুস্স পত্তচীৰরং. সমীপতো-অম্বৰনস্স অৰিদূরে, নিব্বানস্সেৰ সন্তিকে. সমূহে-সুৰণ্ণস্স রাসি, ভিক্খূনং সমূহো. অৰযৰে-মনুস্সস্সেৰ তে সীসং, রুক্খস্স সাখা. ৰিকারে-সুৰণ্ণস্স ৰিকতি, ভট্ঠধঞ্ঞানং সত্তু. কারিযে-যৰস্স অঙ্কুরো, মেঘস্স সদ্দো, পুত্তাপি তস্স বহৰো, কম্মানং ফলং ৰিপাকো. অৰত্থাযং-খন্ধানং পাতুভাৰো, জরা, ভেদো ৰা. জাতিযং-মনুস্সস্স ভাৰো, মনুস্সানং জাতি. গুণে-সুৰণ্ণস্স ৰণ্ণো, ৰণ্ণো ন খীযেথ তথাগতস্স বুদ্ধস্স গুণঘোসো, পুপ্ফানং গন্ধো, ফলানং রসো, চিত্তস্স ফুসনা, সিপ্পিকানং সতং নত্থি, তিলানং মুট্ঠি, তেসং সমাযোগো, সন্ধিনো ৰিমোক্খো, তথাগতস্স পঞ্ঞাপারমিং আরব্ভ, সুখং তে, দুক্খং তে, চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি, পঞ্ঞায পটুভাৰো, রূপস্স লহুতা, মুদুতা ৰা, উপচযো ৰা. ক্রিযাসম্বন্ধে-পাদস্স উক্খেপনং, অৰক্খেপনং ৰা, হত্থস্স সমিঞ্জনং, দানং, পসারণং, ধাতূনং গমনং, ঠানং, নিসজ্জা, সযনং ৰা, তথাগতস্স নামগোত্তাদি, তস্স কারণং, তস্স মাতাপিতরো, তস্স পুরতো পাতুরহোসি, নগরস্স দক্খিণতো, ৰস্সানং ততিযে মাসে, ন তস্স উপমা, কুৰেরস্স বলি ইচ্চাদি. অপি চ –
গাৰস্স জাতি, ধৰলো, গতি, সিঙ্গং, নামন্তি+ধ;
দব্বস্সাপি চ জাত্যাদি, ৰিসেস্সা হোন্তি কামতো.
গোত্তঞ্চ সবলোদিস্স, পাক+মন্নস্স সুক্কতা;
পটস্স, সিঙ্গংমেণ্ডস্স, না+ঞ্ঞেসংতি ৰিসেস্সতে.
ঠানিতো-যুৰণ্ণান+মেও লুত্তা. আগমিতো-সুঞ সস্স. সামিযোগে-দেৰান+মিন্দো, মিগানং রাজা. রুজাদিযোগে-দেৰদত্তস্স রুজতি, তস্স রোগো উপ্পজ্জি, মহাসেনাপতীনং উজ্ঝাপেতব্বং, রজকস্স ৰত্থং দদাতি, মুসাৰাদস্স ওত্তপ্পং ইচ্চাদি. যজস্স যোগে-পুপ্ফস্স বুদ্ধস্স যজতি, পুপ্ফেনাত্যত্থো. এৰং ঘতস্স অগ্গিং জুহতি. সুহিতত্থে-পত্তং ওদনস্স পূরেত্ৰা, পূরং নানাপকারস্স অসুচিনো, পূরং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণস্স, পূরতি বালো পাপস্স. কিতকপ্পযোগে-বহুলংৰিধানা ছট্ঠী, রঞ্ঞো সম্মতো, পূজিতো, সক্কতো, অপচিতো, মানিতো ৰা, অমতং তেসং ভিক্খৰে অপরিভুত্তং, যেসং কাযগতা সতি অপরিভুত্তা, সাধুসম্মতো বহুজনস্স, সুপ্পটিৰিদ্ধা বুদ্ধানং ধম্মধাতু, ধম্মস্স গুত্তো মেধাৰী. কম্মত্থে-তস্স ভৰন্তি ৰত্তারো, সহসা কম্মস্স কত্তারো, অমতস্স দাতা, ভিন্নানং সন্ধাতা, সহিতানং অনুপ্পদাতা, বোধেতা পজায, কম্মস্স কারকো নত্থি, ৰিপাকস্স চ ৰেদকো, অৰিসংৰাদকো লোকস্স, চতুন্নং মহাভূতানং উপাদায পসাদো. সরতি+চ্ছাযোগে-মাতু সরতি, ন তেসং কোচি সরতি, সত্তানং কম্মপচ্চযা, পুত্তস্স ইচ্ছতি. করোতিস্স (যোগে) – উদকস্স পতিকুরুতে, কণ্ডস্স পতিকুরুতে, অভিসঙ্খরোতীত্যত্থো. পঞ্চমিযত্থে পরিহানিভযত্থযোগেপি ছট্ঠী, অস্সৰনতায ধম্মস্স পরিযাযন্তি, কিন্নু খো অহং তস্স সুখস্স ভাযামি, সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো, ভীতো চতুন্নং আসীৰিসানং ঘোরৰিসানং ইচ্চাদি.